phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm những nội dung chính sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc cho sự nghiệp giáo dục tại Kho bạc Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc cho sự nghiệp giáo dục tại Kho bạc Nhà nƣớc Hà Đông. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc cho sự nghiệp giáo dục tại Kho bạc Nhà nƣớc Hà Đông. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CHO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC TẠI KHO BẠC NHÀ NƢỚC.
Tổng quan về chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc cho sự nghiệp giáo dục 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục Theo Luật Ngân sách Nhà nƣớc năm 2015, chi thƣờng xuyên là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nƣớc nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nƣớc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thƣờng xuyên của Nhà nƣớc về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục là quá trình phân phối và sử dụng vốn từ quỹ NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thƣờng xuyên của Nhà nƣớc về giáo dục, bảo đảm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục. Quá trình phân phối vốn từ quỹ NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi thƣờng xuyên thực chất là việc phân bổ và xác lập dự toán kinh phí chi thƣờng xuyên cho các cấp, các ngành, các lĩnh vực và từng đơn vị thụ hƣởng kinh phí NSNN.
Quá trình sử dụng vốn từ quỹ NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi thƣờng xuyên thực chất là việc các cơ sở giáo dục thực hiện nhu cầu chi thƣờng xuyên theo kế hoạch và dự toán đƣợc duyệt. Luật Giáo dục 2019 có một số điều từ Điều 96 tới Điều 101 quy định cụ thể về chế độ tài chính đối với cơ sở giáo dục. Theo đó, chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục có một số đặc điểm cơ bản nhƣ sau: Một là, đại bộ phận các khoản chi thƣờng xuyên từ NSNN cho sự nghiệp giáo dục đều thuộc nhóm các chi phí phát sinh liên tục, đều đặn, ví dụ nhƣ: chi trả 8 lƣơng cho giáo viên, chi điện, nƣớc, dọn dẹp vệ sinh, v.v…; mang tính ổn định tƣơng đối và có tính chu kỳ trong một khoảng thời gian hàng tháng, hàng quý, hàng năm. Hai là, các khoản chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục phần lớn nhằm mục đích tiêu dùng.
Hầu hết các khoản chi thƣờng xuyên nhằm trang trải cho các nhu cầu về quản lý hành chính, hoạt động sự nghiệp giáo dục do Nhà nƣớc tổ chức. Các hoạt động này hầu nhƣ không trực tiếp tạo ra của cải vật chất. Tuy nhiên, những khoản chi thƣờng xuyên có tác dụng quan trọng đối với phát triển kinh tế vì nó tạo ra một môi trƣờng kinh tế ổn định, nâng cao chất lƣợng lao động thông qua các khoản chi cho giáo dục - đào tạo. Ba là, phạm vi và mức độ chi thƣờng xuyên NSNN gắn liền với cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nƣớc và việc thực hiện các chính sách kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ.
Bởi lẽ, phần lớn các khoản chi thƣờng xuyên nhằm duy trì bảo đảm hoạt động bình thƣờng, hiệu quả của bộ máy quản lý nhà nƣớc. Hơn nữa, những quan điểm, chủ trƣơng, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc cũng ảnh hƣởng trực tiếp đến việc định hƣớng, phạm vi và mức độ chi thƣờng xuyên NSNN. Trong thời gian qua Đảng và Nhà nƣớc ta đã có chủ trƣơng xã hội hóa giáo dục đồng thời gắn với chủ trƣơng đó Nhà nƣớc thực hiện mở rộng đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tƣ cho giáo dục kể cả trong nƣớc và nƣớc ngoài. Trong điều kiện có nhiều nguồn vốn đầu tƣ cho giáo dục nhƣng nguồn vốn từ NSNN luôn giữ vai trò rất quan trọng.
Vai trò của chi NSNN đặc biệt là chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục đƣợc thể hiện ở các mặt sau: Thứ nhất, NSNN là nguồn tài chính cơ bản, to lớn để duy trì và phát triển hệ thống giáo dục theo chủ trƣơng đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc. Giáo dục là một lĩnh vực hoạt đông xã hội rộng lớn. Thời gian qua Nhà nƣớc ta đã có chính sách xã hội hóa giáo dục nhƣng hiện nay hệ thống các trƣờng công lập còn nhiều và chiếm một tỷ trọng lớn. Nhà nƣớc khuyến khích mở rộng các trƣờng bán công, dân lập tƣ thục nhƣng số lƣợng các trƣờng này chiếm tỷ trọng rất nhỏ.
Đồng thời việc xã hội 9 hóa trong lĩnh vực giáo dục thực hiện chậm, các thành phần kinh tế phi Nhà nƣớc phát triển chƣa mạnh nên sự đóng góp còn hạn chế. Do đó mọi gánh nặng đều đặt lên vai của Nhà nƣớc - NSNN. Thứ hai, Chi thƣờng xuyên NSNN góp phần quyết định đến sự tồn tại và hoạt động của bộ máy đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục. Bằng việc chi thƣờng xuyên NSNN, Nhà nƣớc thực hiện việc cung cấp các phƣơng tiện vật chất mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hóa các trang thiết bị giảng dạy.
Đây là khoản chi hết sức cần thiết nhằm tạo ra tài sản cố định, nâng cao hiệu quả hoạt động của tài sản hiện có và có ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng hoạt động chuyên môn của ngành giáo dục. Thứ ba, Chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố, tăng cƣờng số lƣợng và nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ. NSNN chính là nguồn tài chính cơ bản đảm bảo đời sống đội ngũ cán bộ giảng dạy, đội ngũ cán bộ quản lý hành chính của toàn bộ hệ thống giáo dục. NSNN ngoài việc đảm bảo tiền lƣơng hàng tháng cho cán bộ, giáo viên thì còn dành một phần ƣu đãi riêng cho sự nghiệp giáo dục nhƣ: phụ cấp ƣu đãi nghề, phụ cấp thâm niên, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp dạy thêm giờ,.
Đó là yếu tố có tính chất quyết định đến chất lƣợng hoạt động giáo dục. Thứ tƣ, Sự đầu tƣ của NSNN tạo điều kiện ban đầu, tạo tiền đề nâng cao sự hiểu biết của các tầng lớp nhân dân về vai trò và tác dụng to lớn của giáo dục đối với con em họ từ đó thu hút sự đóng góp của nhân dân cho giáo dục. Mặc dù hiện nay NSNN còn hạn hẹp lại đƣợc sử dụng chi cho nhiều lĩnh vực khác nhau, nhu cầu chi tăng không ngừng đòi hỏi vấn đề đầu tƣ nhƣ thế nào để đạt hiệu quả cao nhất. Vì vậy, cần phải cải tiến phƣơng thức quản lý sử dụng vốn để nâng cao hiệu quả vốn đầu tƣ.
Từ đó có thể thấy tăng cƣờng quản lý và kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục là rất cần thiết. Nội dung chi thường xuyên ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục 10 Nội dung chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục đƣợc phân biệt theo đối tƣợng chi và tính chất của khoản chi. Cụ thể nhƣ sau: Theo đối tượng chi trả, chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục bao gồm các nội dung chủ yếu sau: ˗ Các khoản chi cho con ngƣời nhƣ: tiền lƣơng, tiền công, phụ cấp, phúc lợi tập thể, y tế, học bổng cho học sinh và sinh viên v. ˗ Các khoản chi về hàng hoá, dịch vụ tại các đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục nhƣ: văn phòng phẩm, sách, báo, dịch vụ viễn thông và thông tin, điện, nƣớc, công tác phí, chi phí hội nghị v.
˗ Các khoản chi hỗ trợ và bổ sung nhằm thực hiện các chính sách xã hội hay thực hiện điều chỉnh vĩ mô của Nhà nƣớc. Theo tính chất của từng khoản chi, nội dung chi thƣờng xuyên NSNN cho sự nghiệp giáo dục bao gồm: ˗ Các khoản chi thanh toán cá nhân: Đây đƣợc coi là nội dung chi quan trọng đầu tiên để một đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục có thể đảm bảo mọi hoạt động. Thuộc các khoản chi liên quan trực tiếp đến con ngƣời nhƣ: chi tiền lƣơng, phụ cấp lƣơng, tiền công, chi đóng bảo hiểm xã hội cho ngƣời hƣởng lƣơng từ NSNN, chi tiền thƣởng, phúc lợi tập thể đối với cán bộ, công chức, viên chức trong đơn vị. Ngoài ra, ở một số đơn vị là các trƣờng còn có khoản chi về học bổng, sinh hoạt phí cho học sinh, sinh viên theo chế độ Nhà nƣớc quy định.
˗ Các khoản chi về nghiệp vụ chuyên môn: Là các khoản chi đảm bảo hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị sử dụng NSNN nhƣ: chi mua văn phòng phẩm, chi trả dịch vụ công cộng, chi mua hàng hoá vật tƣ, công cụ dụng cụ, chi bảo hộ lao động, trang phục, đồng phục và các khoản chi khác dùng trong công tác chuyên môn của ngành giáo dục. Các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn đặc thù của các đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục là hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học, v.v… 11 Đƣợc tính vào chi nghiệp vụ chuyên môn đặc thù phải là những khoản chi mà xét về nội dung kinh tế của nó phải thực sự phục vụ cho hoạt động này. ˗ Các khoản chi mua sắm, sửa chữa: Là các khoản chi mua sắm đồ dùng, trang thiết bị, phƣơng tiện làm việc, sửa chữa lớn tài sản cố định và sửa chữa nhỏ. ˗ Các khoản chi thƣờng xuyên khác: Thuộc phạm vi các khoản chi khác nằm trong cơ cấu chi thƣờng xuyên của NSNN, có thể nói một cách khái quát nhất là những khoản chi có thời hạn tác động ngắn nhƣng chƣa đƣợc đề cập tới ở 03 nhóm mục trên.
Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục thì có một số khoản chi thƣờng xuyên khác nhƣ: chi đãi ngộ đối với những ngƣời có công; chi trợ cấp; chi cho công tác Đảng… 1.