mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc chia làm ba chƣơng: Chƣơng 1: Những cơ sở lý luận cơ bản về đào tạo nhân sự của doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng công tác đào tạo nhân sự tại Tổng công ty Bia - Rƣợu - NGK Hà Nội Chƣơng 3: Một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nhân sự tại Tổng công ty Bia - Rƣợu - NGK Hà Nội. 4 5 CHƢƠNG 1 NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN SỰ CỦA DOANH NGHIỆP 1. Bản chất của đào tạo nhân sự trong doanh nghiệp 1. Quan niệm về đào tạo nhân sự của doanh nghiệp 1.
Quan niệm truyền thống Đào tạo nhân sự là một chức năng cơ bản của quản trị nhân sự trong doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo cách hiểu truyền thống, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã cho rằng, chức năng đào tạo là của các cơ sở đào tạo, từ các cơ sở dạy nghề cho đến các trƣờng đại học, vì vậy, các doanh nghiệp luôn kỳ vọng rằng các cơ sở đào tạo sẽ cung cấp cho họ nguồn nhân lực ở trạng thái sẵn sàng đảm nhận đƣợc các công việc mà họ có nhu cầu. Trong khi có một thực tế là ở các cơ sở đào tạo ngƣời ta chỉ có thể trang bị kiến thức, kỹ năng theo tiêu chuẩn đồng loạt thì các doanh nghiệp lại có nhu cầu không giống nhau về nhân lực. Với quan niệm này, hầu nhƣ rất ít doanh nghiệp chú trọng công tác đào tạo nhân lực, kinh phí đào tạo còn đƣợc coi là chi phí, do vậy các nhà quản trị doanh nghiệp đã cố gắng tối thiểu hoá chúng.
Quan niệm hiện đại Môi trƣờng cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt, quy luật cạnh tranh đƣợc thừa nhận đã làm cho quan niệm truyền thống bị phá vỡ. Trong quá trình tìm kiếm các nguồn lực và công cụ để duy trì lợi thế cạnh tranh, các nhà quản trị doanh nghiệp đã đi đến thống nhất khi cho rằng nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng nhất: tài nguyên vật chất là hữu hạn, sức sáng tạo của con ngƣời là vô hạn, do vậy nếu dựa vào sức sáng tạo của con ngƣời thì sự phát triển của doanh nghiệp sẽ không bao giờ dừng lại. Theo quan niệm này, các doanh nghiệp chủ động đào tạo nhân lực để phục vụ nhu cầu chuyên biệt của 6 mình, thậm chí có lãnh đạo doanh nghiệp còn đi xa hơn, xây dựng một tổ chức học tập cho doanh nghiệp của mình. Dƣới góc độ này, đào tạo nhân lực đƣợc coi là một loại hình đầu tƣ và đào tạo đƣợc doanh nghiệp tiến hành một cách chủ động, có chiến lƣợc, chính sách và kế hoạch triển khai chi tiết: “Đào tạo nhân sự là quá trình cung cấp các kiến thức, hoàn thiện các kỹ năng, rèn luyện các phẩm chất nghề nghiệp cho người lao động trong doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu trong quá trình thực hiện công việc hiện tại của họ”.
Các nội dung cần đào tạo nhân sự trong doanh nghiệp 1. Đào tạo chuyên môn - kĩ thuật Đào tạo chuyên môn - kĩ thuật cần đƣợc thực hiện thƣờng xuyên, liên tục trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp, nhằm giúp cho nhân viên nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ kĩ thuật để thực hiện tốt công việc hiện tại. Ông Kim Woo Choong, ngƣời sáng lập ra tập đoàn Deawoo (Hàn Quốc) cho rằng mỗi nhân viên trong doanh nghiệp phải đạt đƣợc trình độ chuyên môn cao nhất trong mỗi lĩnh vực: "Ngày nay, năng lực có đƣợc từ khả năng chuyên môn. Uy tín và nổi tiếng bây giờ có đƣợc nhờ mình là ngƣời duy nhất có thể làm đƣợc công việc đó".
Đào tạo chuyên môn cho nhân viên trong doanh nghiệp tập trung và những nội dung chủ yếu sau: - Đào tạo tri thức về nghề nghiệp: Là đào tạo những kiến thức căn bản và chuyên sâu về nghề nghiệp cho cán bộ công nhân viên nhƣ: Đối với giám đốc doanh nghiệp thì phải đƣợc đào tạo về kiến thức quản lý, điều hành doanh nghiệp; nhân viên bán hàng thì phải nắm bắt đƣợc kiến thức căn bản về bán hàng, nhân viên kế toán thì phải biết đƣợc các nghiệp vụ về kế toán,. - Đào tạo các kĩ năng nghề nghiệp: Là đào tạo nhân viên hoàn thành tốt các công việc đƣợc giao nhờ áp dụng các kĩ năng nghề nghiệp nhất định. 7 Chúng ta có thể thấy, một nhà quản trị phải đƣợc đào tạo ở các kĩ năng sau: kĩ năng tổ chức, điều hành doanh nghiệp, kĩ năng tƣ duy, kĩ năng thông tin; Đối với nhân viên bán hàng thì phải đƣợc đào tạo về kĩ năng bán hàng, các quy trình bán hàng, phƣơng thức giao tiếp, thủ thuật bán hàng; Hay đối với nhân viên kế toán thì phải đƣợc đào tạo về kĩ năng hạch toán, cân đối sổ sách kế toán. - Đào tạo phẩm chất: là rèn luyện các phẩm chất cho nhân viên trong doanh nghiệp nhƣ tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với nghề, dám đƣơng đầu, năng động, sáng tạo, hƣớng tới tƣơng lai.
Nhà quản trị phải có phẩm chất chính trị tốt, quyết đoán, dám nghĩ, dám làm, không sợ mạo hiểm, năng động, sáng tạo; nhân viên bán hàng thì phải có đức tính kiên trì, nhẫn nại, trung thực, chân thành. Đối với lãnh đạo doanh nghiệp, nhà quản trị cần tập trung đào tạo các kĩ năng quản trị nhƣ: kĩ năng nhân sự, kĩ năng tƣ duy toàn cục, kĩ năng thông tin. Các kĩ năng này là những kĩ năng cơ bản cần đƣợc đào tạo vì nó ảnh hƣởng trực tiếp tới việc thực hiện các chức năng quản trị doanh nghiệp: hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đào tạo chính trị - lý luận Đào tạo chính trị - lý luận nhằm nâng cao phẩm chất chính trị, nắm vững lý luận, hoàn thiện nhân cách cho các thành viên trong doanh nghiệp.
- Đào tạo chính trị nhằm giúp cho các thành viên trong doanh nghiệp có quan điểm chính trị đúng đắn, vững vàng trong công việc, dám đƣơng đầu với những biến đổi của môi trƣờng xung quanh, có định hƣớng đúng cho sự nghiệp phát triển cá nhân và của cả cộng đồng. Nội dung của đào tạo chính trị bao gồm: các nghị quyết, chính sách, chủ trƣơng đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc; các văn bản pháp luật có liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và liên quan đến ngƣời lao động trong doanh nghiệp; các qui định, 8 hƣớng dẫn của cơ quan chủ quản và cơ quan ban hành có liên quan; đạo đức kinh doanh; trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. - Đào tạo lý luận cho nhân viên, nhằm giúp cho họ hiểu bản chất của sự vật, biết cách hành động hay phƣơng hƣớng trong công việc thực tế. Nội dung đào tạo chủ yếu bao gồm: các học thuyết về kinh tế, quản trị, kinh doanh; các qui luật kinh tế, quy luật tự nhiên, quy luật xã hội; các phƣơng pháp tƣ duy khoa học.
Đào tạo phương pháp công tác Đào tạo phƣơng pháp công tác nhằm giúp cho nhân viên có phƣơng pháp làm việc khoa học; cách thức làm việc hiệu quả, đạt kết quả cao và tốn ít thời gian. Đào tạo phƣơng pháp công tác cho nhân viên tập trung vào: phƣơng pháp tiến hành công việc; phƣơng pháp bố trí sắp xếp thời gian hợp lý; phƣơng pháp phối hợp công việc với các bộ phận và các cá nhân có liên quan. Đào tạo văn hoá doanh nghiệp Đào tạo văn hóa doanh nghiệp giúp các thành viên trong doanh nghiệp có nhận thức đúng đắn về tổ chức mà mình làm việc. Văn hóa doanh nghiệp tạo ra sự thống nhất về ý chí hành động của các thành viên trong doanh nghiệp với tƣ cách là một cộng đồng ngƣời.
Văn hóa doanh nghiệp giúp cho phân biệt đƣợc doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác và tạo ra bản sắc riêng cho mỗi doanh nghiệp. Vì vậy, các thành viên trong doanh nghiệp phải đƣợc đào tạo văn hóa doanh nghiệp. Đào tạo văn hóa doanh nghiệp cho nhân viên tập trung vào các nội dung sau: các giá trị và quan điểm; lối ứng xử và phong tục tập quán; các qui định, qui tắc nội bộ; truyền thống, thói quen trong doanh nghiệp; tác phong làm việc, sinh hoạt; cách ứng xử, giải quyết các mối quan hệ trong doanh nghiệp; sử dụng quĩ thời gian trong và ngoài giờ làm việc; cách sử dụng quyền lực. Các hình thức đào tạo nhân sự trong doanh nghiệp 9 Trong doanh nghiệp, có nhiều hình thức đào tạo nguồn nhân sự khác nhau, các hình thức này tùy thuộc vào từng tiêu thức phân loại, cụ thể: 1.1 Theo đối tượng Theo tiêu thức này, có hai hình thức đào tạo là: Đào tạo nhân viên và đào tạo nhà quản trị.
Đào tạo nhân viên là hình thức đào tạo nhân viên có trình độ tay nghề và các kĩ năng phù hợp để thực hiện công việc theo yêu cầu hiện tại. Đào tạo nhà quản trị là hình thức đào tạo nhà quản trị nâng cao kĩ năng thực hành quản trị, làm quen với phƣơng pháp quản trị mới, hiện đại và có hiệu quả.2 Theo địa điểm Theo tiêu thức này có hai hình thức đó là: đào tạo nhân sự tại doanh nghiệp và đào tạo nhân sự ngoài doanh nghiệp. - Đào tạo nhân sự tại doanh nghiệp là hình thức đào tạo nhân sự ngay trong doanh nghiệp. Đặc điểm của phƣơng pháp này là đào tạo đƣợc tiến hành trong môi trƣờng và điều kiện làm việc có thực, xuyên suốt quá trình làm việc thực tế, đồng thời đƣợc chỉ đạo bởi những ngƣời có kinh nghiệm phong phú.
Nhờ đó giúp cho ngƣời đƣợc đào tạo trực tiếp nắm bắt đƣợc các kĩ năng làm việc và nâng cao hiệu quả năng lực thực hiện công tác. Trong hình thức này thì chi phí cho việc đào tạo lại tƣơng đối thấp. Các hình thức đào tạo ở đây là: + Đào tạo lần đầu là hình thức đào tạo đội ngũ nhân viên mới hội nhập chuyên môn và môi trƣờng làm việc của doanh nghiệp. Cán bộ chủ quản cấp trên và những nhân viên cũ với tƣ cách là ngƣời đào tạo nhân viên mới giúp họ nắm bắt đƣợc kiến thức nghiệp vụ, kĩ năng và khả năng tƣ duy phán đoán trong công việc hàng ngày.
+ Đào tạo trong quá trình làm việc là hình thức đào tạo nhằm mục đích bổ sung kiến thức, kĩ năng cho nhân viên để họ có thể thực hiện tốt công 10 việc hiện tại của mình. Việc đào tạo thƣờng đƣợc phân công theo kế hoạch đào tạo giữa ngƣời hƣớng dẫn hoặc các nhân viên lành nghề đã có kinh nghiệm làm việc, có tay nghề cao với nhân viên có trình độ thấp, kĩ năng tay nghề còn non yếu.