Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và những vấn đề chung về cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong tiến trình đổi mới cơ chế quản lý giá, phí dịch vụ công Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội trong tiến trình đổi mới cơ chế quản lý giá, phí dịch vụ công Chương 4: Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội trong tiến trình đổi mới cơ chế quản lý giá, phí dịch vụ công Do trình độ lý luận và nhận thức cũng như thời gian còn hạn chế vì vậy bài luận văn không tránh khỏi những sai sót. Rất mong được sự góp ý của quý thầy cô và các anh chị, các bạn để bài luận văn được hoàn thiện hơn. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP TRONG TIẾN TRÌNH ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ GIÁ, PHÍ DỊCH VỤ CÔNG 1. Tổng quan đề tài nghiên cứu Quản lý tài chính là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh tế xã hội và là khâu quản lý mang tính tổng hợp.
Quản lý tài chính được coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó tạo ra được một cơ chế quản lý thích hợp, có tác động tích cực tới các quá trình kinh tế xã hội theo các phương hướng phát triển đã được hoạch định. Có khá nhiều các nguồn tài liệu về các đề tài quản lý tài chính ở các cơ sở giáo dục công như sách báo, internet…Vì vậy có thể nói quản lý tài chính của đề tài là không mới. Đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến nội dung quản lý tài chính theo hướng tự chủ ở các trường CĐĐH như: - Đề tài: “Xác định chi phí đào tạo tại trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội theo định hướng tự chủ tài chính” đề tài khoa học của tác giả Đinh Thị Hải Hậu, trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, năm 2015. Tác giả đã làm rõ vấn đề tự chủ của các cơ sở quản lý của giáo dục nói chung và giáo dục nghề nghiệp nói riêng.
Trong đó, để tự chủ tài chính, trường phải xác định được chi phí đào tạo để đưa ra mức giá dịch vụ đào tạo phù hợp, tính toán được hiệu quả tài chính, nâng cao chất lượng đào của trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội nói riêng và các trường nghề Cao đẳng nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội. Từ đó tác giả đã đưa ra các giải pháp xác định chi phí đào tạo tại trường cao đẳng Du lịch Hà Nội theo định hướng tự chủ trong thời gian tới về: Nâng cao nhận thức của cán bộ, giảng viên, giáo viên về xác định chi phí đào tạo theo định hướng tự chủ tài chính; Xác định chi phí đào tạo theo ngành, hệ đào tạo; Sử dụng chi phí đào tạo là cơ sở xác định mức học phí theo ngành, hệ đào tạo. 5 - Đề tài: “ Đánh giá tình hình thực hiện tự chủ tài chính và định hướng đổi mới cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học công lập giai đoạn 2012 – 2020” của nhóm tư vấn chính sách và nhóm nghiên cứu vụ hành chính sự nghiệp, Bộ Tài chính, năm 2011. Nhóm tác giả đã làm rõ nguồn lực tài chính đầu tư cho giáo dục; và nguồn lực NSNN chi thường xuyên đối với giáo dục đại học.
Nhóm tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng tình hình thực hiện tự chủ tài chính tại các cơ sở giáo dục đại học công lập. Từ đó đưa ra các giải pháp đổi mới cơ chế tài chính đối với lĩnh vực giáo dục đại học giai đoạn 2012 – 2020 về cân đối ngân sách nhà nước; về tự chủ tài chính đối với cơ sở đào tạo. - Đề tài: “Giải pháp nâng cao tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ sở GDĐH công lập ở Việt Nam” luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Xuân, năm 2013. Tác giả đã làm sáng tỏ lý luận về phần thu chi của NSNN gắn với sự nghiệp đào tạo đại học thông qua cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm; kinh nghiệm về tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính trong các trường đại học trên thế giới và ở Việt Nam.
Qua đó phân tích, đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính trong các cơ sở GDĐH công lập ở Việt Nam để rút ra những tồn tại, hạn chế và đưa ra các giải pháp nâng cao tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ sở GDĐH công lập về: Hoàn thiện cơ chế chính sách; Hoàn thiện cơ chế quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính; Tạo ra sự bình đẳng về tài chính trong GDĐH. - Đề tài: “Quản lý tài chính theo hướng tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng Kinh tế công nghiệp Hà Nội” luận văn thạc sĩ của tác giả Đoàn Thị Hồng Minh, năm 2011. Tác giả đã nghiên cứu một số lý luận chung về các đơn vị sự nghiệp công lập, cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công 6 lập nói chung và tại các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đào tạo nói riêng. Từ đó tác giả phân tích những kết quả đạt được, hạn chế, khó khăn khi thực hiện công tác tự chủ tài chính theo tinh thần Nghị định 43 và Thông tư 71 tại trường Cao đẳng Kinh tế công nghiệp Hà Nội.
Đưa ra một số giải pháp về quản lý tài chính tại trường Cao đẳng Kinh tế công nghiệp Hà Nội nhằm tăng cường quản lý tài chính về: Tổ chức bộ máy quản lý tài chính; Nâng cao ý thức, vai trò chủ động sáng tạo trong công tác quản lý tài chính; Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm toán nội bộ. - Đề tài: “Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng Cộng đồng Hà Tây” luận văn thạc sĩ của tác giả Trương Quốc Đông, năm 2015. Tác giả nghiên cứu những lý luận chung về cơ chế tự chủ tài chính trong các trường CĐĐH công lập và thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng Cộng đồng Hà Tây. Từ đó phân tích, đánh giá tình hình thực hiện cơ chế tự chủ tài chính và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng Cộng đồng Hà Tây về: Công tác tổ chức cán bộ; Đa dạng hóa và nâng cao hiệu quả huy động nguồn tài chính; Hoàn thiện công tác quản lý và sử dụng các nguồn tài chính và tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát tài chính nội bộ.
Các công trình nghiên cứu ở trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh về quản lý tài chính tại các trường CĐĐH theo hướng tự chủ, tập trung nghiên cứu việc sử dụng các chế độ chính sách liên quan đến quá trình lập và quyết toán ngân sách hàng năm các nguồn kinh phí cuả các trường CĐĐH công lập. Các đề tài chưa có đề tài nào đề cập đến “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính của trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội trong tiến trình đổi mới cơ chế quản lý giá, phí dịch vụ công”. Việc nghiên cứu thực trạng, phân tích và đánh giá cơ chế quản lý tài chính giai đoạn 2013- 2015 từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại trường CĐTM & 7 DLHN là cần thiết. Một số vấn đề cơ bản về cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong tiến trình đổi mới giá, phí dịch vụ công 1.
Khái niệm, đặc điểm hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập Theo quy định tại Điều 9 Luật Viên chức thì: Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước. Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị do Nhà nước quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý nhà nước về một hoạt động bằng nguồn kinh phí nhà nước cấp, cấp trên cấp hoặc bằng các nguồn khác nhằm thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao trong từng giai đoạn nhất định. Từ các khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập ở trên ta thấy có nhiều điểm giống nhau. Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập rất phong phú, đa dạng, phức tạp và mang tính phục vụ.
Vì vậy hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập thường không có thu hoặc có thu nhưng không đủ đáp ứng nhu cầu chi tiêu, các khoản chi cho các hoạt động chủ yếu được trang trải bằng nguồn kinh phí của nhà nước cấp. Do chi tiêu chủ yếu bằng nguồn kinh phí nhà nước cấp nên đơn vị phải lập dự toán thu-chi và việc chi tiêu phải đúng dự toán được duyệt theo các tiêu chuẩn, định mức nhà nước qui định. Để quản lý một cách có hiệu quả các khoản chi tiêu của đơn vị cũng như để chủ động trong công việc chi tiêu, hàng năm các đơn vị sự nghiệp công lập phải lập dự toán cho từng khoản chi cho đơn vị mình và dựa vào dự toán đã được lập và xét duyệt ngân sách nhà nước cấp kinh phí cho đơn vị, vì vậy đơn vị sự nghiệp công lập còn được gọi là đơn vị dự toán. Như vậy, đơn vị sự nghiệp công lập được hiểu là đơn vị dự toán hoạt 8 động bằng nguồn kinh phí do ngân sách nhà nước cấp, cấp trên cấp phát hoặc bằng nguồn kinh phí khác (học phí, viện phí, kinh phí được tài trợ,…) để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao trong từng giai đoạn nhất định.
Trong thực tế không có một định nghĩa chính xác và giản đơn về đơn vị sự nghiệp công lập để chúng ta có thể sử dụng trong những hoàn cảnh khác nhau cho các trường học. Nhưng về bản chất của đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị được sử dụng kinh phí của nhà nước hoặc được nhà nước cho phép thu phí, lệ phí các nguồn thu sự nghiệp khác để thực hiện nhiệm vụ được giao.