CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP. Khái niệm về phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Tổng quan về phân tích tài chính doanh nghiệp 1.Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Hoạt động tài chính của mỗi đơn vị là hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh trong quá trình phân phối của cải gắn liền với việc tạo lập, phân bổ, sử dụng các nguồn lực tài chính và phân phối lợi ích của các đơn vị , tổ chức theo nhu cầu và khả năng của từng đơn vị , tổ chức trong xã hội. Phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình nghiên cứu các nhân tố tác động đến các quan hệ tài chính của các chủ thể trong nền kinh tế nhằm cung cấp căn cứ thích hợp cho quá trình ra quyết định của các nhà quản lý, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính.Vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp trước hết tập trung vào số liệu được cung cấp trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp, kết hợp với các thông tin bổ sung từ nhiều nguồn khác nhau, làm rõ tình hình tài chính doanh nghiệp trong quá khứ, chỉ ra những thay đổi chủ yếu, những chuyển biến theo xu hướng, tính toán theo nhân tố, những nguyên nhân trong sự thay đổi của các hoạt động tài chính, phát hiện quy luật của các hoạt động, làm cơ sở cho các quyết định hiện tại và dự báo trong tương lai.Ý nghĩa của phân tích tài chính doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường, phân tích tài chính doanh nghiệp có ý nghĩa đối với nhiều đối tượng sử dụng: - Phân tích tài chính của các nhà quản trị tài chính hướng đến 1 số mục tiêu như sau: quyết định đầu tư hiệu quả hay không, quyết định tài trợ, quyết định phân chia cổ tức… là cơ sở quan trọng cho các hoạch định tài chính trong tương lai của doanh nghiệp, dự báo và có biện pháp hạn chế, phòng ngừa rủi ro trong kinh doanh.
4 - Phân tích tài chính cũng có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà đầu tư, hay còn gọi là các cổ đông. Họ quan tâm tới những đặc điểm đầu tư của doanh nghiệp. Phân tích tài chính giúp đánh giá cơ cấu vốn hiện tại và các chính sách nhằm duy trì cơ cấu vốn, đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp, các nhân tố tác động làm tăng giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán cũng như khả năng tăng trường của doanh nghiệp trong tương lai. Các cổ đông cũng quan tâm tới việc điều hành và tính hiệu quả của công tác quản lý trong doanh nghiệp.
- Đối với các đối tượng cho vay tài chính, họ luôn băn khoăn có nên cấp hay không cấp tín dụng, cấp ngắn hạn hay dài hạn, có nhất thiết cho vay hay không, doanh nghiệp có thật sự cần khoản vay hay không, khả năng hoàn trả các khoản nợ như nào, thiện chí khi trả nợ ra sao… - Ngoài ra, phân tích tài chính doanh nghiệp cũng rất cần thiết đối với những người hưởng lương trong doanh nghiệp, đối với các cơ quan chủ quản doanh nghiệp, cơ quan thuế, cơ quan thanh tra.Qui trình phân tích tài chính doanh nghiệp Sau đây là một số bước chủ yếu trong qui trình phân tích chung: lập kế hoạch phân tích, thu thập và xử lí thông tin, xác định những biểu hiện đặc trưng, phân tích và bước cuối là bước tổng hợp, dự đoán. B1:Lập kế hoạch phân tích Lập kế hoạch phân tích là xác định trước về nội dung, phạm vi, thời gian và cách tổ chức phân tích B2:Thu thập thông tin và xử lí thông tin Trong phân tích tài chính, phải thu thập sử dụng mọi thông tin, từ nội bộ doanh nghiệp đến các thông tin bên ngoài, từ những thông tin lượng hóa đến những thông tin không lượng hóa được: - Thông tin tài chính: Thu thập các các kế hoạch tài chính chi tiết và tổng hợp, các báo cáo tài chính, báo cáo kế toán quản trị, các tài liệu kế toán chi tiết có liên quan. 5 - Thông tin phi tài chính: Ngoài các thông tin tài chính hiện tại và quá khứ, phân tích tài chính doanh nghiệp phải sử dụng rất nhiều thông tin phi tài chính khác như thông tin chung về kinh tế, chính trị, luật pháp…, thông tin về ngành mà doanh nghiệp đang hoạt động, thông tin về doanh nghiệp. B3:Xác định những biểu hiện đặc trưng Dựa trên những nguồn thông tin thu thập được, nhà phân tích cần tính toán các chỉ số tài chính phù hợp, lập các bảng biểu theo từng nội dung đã đặt ra, so sánh với các chỉ số kỳ hoạt động trước, chỉ số ngành, chỉ số của doanh nghiệp khác trong cùng lĩnh vực.
Từ đó, đánh giá và nhận xét khái quát ưu nhược điểm, vạch ra những vấn đề, trọng tâm cần tập trung phân tích. B4:Phân tích Sau khi xác định những nội dung cơ bản, những vấn đề quan trọng, có tầm ảnh hưởng lớn đến tình hình tài chính hiện tại và tương lai của doanh nghiệp, chúng ta cần phân tích cụ thể nhằm làm rõ các mối quan hệ, các yếu tố bên trong thể hiện bản chất của hoạt động: - Xác định các nhân tố ảnh hưởng, các mối liên hệ giữa các nhân tố - Xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến các chỉ tiêu phân tích - Từ góc độ ảnh hưởng của các nhân tố, đánh giá các nguyên nhân thành công, nguyên nhân tồn tại B5:Tổng hợp và dự đoán - Tổng hợp kết quả, rút ra nhận xét, dự báo xu hướng phát triển - Đề xuất các giải pháp tài chính cũng như các giải pháp khác nhằm thực hiện mục tiêu 1. Tổng quan về báo cáo tài chính 1.Khái niệm báo cáo tài chính Thông tin sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp được chia thành thông tin tài chính và phi tài chính. Thông tin tài chính là nguồn thông tin cơ bản và thường được lấy trên các báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
6 Báo cáo tài chính là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu và nợ phải trả cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Nói cách khác, báo cáo tài chính (BCTC) là phương tiện trình bày khả năng sinh lời và thực trạng tài chính. Báo cáo tài chính là các thông tin kinh tế được kế toán viên trình bày dưới dạng bảng biểu, cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp đáp ứng các cầu cho những người sử dụng chúng trong việc đưa ra các quyết định về kinh tế. Hệ thống báo cáo tài chính được hình thành dựa trên cơ sở tổng hợp những số liệu từ sổ kế toán tổng hợp, chi tiết của doanh nghiệp.Vai trò của báo cáo tài chính Báo cáo kế toán tài chính phản ánh tình hình tài sản, nguồn vốn, các quan hệ tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm nhất định.
Đồng thời phản ánh doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh sau 1 kỳ hoạt động. Bởi vậy, hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp cung cấp cho đối tượng sử dụng thông tin về tình hình kinh tế - tài chính của các quá trình sản xuất kinh doanh. Mỗi đối tượng sử dụng báo cáo tài chính với những mục tiêu khác nhau, nhưng nhìn chung là báo báo tài chính mang những vai trò sau đây: Cung cấp những chỉ tiêu kinh tế, tài chính cần thiết giúp cho việc nhận biết và kiểm tra một cách toàn diện và có hệ thống tình hình và kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế, tài chính chủ yếu của doanh nghiệp. Dựa vào báo cáo tài chính để phân tích, đánh giá xu hướng phát triển về kinh tế, tài chính, dự đoán tình hình và xu hướng hoạt động của doanh nghiệp để từ đó đề ra các quyết định đúng đắn và có hiệu quả.
Cung cấp tài liệu, số liệu để tham khảo phục vụ cho việc lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh, kế hoạch đầu tư, các dự án sản xuất, kinh doanh cho phù hợp với điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp.Ý nghĩa của báo cáo tài chính Một bản báo cáo tài chính hiện nay rất quan trọng đối với công tác điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng như đảm bảo về dòng tiền dành cho các nhà đầu tư, các chủ thể cho vay của doanh nghiệp. Những ý nghĩa quan trọng nhất của bản báo cáo tài chính doanh nghiệp đều được thể hiện rất rõ ở những chi tiết như: Những biên bản tổng hợp được trình bày hết sức tổng quát, phản ảnh chân thực về hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính của một doanh nghiệp. Cùng với đó là tình hình các khoảng công nợ, nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp. Bản BCTC sẽ cung cấp những thông tin chủ yếu về tài chính để nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp có thể đánh giá chính xác tình hình hoạt động kinh doanh, khả năng tài chính của doanh nghiệp để ban giám đốc có thể đưa ra những phương án kinh doanh mới cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp có thể phân tích, nghiên cứu, phát hiện những dự án tiềm năng để có thể đưa ra những quyết định về mặt quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là một căn cứ rất quan trọng để có thể giúp chủ doanh nghiệp đánh giá được đúng tình trạng kinh doanh. Cùng với đó xây dựng những kế hoạch tài chính của doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các tài sản ngắn hạn nhằm nâng cao tối đa hiệu suất kinh doanh của doanh nghiệp. Tổng quan phân tích báo cáo tài chính 1.Khái niệm phân tích báo cáo tài chính Phân tích báo cáo tài chính thực chất là phân tích các chỉ tiêu tài chính trên hệ thống báo cáo hoặc các chỉ tiêu tài chính mà nguồn thông tin từ hệ thống báo cáo nhằm đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, cung cấp thông tin cho mọi đối tượng có nhu cầu theo những mục tiêu khác nhau.
Các chỉ tiêu tài chính trên hệ thống báo cáo bao gồm như tài sản, nguồn vốn, vốn chủ sở hữu,… có từ bảng cân đối kế toán. Chỉ tiêu doanh thu bán hàng, lợi 8 nhuận… có từ bảng báo cáo kết quả kinh doanh. Chỉ tiêu ROA, ROS, ROE… nguồn thông tin có được từ báo cáo tài chính cung cấp.