CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Họat động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Họat động bán hàng 1. Khái niệm và vai trò Khái niệm: Tiêu thụ sản phẩm là hoạt động quyết định sự thành bại của một doanh nghiệp(DN), để quá trình sản xuất diễn ra một cách liên tục thì các doanh nghiệp phải tiêu thụ được sản phẩm của mình đã sản xuất ra.
Tiêu thụ sản phẩm còn là một trong sáu chứ năng cơ bản của doanh nghiệp: tiêu thụ, hậu cần, kinh doanh, tài chính, kế toán, và quản trị doanh nghiệp. Vậy tiêu thụ là gì? Bán hàng ( tiêu thụ hàng hóa) là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn trong doanh nghiệp, là quá trình thực hiện về mặt giá trị của hàng hóa. Bán hàng là việc người bán chuyển quyền sở hữu về hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ cho người mua, thu được tiền hay có quyền được thu tiền từ người mua Vai trò : - Thông qua quá trình bán hàng sẽ thu hồi vốn để bù đắp cho những chi phí đã bỏ ta trong quá trình sản xuất kinh doanh. Đồng thời, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng.
- Trên giác độ chu chuyển vốn, đẩy nhanh quá trình bán hàng là một nhân tố góp phần thúc đẩy tốc độ luân chuyển vốn, tiết kiệm các khoản chi phí trong khâu tiêu thụ, góp phần hạ giá thành, tăng lợi nhuận. - Trên góc độ kinh tế vĩ mô, quá trình bán hàng ở mọi doanh nghiệp được thực hiện tốt góp phần điều hoà sản xuất và tiêu dùng tiền và hàng đảm bảo cho sự cân đối trong ngành cũng như trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân.Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, tiêu thụ tốt sản phẩm của từng doanh nghiệp có thể Sinh viên: Lê Thị Phượng MSV: 12A4020378 - Lớp: KTA - K12 Luận văn tốt nghiệp 4 Khoa: Kế toán kiểm toán làm tăng uy tín và sức cạnh tranh của đất nước trên trường quốc tế, cân bằng cán cân thương mại. Nhiệm vụ: Mục tiêu là bán hết hàng với doanh thu tối đa và chi phí kinh doanh cho hoạt động tiêu thụ là tối thiểu, để thực hiện mục tiêu này thì hoạt động tiêu thụ sẽ có các nhiệm vụ sau: - Tiêu thụ sản phẩm phải có nhiệm vụ chủ động từ việc nghiên cứu thị trường xác định cầu của thị trường đối với sản phẩm, cho đến đánh giá khả năng sản xuất của doanh nghiệp để từ đó có các quyết định đầu tư tối ưu. Tiến hành các hoạt động quảng cáo nhằm giới thiệu và thu hút khách hàng.
- Tổ chức bán hàng và thực hiện các dịch vụ sau bán hàng nhằm bán được nhiều hàng nhất với chi phí thấp nhất: Ngày nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, do đó trình độ sản xuất của các doanh nghiệp gần như là tương đương nhau, v vậy nếu doanh nghiệp nào có dịch vụ sau bán hàng tốt hơn thì doanh nghiệp đó sẽ bán được nhiều hàng hơn. Các phương thức bán hàng: Phương thức bán hàng là cách thức DN chuyển quyền sở hữu thành phẩm, hàng hoá cho khách hàng và thu được tiền hoặc uỷ quyền thu tiền về số hàng đã bán. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng tài khoản kế toán để phản ánh tình hình xuất kho thành phẩm, hàng hóa, xác định thời điểm bán hàng, hình thành doanh thu bán hàng, ghi nhận giá vốn hàng bán để xác định kết quả kinh doanh. Phương thức bán buôn.
Bao gồm hai phương thức: Bán buôn qua kho : Là phương thức DN mua hàng về, nhập kho sau đó mới xuất ra để bán. Được thực hiện dưới 2 hình thức: - Bán hàng qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Là bên mua cử đại diện dến kho của DN, DN xuất hàng giao cho bên mua, bên mua thanh toán tiền hay chấp nhận nợ khi đó hàng hóa được xác định là tiêu thụ. Sinh viên: Lê Thị Phượng MSV: 12A4020378 - Lớp: KTA - K12 Luận văn tốt nghiệp 5 Khoa: Kế toán kiểm toán - Bán buôn thông qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo phương thức này, DN gửi hàng cho khách hàng trên cơ sở thoả thuận trong hợp đồng mua bán hàng giữa hai bên giao hàng tại địa điểm đã quy ước trong hợp đồng. Khi xuất kho gửi đi hàng vốn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào khách hàng đã trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì khi ấy hàng mới chuyển quyền sở hữu và được ghi nhận doanh thu bán hàng Bán buôn không qua nhập kho: Là phương thức DN mua hàng, nhưng không nhập kho mà vận chuyển luôn cho khách hàng.
Cũng như hình thức bán buôn qua kho, bán buôn không qua nhập kho được thực hiện duới 2 hình thức: - Bán buôn vận chuyển thẳng (giao hàng tay ba): Hàng sẽ không về nhập kho của doanh nghiệp, mà được vận chuyển thẳng đến người mua. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, và hàng được xác nhận là tiêu thụ. - Bán buôn không qua kho theo hình thức chuyển hàng : Doanh nghiệp khi mua hàng và nhận hàng không đưa về nhập kho mà vận chuyển thẳng giao cho bên mua. Hàng được gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi nhận được thông báo chấp nhận thanh toán của người mua thì quyền sở hữu về hàng hoá mới được chuyển giao cho người mua, hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ.
Phương thức bán lẻ: Hiện nay, cùng với sự phổ biến của các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Phương thức bán lẻ tồn tại dưới các hình thức sau: - Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng trực tiếp bán hàng cho khách và thu tiền. - Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Khách hàng nhận giấy thu tiền, hoá đơn hoặc tích kê của nhân viên bán hàng rồi đến nhận bàng ở quầy hàng hoặc kho. Nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn, tích kê để kiểm kê số hàng bán ra trong ngày.
- Hình thức bán hàng tự phục vụ: Khách hàng tự chọn hàng hóa và trả tiền cho nhân viên gán hàng. Hết ngày nhân viên bán hàng nộp tiền vào quỹ. Sinh viên: Lê Thị Phượng MSV: 12A4020378 - Lớp: KTA - K12 Luận văn tốt nghiệp 6 Khoa: Kế toán kiểm toán - Hình thức bán hàng tự động: Hình thức này không cần nhân viên bán hàng đứng quầy giao hàng và nhận tiền tiền của khách. Khách hàng tự động nhét thẻ tín dụng của mình vào máy bán hàng và nhận hàng (Hình thức này chưa phổ biến rộng rãi ở nước ta nhưng ngành xăng dầu cũng đã bắt đầu áp dụng bằng việc tạo ra một số cây xăng bán hàng tự động ở các trung tâm thành phố lớn)….
Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp. Đây là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số còn lại họ chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định thường thì tiền trả ở các kỳ sau đều bằng nhau, gồm một phần doanh thu gốc và một phần trả chậm.
Phương thức gửi đại lý bán. Bán hàng đại lý, ký gửi là phương thức mà bên chủ hàng (bên giao đại lý) xuất hàng cho bên nhận đại lý, ký gửi (bên đại lý ) để bán. Bên đại lý sẽ được hưởng thù lao dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá. Hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận được tiền do bên nhận đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Phương thức hàng trao đổi hàng. Đây là phương thức bán hàng mà trong đó người bán đem vật tư, hàng hoá của mình để đổi lấy hàng hoá, vật tư của người mua. Giá trao đổi là giá bán của hàng hoá, vật tư trên thị trường. Phương thức tiêu thụ nội bộ.
Là việc doanh nghiệp bán hàng cho các đơn vị nội bộ (đơn vị phụ thuộc, hoặc trong cùng một tổng công ty.), xuất để tiêu dùng nội bộ, hoặc trả lương, trả thưởng cho người lao động, dùng cho mục đích khác lấy từ quỹ. Các phương thức thanh toán. Phương thức thanh toán là cách thức khách hàng trả tiền về số hàng đã mua cho doanh nghiệp. Việc quản lý thanh toán đóng vai trò quan trọng trong việc tránh những tổn thất về tiền hàng, doanh nghiệp không bị chiếm dụng vốn, giữ uy tín với khách hàng.
Tuỳ vào đặc điểm và tình hình của mình mà các doanh nghiệp lựa chọn Sinh viên: Lê Thị Phượng MSV: 12A4020378 - Lớp: KTA - K12 Luận văn tốt nghiệp 7 Khoa: Kế toán kiểm toán các phương thức thanh toán phù hợp những phương thức bán hàng chủ yếu các doanh nghiệp thường áp dụng là: Phương thức thanh toán bằng tiền mặt: Khi đi mua hàng có thể khách hàng sẽ nhận hàng rồi giao tiền ngay hoặc nhận nợ sau đó tiến hành xuất quỹ tiền mặt thanh toán cho người bán. Phương thức thanh toán qua ngân hàng: Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong việc chuyển tiền từ tài khoản người mua sang tài khoản người bán. Có các hình thức thanh toán như: Thanh toán bằng séc, ủy nhiệm chi, thẻ thanh toán… phương thức thanh toán này đang được phổ biến rộng rãi vì những tiện ích lớn của nó. Các khái niệm cơ bản liên quan đến kế toán bán hàng và xác định KQKD Kết quả hoạt Kết quả hoạt động kinh động bán hàng và cung Kết quả hoạt Kết quả hoạt = + + doanh cấp dịch vụ động tài chính động khác Kết quả hoạt Doanh thu Giá vốn động bán = thuần từ bán _ _ Chi phí bán _ Chi phí hàng bán hàng QLDN hàng hàng Doanh thu thuần từ bán hàng = Tổng doanh thu _ Các khoản giảm bán hàng trừ doanh thu Kết quả hoạt Doanh thu hoạt Chi phí hoạt động tài chính = động Tài chính _ động Tài chính _ _ Kết quả họat Thu nhập _ động khác = khác Chi phí khác Doanh thu bán hàng : Doanh thu bán hàng là tổng lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán hàng trong kỳ hạch toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.