CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG 1.1 Những khái niệm cơ bản về tuyển dụng lao động Theo Lê Thanh Hà (2009), Giáo trình Quản trị nhân lực, NXB Lao động - Xã hội, Hà Nội đã cho rằng: “Tuyển dụng nhân lực chính là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức” Một quan điểm khác theo PGS.TS Trần Kim Dung (2005), Quản trị Nguồn nhân lực, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội lại cho rằng: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn thích hợp tham gia dự tuyển để lựa chọn ra những ứng viên có đầy đủ các điều kiện đáp ứng được yêu cầu của tổ chức. Sau đó định hướng, hướng dẫn nhân viên mới hòa nhập với môi trường của tổ chức” Một khía cạnh khác, Vũ Thị Thùy Dương và Hoàng Văn Hải (2005), Giáo trình Quản trị nhân lực, NXB Thống Kê, Hà Nội lại đưa ra một quan điểm khác rằng: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn thích hợp cho công việc và chức danh đang cần người trong tổ chức Ngoài ra, trong doanh nghiệp ngoài những khái niệm và tuyển dụng đơn thuần chúng ta còn có những khái niệm khác mang đính đặc thù như sau: Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động để nhằm đạt được các mục tiêu của mình Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu,mong muốn của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công 6 việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc” 1.2 Vai trò của tuyển dụng Đối với doanh nghiệp: Việc tuyển dụng hiểu quả sẽ giúp doanh nghiệp có một nguồn nhân sự mới có kỹ năng, chuyên môn và sáng tạo bổ sung vào các vị trí cần thiết cho doanh nghiệp.
Từ đó đem lại những giá trị về mặt tinh thần và kinh tế cho chính doanh nghiệp và người lao động. Bởi lẽ nhân sự chính là yếu tố tất yếu quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Việc tuyển dụng tốt sẽ giúp doanh nghiệp đạt được những hiệu quả kinh doanh tốt và nhanh nhất. Không những vậy việc tuyển dụng tốt cũng là việc nhà tuyển dụng tìm kiếm được nhân lực phù hợp về năng lực và nhân phẩm để hoàn thành những mục tiêu và chiến lược của doanh nghiệp.
Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và chất lượng lực lượng nhân sự, đáp ứng và thích nghi được với xu thế kinh tế toàn cầu. Đúc kết lại năng lực của nhân sự là yếu tố hàng đầu và tiên quyết mà doanh nghiệp cần quan tâm nếu doanh nghiệp muốn có những bước tiến và năng lực cạnh tranh trên thị trường. Như quan điểm được nêu ra tại phần trên năng lực của nhân sự chính là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Đầu vào nhân sự tốt đáp ứng đươc yêu cầu về kinh nghiệm và trình độ của doanh nghiệp sẽ doanh nghiệp có những bước đi vững chắc và những bước tiến xa hơn trong tương lai.
Thêm vào đó việc tuyển dụng được nguồn nhân lực tốt sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí để đào tạo và chính những cá nhân người lao động đó sẽ nhanh chóng tạo ra doanh thu hoặc những giá trị tương tự khác cho doanh nghiệp. Tóm lại ta có thể rõ rằng khẳng định rằng việc tuyển dụng là công việc hết sức quan trọng hay ta có thể ví von đây giống như đãi cát tìm vàng. Đầu tư tốt cho nguồn nhân lực đáp ứng về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm sẽ giúp tổ chức doanh nghiệp có những bước tiến lớn ở hiện tại và cả trong tương lai. Việc 7 tuyển dụng hiệu quả sẽ giúp tổ chức, doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí, thời gian và chính người lao động cũng nhanh chóng tạo ra doanh thu hoặc những giá trị tương tự khác.
Ta có thể một lần nữa khẳng định rằng tuyển dụng yêu cầu sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và cẩn trọng như đãi cát tìm vàng. Nếu chúng ta tìm ra được hạt vàng - điều này thực sự chân quý. Còn không, nếu chúng ta đãi được hạt cát thì điều này sẽ gây ra rất nhiều những hệ lụy, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Hơn thế nữa, nó còn gây xáo trộn nội bộ nhân sự, thậm chí gây mất đoàn kết, ảnh hưởng đến tâm lí người đang công tác tại đơn vị và cả những người có ý định ứng tuyển vào doanh nghiệp.
Hay xa hơn điều này cũng phần nào đó ảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín của tổ chức, doanh nghiệp.3 Quy trình tuyển dụng nhân sự Quy trình tuyển dụng được coi là bước sàng lọc ứng viên, chọn ra những cá nhân phù hợp và đủ năng lực để đảm nhiệm vị trí công việc mà doanh nghiệp đang cần bổ sung. Doanh nghiệp có một quy trinh tuyển dụng tốt sẽ giống như việc doanh nghiệp đó sở hữu công cụ lọc tốt, và có công cụ tốt thì quá trình đãi cát tìm vàng sẽ thuận lợi và cho được kết quả tốt nhất, hiệu quả nhất. Và một quy tình tuyển dụng có những bước cơ bản sau đây: Xây dựng - lập kế hoạch tuyển Thông báo tuyển dụng Tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ Phỏng vấn 8 Thỏa thuận với ứng viên Thử việc Tuyển dụng chính thức Hình 1.1 Quy trình tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp (Nguồn Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực - PGS-TS Nguyễn Ngọc Quân- Ths Nguyễn Vân Điềm - Nhà xuất bản đại học kinh tế Quốc dân - 2013 Cụ thể các bước trong quy trình như sau: - Xây dựng - lập kế hoạch tuyển dụng: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất quyết định hiệu quả tuyển dụng. Tại giai đoạn này, nhà tuyển dụng cần xác định rõ thời gian tuyển dụng trong bao lâu, yêu cầu ứng viên cần những gì về bằng cấp, ngoại hình, kĩ năng và sức khỏe.
Bên cạnh đó nhà tuyển dụng cũng cần xây dựng một cơ chế lương thưởng cho vị trí tuyển dụng để tăng tính hấp dẫn cho vị trí đó. - Thông báo tuyển dụng: Sau khi đã lên kế hoạch tuyển dụng nhà tuyển dụng cần đăng tải thông tin tuyển dụng bằng các thông báo tuyển dụng ngắn gọn, xúc tích và thu hút trên các tờ báo, các kênh tuyển dụng hoặc các trang mạng xã hội ứng viên có thể tiếp cận được. - Tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ: Sau khi có những bản tin tuyển dụng nhà tuyển dụng sẽ tiếp nhận và thu thập các hồ sơ ứng viên và tiến hành sàng lọc các hồ sơ phù hợp với những tiêu chí cơ bản của vị trí tuyển dụng. - Phỏng vấn: Đây là bước nhà tuyển dụng được tiếp xúc trực tiếp với ứng viên trực tiếp, khai khác tính cách, kĩ năng và con người của ứng viên bằng những cách thức khác nhau.
9 - Thỏa thuận với ứng viên: Sau quá trình phỏng vấn và đánh giá nhà tuyển dụng sẽ tìm ra những ứng viên nổi trội và phù hợp với tiêu chí công việc. Với những ứng viên phù hợp với vị trí tuyển dụng, nhân sự sẽ thỏa thuận với ứng viên về mức lương, phúc lợi dựa trên mong muốn của ứng viên và khả năng đáp ứng chi phí cho vị trí tuyển dụng của công ty. - Thử việc: Sau khi đạt được thỏa thuận với ứng viên, ứng viên sẽ tham gia vào quá trình thử việc. Đây là giai đoạn có những thử thách đồng thời cũng là cơ hội để ứng viên thể hiện mình.
Nhà tuyển dụng quan sát quá trình thử việc của ứng viên từ đó đưa ra quyết định tuyển dụng chính thức. Đồng thời cũng là khoảng thởi gian ứng viên làm việc tại doanh nghiệp và cân nhắc bản thân có phù hợp với công việc và văn hóa doanh nghiệp hay không. - Tuyển dụng chính thức: Quá trình thử việc kết thúc, dựa trên những đánh giá của nhà tuyển dụng và cũng trên những trải nghiệm làm việc của ứng viên tại doanh nghiệp. Nhà tuyển dụng sẽ đưa ra quyết định chính thức có tiếp nhận ứng viên hay không, đồng thời chính ứng viên có cảm thấy bản thân phù hợp với công việc hay không.
Từ đó hai bên đạt đến thỏa thuận chính thức kí kết hợp đồng ràng buộc với nhau bằng những quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ. Nhân tố ảnh hưởng đến tuyển dụng 1. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp. Các điều kiện về thị trường lao động Các điều kiện và tình hình trên thị trường lao động ảnh hưởng sâu sắc đến công tác tuyển dụng của doanh nghiệp.
Những tác động này được thể hiện rõ trên cán cân cung cầu. Nếu cán cân nghiêng về phía cung, đồng nghĩa với việc lực lượng lao động đang rất dồi dào, đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng của tổ chức, doanh nghiệp. Điều kiện này rất thuận lợi cho công tác tuyển dụng của doanh nghiệp. Ngoài đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng của công ty đó, nhà tuyển dụng thậm chí còn kiếm được những viên sáng giá, vượt trội và hứa hẹn 10 sẽ đem lại nhiều những giá trị và lợi ích cho tổ chức.
Còn ngược lại, khi cán cân nghiêng về phía cầu, đồng nghĩa rằng thị trường lao động đang rất khan hiếm, gây cản trở đến tốc độ tuyển dụng và chất lượng ứng viên. Nhà tuyển dụng có ít sự lựa chọn hơn, ứng viên có thể thiếu tiềm năng hơn. Nhưng để đáp ứng được nhu cầu bổ sung nhân sự của các đơn vị. Vì vậy mà nhà tuyển dụng sẽ cần phải cân nhắc và xem xét kĩ hơn các ứng viên để khai thác tiềm năng và năng lực thực tại của ứng viên, xem xét ứng viên có thực sự phù hợp với những tiêu chí doanh nghiệp đặt ra.
Từ đó tránh được những rủi ro, lãng phí trong công tác tuyển dụng. Sự cạnh tranh của các doanh nghiệp khác Cạnh tranh từ xưa đến nay là yếu tố tất yếu tồn tại song song với sự phát triển của nền kinh tế. Và trong công tác tuyển dụng cũng vậy.