PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nƣớc ta đang bƣớc vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ, nhiều cơ hội và thách thức trong nền kinh tế hội nhập – toàn cầu hóa. Nền kinh tế đã có những bƣớc phát triển mạnh cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Cùng với sự tăng trƣởng không ngừng của nền kinh tế, nhu cầu vốn trở nên vô cùng quan trọng và cấp thiết cho việc cải thiện cơ sở hạ tầng, đổi mới trang thiết bị cũng nhƣ công nghệ.
Ngoài ra, sự ra đời và phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đi kèm với nó là nhu cầu vốn tăng cao để phục vụ cho mục tiêu của doanh nghiệp, nhất là nguồn vốn ngắn hạn. Do vậy vai trò to lớn trong việc cung cấp tín dụng cho nền kinh tế của các ngân hàng đặc biệt là các ngân hàng thƣơng mại ngày các lớn. Hiện nay, trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô đang có nhiều biến động, tỷ lệ lạm phát cao, giá vàng biến đổi thất thƣờng, thị trƣờng bất động sản chƣa khởi sắc nên hoạt động kinh doanh của NHTM còn gặp nhiều khó khăn, nhất là chất lƣợng tín dụng chƣa cao mà biểu hiện là nợ quá hạn, nợ khó đòi hay còn gọi là nợ xấu còn lớn. Việc phân tích nhằm tìm ra nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng để từ đó tìm ra các biện pháp hữu hiệu nhằm nâm cao chất lƣợng tín dụng vừa mang tính cấp bách vừa mang tính chiến lƣợc đƣợc nhiều ngân hàng quan tâm tới.
Trong điều kiện hiện nay hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng và cơ bản nhất trong toàn bộ các hoạt động của NHTM. Hoạt động này đã tạo ra phần lớn tài sản trong tổng tài sản của ngân hàng và là hoạt động tạo nguồn thu nhập chính của mỗi ngân hàng dƣới hình thức thu nhập từ lãi vay. Tuy nhiên hoạt động này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể gây tổn thất lớn, dẫn đến mất khả năng thanh toán hay phá sản của ngân hàng. Chính vì vậy mà chất lƣợng tín dụng luôn là vấn đề “sống,còn” trong hoạt động kinh doanh mà bất cứ một ngân hàng nào cũng cần phải quan tâm trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của mình.
Mục tiêu nghiên cứu: 2 Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng chất lƣợng tín dụng thông qua các chỉ tiêu phản ánh qua đó đƣa ra đề xuất nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6, TPHCM. Mục tiêu cụ thể: - Nghiên cứu những vấn đề lý luận về chất lƣợng tín dụng và các chỉ tiêu phản ánh chất lƣợng tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. - Nghiên cứu thực trạng hoạt động tín dụng và đánh giá chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6, TPHCM. - Đƣa ra đề xuất nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6, TPHCM 3.
Câu hỏi nghiên cứu: Thực trạng hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6, TPHCM nhƣ thế nào? Hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong việc nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6 là gì? Những giải pháp cần để nâng cao chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6 là gì? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Đối tƣợng: Chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6 Phạm vi nghiên cứu: Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6, trong giai đoạn 2012-2017. Phƣơng pháp nghiên cứu: Phƣơng pháp thu thập số liệu: thu thập số liệu qua Báo cáo thống kê về tình hình cho vay, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Tài liệu báo cáo thƣờng niên các năm gần đây và các văn bản liên quan đến hoạt động tín dụng trong hệ thống Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh 6. Phƣơng pháp so sánh và phân tích số liệu dựa vào các báo cáo, văn bản nêu trên.
3 Phƣơng pháp quan sát và đặt câu hỏi; quan sát các cán bộ tín dụng và đặt câu hỏi để làm rõ các vấn đề liên quan. Kết cấu bài nghiên cứu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tín dụng và chất lƣợng tín dụng ngân hàng Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam–VietinBank Chi nhánh 6. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam–VietinBank Chi nhánh 6. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu: Xung quanh chủ đề về nâng cao chất lƣợng tín dụng đã có khá nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến, trong đó đáng chú ý có một số công trình sau đây: - Ngô Thị Hƣơng Giang và Phạm Tuấn Anh (2018) nghiên cứu về chất lƣợng dịch vụ tín dụng đối với các hộ sản xuất của Agribank chi nhánh huyện Đồng Hỷ.
Nghiên cứu này tập trung đánh giá chất lƣợng dịch vụ tín dụng đối với các hộ sản xuất qua 5 tiêu chí của mô hinh SERVQUAL về chất lƣợng dịch vụ của Parasuraman: Độ tin cậy, sự cảm thông, khả năng đáp ứng, độ bảo đảm và phƣơng tiện hữu hình. Kết quả nghiên cứu cho thấy theo đánh giá của các hộ sản xuất thì chất lƣợng dịch vụ tín dụng vẫn còn chƣa đáp ứng bằng với kỳ vọng của khách hàng, để nâng cao hơn nữa chất lƣợng tín dụng cần phải thực hiện nhiều giải pháp từ nâng cao chất lƣợng đội ngũ, tăng cƣờng cơ sở đầu tƣ vật chất và cần quan tâm tới xây dựng, đẩy mạnh hơn nữa các chính sách phục vụ cho các hộ sản xuất và hình thành các tiêu chuẩn phục vụ các hộ sản xuất của Chi nhánh. - Trần Thanh Phúc (2017) nghiên cứu về chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng Thƣơng mại cổ phần và Đầu tƣ phát triển Việt Nam, chi nhánh Quang Trung. Sử dụng phƣơng pháp thu thập và phân tích số liệu, dựa vào phân tích đó nêu lên hạn chế và tìm giải pháp khắc phục.
Chỉ tiêu đƣợc nhắc đến trong bài là tốc độ tăng trƣởng nợ tín dụng. Nghiên cứu đã chỉ ra đƣợc hoạt động tín dụng luôn tăng trƣởng trong phạm vi kiểm soát, chủ động linh hoạt và kịp thời theo những chỉ đạo của hội sở chính về công tác tín dụng, quy mô và tốc độ tăng 4 trƣởng phù hợp với tăng trƣởng kinh tế và năng lực quản lý, kiểm soát của Chi nhánh, cơ cấu dƣ nợ theo thành phần kinh tế khá hợp lý, phù hợp với những chuyển dịch cơ cấu kinh tế. - Phạm Thanh Hà, Hoàng Thị Tâm nghiên cứu về rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên. Bài viết tập trung nghiên cứu hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng tại Vietinbank Thái Nguyên, nhằm mục đích tìm hiểu thực trạng rủi ro tín dụng tại chi nhánh, để từ đó làm cơ sở đƣa ra những đánh giá và giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng và công tác phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng tại Vietinbank Thái Nguyên.
Bài viết sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính thông qua việc thu thập, xử lý, so sánh và phân tích số liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy tăng cƣờng hoạt động marketing, nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực, quản lý và giám sát các hoạt động cho vay chặt chẽ… là những vấn đề cấp thiết và quan trọng để giảm thiếu rủi ro tín dụng của ngân hàng hiện nay. - Bùi Hữu Phƣớc, Ngô Thành Danh và Ngô Văn Toàn (2018) nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng tại ngân hàng Ngoại thƣơng chi nhánh Kiên Giang. Nghiên cứu này phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam (chi nhánh Kiên Giang) sử dụng dữ liệu thu đƣợc từ 120 hồ sơ tín dụng ngân hàng.
Mô hình lôgic nhị phân và mô hình lôgic đa thức đƣợc sử dụng để ƣớc tính các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng. Ở mức độ rủi ro tín dụng 1, tác động đến tín hiệu rủi ro bao gồm: Tài sản đảm bảo, năng lực tài chính của khách hàng, hoạt động kinh doanh đa dạng, kinh nghiệm của nhân viên ngân hàng và kiểm tra, giám sát khoản vay. Ở mức độ rủi ro tín dụng 2, các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại chỉ là bốn yếu tố liên quan đến tín hiệu, ít hơn một yếu tố nhƣ vậy với mức độ rủi ro tín dụng 1, tài sản thế chấp không ảnh hƣởng đến mức độ rủi ro tín dụng 2. Nó đƣa ra một số gợi ý về quản lý rủi ro và các gợi ý chính sách để giúp giảm nhẹ rủi ro tín dụng.
5 - Nguyễn Thị Thu Đông (2012) nghiên cứu về chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần ngoại thƣơng Việt Nam trong quá trình hội nhập. Sử dụng mô hình định lƣợng Logistic, mô hình phân lớp nhằm phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến xếp hạng tín dụng của khách hàng pháp nhân từ bộ số liệu sơ cấp của 115 khách hàng pháp nhân đƣợc khảo sát tại VCB – chi nhánh Đà Nẵng. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ hiện đang áp dụng ở chi nhánh VCB có một số bất cập: chƣa tính đến yếu tố về độ tin cậy của báo cáo tài chính của khách hàng; các tiêu chí đánh giá chƣa phù hợp với tƣơng quan hiện tại giữa các thành phần kinh tế trong điều kiện hội nhập hiện nay. - Ngô Thanh Phúc (2012) nghiên cứu về giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Tây Đô.
Sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu: duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, thống kê, phân tích, logic, thu thập số liệu báo cáo để đánh giá thực trạng chất lƣợng tín dụng tại Agribank chi nhánh Tây Đô qua đó đƣa ra giải pháp và kiến nghị góp phần nâng cao chất lƣợng tín dụng tại đơn vị này. Luận văn đã phân tích và làm rõ những kết quả đã đạt đƣợc của dơn vị, một số tồn đọng cũng nhƣ nguyên nhân của chúng, trên cơ sở đó đƣa ra một số quan điểm về nâng cao chất lƣợng tín dụng cũng nhƣ đã đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị. - Hoàng Xuân Bích Loan (2008) nghiên cứu về sự hài lòng của khách hàng tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh TPHCM, luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế TPHCM. Luận văn đƣợc trình bày thông qua việc khảo sát lấy ý kiến khách hàng một cách khách quan.