Luận văn hiệu quả thực hiện tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả trong giải quyết thủ tục hành chính ở ủy ban nhân dân quận hoàng mai thành phố hà nội

Chuyên khảo Cải cách thủ tục hành chính tại ubnd quận hoàng mai: hiệu quả và thách phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tại UBND Quận Hoàng Mai: Hiệu Quả Và Thách Thức
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ THỰC HIỆN TIẾP NHẬN HỒ SƠ VÀ TRẢ KẾT QUẢ TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN
• 1.1. Khái quát về giải quyết thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân Quận
• 1.2. Khái niệm thủ tục hành chính và giải quyết thủ tục hành chính
• 1.2.1. Khái niệm thủ tục hành chính
• 1.2.2. Khái niệm giải quyết thủ tục hành chính
• 1.3. Đặc điểm của giải quyết thủ tục hành chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ THỰC HIỆN TIẾP NHẬN HỒ SƠ VÀ TRẢ KẾT QUẢ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI UBND QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN TIẾP NHẬN HỒ SƠ VÀ TRẢ KẾT QUẢ TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI UBND QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai

Cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc cải cách này không chỉ giúp giảm bớt thủ tục rườm rà mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. UBND quận Hoàng Mai đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm đơn giản hóa quy trình hành chính, từ đó nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính là quá trình thay đổi, điều chỉnh các quy định, quy trình nhằm giảm thiểu sự phức tạp trong việc thực hiện các thủ tục hành chính. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao sự hài lòng của người dân đối với dịch vụ công.

1.2. Lịch sử và tiến trình cải cách tại UBND quận Hoàng Mai

UBND quận Hoàng Mai đã bắt đầu thực hiện cải cách thủ tục hành chính từ năm 2009, theo các nghị quyết và chỉ thị của Chính phủ. Qua nhiều năm, quận đã áp dụng nhiều mô hình cải cách, trong đó có cơ chế một cửa, một cửa liên thông, nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết công việc cho người dân.

II. Những thách thức trong cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng UBND quận Hoàng Mai vẫn gặp phải không ít thách thức trong quá trình cải cách thủ tục hành chính. Những khó khăn này chủ yếu đến từ quy định pháp luật còn bất cập, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu và sự thiếu đồng bộ trong thực hiện cơ chế một cửa.

2.1. Quy định pháp luật và sự phức tạp trong thủ tục hành chính

Nhiều quy định pháp luật hiện hành vẫn còn chồng chéo, gây khó khăn cho việc thực hiện thủ tục hành chính. Điều này dẫn đến tình trạng nhũng nhiễu và phiền hà cho người dân khi thực hiện các thủ tục cần thiết.

2.2. Thiếu hụt cơ sở vật chất và nguồn nhân lực

Cơ sở vật chất tại UBND quận Hoàng Mai chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ công chức còn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ này một cách hiệu quả.

III. Phương pháp cải cách thủ tục hành chính hiệu quả tại UBND quận Hoàng Mai

Để nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, UBND quận Hoàng Mai đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp đơn giản hóa quy trình mà còn tạo ra sự minh bạch trong hoạt động của cơ quan hành chính.

3.1. Áp dụng cơ chế một cửa một cửa liên thông

Cơ chế một cửa, một cửa liên thông đã được UBND quận Hoàng Mai triển khai nhằm giảm thiểu thời gian chờ đợi và tạo thuận lợi cho người dân trong việc thực hiện các thủ tục hành chính. Điều này giúp nâng cao sự hài lòng của người dân đối với dịch vụ công.

3.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính đã giúp UBND quận Hoàng Mai cải thiện quy trình tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ. Hệ thống quản lý trực tuyến giúp người dân dễ dàng theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ của mình.

IV. Kết quả đạt được từ cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai

Cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Người dân đã có thể tiếp cận dịch vụ công một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn, từ đó nâng cao sự hài lòng và niềm tin vào chính quyền.

4.1. Tăng cường sự hài lòng của người dân

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ hài lòng của người dân đối với dịch vụ hành chính công tại UBND quận Hoàng Mai đã tăng lên đáng kể sau khi thực hiện cải cách. Điều này cho thấy những nỗ lực cải cách đã được ghi nhận.

4.2. Giảm thiểu thời gian giải quyết thủ tục

Thời gian giải quyết các thủ tục hành chính đã được rút ngắn đáng kể, giúp người dân tiết kiệm thời gian và công sức. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai

Cải cách thủ tục hành chính tại UBND quận Hoàng Mai cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ công và cải thiện quy trình hành chính sẽ là những mục tiêu quan trọng để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

5.1. Đề xuất giải pháp cải cách trong tương lai

Để tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, UBND quận Hoàng Mai cần tập trung vào việc hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ công chức và đầu tư cơ sở vật chất.

5.2. Tăng cường sự tham gia của người dân trong cải cách

Sự tham gia của người dân trong quá trình cải cách thủ tục hành chính là rất quan trọng. UBND quận Hoàng Mai cần tạo điều kiện để người dân có thể đóng góp ý kiến và phản hồi về dịch vụ hành chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quận Hoàng Mai là một trong những đô thị có tốc độ đô thị hóa và gia tăng dân số cơ học nhanh nhất thành phố Hà Nội, với quy mô diện tích 4.104,1 ha và dân số đạt 365.759 người phân bổ trên 14 phường. Cùng với sự phát triển kinh tế vượt bậc khi tổng giá trị sản xuất các ngành chủ yếu đạt trên 34,5 nghìn tỷ đồng và tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức 13,69%, áp lực tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân ngày càng gia tăng mạnh mẽ. Trước yêu cầu cấp bách của công cuộc hiện đại hóa nền hành chính theo tinh thần Nghị định số 61/2018/NĐ-CP và Nghị quyết số 30c/NQ-CP của Chính phủ, việc đổi mới phương thức làm việc theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông đã trở thành nhiệm vụ đột phá trọng tâm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc đánh giá toàn diện hiệu quả thực hiện tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về hiệu quả hành chính công, phân tích thực trạng vận hành, chỉ rõ các kết quả đạt được cũng như điểm nghẽn tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp góp phần nâng cao tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn vượt ngưỡng 99,57%, củng cố mức độ hài lòng của người dân trên 83,3%, đồng thời cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân trên địa bàn quận Hoàng Mai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết về kiểm soát thủ tục hành chính và mô hình quản trị công hiện đại, kết hợp các quy định pháp lý nền tảng từ Nghị định số 63/2010/NĐ-CP và Nghị định số 61/2018/NĐ-CP của Chính phủ về thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Mô hình đánh giá hiệu quả hành chính công được xây dựng đa chiều, bao gồm: đánh giá hiệu suất giữa kết quả đầu ra với nguồn lực đầu vào, đánh giá quá trình thực hiện theo chuẩn mực quy trình và thời hạn, đánh giá hiệu ích dựa trên mức độ thỏa mãn mong đợi của xã hội, và đánh giá tác động xã hội thể hiện qua mức độ gia tăng niềm tin của nhân dân vào cơ quan công quyền.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm then chốt như: thủ tục hành chính, giải quyết thủ tục hành chính, cơ chế một cửa liên thông và mức độ hài lòng của công dân. Quá trình vận hành thể hiện rõ nguyên tắc "lấy dân làm gốc" và coi sự thỏa mãn của tổ chức, cá nhân là "thước đo chất lượng phục vụ" của cơ quan nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2016-2020 của Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai và dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra xã hội học. Cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 300 phiếu phát trực tiếp cho người dân và đại diện tổ chức đến thực hiện giao dịch tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả của quận.

Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo từng nhóm thủ tục phổ biến như: đất đai, cấp phép xây dựng, tư pháp - hộ tịch và đăng ký kinh doanh. Phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh, tổng hợp logic được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác các chỉ số hài lòng, đối chiếu hiệu quả qua các năm và nhận diện khách quan những nguyên nhân cốt lõi tác động đến năng suất thực thi công vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 4 phát hiện quan trọng trong công tác tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai:

1. Khối lượng hồ sơ xử lý đạt tỷ lệ đúng hạn vượt bậc: Trong giai đoạn 2016-2018, quận đã tiếp nhận và giải quyết hơn 440.000 hồ sơ đúng hạn, đạt tỷ lệ xuất sắc 99,57%. Riêng 6 tháng đầu năm 2018, số lượng hồ sơ được giải quyết đúng quy định đã vượt mức 94.000 hồ sơ.
2. Mức độ hài lòng của người dân ở mức cao: Kết quả điều tra xã hội học cho thấy 83,3% cá nhân và tổ chức bày tỏ sự hài lòng đối với chất lượng phục vụ tại Bộ phận Một cửa, trong khi tỷ lệ không hài lòng chỉ chiếm 0,33%. Các thủ tục như tư pháp - hộ tịch, đăng ký kinh doanh đạt tỷ lệ giải quyết đúng hạn tuyệt đối 100%.
3. Điểm nghẽn cục bộ trong lĩnh vực đất đai và xây dựng: Tỷ lệ hồ sơ trễ hạn và các ý kiến phản ánh chưa hài lòng tập trung chủ yếu ở khâu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cấp phép xây dựng do tính chất hồ sơ phức tạp và quy trình thẩm định liên ngành kéo dài.
4. Chuẩn hóa quy trình quản trị nội bộ: Việc ban hành và vận hành hệ thống 15 quy trình công việc nội bộ từ đầu năm 2018 đã tạo bước chuyển biến rõ nét trong công tác kiểm điểm, đánh giá cán bộ và xét thi đua khen thưởng hàng tháng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định mô hình làm việc chuyên trách với 7 biên chế chính thức trực thuộc Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai đã phát huy hiệu quả quản lý tập trung và nâng cao trách nhiệm giải trình của công chức. Dữ liệu khảo sát mức độ hài lòng có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu tỷ lệ hài lòng 83,3% và biểu đồ cột so sánh mức độ đúng hạn 99,57% giữa các phòng ban chuyên môn.

So sánh với kinh nghiệm của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc ban hành 2.235 quyết định kiện toàn tổ chức bộ máy, mô hình "5 xây, 3 chống" tại thành phố Đà Nẵng, hay mô hình một cửa không vách kính với 121 thủ tục công trực tuyến tại quận Hồng Bàng (Hải Phòng), quận Hoàng Mai cần đẩy mạnh hơn nữa tính liên thông điện tử. Nguyên nhân của những tồn tại ở khâu đất đai xuất phát từ sự phối hợp chưa đồng bộ giữa 14 phường với các phòng chuyên môn của quận, cùng với việc hạ tầng công nghệ thông tin chưa thực sự đồng bộ để xử lý dữ liệu lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao toàn diện hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính:

1. Chuẩn hóa và rút ngắn quy trình liên thông liên ngành: Rà soát, tái cấu trúc quy trình tiếp nhận hồ sơ trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên môi trường và quản lý đô thị. Đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 20% thời gian luân chuyển hồ sơ giữa các phòng, ban chuyên môn và Ủy ban nhân dân 14 phường trong giai đoạn 2021-2023. Chủ thể chủ trì thực hiện là Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân phối hợp Phòng Tài nguyên và Môi trường.
2. Mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4: Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tích hợp cơ sở dữ liệu một cửa điện tử của quận với Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Đặt target nâng tỷ lệ thủ tục hành chính phát sinh hồ sơ trực tuyến từ 10 thủ tục cấp quận hiện tại lên trên 80% vào năm 2025. Chủ thể triển khai là Phòng Văn hóa và Thông tin cùng Bộ phận Một cửa.
3. Đào tạo, bồi dưỡng văn hóa công vụ và kỹ năng số cho cán bộ: Tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn thường niên về đạo đức công vụ, kỹ năng giao tiếp hành chính và làm chủ phần mềm tác nghiệp cho 100% cán bộ, công chức làm việc tại Bộ phận Một cửa. Đảm bảo tỷ lệ cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ đạt trên 95%. Phòng Nội vụ chịu trách nhiệm chủ trì.
4. Tăng cường cơ chế giám sát độc lập và khảo sát tự động: Thiết lập hệ thống ki-ốt đánh giá điện tử cảm ứng tại quầy giao dịch và tích hợp chức năng chấm điểm qua tin nhắn tự động. Phấn đấu 100% phản ánh, kiến nghị của người dân được giải quyết và phản hồi công khai trong vòng 3 ngày làm việc. Cơ quan thực hiện là Thanh tra quận và Lãnh đạo Ủy ban nhân dân quận.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ lãnh đạo và quản lý tại Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện: Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn, số liệu đối sánh và bài học kinh nghiệm để chỉ đạo, điều hành công tác cải cách thủ tục hành chính tại địa phương.
2. Công chức trực tiếp làm việc tại Bộ phận Một cửa và Một cửa liên thông: Sử dụng tài liệu như một cẩm nang nghiệp vụ nhằm nắm vững quy trình tiếp nhận, kỹ năng phân loại hồ sơ và cải thiện văn hóa giao tiếp công vụ với nhân dân.
3. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý công, Hành chính công: Bổ sung nguồn tài liệu học thuật phong phú về phương pháp đánh giá hiệu quả dịch vụ công và khung lý thuyết đo lường sự hài lòng của người dân.
4. Các chuyên gia nghiên cứu chính sách và tư vấn chuyển đổi số khu vực công: Khai thác dữ liệu thực chứng để xây dựng các đề án hiện đại hóa nền hành chính, số hóa quy trình nghiệp vụ cho các cơ quan nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế một cửa tại Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai đã mang lại những kết quả nổi bật nào? Bộ phận Một cửa của quận đã giải quyết hơn 440.000 hồ sơ đúng hạn trong giai đoạn 2016-2018 với tỷ lệ chính xác đạt 99,57%. Tỷ lệ người dân hài lòng về chất lượng phục vụ đạt 83,3%, khẳng định bước tiến vượt bậc trong tính công khai, minh bạch và giảm thiểu thời gian chờ đợi.

2. Vì sao tỷ lệ hài lòng chung đạt 83,3% nhưng lĩnh vực đất đai vẫn còn hồ sơ trễ hạn? Lĩnh vực đất đai và cấp phép xây dựng có quy trình thẩm định phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành giữa quận và Ủy ban nhân dân các phường. Một số hồ sơ thiếu thông tin pháp lý dẫn đến việc công dân phải bổ sung nhiều lần, tạo áp lực lớn lên thời gian trả kết quả.

3. Cỡ mẫu 300 phiếu khảo sát có bảo đảm tính đại diện khoa học cho nghiên cứu không? Cỡ mẫu 300 phiếu được phân bổ khoa học theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 14 phường và các nhóm thủ tục trọng yếu. Cỡ mẫu này hoàn toàn bảo đảm độ tin cậy thống kê, phản ánh khách quan mức độ hài lòng của cộng đồng dân cư quận Hoàng Mai.

4. Đội ngũ nhân sự tại Bộ phận Một cửa quận Hoàng Mai được tổ chức như thế nào? Bộ phận Một cửa quận Hoàng Mai hoạt động theo mô hình chuyên trách với 7 biên chế chính thức thuộc Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân quận, do một Phó Chánh Văn phòng trực tiếp phụ trách nhằm bảo đảm tính liên tục và chuyên nghiệp trong thực thi.

5. Luận văn tiếp thu những bài học kinh nghiệm nào từ các địa phương đi đầu như Đà Nẵng và Hải Phòng? Nghiên cứu tiếp thu mô hình "5 xây, 3 chống" cùng hệ thống đánh giá trực tuyến của thành phố Đà Nẵng và mô hình "Một cửa điện tử không kính che" của quận Hồng Bàng (Hải Phòng), từ đó đề xuất giải pháp xóa bỏ khoảng cách giữa cán bộ và người dân tại quận Hoàng Mai.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về hiệu quả tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong quản trị công hiện đại.
• Đánh giá trung thực, khách quan bức tranh thực trạng tại quận Hoàng Mai với hơn 440.000 hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt tỷ lệ 99,57% và 83,3% mức độ hài lòng.
• Nhận diện chính xác các nguyên nhân cốt lõi gây ách tắc trong liên thông dữ liệu đất đai và xây dựng đô thị.
• Đề xuất 4 hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện thể chế, phát triển nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể giai đoạn 2021-2025 hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền số và nâng cao toàn diện chất lượng phục vụ nhân dân.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp khung giải pháp thực chứng có khả năng nhân rộng cho các đô thị đang trong quá trình đô thị hóa nhanh. Để tiếp cận toàn bộ hệ thống biểu mẫu khảo sát, ma trận số liệu chi tiết và quy trình tác nghiệp chuẩn, quý bạn đọc và các nhà nghiên cứu có thể tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu tại thư viện chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ THỰC HIỆN TIẾP NHẬN HỒ SƠ VÀ TRẢ KẾT QUẢ TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 1. Khái quát về giải quyết thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân Quận 1. Khái niệm thủ tục hành chính và giải quyết thủ tục hành chính 1. K n ệm t ủ tục n c ín Thủ tục là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy định chung phải tuân theo khi thực hiện một công việc nhất định” [35, tr.

Trong hoạt động quản lý nói chung và trong hoạt động của cơ quan nhà nước nói riêng, để giải quyết được bất cứ công việc nào cũng đều cần có những thủ tục phù hợp. Nghiên cứu về vấn đề này, hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về thủ tục hành chính như sau: Theo Giáo trình thủ tục hành chính của học viện Hành chính quốc gia thì “t ủ tục l p ươn t ức c c t ức ả qu ết côn v ệc t eo m t trìn tự n ất địn m t t ể lệ t ốn n ất ồm m t loạt n ệm vụ l ên quan c ặt c ẽ vớ n au n ằm đạt được kết quả mon muốn”. Theo Điều 3, Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2020 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, có giải thích: “T ủ tục n c ín l trìn tự c c t ức t ực ện ồ sơ v êu cầu đ ều k ện do cơ quan n nước n ườ có t ẩm qu ền qu địn để ả qu ết m t côn v ệc cụ t ể l ên quan đến c n ân tổ c ức”. Theo cuốn Thủ tục hành chính của Tác giả Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn thì thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về thời gian, về khồng gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà 8 nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân.

Như vậy có thể thấy, thủ tục hành chính là một bộ phận vô cùng quan trọng của thể chế hành chính nhà nước với vai trò thiết lập trật tự trong quản lý hành chính nhà nước trên các mặt, thủ tục hành chính là công cụ đắc lực để cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý của mình. Thủ tục hành chính là”Trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức công dân”. Thủ tục hành chính được quy định để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước, bao gồm: trình tự thành lập các công sở; trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động cán bộ, công chức; trình tự lập quy, áp dụng quy phạm pháp luật để đảm bảo các quyền chủ thể, trình tự điều hành, tổ chức các tác nghiệp hành chính. Thủ tục hành chính có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và đời sống nhân dân.

Thông qua thủ tục hành chính, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình đồng thời các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước. K n ệm ả qu ết t ủ tục n c ín Theo một nghĩa chung nhất, thuật ngữ giải quyết, trong đó có giải quyết TTHC được hiểu “là việc xem xét, làm rõ nội dung, bản chất của vấn đề, sự việc để đưa ra kết luận hoặc quyết định phù hợp”. Theo quan niệm ấy, để giải quyết các vấn đề, sự việc có chất lượng, hiệu quả thì cần thiết phải tuân theo các quy trình, cách thức, thao tác và kỹ năng cần thiết. Với nghĩa nêu trên của thuật ngữ giải quyết, liên hệ với khái niệm TTHC, có thể đưa ra khái niệm về giải quyết TTHC như sau: Giải quyết TTHC là việc các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền xem xét, làm rõ bản chất, nội dung các vấn đề, vụ việc hành chính theo đúng trình tự, cách thức do pháp luật hành chính quy định 9 và đưa ra các kết luận hoặc quyết định áp dụng pháp luật để giải quyết các vấn đề, vụ việc một cách đúng đắn, hợp pháp và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản lý hành chính nhà nước, phục vụ xã hội và nhân dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Điều cần lưu ý là pháp luật hành chính trong định nghĩa trên là toàn bộ các quy phạm pháp luật quy định TTHC. Đối với việc giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức thì pháp luật hành chính ngoài các quy phạm quy định TTHC còn có các quy phạm tạo thành pháp luật về giải quyết TTHC. Đặc điểm của giải quyết thủ tục hành chính Từ quan niệm trên, giải quyết TTHC có những đặc điểm sau: M t l , giải quyết TTHC là việc tiến hành những hoạt động, những công việc nhất định do pháp luật hành chính quy định để làm rõ bản chất, nội dung của vấn đề, vụ việc, trên cơ sở đó cơ quan, người có thẩm quyền đưa ra quyết định giải quyết vấn đề, vụ việc một cách đúng đắn, hợp pháp, hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, số lượng các vấn đề, vụ việc cần phải xem xét giải quyết theo TTHC rất phong phú, đa dạng và phức tạp, đòi hỏi cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền giải quyết TTHC phải tiến hành những hoạt động cần thiết như nghiên cứu đơn, thư, hồ sơ, tài liệu; tổ chức xác minh, phân tích, đánh giá các thông tin, chứng cứ; xác định chính xác các quy phạm pháp luật áp dụng; kết luận và ra quyết định giải quyết theo đúng quy trình luật định.

Với các hoạt động đó đòi hỏi cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết TTHC phải có đủ các điều kiện về tổ chức bộ máy, nhân lực, tài chính và thể chế. Người có thẩm quyền giải quyết TTHC không những phải có đủ trình độ, năng lực chuyên môn, nhất là sự hiểu biết pháp luật về TTHC và giải quyết TTHC mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về đạo đức, trách nhiệm công vụ, kinh nghiệm và kỹ năng giải quyết TTHC. 10 Hai là, chủ thể trong giải quyết TTHC là các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong các CQHC có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm được pháp luật quy định. Đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng để phân biệt chủ thể trong giải quyết TTHC công, mang tính quyền lực nhà nước với các chủ thể của các phương thức giải quyết các vấn đề, vụ việc theo trình tự, thủ tục tư pháp, trọng tài hoặc TTHC tư, mang tính xã hội, phi nhà nước.

Ví dụ, Tòa án nhân dân, thẩm phán có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền trong việc xét xử các vụ án theo trình tự tố tụng; các Trung tâm trọng tài và trọng tài viên có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền xem xét, giải quyết các tranh chấp theo thủ tục trọng tài; giám đốc, tổng giám đốc các công ty, tổng công ty có nhiệm vụ, quyền hạn xem xét và giải quyết các việc trong nội bộ công ty, tổng công ty theo TTHC tư và các quy định nội bộ…. Chủ thể trong giải quyết TTHC cũng là người đại diện cho cơ quan nhà nước, đại diện cho quyền lực nhà nước, một loại quyền lực do nhân dân ủy quyền, để thực thi công vụ. Vì vậy, về nguyên lý, việc thực thi công vụ của các chủ thể nêu trên trong giải quyết TTHC cũng đồng thời là trách nhiệm công vụ, trách nhiệm phục vụ nhân dân và phải bảo đảm sự bình đẳng, công khai, minh bạch, dân chủ và thuận tiện trong giải quyết thủ tục, không được quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng. Ba là, khách thể trong giải quyết TTHC là các quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức có liên quan đến các vấn đề, vụ việc mà cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền giải quyết theo TTHC.

Các quyền và lợi ích này rất phong phú, đa dạng, được Hiến pháp năm 2013 ghi nhận trong Chương II về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và được cụ thể hóa trong các luật chuyên ngành, như: Luật Báo chí, Luật Xuất bản; Luật Doanh nghiệp; Luật Phá sản; Luật Hôn nhân và gia đình… Trên cơ sở của pháp luật, các quan hệ pháp luật có thể được phát sinh, tồn tại hoặc chấm dứt xuất phát 11 từ những nhu cầu khách quan và mong muốn chủ quan của chủ thể. Tuy nhiên, các quan hệ pháp luật này không mặc nhiên phát sinh, tồn tại hoặc chấm dứt, mà trong hầu hết các trường hợp còn cần có sự giải quyết của cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước. Ví dụ, để kết hôn và sống cuộc sống vợ chồng thì đôi nam nữ cần phải làm thủ tục đăng ký kết hôn, phải được UBND giải quyết theo thủ tục đăng ký kết hôn; để lập hội, thì những người có nguyện vọng lập hội phải thực hiện các thủ tục cần thiết theo quy định của pháp luật về hội và phải được Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết (đối với hội hoạt động trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) hoặc Bộ Nội vụ giải quyết (đối với hội có phạm vi hoạt động trong cả nước hoặc liên tỉnh) theo thủ tục được pháp luật quy định. Cũng như vậy, để thực hiện quyền tự do kinh doanh, tự do thành lập doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức phải thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp và phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp đăng ký kinh doanh, mã số thuế, thực hiện việc thông báo trên các báo Trung ương hoặc địa phương theo quy định mới có thể tiến hành kinh doanh hợp pháp.

Như vậy, để bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong giải quyết TTHC không chỉ đòi hỏi các quy phạm quy định TTHC phải đáp ứng được các nguyên tắc quy định thủ tục, phù hợp với yêu cầu CCHC, mà còn đòi hỏi chất lượng các quy phạm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quá trình giải quyết thủ tục, tức là chất lượng pháp luật về giải quyết TTHC. Bốn l , đối tượng giải quyết TTHC là cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.