CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm rủi ro Khi nói đến rủi ro người ta thường hay nghĩ đến những tổn thất, những thiệt hại “rủi ro” tồn tại trong tất cả mọi lĩnh vực của cuộc sống làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của con người. Khi rủi ro xảy ra, thường làm cho hoạt động của con người trong lĩnh vực đó gặp khó khăn, không ít thì nhiều gây tác động xấu đến hiệu quả kinh doanh. Không ai muốn rủi ro nhưng nó có thể xảy ra bất cứ khi. Vậy rủi ro là gì?.
Theo một số chuyên gia về quản trị rủi ro thì “ rủi ro là những tổn thất ngẫu nhiên hay một khả năng gây tổn thất hoặc khả năng xuất hiện những biến cố không mong đợi”. Một cách tổng quát co thể nói rằng rủi ro là khả năng một kết quả có lợi hoặc không có lợi sẽ xảy ra từ hiểm hoạ hiện hữu. Tóm lại, rủi ro là điều kiện trong đó khả năng một sự bất lợi sẽ xuất hiện so với dự đoán khi có biến cố xảy ra. Rủi ro đi với bất ổn, lo lắng tổn thất.
Đây là khái niệm có thể nói là tổng quát nhất, nó bao quát tất cả mọi lĩnh vực kinh doanh.2 Khái niệm rủi ro trong kinh doanh Rủi ro trong kinh doanh là những sự kiện khách quan bên ngoài chủ thể kinh doanh gây khó khăn trở ngại cho chủ thể trong quá trình thực hiện mục tiêu kinh doanh, tàn phá các thành quả đang có, bắt buộc các chủ thể phải chi phí nhiều hơn về nhân lực, tài lực, vật lực, thời gian trong quá trình phát triển của mình.3 Đặc điểm của rủi ro trong kinh doanh _ Rủi ro là những sự cố bất ngờ: Đó là những sự kiện mà người ta không lường trước được một cách chắc chắn. Mọi rủi ro đều là bất ngờ cho dù mức độ bất ngờ có thể là khác nhau. Nếu con người không nhận dạng, không thể dự đoán được loại rủi ro thì rủi ro xảy ra là hoàn toàn bất ngờ với họ. Ngày nay, khoa học tiên tiến đã giúp con người dự đoán khá chính xác nhiều loại rủi ro , nhờ đó tính bất ngờ của rủi ro được giảm đáng kể và nó chỉ trở thành những sự kiện bất ngờ ngoài mong muốn.
_ Rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi: Thông thường thì không ai là không mong muốn những điều may mắn, tốt đẹp đến với mình và ghét những điều không tốt xảy SV: Lê Thị Lan 5 Lớp: K7HQ1A1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị doanh nghiệp ra. Tuy nhiên mọi rủi ro đều gây tổn thất cho con người với những mức độ nghiêm trọng khác nhau cho nên rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi của con người. _ Rủi ro là những sự cố gây ra tổn thất: Hậu quả của rủi ro gây ra có thể là nghiêm trọng hoặc ít nghiêm trọng. Nhiều khi hậu quả của rủi ro không đáng kể hoặc không thể nhận thấy nên nhiều người tưởng rằng rủi ro xảy ra không gây tổn thất.
Tuy nhiên tổn thất mà rủi ro gây ra lại tồn tại dưới dạng hữu hình hoặc vô hình làm thiệt hại về vật chất lẫn tinh thần của con người. Mặc dù rủi ro là nguyên nhân gây nên tổn thất về người và của, là cái chúng ta không hề mong đợi, thậm chí căm ghét nó nhưng không phải vì thế mà rủi ro lại phụ thuộc vào ý chí của con người. Sự tồn tại khách quan đó xuất phát từ quy luật vận động không ngừng của tự nhiên, và có những sự kiện xảy ra là rủi ro của người này nhưng lại là may mắn của người khác hoặc nghiêm trọng đối với cá nhân tổ chức này nhưng lại không nghiêm trọng đối với xã hội. Vì thế cần phải phân biệt giữa tính chất, phạm vi xuất hiện và quan hệ giữa rủi ro với con người.4 Phân loại rủi ro trong kinh doanh a, Theo khả năng tính toán, xác suất của rủi ro chia thành: _ Rủi ro có thể tính toán được: Đó là những rủi ro mà tần số của chúng có thể tính toán được ở mức độ tinh cậy nào đó.
_ Rủi ro không thể tính toán được: Đó là những rủi ro mà tần số của chúng bất thường, khó tính toán trong phạm vi dung sai nào đó. b, Theo tính chất của rủi ro có 2 loại: rủi ro thuần tuý và rủi ro suy tính _ Rủi ro suy tính là rủi ro có thể đưa đến các kết quả trái ngược nhau lien quan đến hoạt động có chủ đích của con người. _ Rủi ro thuần tuý là rủi ro xảy ra chỉ dẫn đến thiệt hại mất mát. c, Theo phạm vi tác động có rủi ro cơ bản và rủi ro riêng biệt _ Rủi ro cơ bản là những rủi ro xuất phát từ những biến cố khách quan và có ảnh hưởng đến toàn xã hội như chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, lạm phát, bất ổn về chính trị xã hội, khi xảy ra sẽ ảnh hưởng đén dân cư, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
SV: Lê Thị Lan 6 Lớp: K7HQ1A1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị doanh nghiệp _ Rủi ro riêng biệt là những rủi ro xuất phát từ các biến cố chủ quan khách quan của từng tổ chức, cá nhân và chỉ ảnh hưởng đến một số ít người và doanh nghiệp. d,Theo ngyên nhân gây ra rủi ro như: hoả hoạn,trộm cắp lừa đảo. e,Theo tác động của môi trường gây ra rủi ro: chia thành rủi ro về mặt pháp lý, rủi ro về kinh tế, về cạnh tranh và thông tin. f, Theo hoạt động bảo hiểm chia thành: rủi ro được bảo hiểm và rủi ro không được bảo hiểm g, Theo nguồn góc của tổn thất, mất mát: Các rủi ro về thị trường, về tài sản, về nhân viên và khách hàng.
h, Theo hoàn cảnh tác động chia thành rủi ro bắt nguồn từ nguyên nhân khách quan và rủi ro bắt nguồn từ nguyên nhân chủ quan. _ Rủi ro bắt nguồn từ nguyên nhân khách quan: Là những rủi ro do tác động của môi trường vĩ mô và nguyên nhân bên ngoài mà doanh nghiệp không thể kiểm soát được. _ Rủi ro bắt nguồn từ nguyên nhân chủ quan: Là những rủi ro bắt nguồn từ những yếu kém của doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh.5 Khái niệm về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp Có nhiều khái niệm về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp: Quản trị rủi ro là toàn bộ hoạt động của nhà quản trị thông qua nhận dạng, đó lường, kiểm soát rủi ro tổn thất để đưa ra biện pháp phòng ngừa thích hợp nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Có tác giả lại cho rằng: Quản trị rủi ro là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống, nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro.6 Sự cần thiết của quản trị rủi ro trong doanh nghiệp Quản trị rủi ro là cần thiết để đảm bảo thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp trong kinh doanh có lợi nhuận, bảo đảm an toàn và tang trưởng thế lực trong kinh doanh.
Nhờ quản trị rủi ro doanh nghiệp hạn chế bớt nguy cơ xảy ra trong hoạt động kinh doanh, bảo đảm sự an toàn. Hạn chế rủi ro giúp doanh nghiệp hạn chế được các chi phí liên quan đến rủi ro, giảm chi phí trong kinh doanh và tạo cơ hội tìm SV: Lê Thị Lan 7 Lớp: K7HQ1A1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị doanh nghiệp kiếm lợi nhuận. Nghiên cứu rủi ro, người ta có thể tìm ra các biện pháp phòng ngừa, hạn chế những rủi ro tiêu cực, đón nhận những có hội mang lại kết quả tốt đẹp trong tương lai.2 Các nội dung của vấn đề nghiên cứu về hoàn thiện công tác quản trị rủi ro.1 Các loại rủi ro chủ yếu a,Rủi ro sự cố và rủi ro cơ hội _ Rủi ro sự cố là rủi ro gắn liện với những rủi ro ngoài dự kiến, đây là những rủi ro khách quan khó tránh khỏi gắn với yếu tố bên ngoài. _ Rủi ro cơ hội là rủi ro gắn liền với quá trình ra quyết định của chủ thể.
Nếu xét theo quá trình ra quyết định thì rủi ro cơ hội bao gồm: + Rủi ro liên quan đến giai đoạn trước khi ra quyết định: Liên quan đến việc thu nhập và xử lý thông tin, lựa chọn cách thức ra quyết định. + Rủi ro trong quá trình ra quyết định: Rủi ro phát sinh do ta chọn quyết định này mà không chọn quyết định khác. + Rủi ro liên quan đến giai đoạn sau khi ra quyết định: Rủi ro về sự tương hợp giữa kết quả thu được và dự kiến ban đầu. b, Rủi ro thuần tuý và rủi ro suy đoán c, Rủi ro có thể phân tán và rủi ro không thể phân tán _ Rủi ro có thể phân tán là rủi ro có thể giảm bớt tổn thất thông qua những thoả hiệp đóng góp( ví dụ : tài sản, tiền bạc…) và chia sẻ rủi ro.
_ Rủi ro không thể phân tán: Là rủi ro mà những thoả hiệp đóng góp về tiền bạc hay tài sản không có tác dụng gì đến việc giảm bớt tổn thất cho ngững người tham gia vào quỹ đóng góp chung. d, Rủi ro trong các giai đoạn phát triển của doanh nghiệp _ Giai đoạn khởi sự: Rủi ro không được thị trường chấp nhận. _ Giai đoạn trưởng thành: Rủi ro tốc độ tang trưởng kinh tế kết quả Pmax không tương hợp với tốc độ phát triển của CFmin. _ Giai đoạn suy vong: Rủi ro phá sản e, Rủi ro do tác động của các yếu tố môi trương kinh doanh _ Yếu tố luật pháp _ Yếu tố kinh tế SV: Lê Thị Lan 8 Lớp: K7HQ1A1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị doanh nghiệp _ Yếu tố văn hoá- xã hội _ Yếu tố điều kiện tự nhiên f, Rủi ro theo chiều dọc và rủi ro theo chiều ngang _ Rủi ro theo chiều dọc là rủi ro theo chiều chức năng chuyên môn truyền thống của doanh nghiệp.
Ví dụ như từ nghiên cứu thị trường đến thiết kế sản phẩm, rồi đến nhập nguyên vật liệu, rồi sản xuất, đưa sản phẩm ra thị trường. _ Rủi ro theo chiều ngang là rủi ro xảy ra ở các bộ phận chuyên môn như: nhân sự, tài chính, marketing, nghiên cứu phát triển,… 1.2 Nội dung quy trình quản trị rủi ro Hình 1.