Hoàn thiện công tác kế toán chi phí và doanh thu tại Công ty TNHH Máy tính Phú Cường

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hoàn thiện công tác kế toán chi phí doanh thu và xác định kết quả tiêu thụ tại công ty trách nhiệm, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Quang
• Trường học: Công ty TNHH Máy tính Phú Cường
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Cải thiện kế toán chi phí và doanh thu tại Công ty TNHH Máy tính Phú Cường
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ, DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm và phân loại chi phí, doanh thu
• 1.1.1. Khái niệm và phân loại chi phí
• 1.1.2. Khái niệm
• 1.2. Kế toán chi phí tại doanh nghiệp
• 1.2.1. Giá vốn hàng bán
• 1.2.2. Chi phí bán hàng
• 1.2.3. Chi phí quản lý doanh nghiệp
• 1.2.4. Chi phí hoạt động tài chính
• 1.2.5. Chi phí khác
• 1.3. Kế toán doanh thu tại doanh nghiệp
• 1.3.1. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 1.3.2. Doanh thu bán hàng nói bé
• 1.3.3. Doanh thu hoạt động tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ, DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MÁY TÍNH PHÓ CÊNG
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ, DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MÁY TÍNH PHÓ CÊNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải thiện kế toán chi phí và doanh thu tại Công ty TNHH Máy tính Phú Cường

Công ty TNHH Máy tính Phú Cường đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí và doanh thu. Việc cải thiện quy trình kế toán chi phí và doanh thu không chỉ giúp tăng cường hiệu quả tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Để đạt được điều này, cần có một cái nhìn tổng quan về các phương pháp và giải pháp hiện có.

1.1. Tầm quan trọng của kế toán chi phí và doanh thu

Kế toán chi phí và doanh thu đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính của doanh nghiệp. Nó giúp xác định chính xác các khoản chi phí phát sinh và doanh thu từ hoạt động kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược hợp lý.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán chi phí và doanh thu

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến kế toán chi phí và doanh thu, bao gồm quy trình quản lý, công nghệ thông tin, và sự thay đổi trong môi trường kinh doanh. Việc nhận diện và phân tích các yếu tố này là rất cần thiết.

II. Vấn đề và thách thức trong kế toán chi phí và doanh thu

Công ty TNHH Máy tính Phú Cường đang gặp phải một số vấn đề trong việc quản lý chi phí và doanh thu. Những thách thức này có thể dẫn đến việc không tối ưu hóa lợi nhuận và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

2.1. Khó khăn trong việc phân tích chi phí

Việc phân tích chi phí không chính xác có thể dẫn đến quyết định sai lầm trong quản lý tài chính. Công ty cần cải thiện quy trình phân tích chi phí để đảm bảo tính chính xác và kịp thời.

2.2. Doanh thu không ổn định

Doanh thu không ổn định có thể gây khó khăn cho việc lập kế hoạch tài chính. Công ty cần tìm ra nguyên nhân và giải pháp để cải thiện tình hình doanh thu.

III. Phương pháp cải thiện kế toán chi phí và doanh thu hiệu quả

Để cải thiện kế toán chi phí và doanh thu, Công ty TNHH Máy tính Phú Cường có thể áp dụng một số phương pháp và giải pháp hiện đại. Những phương pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình mà còn nâng cao hiệu quả tài chính.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Công nghệ thông tin có thể giúp tự động hóa quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Việc áp dụng phần mềm kế toán hiện đại là một giải pháp hiệu quả.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản lý chi phí

Đào tạo nhân viên về quản lý chi phí và doanh thu là rất cần thiết. Nhân viên cần nắm vững các kỹ năng và kiến thức để thực hiện công việc một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Công ty TNHH Máy tính Phú Cường

Việc áp dụng các phương pháp cải thiện kế toán chi phí và doanh thu đã mang lại những kết quả tích cực cho Công ty TNHH Máy tính Phú Cường. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ

Công ty đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong quy trình kế toán nhờ vào việc áp dụng công nghệ thông tin. Điều này giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho các hoạt động kế toán.

4.2. Tăng trưởng doanh thu sau cải tiến

Sau khi áp dụng các phương pháp cải thiện, doanh thu của công ty đã tăng trưởng ổn định. Điều này cho thấy sự hiệu quả của các giải pháp đã được triển khai.

V. Kết luận và tương lai của kế toán chi phí và doanh thu tại Công ty TNHH Máy tính Phú Cường

Cải thiện kế toán chi phí và doanh thu là một quá trình liên tục và cần thiết cho sự phát triển bền vững của Công ty TNHH Máy tính Phú Cường. Những giải pháp đã được áp dụng sẽ là nền tảng cho những bước tiến xa hơn trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Công ty sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao hiệu quả kế toán. Định hướng này sẽ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

5.2. Tầm quan trọng của việc cải tiến liên tục

Việc cải tiến liên tục trong kế toán chi phí và doanh thu là rất quan trọng. Công ty cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các quy trình để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi më ®Çu Trong nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, lo¹i h×nh doanh nghiÖp chñ yÕu tån t¹i ®ã lµ doanh nghiÖp nhµ níc, chuyªn s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng thiÕt yÕu phôc vô cuéc sèng cña nh©n d©n. Môc tiªu mµ c¸c doanh nghiÖp nµy phÊn ®Êu lµ hoµn thµnh tèt kÕ ho¹ch ®· ®Ò ra vµ ®¶m b¶o gi¸ trÞ sö dông cña s¶n phÈm. Nhng ngµy nay, c¬ chÕ thÞ trêng ph¸t triÓn, c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t, c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp tån t¹i ®a d¹ng vµ kh«ng chØ ho¹t ®éng v× hai môc tiªu ®ã. §Ó c¸c doanh nghiÖp cã thÓ tån t¹i, ph¸t triÓn vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng trªn thÞ trêng th× môc tiªu cèt yÕu nhÊt lµ ph¶i t¹o ra gi¸ trÞ lîi nhuËn cµng lín cµng tèt.

Doanh nghiÖp ®ã dï lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt hay doanh nghiÖp th¬ng m¹i th× ®Òu cÇn chó träng, quan t©m ®Õn c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng ®Õn chi phÝ vµ doanh thu b¸n hµng nh»m n©ng cao lîi nhuËn. Hä lu«n mong muèn chi phÝ lµ tèi thiÓu, doanh thu lµ tèi ®a, lµm sao ®Ó doanh thu kh«ng nh÷ng bï ®¾p ®îc chi phÝ bá ra mµ nã cßn t¹o ra lîi nhuËn ®Ó tiÕp tôc tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Nhng lîi nhuËn ®ã ®îc tÝnh nh thÕ nµo, con sè cô thÓ lµ bao nhiªu th× l¹i ph¶i th«ng qua mét thao t¸c rÊt quan träng n÷a, ®ã lµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸. C«ng t¸c x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh nµy sÏ nhanh chãng cho chóng ta biÕt l·i kinh doanh trong kú lµ bao nhiªu, trªn c¬ së ®ã ta tÝnh ®îc c¸c kho¶n nghÜa vô ®ãng gãp ®èi víi ng©n s¸ch Nhµ níc, vµ còng dùa vµo sè l·i ®ã ®Ó trang tr¶i nî, ®Ó bæ sung nguån vèn kinh doanh, ®Ó trÝch c¸c quü trong doanh nghiÖp….

NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò nµy, díi sù híng dÉn cña PGS. NguyÔn Ngäc Quang, em ®· ®i s©u t×m hiÓu, nghiªn cøu ®Ò tµi: “Hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu, vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n m¸y tÝnh Phó Cêng” cho kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh. Th«ng qua nghiªn cøu ®Ò tµi, em muèn n¾m v÷ng h¬n nh÷ng kiÕn thøc lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu, vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸. §ång thêi, em muèn ®îc ®i s©u t×m hiÓu thùc tÕ cña c«ng t¸c kÕ to¸n nµy t¹i c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n m¸y tÝnh Phó Cêng.

KÕt cÊu kho¸ luËn cña em ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, bao gåm ba phÇn chÝnh sau ®©y: Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i c¸c doanh nghiÖp th- ¬ng m¹i. Ch¬ng II: Thùc tr¹ng kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n m¸y tÝnh Phó Cêng. Ch¬ng III: Hoµn thiÖn kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n m¸y tÝnh Phó Cêng. Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t 1.B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n 2.B¸o c¸o kÕ qu¶ kinh doanh 3.Gi¸ trÞ gia t¨ng 6.Tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n 7.Cæ phÇn th¬ng m¹i 8.KÕt chuyÓn ] Ch¬ng I Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ tiªu thô t¹i c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i 1.

Kh¸I niÖm vµ ph©n lo¹i chi phÝ, doanh thu 1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i chi phÝ 1. Kh¸i niÖm Chi phÝ kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh (th¸ng, quý, n¨m). Ph©n lo¹i chi phÝ Chi phÝ kinh doanh cã rÊt nhiÒu lo¹i, nhiÒu kho¶n, kh¸c nhau c¶ vÒ néi dung, tÝnh chÊt, c«ng dông, vai trß, vÞ trÝ,…trong qu¸ tr×nh kinh doanh.

§Ó thuËn lîi cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n, cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ. XÐt vÒ mÆt lý luËn còng nh trªn thùc tÕ, cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ kh¸c nhau nhng ph©n theo néi dung kinh tÕ lµ c¸ch ®îc sö dông phæ biÕn h¬n c¶. NÕu dùa vµo c¸ch ph©n lo¹i nµy ngêi ta ph©n chia chi phÝ kinh doanh ra thµnh c¸c lo¹i sau: gi¸ vèn hµng b¸n, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝ tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c.  Gi¸ vèn hµng b¸n lµ gi¸ thµnh c«ng xëng thùc tÕ cña s¶n phÈm xuÊt b¸n hay gi¸ trÞ mua thùc tÕ cña hµng ho¸ tiªu thô.

Trong doanh nghiÖp th¬ng m¹i, hµng ho¸ ®îc mua tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau, nªn gi¸ hµng nhËp vµo kho cña c¸c lÇn nhËp kh¸c nhau lµ kh¸c nhau. Khi doanh nghiÖp tiÕn hµnh viÖc tiªu thô hµng ho¸, doanh nghiÖp kh«ng thÓ ®a ra ngay gi¸ vèn hµng ho¸ xuÊt kho lµ gi¸ mua vµo. Ngoµi ra, gi¸ trÞ thùc tÕ cña hµng mua vµo cßn bao gåm chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, qu¶n lý, tiÒn thuª kho b·i, c¸c kho¶n hao hôt tù nhiªn trong quy ®Þnh møc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh mua hµng ho¸ vµ chi phÝ b¶o hiÓm hµng ho¸. Tû lÖ chi phÝ nµy so víi thùc tÕ gi¸ mua cña c¸c hµng ho¸ t¬ng ®èi lín vµ cã liªn quan ®Õn khèi lîng hµng ho¸ ®· tiªu thô vµ tån kho.

V× vËy, khi tÝnh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, doanh nghiÖp kh«ng thÓ ®a ra toµn bé chi phÝ mua hµng trong kú mµ gi¸ vèn xuÊt kho cÇn ®îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau: TrÞ gi¸ thùc Gi¸ vèn Chi phÝ thu mua tÕ hµng xuÊt = + ph©n bæ cho hµng hµng mua b¸n tiªu thô vµo Trong ®ã, trÞ gi¸ thùc tÕ hµng mua vµo l¹i ®îc tÝnh theo nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau: - Ph¬ng ph¸p gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n: TrÞ gi¸ mua cña = §¬n gi¸ Sè lîng hµng hµng ho¸ xuÊt hµng ho¸ + ho¸ xuÊt kho trong kú b×nh qu©n - Ph¬ng ph¸p nhËp tríc, xuÊt tríc: Sè lîng Gi¸ trÞ mua cña §¬n gi¸ hµng hµng hµng ho¸ xuÊt = ho¸ nhËp kho + ho¸ xuÊt trong kú tríc kho - Ph¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tríc: Gi¸ trÞ mua cña §¬n gi¸ hµng Sè lîng hµng hµng ho¸ xuÊt = ho¸ nhËp kho + ho¸ xuÊt trong kú sau cïng kho - Ph¬ng ph¸p thùc tÕ ®Ých danh: Theo ph¬ng ph¸p nµy, hµng ho¸ ®îc x¸c ®Þnh theo ®¬n chiÕc hay tõng l« vµ gi÷ nguyªn tõ lóc nhËp vµo cho ®Õn khi xuÊt dïng. Khi xuÊt hµng ho¸ nµo sÏ ®îc tÝnh gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ ®ã. - Ph¬ng ph¸p gi¸ h¹ch to¸n: HÖ sè Gi¸ trÞ mua cña §¬n gi¸ h¹ch gi¸ hµng ho¸ xuÊt = to¸n hµng xuÊt + hµng trong kú b¸n ho¸ Trong ®ã: Gi¸ thùc tÕ hµng ®Çu kú vµ nhËp HÖ sè trong kú gi¸ = hµng Gi¸ h¹ch to¸n hµng tån ®Çu kú vµ ho¸ nhËp trong kú C«ng thøc ph©n bæ chi phÝ thu mua cña hµng tiªu thô trong kú: Tiªu thøc ph©n bæ Chi phÝ cña hµng tiªu thô Chi phÝ thu mua thu mua = X cña hµng tån kho ph©n bæ Tæng tiªu thøc ®Çu kú vµ ph¸t cho hµng ph©n sinh trong kú tiªu thô bæ cña hµng tiªu thô vµ tån kho cuèi kú  Chi phÝ b¸n hµng lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸, lao vô, dÞch vô trong kú.  Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ cã liªn quan chung ®Õn toµn bé ho¹t ®éng cña c¶ doanh nghiÖp mµ kh«ng t¸ch riªng ra ®îc cho bÊt kú mét ho¹t ®éng nµo.

Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp bao gåm nhiÒu lo¹i, nh chi phÝ qu¶n lý kinh doanh, qu¶n lý hµnh chÝnh vµ chi phÝ chung kh¸c.  Chi phÝ tµi chÝnh lµ kho¶n chi phÝ ®Çu t tµi chÝnh ra ngoµi doanh nghiÖp nh»m môc ®Ých sö dông hîp lý c¸c nguån vèn, t¨ng thªm thu nhËp vµ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp. Chi phÝ tµi chÝnh bao gåm: chi phÝ liªn doanh, liªn kÕt kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ vèn gãp, chi phÝ mua b¸n chøng kho¸n, lç do nhîng b¸n ngo¹i tÖ, lç chuyÓn nhîng vèn, lç liªn doanh, lç thu håi vèn, chiÕt khÊu thanh to¸n cho kh¸ch hµng ®îc hëng, lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t chøng kho¸n, …  Chi phÝ kh¸c lµ c¸c kho¶n chi phÝ x¶y ra kh«ng th- êng xuyªn, riªng biÖt víi ho¹t ®éng th«ng thêng cña doanh nghiÖp. Nh÷ng kho¶n chi phÝ kh¸c cã thÓ do nguyªn nh©n kh¸ch quan hoÆc chñ quan ®a tíi, bao gåm: gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n cè ®Þnh khi nhîng b¸n, thanh lý, chi phÝ nhîng b¸n tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ thu håi c¸c kho¶n nî ®· xo¸ sæ, chi phÝ tiÒn ph¹t do vi ph¹m hîp ®ång, chi phÝ ®Ó thu tiÒn ph¹t, bÞ ph¹t thuÕ, truy nép thuÕ, c¸c kho¶n chi phÝ do kÕ to¸n bÞ nhÇm, hoÆc bá sãt khi ghi sæ vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c.

Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i doanh thu 1. Kh¸i niÖm Doanh thu lµ tæng gi¸ trÞ c¸c lîi Ých kinh tÕ doanh nghiÖp thu ®îc trong kú kÕ to¸n ph¸t sinh tõ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp gãp phÇn lµm t¨ng vèn chñ së h÷u. Ph©n lo¹i C¨n cø vµo lÜnh vùc ho¹t ®éng kinh doanh, ngêi ta ph©n doanh thu ra lµm ba lo¹i: doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô, doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, doanh thu ho¹t ®éng kh¸c.  Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ sè tiÒn mµ doanh nghiÖp thu ®îc tõ viÖc tiªu thô s¶n phÈm hµng ho¸ hoÆc cung cÊp dÞch vô cho kh¸ch hµng.

NÕu doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT ph¶I nép theo ph¬ng ph¸p khÊu trõ th× doanh thu b¸n hµng lµ doanh thu cha cã thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp sö dông “Ho¸ ®¬n GTGT”. NÕu doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh thuÕ GTGT ph¶I nép theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp th× doanh thu b¸n hµng lµ doanh thu cã tÝnh thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp sö dông “Ho¸ ®¬n b¸n hµng th«ng thêng”.  Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh lµ nh÷ng kho¶n thu do ho¹t ®éng ®Çu t tµi chÝnh hoÆc kinh doanh vÒ vèn ®a l¹i, bao gåm: l·i tõ ho¹t ®éng liªn doanh, liªn kÕt, l·i gãp cæ phÇn, l·i cho vay, l·i do ho¹t ®éng nhîng b¸n ngo¹i tÖ thu chªnh lÖch tû gi¸, l·i chuyÓn nhîng vèn, chiÕt khÊu thanh to¸n ®îc hëng khi mua hµng, thu tõ cho thuª b»ng s¸ng chÕ, nh·n hiÖu th¬ng m¹i, b¶n quyÒn t¸c gi¶,…  Doanh thu ho¹t ®éng kh¸c (hay cßn gäi lµ thu nhËp kh¸c) lµ c¸c kho¶n thu tõ c¸c ho¹t ®éng x¶y ra kh«ng thêng xuyªn, ngoµi c¸c ho¹t ®éng t¹o ra doanh thu cña doanh nghiÖp. C¸c kho¶n thu nhËp kh¸c cã thÓ do chñ quan cña doanh nghiÖp hay kh¸ch quan ®a tíi.