CHƯƠNG 1: NHŨNG VẤN DỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Sự cần thiết của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Khái niệm bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa.
Nói khác đi bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu và quyền sử dụng về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hay một hàng hóa khác hoặc quyền được đòi tiền ở người mua. Xét về góc độ kinh tế thì bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất (hàng) sang hình thái tiền tệ. *Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng. Trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, hàng hoá bán được là yếu tố quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Hàng hoá đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, giá thành hạ thì hàng hoá của doanh nghiệp tiêu thụ nhanh mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp, đảm bảo cho doanh nghiệp một vị trí vững chắc trên thị trường. Nghiệp vụ bán hàng của doanh nghiệp có những đặc điểm cơ bản sau: - Có sự thoả thuận trao đổi giữa người mua và người bán - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hoá: người bán mất quyền sở hữu, còn người mua được quyền sở hữu về hàng hoá đã mua. - Trong quá trình bán hàng đơn vị bán hàng cung cấp cho khách hàng một khối lượng hàng hoá nhất định và nhận lại từ khách hàng một khoản tiền hoặc lợi ích kinh tế gọi là doanh thu bán hàng. - Đối tượng phục vụ: là người tiêu dùng bao gồm: các cá nhân, các đơn vị sản xuất kinh doanh khác và các cơ quan, các tổ chức xã hội.
- Có nhiều hình thức bán hàng: Bán buôn, bán lẻ, bán ký gửi, bán đại lý. Kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong một kì kế toán nhất định, hay kết quả kinh doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí). Sự khác biệt giữa Kết quả bán hàng và kết quả kinh doanh.
Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động bán hàng và các hoạt động khác của doanh nghiệp sau một thời kỳ nhất định biểu hiện bằng tiền lãi hay lỗ. Kết quả bán hàng được xác định là số chênh lệch giữa doanh thu với trị giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Đối với doanh nghiệp thương mại thì kết quả bán hàng thường chiếm tỷ trọng lớn nhất. Đối với những doanh nghiệp không thực hiện các hoạt động khác thì kết quả bán hàng chính là kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Vai trò của hoạt động bán hàng được thể hiện qua các mặt sau: Bán hàng nghiệp vụ cơ bản thực hiện mục đích kinh doanh của doanh nghiệp là lợi nhuận. Mà lợi nhuận là phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí. Vậy để có lợi nhuận cao thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phải lớn hơn chi phí kinh doanh.
Muốn có được điều đó phải chiếm được khách hàng, phải bán được nhiều hàng hóa và giảm các chi phí không cần thiết. Trong lĩnh vực kinh doanh thương mại các doanh nghiệp có xu hướng mở rộng thị phần của mình trên thị trường. Với nền kinh tế nhiều thành phần như hiện nay, trên thi trường có nhiều người cung ứng hàng hóa. Cạnh tranh đòi hỏi các doanh nghiệp phải thu hút ngày càng nhiều khách hàng, phải không ngừng gia tăng doanh số bán hàng và dịch vụ cùng với sự phát triển, mở rộng thì trường.
Điều này chỉ có thể thực hiện được khi doanh nghiệp tổ chức có hiệu quả bán hàng. Kinh doanh luôn mang tới nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy hoạt động như thế nào thì các doanh nghiệp cũng phải đảm bảo sự an toàn trong kinh doanh. Để làm được điều này thì doanh nghiệp phải giữ được mức ổn định trong việc tăng doanh thu qua các năm, do vậy hoạt động thúc đẩy bán hàng nó quyết định đến việc tăng doanh thu và đảm bảo an toàn trong kinh doanh của các doanh nghiệp.
Hoạt động bán hàng được thực hiện theo chiến lược và kế hoạch kinh doanh đã vạch ra, hàng hóa của doanh nghiệp được khách hàng chấp nhận, uy tín của đơn vị được giữ vững và củng cố trên thị trường. Bán hàng là khâu hoạt động có quan hệ mật thiết với khách hàng, ảnh hưởng tới niềm tin, uy tín và sự tái tạo nhu cầu mua hàng của người tiêu dùng. Do vậy, đó cũng là vũ khí cạnh tranh mạnh mẽ của doanh nghiệp với các đối thủ. Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động bán hàng phản chiếu tình hình kinh doanh, là thước đo phản chiếu hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được đánh giá thông qua khối lượng hàng hóa bán ra trên thị trường và lợi nhuận doanh nghiệp thu được qua bán hàng, hàng hóa được chuyển hóa từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị và vòng chu chuyển vốn của doanh nghiệp được hoàn thành. Đối với người tiêu dùng, bán hàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Chỉ qua quá trình bán hàng, công dụng của hàng hoá mới được xác định hoàn toàn. Đối với nền kinh tế quốc dân: bán hàng là khâu cốt yếu trong quá trình lưu thông hàng hoá, là điều kiện tiến hành tái sản xuất xã hội.
Ngoài ra, bán hàng còn là cầu nối giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng, phản ánh sự gặp nhau giữa cung và cầu về hàng hoá, góp phần điều hoà giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng, giữa khả năng và nhu cầu. giúp nền kinh tế quốc dân tránh khủng hoảng thừa hay thiếu hàng hoá, qua đó định hướng cho sản xuất, tiêu dùng và khả năng thanh toán. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là một phần của kế toán doanh nghiệp, có vai trò rất lớn đối với công tác quản trị doanh nghiệp, nó giúp doanh nghiệp xem xét kinh doanh mặt hàng, nhóm hàng, địa điểm kinh doanh nào có hiệu quả, bộ phận kinh doanh, cửa hàng nào thực hiện tốt công tác bán hàng. Nhờ đó doanh nghiệp có thể phân tích, đánh giá, lựa chon các phương án đầu tư sao cho có hiệu quả nhất.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quản kinh doanh. Trong các doanh nghiệp thương mại dịch vụ hiện nay. Việc tổ chức, sắp xếp hợp lý giữa các khâu trong quá trình cung cấp dịch vụ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán cung cấp dịch vụ và xác định kết quả tiêu thụ, đồng thời tạo nên sự thống nhất trong hệ thống kế toán chung của doanh nghiệp. Các nhà quản trị doanh nghiệp luôn luôn cần các thông tin, số liệu chi tiết, cụ thể về hoạt động của doanh nghiệp thì cần phải có số liệu thống kê về hoạt động bàn hàng là đầu ra của mình.
Từ những thông tin này có thể biết mức độ tiêu thụ, phát hiện kịp thời những sai sót trong quá trình quản lý, luân chuyển hàng hoá để từ đó có những biện pháp cụ thể thúc đẩy hoạt động kinh doanh ngày càng phát triển. Do đó, kế toán nghiệp vụ bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp các số liệu liên quan đến tình hình tiêu thụ hàng hoá có những nhiệm vụ cơ bản sau: - Ghi chép, phản ánh kịp thời chính xác đầy đủ số lượng hàng hóa bán ra, các chi phí phát sinh trong kỳ. Theo dõi, ghi chép về số lượng, kết cấu loại hàng bán, ghi chép doanh thu bán hàng, thuế GTGT đầu ra của từng nhóm, mặt hàng. - Tính toán giá mua thực tế của từng mặt hàng đã tiêu thụ, nhằm xác định kết quả bán hàng và các chi phí đã bỏ ra.
- Phản ánh tình hình thu tiền bán hàng và quản lý tiền bán hàng: đối với hàng hoá bán chịu cần phải mở sổ sách ghi chép theo từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách hàng nợ, thời hạn và tình hình trả nợ. -Phản ánh và cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin cần thiết về tình hình bán hàng và điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, kỷ luật thanh toán và quản lý chặt chẽ tiền bán hàng, thu nộp ngân sách. Việc tổ chức, sắp xếp hợp lý giữa các khâu trong quá trình cung cấp dịch vụ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán cung cấp dịch vụ và xác định kết quả tiêu thụ, đồng thời tạo nên sự thống nhất trong hệ thống kế toán chung của doanh nghiệp.
Nhằm phát huy vai trò của kế toán trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, kế toán bán hàng, cung cấp dịch vụ cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: - Phản ánh kịp thời, chi tiết khối lượng hàng hóa dịch vụ mua vào, bán ra, tồn kho cả về số lượng, chất lượng và giá trị. Tính toán đúng đắn giá vốn của hàng hóa và dịch vụ đã cung cấp, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các chi phí khác nhằm xác định kết quả bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Kiểm tra giám sát tình hình thực hiện chỉ tiêu kế hoạch bán hàng cung cấp dịch vụ, doanh thu bán hàng cung cấp dịch vụ của đơn vị, tình hình thanh toán tiền hàng, nộp thuế với Nhà nước. - Phản ánh kịp thời doanh thu tiêu thụ để xác định kết quả bán hàng.
- Cung cấp thông tin chính xác trung thực, lập quyết toán đầy đủ kịp thời. Để thực hiện tốt các nhiệm vụ đó, kế toán cần nắm vững những nội dung của việc tổ chức công tác kế toán đồng thời cần đảm bảo một số yêu cầu sau: - Xác định thời điểm hàng hóa, dịch vụ được coi là tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ.