Chương 1: Những vấn đề cơ bản về Chương trình MTQG và kiểm soát chi Chương trình MTQG. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác kiểm soát chi Chương trình MTQG qua KBNN Thái Nguyên. Chương4: Một số giải pháp hoàn thiện, đổi mới công tác kiểm soát chi Chương trình MTQG qua KBNN Thái Nguyên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHƢƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VÀ KIỂM SOÁT CHI CHƢƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA 1.
Những vấn đề cơ bản về Chƣơng trình MTQG 1. Khái niệm chung Chương trình MTQG là một tập hợp các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ về kinh tế, xã hội, khoa học, công nghệ, môi trường, cơ chế, chính sách, pháp luật, tổ chức để thực hiện một hoặc một số mục tiêu ưu tiên đã được xác định trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước trong một thời gian nhất định. Một Chương trình MTQG gồm các dự án có liên quan với nhau để thực hiện các mục tiêu cụ thể của chương trình. Đối tượng quản lý và kế hoạch hoá được xác định theo chương trình, việc đầu tư được thực hiện theo dự án.
Dự án thuộc Chương trình MTQG là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau, nhằm thực hiện một hoặc một số mục tiêu cụ thể của chương trình, được thực hiện trên địa bàn cụ thể trong khoảng thời gian nhất định và dựa trên những nguồn lực đã được xác định. Việc lựa chọn, sắp xếp các dự án thành phần trong mỗi Chương trình MTQG hợp lý, để các mục tiêu hỗ trợ lẫn nhau, tạo hiệu quả tổng hợp là vấn đề quan trọng góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho Chương trình MTQG. Tiêu chuẩn lựa chọn Chương trình MTQG Chương trình MTQG được xác định, lựa chọn dựa trên các tiêu chuẩn sau: 1. Phải là những vấn đề cấp bách, liên ngành, liên vùng và có tầm quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước mà Chính phủ phải tập trung nguồn lực và sự chỉ đạo để giải quyết.
Phải gắn với các vấn đề mà Chính phủ Việt Nam đã cam kết với quốc tế phải thực hiện theo chương trình chung của thế giới hoặc khu vực. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu, chỉ tiêu được lựa chọn phải cụ thể, rõ ràng, đo lường được; phù hợp với các mục tiêu của chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của quốc gia trong khoảng thời gian xác định; đồng thời không trùng lắp với mục tiêu, đối tượng của các chương trình khác đang được thực hiện. Tiến độ triển khai thực hiện Chương trình MTQG phải phù hợp với kế hoạch hàng năm, điều kiện thực tế và khả năng huy động nguồn lực.
Các mục tiêu cụ thể phải xác định theo thứ tự ưu tiên hợp lý, đảm bảo đầu tư tập trung, có hiệu quả. Thời gian thực hiện mỗi chương trình thường là 5 năm hoặc phân kỳ thực hiện cho từng giai đoạn 5 năm. Đặc điểm của Chương trình MTQG - Chương trình MTQG rất đa đạng, trải rộng ra nhiều ngành, nhiều lĩnh vực như: y tế, văn hóa, giáo dục và đào tạo, giải quyết việc làm, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh trật tự xã hội, phát triển nông nghiệp và nông thôn… Mục tiêu, nhiệm vụ, cách thức tổ chức thực hiện, cơ chế quản lý…của các Chương trình MTQG là khác nhau. - Mỗi Chương trình MTQG bao gồm một hệ thống giải pháp mang tính đồng bộ, toàn diện nhằm thực hiện các mục tiêu đã được xác định và thường có qui mô lớn, phạm vi tổ chức thực hiện trên địa bàn rộng; trong một chương trình gồm nhiều dự án hoặc tiểu dự án thành phần; đồng thời có nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều cơ quan, đơn vị cùng tham gia vào quá trình quản lý, tổ chức thực hiện.
- Mỗi Chương trình MTQG đều có mục tiêu, thời hạn và nguồn kinh phí đảm bảo thực hiện cụ thể. Mục tiêu đó phải nằm trong chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; các mục tiêu đề ra phải cụ thể, rõ ràng, đo lường được giúp cho việc đánh giá tình hình và kết quả thực hiện có cơ sở. Thời hạn thực hiện Chương trình MTQG thường là 5 năm (hoặc 10 năm) nhằm phù hợp với những thay đổi về điều kiện kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn. Kế hoạch huy động và sử dụng nguồn kinh phí của từng dự án và tổng mức kinh phí của Chương trình MTQG được xác định rõ ràng, có phân chia theo từng năm phù hợp với mục tiêu, nhiệm vụ của chương trình và khả năng đáp ứng nguồn vốn.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Việc tổ chức thực hiện Chương trình MTQG ở địa phương thường được lồng ghép với các chương trình mục tiêu khác hoặc lồng ghép với các nguồn vốn và hoạt động khác để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội chung của địa phương. Nội dung của Chương trình MTQG Chương trình MTQG được xây dựng bao gồm các nội dung chủ yếu sau: 1. Căn cứ để xây dựng Chương trình MTQG: Là cơ sở pháp lý và yêu cầu khách quan từ thực tiễn. Từ việc phân tích, đánh giá thực trạng của ngành, lĩnh vực để rút ra những vấn đề cấp bách cần phải được giải quyết bằng Chương trình MTQG.
Xác định mục tiêu của Chương trình MTQG: Căn cứ mục tiêu chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và phương hướng phát triển của ngành, lĩnh vực, các cam kết của Chính phủ với quốc tế để xây dựng mục tiêu tổng quát và các mục tiêu cụ thể của Chương trình MTQG. Các mục tiêu đề ra phải rõ ràng, lượng hóa được và phải dễ dàng trong việc tính toán, kiểm tra, đánh giá thực hiện; đồng thời các mục tiêu cụ thể phải được xác định theo thứ tự ưu tiên hợp lý, đảm bảo đầu tư tập trung, có hiệu quả. Xác định thời hạn và tiến độ thực hiện Chương trình MTQG: Thời hạn thực hiện Chương trình MTQG thường là 5 năm (hoặc 10 năm), trong đó có phân kỳ thực hiện cho từng giai đoạn. Tiến độ triển khai thực hiện Chương trình MTQG phải phù hợp với kế hoạch hàng năm, điều kiện thực tế và khả năng huy động nguồn lực.
Xác định địa bàn thực hiện và phạm vi tác động của Chương trình MTQG đến mục tiêu phát triển ngành, lĩnh vực theo vùng, lãnh thổ. Xác định những nội dung, hoạt động của Chương trình MTQG, nếu có nội dung hợp tác quốc tế cần nêu rõ nội dung hợp tác, cơ chế thực hiện. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xác định các dự án cần thực hiện trong Chương trình MTQG; các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể, thời gian và địa điểm thực hiện của từng dự án; các cơ quan quản lý và thực hiện dự án… 7.
Xác định các giải pháp cần thiết để đảm bảo thực hiện Chương trình MTQG. - Giải pháp về vốn: Phải tính toán và đề xuất kinh phí thực hiện của từng dự án và tổng mức kinh phí của Chương trình MTQG; có phân chia theo từng năm phù hợp với mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình MTQG. Xác định rõ nguồn vốn từ ngân sách nhà nước (kể cả vốn vay ODA và vốn viện trợ), vốn tín dụng trong nước, vốn huy động từ cộng đồng (bao gồm cả tiền, hiện vật, ngày công lao động) và các nguồn vốn hợp pháp khác. Các nguồn vốn trên đây phải nêu rõ biện pháp huy động, phương thức vay - trả; đồng thời phân định rõ vốn trung ương, vốn địa phương, vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn sự nghiệp.
- Giải pháp về nguồn nhân lực thực hiện chương trình và phương thức quản lý. Các giải pháp về vật tư, nguyên liệu, máy móc, trang thiết bị, khoa học, công nghệ… 8. Xác định hiệu quả của Chương trình MTQG: Đây là một nội dung rất quan trọng, đòi hỏi các cơ quan xây dựng chương trình phải dự tính được kết quả của nó thông qua các chỉ tiêu, chỉ số về các mặt: sản phẩm hay lợi ích kinh tế - xã hội đem lại; đối tượng thụ hưởng từ kết quả của dự án, chương trình; tác động đối với việc cải thiện, bảo vệ môi trường, đảm bảo an ninh trật tự xã hội, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ tham gia điều hành thực hiện chương trình, dự án… 9. Đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù cần ban hành để áp dụng cho việc thực hiện Chương trình MTQG, đảm bảo tính nhất quán, đồng bộ giữa hệ thống các chính sách, giải pháp.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đề xuất kế hoạch, cơ chế phối hợp, lồng ghép với hoạt động của các Chương trình MTQG khác hoặc với các chương trình khác trên cùng địa bàn. Trong đó làm rõ mục đích, nội dung, hình thức, mô hình và cơ chế phối hợp, lồng ghép nhằm tránh trùng lắp và đạt được hiệu quả. Đề xuất hệ thống và cơ chế theo dõi, giám sát, đánh giá tình hình thực hiện.
Xác định các chỉ số, chỉ tiêu phản ánh tình hình thực hiện Chương trình MTQG; nội dung và các tiêu chí kiểm tra giám sát; quy định chế độ thông tin báo cáo (nội dung, biểu mẫu, thời gian báo cáo; cơ quan thực hiện báo cáo, cơ quan nhận báo cáo…). Tổ chức thực hiện Chương trình MTQG. Trách nhiệm chỉ đạo, quản lý, điều hành thực hiện của cơ quan quản lý Chương trình MTQG và cơ quan được giao thực hiện chương trình, dự án thành phần. Xác định rõ thẩm quyền thành lập các Ban chỉ đạo, Ban quản lý Chương trình MTQG; thành viên và quy chế hoạt động của Ban chỉ đạo, Ban quản lý.
Yêu cầu quản lý Chương trình MTQG Chương trình MTQG có vai trò rất lớn trong việc phát triển kinh tế - xã hội, góp phần duy trì đà tăng trưởng bền vững của toàn bộ nền kinh tế, hỗ trợ tích cực cho công tác xóa đói giảm nghèo, thực hiện an sinh xã hội, giữ vững an ninh - quốc phòng… Vì vậy, quản lý nhằm đảm bảo các Chương trình MTQG được thực hiện thống nhất, đúng mục tiêu, đúng tiến độ, có chất lượng; sử dụng kinh phí thực hiện các nhiệm vụ của chương trình, dự án công khai, minh bạch, đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả là những yêu cầu quan trọng.