Luận văn thạc sĩ về quản lý ngân sách nhà nước tại quận Cầu Giấy, Hà Nội

Tổng hợp kiến thức Cải thiện quản lý ngân sách nhà nước tại quận Cầu Giấy, Hà Nội, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong

• Tác giả: Nguyễn Thị Chiến
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thu Phong
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Cải thiện Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Quận Cầu Giấy, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN (HUYỆN)
• 1.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.2. Ngân sách nhà nước và hệ thống ngân sách nhà nước cấp quận, huyện
• 1.2.1. Khái niệm ngân sách nhà nước
• 1.2.2. Bản chất của ngân sách nhà nước
• 1.2.3. Chức năng ngân sách nhà nước
• 1.2.4. Vai trò của ngân sách nhà nước
• 1.2.5. Hệ thống ngân sách nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các phương pháp sử dụng
• 2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.4. Các công cụ được sử dụng
• 2.5. Các bước thực hiện và thu thập số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI QUẬN CẦU GIẤY – TP. HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN 2012 - 2014
• 3.1. Đặc điểm - tình hình kinh tế xã hội của Quận Cầu Giấy
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội Quận Cầu Giấy
• 3.2. Thực tế tình hình công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy trong giai đoạn 2012 – 2014
• 3.2.1. Đặc điểm thu, chi ngân sách Quận Cầu Giấy
• 3.2.2. Thực trạng lập và giao dự toán ngân sách Quận Cầu Giấy
• 3.2.3. Thực trạng chấp hành ngân sách Quận Cầu Giấy
• 3.2.4. Thực tế công tác quyết toán ngân sách tại Quận Cầu Giấy
• 3.2.5. Thực tế công tác thanh tra, kiểm tra NSNN tại Quận Cầu Giấy
• 3.2.6. Đánh giá công tác quản lý ngân sách nhà nước tại Quận Cầu Giấy
• 3.2.6.1. Kết quả đạt được
• 3.2.6.2. Hạn chế trong quản lý ngân sách nhà nước tại Quận Cầu Giấy
• 3.2.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN 2015 – 2025
• 4.1. Phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội Quận Cầu Giấy giai đoạn 2015 - 2025
• 4.1.1. Phương hướng
• 4.1.2. Nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2015 - 2025
• 4.2. Quan điểm hoàn thiện quản lý ngân sách Quận Cầu Giấy, Thành phố
• 4.3. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình phát triển của quận
• 4.4. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại Quận Cầu Giấy – TP. Hà Nội trong giai đoạn 2015 – 2025
• 4.4.1. Các giải pháp hoàn thiện quản lý thu NSNN
• 4.4.2. Các giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước
• 4.4.3. Các giải pháp hoàn thiện công tác thanh kiểm tra và công khai NSNN
• 4.4.4. Các giải pháp hoàn thiện bộ máy quản lý NSNN
• 4.4.4.1. Đối với Trung ương
• 4.4.4.2. Kiến nghị với Chính phủ, Bộ Tài chính
• 4.4.4.3. Đối với UBND Thành phố Hà Nội
• DANH MỤC CÁC GIÁO TRÌNH THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền địa phương, đặc biệt là tại các quận như Cầu Giấy. Ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc cải thiện quản lý ngân sách tại quận Cầu Giấy cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công khai trong quản lý ngân sách. Theo Luật Ngân sách nhà nước, ngân sách được phân cấp rõ ràng giữa các cấp, từ trung ương đến địa phương, tạo điều kiện cho việc quản lý tài chính công hiệu quả hơn. Đặc biệt, ngân sách cấp quận có vai trò quan trọng trong việc điều tiết các nguồn lực cho phát triển địa phương, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước được định nghĩa là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong một năm tài chính. Vai trò của ngân sách không chỉ dừng lại ở việc huy động và phân phối nguồn lực tài chính mà còn là công cụ để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, ngân sách cấp quận như Cầu Giấy cần phải được quản lý chặt chẽ để đảm bảo tính hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực. Việc cải cách hành chính trong quản lý ngân sách là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của quận.

II. Thực trạng quản lý ngân sách tại quận Cầu Giấy

Trong giai đoạn 2012 - 2014, công tác quản lý ngân sách tại quận Cầu Giấy đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc đánh giá ngân sách và quản lý tài chính công. Các khoản thu ngân sách chủ yếu đến từ thuế và phí, nhưng việc phân bổ ngân sách chưa thực sự hợp lý, dẫn đến tình trạng thiếu hụt trong một số lĩnh vực quan trọng như giáo dục và y tế. Đặc biệt, việc công khai ngân sách vẫn chưa được thực hiện đầy đủ, gây khó khăn cho người dân trong việc giám sát và tham gia vào quá trình quản lý ngân sách. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này.

2.1. Đánh giá thực trạng thu chi ngân sách

Thực trạng thu, chi ngân sách tại quận Cầu Giấy cho thấy sự mất cân đối trong việc phân bổ nguồn lực. Mặc dù có sự gia tăng trong nguồn thu từ các hoạt động kinh tế, nhưng việc chi tiêu vẫn chưa được tối ưu hóa. Các khoản chi cho đầu tư công và phát triển hạ tầng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của quận. Điều này đòi hỏi một sự cải thiện quản lý mạnh mẽ hơn, nhằm đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng hiệu quả và đúng mục đích, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của quận.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước

Để cải thiện quản lý ngân sách nhà nước tại quận Cầu Giấy, cần thực hiện một số giải pháp chủ yếu. Đầu tiên, cần tăng cường công khai ngân sách để người dân có thể giám sát và tham gia vào quá trình quản lý. Thứ hai, cần cải cách quy trình lập và giao dự toán ngân sách, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc phân bổ nguồn lực. Cuối cùng, việc đào tạo cán bộ quản lý ngân sách cũng cần được chú trọng, nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ trong việc thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến ngân sách.

3.1. Tăng cường công khai và minh bạch ngân sách

Công khai ngân sách là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách. Việc công khai thông tin về thu, chi ngân sách sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về cách thức sử dụng nguồn lực của Nhà nước. Điều này không chỉ tạo ra sự tin tưởng từ phía người dân mà còn thúc đẩy trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý. Cần thiết lập các kênh thông tin hiệu quả để người dân có thể dễ dàng tiếp cận và giám sát ngân sách, từ đó góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam sau gần 30 năm đổi mới, quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) giữ vai trò then chốt trong việc điều tiết và phát triển kinh tế địa phương. Quận Cầu Giấy, một quận nội thành của Hà Nội với tốc độ đô thị hóa nhanh và cơ cấu kinh tế dịch vụ - thương mại chiếm tỷ trọng lớn, đã trở thành điểm nghiên cứu điển hình cho công tác quản lý NSNN cấp quận. Giai đoạn nghiên cứu từ 2012 đến 2014 cho thấy nguồn thu ngân sách của quận tăng trưởng ổn định, trong khi công tác chi ngân sách được thực hiện theo đúng quy định, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong quản lý thu, chi ngân sách, đòi hỏi phải có giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ các lý luận cơ bản về quản lý NSNN cấp quận, đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách tại Quận Cầu Giấy và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này trong giai đoạn 2015-2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý thu, chi ngân sách nhà nước tại Quận Cầu Giấy trong 3 năm 2012-2014, dựa trên các số liệu tài chính, báo cáo quyết toán và các văn bản pháp luật liên quan. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương mà còn góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững, đảm bảo an ninh quốc phòng và nâng cao đời sống nhân dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước và mô hình phân cấp quản lý ngân sách địa phương. Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước nhấn mạnh vai trò của ngân sách trong việc phân phối nguồn lực, điều chỉnh kinh tế vĩ mô và kiểm soát chi tiêu công. Mô hình phân cấp quản lý ngân sách tập trung vào việc xác định phạm vi trách nhiệm và quyền hạn của các cấp chính quyền trong quản lý thu, chi ngân sách, nhằm tăng tính tự chủ và hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính.

Các khái niệm chính bao gồm: ngân sách nhà nước (theo Luật NSNN 2015 là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong một năm), quản lý ngân sách cấp quận/huyện, dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách và công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách. Ngoài ra, luận văn cũng đề cập đến các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách như cơ chế quản lý tài chính, tổ chức bộ máy, trình độ cán bộ và hệ thống thông tin quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập bao gồm thông tin thứ cấp từ các văn bản pháp luật như Luật NSNN 2015, các nghị định hướng dẫn, báo cáo quy hoạch phát triển kinh tế xã hội Quận Cầu Giấy, báo cáo quyết toán ngân sách các năm 2012-2014, niên giám thống kê TP Hà Nội và các tài liệu học thuật liên quan. Thông tin sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực tế tại Phòng Tài chính - Kế hoạch và Phòng Thống kê Quận Cầu Giấy, bao gồm các báo cáo tài chính, thống kê thu chi ngân sách.

Phương pháp phân tích dữ liệu chủ yếu là thống kê mô tả, so sánh theo chiều ngang và chiều dọc để đánh giá biến động và cơ cấu thu chi ngân sách qua các năm. Phương pháp đối chiếu được sử dụng để so sánh thực trạng quản lý ngân sách Quận Cầu Giấy với các địa phương khác nhằm rút ra bài học và đề xuất giải pháp. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu ngân sách của Quận Cầu Giấy trong giai đoạn 2012-2014, được lựa chọn do tính đại diện và tính khả thi trong phân tích. Công cụ xử lý số liệu chính là phần mềm Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn thu ngân sách ổn định: Tổng thu ngân sách Quận Cầu Giấy giai đoạn 2012-2014 duy trì mức tăng trưởng tích cực, với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu đạt trên 90% mỗi năm. Cơ cấu thu chủ yếu từ thuế môn bài, thuế tài nguyên, tiền sử dụng đất và các khoản thu phí, lệ phí. Thuế giá trị gia tăng và thu nhập doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn thu phân chia theo tỷ lệ giữa ngân sách trung ương và địa phương.

2. Cơ cấu chi ngân sách hợp lý: Chi ngân sách tập trung vào đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, chi thường xuyên cho các lĩnh vực giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh và các hoạt động quản lý nhà nước. Tỷ lệ chi đầu tư phát triển chiếm khoảng 30-40% tổng chi ngân sách, đảm bảo ưu tiên phát triển hạ tầng và dịch vụ công cộng.

3. Quy trình lập và chấp hành dự toán ngân sách được thực hiện nghiêm túc: Việc lập dự toán ngân sách dựa trên các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội và các quy định pháp luật, đảm bảo cân đối thu chi theo nguyên tắc thu bằng hoặc lớn hơn chi. Công tác chấp hành dự toán thu chi được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo thu đúng, thu đủ và chi đúng mục đích, tiết kiệm.

4. Công tác quyết toán và thanh tra, kiểm tra ngân sách còn tồn tại hạn chế: Mặc dù công tác quyết toán ngân sách được thực hiện đầy đủ, tuy nhiên vẫn còn một số sai sót về số liệu và chậm trễ trong báo cáo quyết toán. Công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách chưa được thực hiện thường xuyên và toàn diện, dẫn đến một số trường hợp vi phạm chưa được phát hiện kịp thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố như cơ chế quản lý tài chính còn chưa đồng bộ, tổ chức bộ máy quản lý ngân sách chưa tối ưu, trình độ cán bộ quản lý còn hạn chế và hệ thống thông tin quản lý chưa hiện đại. So sánh với kinh nghiệm quản lý ngân sách tại Quận Tây Hồ, nơi có tỷ lệ thu ngân sách đạt trên 90% kế hoạch và chi ngân sách đạt trên 80% dự toán, Quận Cầu Giấy cần cải thiện hơn nữa công tác quản lý thu chi để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ cột thể hiện tăng trưởng thu ngân sách qua các năm, biểu đồ tròn phân bổ cơ cấu chi ngân sách theo lĩnh vực và bảng so sánh tỷ lệ hoàn thành dự toán thu chi giữa các năm. Việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng và nâng cao đời sống nhân dân trên địa bàn quận.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác lập dự toán ngân sách: Cần áp dụng các phương pháp dự báo kinh tế chính xác hơn, cập nhật kịp thời các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội để xây dựng dự toán sát thực tế, đảm bảo cân đối thu chi ngân sách. Thời gian thực hiện: hàng năm trước kỳ ngân sách mới; Chủ thể: Phòng Tài chính - Kế hoạch Quận.

2. Nâng cao hiệu quả công tác thu ngân sách: Đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực thuế, tăng cường kiểm tra, giám sát các nguồn thu, đặc biệt là thuế đất đai và thuế doanh nghiệp. Thời gian: liên tục trong giai đoạn 2015-2025; Chủ thể: Chi cục Thuế Quận phối hợp với UBND Quận.

3. Tối ưu hóa chi ngân sách: Ưu tiên chi đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chi thường xuyên, giảm thiểu lãng phí và thất thoát ngân sách. Thời gian: hàng năm; Chủ thể: UBND Quận và các đơn vị sử dụng ngân sách.

4. Củng cố công tác quyết toán và thanh tra, kiểm tra ngân sách: Thiết lập quy trình kiểm tra, thanh tra định kỳ và đột xuất, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ kiểm toán nội bộ, đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong quản lý ngân sách. Thời gian: triển khai ngay từ năm 2015; Chủ thể: Phòng Tài chính - Kế hoạch, Thanh tra Quận.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách: Xây dựng hệ thống thông tin quản lý ngân sách hiện đại, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan liên quan để nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát. Thời gian: giai đoạn 2015-2020; Chủ thể: UBND Quận phối hợp với Sở Tài chính Thành phố.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách địa phương: Giúp hiểu rõ quy trình, phương pháp quản lý ngân sách cấp quận, từ đó nâng cao năng lực lập kế hoạch, điều hành và kiểm soát ngân sách.

2. Nhà hoạch định chính sách tài chính công: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng các chính sách phân cấp ngân sách phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội địa phương.

3. Giảng viên và sinh viên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Là tài liệu tham khảo bổ ích về quản lý ngân sách nhà nước cấp quận, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiên cứu.

4. Các tổ chức kiểm toán, thanh tra tài chính: Hỗ trợ trong việc đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách, phát hiện các tồn tại, sai phạm và đề xuất biện pháp khắc phục.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý ngân sách nhà nước cấp quận có vai trò gì trong phát triển kinh tế địa phương?
   Ngân sách cấp quận là công cụ tài chính quan trọng giúp chính quyền địa phương thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng và nâng cao đời sống nhân dân. Ví dụ, Quận Cầu Giấy sử dụng ngân sách để đầu tư hạ tầng và hỗ trợ các dịch vụ công cộng.

2. Các bước chính trong chu trình quản lý ngân sách nhà nước cấp quận là gì?
   Chu trình gồm lập dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách và thanh tra, kiểm tra ngân sách. Mỗi bước đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo ngân sách được sử dụng hiệu quả và đúng quy định.

3. Những khó khăn thường gặp trong quản lý ngân sách cấp quận là gì?
   Khó khăn bao gồm việc dự báo nguồn thu chưa chính xác, tổ chức bộ máy quản lý chưa tối ưu, trình độ cán bộ còn hạn chế và hệ thống thông tin quản lý chưa đồng bộ, dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác thu ngân sách tại địa phương?
   Cần cải cách thủ tục hành chính thuế, tăng cường kiểm tra, giám sát các nguồn thu, đặc biệt là thuế đất và thuế doanh nghiệp, đồng thời nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc nộp thuế đúng hạn.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách nhà nước cấp quận?
   Ứng dụng công nghệ thông tin giúp kết nối dữ liệu, tự động hóa quy trình quản lý, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giám sát ngân sách. Ví dụ, việc xây dựng hệ thống quản lý ngân sách điện tử tại Quận Cầu Giấy sẽ giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường kiểm soát chi tiêu.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các lý luận cơ bản và thực trạng quản lý ngân sách nhà nước cấp quận, tập trung nghiên cứu tại Quận Cầu Giấy giai đoạn 2012-2014.
• Nguồn thu ngân sách của quận tăng trưởng ổn định, chi ngân sách được phân bổ hợp lý, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương.
• Công tác lập dự toán, chấp hành dự toán được thực hiện nghiêm túc, tuy nhiên công tác quyết toán và thanh tra, kiểm tra còn tồn tại hạn chế cần khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao chất lượng lập dự toán, tăng cường thu ngân sách, tối ưu hóa chi ngân sách, củng cố công tác quyết toán và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2015-2025, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan quản lý và cán bộ tài chính địa phương cần phối hợp chặt chẽ, áp dụng các giải pháp nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững tại Quận Cầu Giấy và các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, những vấ n đề cơ bản về NSNN và cơ sở thực tiễn về quản lý NSNN cấp quận, huyện Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy trong giai đoạn 2012 – 2014. Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy trong giai đoạn 2015 – 2025. 3 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, NHƢ̃ NG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP QUẬN (HUYỆN) 1.

Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trên thực tế đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về các khoản thu, chi NSNN và đã từng có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này. Tuy nhiên đề tài về thu, chi NS đảm bảo tính cân đối là một vấn đề hết sức nhạy cảm trong công tác quản lý và kiểm tra. Vì vậy mỗi đề tài lại đưa ra được những giải pháp và cách thực hiện khác nhau. Song các giải pháp để quản lý nguồn NSNN hiệu quả đến đâu thì lại là một câu hỏi đặt ra mà tôi nghĩ và mong rằng công tác quản lý ở mỗi cấp ngày càng được nâng cao để đem lại lợi ích chính đáng cho các đối tượng được hưởng.

Đề tài này tuy không phải là một đề tài hoàn toàn mới nhưng đề cập đến vấn đề phát triển kinh tế, xã hội và các vấn đề quan trọng khác của đất nước. Vì vậy, tác giả đã chọn đề tài này với mong muốn có thể góp phần nào hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại Quận Cầu Giấy – TP Hà Nội. Các nghiên cứu xung quanh vấn đề quản lý NSNN: - Luận án tiến sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 – 2015 và tầm nhìn đến 2020” của tác giả Tô Thiện Hiền, trường Đại học ngân hàng, TP. Hồ Chí Minh, năm 2012.

Đề tài đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách nhà nước của tỉnh. Về lý luận: luận án góp phần làm sáng tỏ lý thuyết về vị trí, vai trò của hệ thống ngân sách địa phương An Giang và mối quan hệ hữu cơ trong quan hệ cân đối giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương theo nguyên tắc phát triển kinh tế ngành và lãnh thổ (khu vực). Phân tích rõ thực trạng về hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang; đánh giá những thành tích đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế cần khắc phục. Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân 4 z sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 – 2015 và đến 2020.

Đề ra các biện pháp thực hiện những giải pháp về quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang. Đóng góp mới về cơ chế quản lý ngân sách: Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách địa phương trên các góc độ: phân định quản lý thu – chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương; quan hệ về quá trình ngân sách (lập, chấp hành và quyết toán ngân sách); nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong tự chủ ngân sách và mở rộng quyền tự quyết của ngân sách xã, để từng bước đưa ngân sách xã thực sự là một khâu cấu thành của NSNN. Đây là một đề tài nghiên cứu về tình hình NSNN của một tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, tuy có khác về điều kiện kinh tế - xã hội của một quận nội thành ở phía Bắc như Quận Cầu Giấy, tuy nhiên cũng giúp cho bài luận văn có được những kiến thức sâu hơn về quản lý ngân sách và phân cấp ngân sách của một tỉnh. - Luận văn Thạc sỹ Kinh doanh và quản lý “Quản lý ngân sách nhà nước của thị xã Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình” của tác giả Nguyễn Thanh Hà, năm 2012.

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, giai đoạn 2008-2011. Luận văn đã hệ thống hoá được sự hình thành, tồn tại và phát triển của ngân sách huyện qua các thời kỳ lịch sử, vai trò của nó đối với sự phát triển cũng như sự nâng cao hiệu lực quản lý của hệ thống chính trị địa phương trong phát triển kinh tế- xã hội. Phân tích thực trạng về quản lý ngân sách thị xã Tam Điệp và các hoạt động tài chính trên địa bàn để làm rõ những ưu điểm, tồn tại cơ bản và nguyên nhân của nó. Trên cơ sở đó, luận văn đã đưa ra một số mục tiêu định hướng và các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách địa phương trên địa bàn trong giai đoạn tới.

Đây là bài viết nghiên cứu về công tác quản lý ngân sách nhà nước của một huyện, tuy nhiên giai đoạn nghiên cứu từ 2008-2011, đến nay luật ngân sách đã có nhiều thay đổi. - Luận văn “Quản lý chi thường xuyên ngân sách tại quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội” của tác giả Trần Thị Thúy, trường Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015. Đề tài đã hệ thống hóa được những vấn đề mang tính lý luận về 5 z ngân sách nhà nước, kiểm soát chi NSNN: Làm rõ thực trạng, ưu điểm, khuyết điểm công tác chi NSNN của một quận nội thành Hà Nội (mới được thành lập năm 2014), xác định được định hướng và đưa ra được các giải pháp thiết thực góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả chi NSNN, hạn chế những biểu hiện tham ô, lãng phí gây thất thoát NSNN.

Tuy nhiên, phạm vi của đề tài còn hạn chế, mới chỉ ở công tác chi thường xuyên ngân sách của một quận. Vì vậy chưa phản ánh được thực trạng tổng thể về quản lý nguồn thu, cân đối chi ngân sách của một quận nội thành. - Bài viết “Trách nhiệm giải trình trong quản lý NSNN ” của Th.s Mai Đình Lâm, trên trang tinmoi.vn cũng đưa ra một số các giải pháp cần khắc phục trong quản lý NSNN thông qua các biện pháp để quản lý NSNN hiệu quả. Tuy nhiên bài viết chưa nghiên cứu cụ thể cho từng cấp ngân sách nên vẫn còn là một vấn đề cần phải tập trung nghiên cứu riêng.

- Bài viết “Kinh nghiệm quản lý ngân sách của một số nước” của PGS. TS Trần Thị Lan Hương - Đại học Bách Khoa Hà Nội, đăng trên trang tapchitaichinh.vn Hầu hết các nghiên cứu trên đã đưa ra được những vấn đề cơ bản về quản lý NSNN nói chung, tình hình thực tế quản lý NSNN tại các địa bàn nói riêng. Tuy nhiên mới chỉ ở khía cạnh quản lý chung trên từng địa bàn, chưa so sánh được cụ thể vấn đề quản lý NSNN địa bàn này với địa bàn khác có cùng cơ cấu kinh tế. Cầu Giấy là một quận nội thành Hà Nội có điều kiện kinh tế thuận lợi cho phát triển kinh tế nhất là ngành du lịch, thương mại…Hàng năm nguồn thu và nhiệm vụ chi NSNN trên địa bàn quận là rất lớn nên vấn đề quản lý NSNN trên địa bàn quận rất được coi trọng.

Từ kinh nghiệm quản lý NSNN của các tỉnh, quận, huyện trên, Quận Cầu Giấy cũng cần nhìn nhận quá trình quản lý ngân sách của địa phương mình đã hiệu quả chưa và xem xét những giải pháp nào phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả trong quản lý NSNN Quận Cầu Giấy trong thời gian tới.Ngân sách nhà nƣớc và hệ thống ngân sách nhà nƣớc cấ p quâ ̣n , huyện.Ngân sách nhà nước và hệ thống ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước 6 z Trong thời kì mở cửa hội nhập cùng kinh tế quốc tế ở nước ta như hi ện nay không những đòi hỏi sự chuyển đổi về thể chế và cơ cấu kinh tế nói chung mà còn đòi hỏi những chuyển biến cần thiết về cả nhận thức và thể chế tài chính, ngân sách. Do đó việc nhận thức đúng đắn bản chất, chức năng của NSNN sẽ giúp cho chúng ta sử dụng nhạy bén công cụ NSNN trong điều hành chính sách kinh tế vĩ mô. Ở Việt Nam chúng ta cũng có rất nhiều quan điểm khác nhau về NSNN tuy nhiên theo Luật NSNN đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 16/12/2002, được bổ sung sửa đổi theo luật NSNN năm 2015 - Luật 83/2015-QH13 thì:“NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

Đây được coi là một khái niệm cơ bản nhất về NSNN. Trên thực tiễn hoạt động ngân sách nhà nước là hoạt động thu (tạo thu) và chi tiêu (sử dụng) quỹ tiền tệ của Nhà Nước, làm cho nguồn tài chính vận động giữa một bên là Nhà nước với một bên là các chủ thể kinh tế, xã hội trong quá trình phân phối tổng sản phẩm quốc dân dưới hình thức giá trị. Đằng sau các hoạt động thu chi đó chứa đựng các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với chủ thể khác. Nói cách khác, ngân sách nhà nước phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế - xã hội và trong phân phối tổng sản phẩm xã hội.

Thông qua việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể thành thu nhập của Nhà nước và nhà nước chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể được thụ hưởng nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Bản chất của ngân sách nhà nước NSNN không thể tách rời Nhà nước, là hệ thống các mối quan hệ thu, chi giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện chức năng quản lý, điều hành KT- XH thông qua dự toán, quyết toán các nguồn thu, nhiệm vụ chi bằng tiền trong thời gian nhất định thường là 1 năm. Chức năng ngân sách nhà nước - Một là, chức năng phân phối NSNN. NSNN vững mạnh là khi thể hiện việc phân phối và quản lý chi tiêu đúng đắn, hợp lý và hiệu quả.

Nhà nước sử dụng khối lượng tài chính từ nguồn NSNN để chi tiêu vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội và chi tiêu cho sự hoạt động của bộ máy Nhà nước. Như vậy, chức năng của NSNN, ngoài việc động viên nguồn thu thì còn phải thực hiện quản lý và phân phối chi tiêu sao cho có hiệu quả.