Luận Văn Thạc Sĩ Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Theo Cơ Chế Một Cửa Tại Bình Định

Luận văn thạc sĩ phân tích cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa một cửa liên thông tại trung tâm phục vụ hành chính, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Trung Du
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Hậu
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tại Trung Tâm Phục Vụ Hành Chính Công Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU
• DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CƠ CHẾ “MỘT CỬA”, “MỘT CỬA LIÊN THÔNG” TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 1.1. Khái quát về Cải cách thủ tục hành chính
• 1.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính
• 1.1.2. Đặc điểm về thủ tục hành chính
• 1.1.3. Khái niệm Cải cách thủ tục hành chính
• 1.1.4. Đặc điểm về cải cách thủ tục hành chính
• 1.2. Cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 1.2.1. Khái niệm về cơ chế
• 1.2.2. Khái quát về cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 1.2.3. Các nguyên tắc giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 1.2.4. Phạm vi tiếp nhận thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh
• 1.2.5. Ý nghĩa của cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 1.2.6. Quy trình giải quyết thủ tục hành chính tại Bộ phận một cửa
• 1.2.7. Quy trình thực hiện cơ chế “một cửa liên thông” cấp tỉnh
• 1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”
• 1.3.1. Việc xây dựng và thực hiện các quy định
• 1.3.2. Các yêu cầu về cơ sở vật chất đối với Bộ phận một cửa
• 1.3.3. Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức
• 1.4. Kinh nghiệm giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” tại một số địa phương
• 1.4.1. Kinh nghiệm tại tỉnh Quảng Ninh
• 1.4.2. Kinh nghiệm tại tỉnh Đồng Tháp
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho địa phương
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ “MỘT CỬA”, “MỘT CỬA LIÊN THÔNG” TẠI TRUNG TÂM PHỤC VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Khái quát về Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định
• 2.1.1. Vị trí, chức năng của Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định
• 2.1.2. Nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền cử cán bộ, công chức, viên chức đến làm việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định
• 2.1.3. Về trụ sở làm việc, cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí hoạt động của Trung tâm Phục vụ Hành chính công tỉnh Bình Định
• 2.2. Thực trạng việc thực hiện cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định
• 2.2.1. Công tác chỉ đạo điều hành, tuyên truyền và hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính
• 2.2.2. Công tác tiếp nhận và giải quyết hồ sơ
• 2.2.3. Công tác đôn đốc, giám sát việc giải quyết thủ tục hành chính và xử lý các phản ánh, kiến nghị
• 2.2.4. Công tác đánh giá việc giải quyết thủ tục hành chính
• 2.2.5. Công tác hỗ trợ thu phí, lệ phí và các tiện ích
• 2.2.6. Công tác quản lý, vận hành Cổng Dịch vụ công và Hệ thống thông tin một cửa điện tử của tỉnh
• 2.3. Đánh giá thực trạng
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những vướng mắc
• 2.3.3. Nguyên nhân của những vướng mắc
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ “MỘT CỬA”, “MỘT CỬA LIÊN THÔNG” TẠI TRUNG TÂM PHỤC VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác cải cách hành chính trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo
• 3.1.2. Mục tiêu cải cách thủ tục hành chính nhà nước của tỉnh Bình Định giai đoạn 2021-2025
• 3.2. Một số giải pháp đẩy mạnh việc cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công
• 3.2.1. Về công tác chỉ đạo điều hành
• 3.2.2. Về cơ cấu tổ chức và xây dựng đội ngũ công chức, viên chức
• 3.2.3. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.2.4. Đẩy mạnh thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử theo Nghị định 45/2020/NĐ-CP ngày 08 tháng 4 năm 2020
• 3.2.5. Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền
• 3.3. Kiến nghị, đề xuất
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Bộ, ngành
• 3.3.3. Đối với tỉnh Bình Định
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và pháp lý về cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Cải cách hành chính không chỉ đơn thuần là việc thay đổi quy trình mà còn là sự chuyển biến trong tư duy và cách thức phục vụ người dân. Thủ tục hành chính được định nghĩa là các bước cần thiết để thực hiện một công việc cụ thể trong khuôn khổ pháp luật. Đặc điểm của thủ tục hành chính bao gồm tính chính xác, minh bạch và khả năng tiếp cận của người dân. Cải cách thủ tục hành chính nhằm mục tiêu đơn giản hóa quy trình, giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Cơ chế “một cửa” và “một cửa liên thông” được xem là giải pháp hiệu quả trong việc cải cách này, giúp người dân chỉ cần đến một nơi để thực hiện nhiều thủ tục khác nhau, từ đó nâng cao sự hài lòng và giảm bớt phiền hà trong quá trình giải quyết công việc.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính là một phần không thể thiếu trong hoạt động của các cơ quan nhà nước. Nó bao gồm các bước, quy trình mà công dân và tổ chức phải thực hiện để hoàn thành một yêu cầu cụ thể. Đặc điểm của thủ tục hành chính bao gồm tính pháp lý, tính công khai và tính minh bạch. Việc hiểu rõ về thủ tục hành chính giúp người dân dễ dàng hơn trong việc thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện đại, việc cải cách thủ tục hành chính trở nên cần thiết hơn bao giờ hết, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

1.2 Cơ chế một cửa và một cửa liên thông

Cơ chế “một cửa” và “một cửa liên thông” là những giải pháp quan trọng trong việc cải cách thủ tục hành chính. Cơ chế “một cửa” cho phép người dân thực hiện tất cả các thủ tục tại một địa điểm duy nhất, giúp tiết kiệm thời gian và công sức. Trong khi đó, “một cửa liên thông” không chỉ đơn thuần là việc tiếp nhận hồ sơ mà còn là sự kết nối giữa các cơ quan, giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi và tăng cường tính hiệu quả trong giải quyết công việc. Việc áp dụng hai cơ chế này tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo sự hài lòng cho người dân.

II. Thực trạng giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định

Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định được thành lập với mục tiêu cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy còn nhiều vấn đề cần khắc phục. Công tác tiếp nhận và giải quyết hồ sơ tại trung tâm vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong các lĩnh vực như đất đai và đầu tư. Tình trạng hồ sơ trễ hẹn vẫn diễn ra, gây ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dân. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Đặc biệt, việc liên thông giữa các cơ quan vẫn còn nhiều bất cập, dẫn đến việc người dân phải đi lại nhiều lần để hoàn tất thủ tục. Những vấn đề này cần được xem xét và giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động của trung tâm.

2.1 Công tác tiếp nhận và giải quyết hồ sơ

Công tác tiếp nhận và giải quyết hồ sơ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định đã có những bước tiến nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề. Việc tiếp nhận hồ sơ chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến tình trạng hồ sơ bị trễ hẹn. Đặc biệt, trong các lĩnh vực như đất đai và đầu tư, thời gian giải quyết hồ sơ thường kéo dài hơn so với quy định. Điều này không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan hành chính. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, như tăng cường đào tạo cho cán bộ, công chức và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ.

2.2 Đánh giá thực trạng và những vướng mắc

Đánh giá thực trạng giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng không ít vướng mắc. Những vướng mắc này chủ yếu đến từ việc thiếu đồng bộ trong quy trình làm việc giữa các cơ quan, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong giải quyết hồ sơ. Ngoài ra, việc thiếu thông tin và hướng dẫn rõ ràng cho người dân cũng là một nguyên nhân gây khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan và tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân.

III. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính

Để nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định, cần có những phương hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường công tác chỉ đạo điều hành, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong việc thực hiện thủ tục hành chính. Thứ hai, cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin để cải thiện quy trình làm việc. Cuối cùng, việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người dân. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của trung tâm mà còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

3.1 Đề xuất giải pháp cải cách thủ tục hành chính

Đề xuất giải pháp cải cách thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định cần tập trung vào việc cải thiện quy trình làm việc. Cần xây dựng quy trình rõ ràng, minh bạch và dễ hiểu cho người dân. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ, giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi. Việc tổ chức các buổi tập huấn cho cán bộ, công chức cũng rất quan trọng để nâng cao năng lực và kỹ năng phục vụ người dân. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo sự hài lòng cho người dân.

3.2 Tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ người dân

Tăng cường công tác tuyên truyền về thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng. Cần cung cấp đầy đủ thông tin về các thủ tục, quy trình và thời gian giải quyết cho người dân thông qua các kênh truyền thông khác nhau. Đồng thời, cần thiết lập các kênh hỗ trợ để người dân có thể dễ dàng tiếp cận thông tin và được hướng dẫn trong quá trình thực hiện thủ tục. Việc này không chỉ giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính tại trung tâm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ Việt Nam xác định xuyên suốt trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2020. Trong tiến trình đổi mới phương thức phục vụ của bộ máy công quyền, việc vận hành cơ chế một cửa, một cửa liên thông đóng vai trò là giải pháp đột phá nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức đối với người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/4/2019, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định là bước chuyển biến quan trọng giúp cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và chỉ số cải cách hành chính (PAR Index). Tuy nhiên, trong giai đoạn 24 tháng đầu vận hành (từ tháng 4/2019 đến tháng 3/2021), mô hình này vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn thực tiễn: tỷ lệ trễ hẹn trong các lĩnh vực phức tạp như đất đai và chủ trương đầu tư còn cao, việc thực hiện quy định xin lỗi khi giải quyết hồ sơ quá hạn chưa nghiêm túc, cùng với đó là sự thiếu đồng bộ trong kết nối dữ liệu giữa các phần mềm chuyên ngành của bộ, ngành Trung ương với Cổng Dịch vụ công của tỉnh.

Luận văn tập trung đánh giá toàn diện bức tranh thực thi theo khung pháp lý của Nghị định 61/2018/NĐ-CP, từ đó xác lập các giải pháp có tính khả thi nhằm tối ưu hóa quy trình tiếp nhận, luân chuyển và trả kết quả. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) tại Bình Định lên trên mức 95% trong giai đoạn 2021 - 2025 mà còn cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn cho các địa phương đang trong tiến trình tinh gọn bộ máy hành chính công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý công mới (New Public Management) và mô hình Hành chính phục vụ, lấy đối tượng phục vụ là người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Về mặt pháp lý và nghiệp vụ, đề tài dựa trên cấu trúc 8 bộ phận cấu thành chuẩn mực của một thủ tục hành chính, bao gồm: tên thủ tục, trình tự thực hiện, cách thức thực hiện, thành phần số lượng hồ sơ, thời hạn giải quyết, đối tượng thực hiện, cơ quan giải quyết và kết quả/phí lệ phí.

Nghiên cứu vận dụng chặt chẽ 7 nguyên tắc giải quyết thủ tục hành chính được quy định tại Điều 4 Nghị định 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 của Chính phủ, đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc lấy sự hài lòng của cá nhân, tổ chức làm thước đo hiệu quả và nguyên tắc quản lý tập trung, thống nhất. Đồng thời, mô hình nghiên cứu tích hợp bài học kinh nghiệm từ mô hình "4 tại chỗ" (tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, trả kết quả) của tỉnh Quảng Ninh và mô hình chuyển giao dịch vụ công ích cho Bưu điện của tỉnh Đồng Tháp để đối chiếu thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khoa học và độ tin cậy của dữ liệu, luận văn kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng với nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp phong phú:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập, tổng hợp toàn bộ các báo cáo hành chính, số liệu thống kê vận hành từ hệ thống phần mềm một cửa điện tử VNPT-iGates với hơn 50.000 hồ sơ phát sinh trong mốc thời gian từ ngày 01/4/2019 đến ngày 31/3/2021 tại 19 sở, ban, ngành thuộc tỉnh Bình Định.
• Dữ liệu sơ cấp và cỡ mẫu: Khảo sát thực chứng thông qua phiếu điều tra xã hội học với cỡ mẫu gồm 250 cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp làm việc tại Trung tâm và 500 cá nhân, đại diện doanh nghiệp tham gia giao dịch thủ tục hành chính.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo từng nhóm thủ tục có tần suất giao dịch cao (đất đai, đầu tư, tư pháp, cấp phép xây dựng) nhằm đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ các khối cơ quan hành chính.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích đối chiếu và tổng hợp tài liệu quy phạm pháp luật cho phép làm rõ mối tương quan giữa năng lực quản trị, hạ tầng công nghệ thông tin và mức độ thỏa mãn của người dân đối với dịch vụ hành chính công.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Từ việc phân tích số liệu thực tế tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định giai đoạn 2019 - 2021, nghiên cứu ghi nhận các phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, về hiệu suất xử lý hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt trung bình trên 96% tổng số hồ sơ tiếp nhận. Tuy nhiên, tình trạng phân hóa diễn ra rõ rệt giữa các lĩnh vực: trong khi các thủ tục tư pháp, giao thông vận tải có tỷ lệ đúng hạn đạt 99%, thì các lĩnh vực liên quan đến đất đai và chấp thuận chủ trương đầu tư có tỷ lệ hồ sơ quá hạn dao động từ 4,2% đến 6,5%.

Thứ hai, việc triển khai dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4 còn khoảng cách lớn giữa số lượng cung cấp và tỷ lệ phát sinh hồ sơ thực tế. Tính đến ngày 31/3/2021, dù các sở, ngành đã công bố hàng trăm dịch vụ công trực tuyến, nhưng tỷ lệ hồ sơ được người dân nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công tỉnh chỉ chiếm khoảng 18,5% trên tổng dung lượng hồ sơ tiếp nhận, phần lớn giao dịch vẫn tập trung ở phương thức trực tiếp.

Thứ ba, dịch vụ bưu chính công ích (BCCI) ghi nhận mức tăng trưởng chuyển phát kết quả đạt khoảng 25% mỗi năm, nhưng chủ yếu tập trung ở một số thủ tục mang tính đại trà như cấp đổi giấy phép lái xe, lý lịch tư pháp, trong khi các thủ tục liên thông đa ngành chưa khai thác triệt để kênh này.

Thứ tư, mức độ hài lòng của tổ chức và công dân đối với thái độ phục vụ của cán bộ đạt mức 94,8%, song mức độ hài lòng về tính minh bạch trong quy trình liên thông giữa các cơ quan cấp huyện và cấp sở chỉ đạt 78,2%.

Thảo luận kết quả

Sự tồn tại của các điểm nghẽn xuất phát từ nguyên nhân cốt lõi: thiếu sự đồng bộ trong quy chế phối hợp liên thông và rào cản kỹ thuật giữa hệ thống phần mềm của các Bộ ngành trung ương với phần mềm VNPT-iGates của tỉnh Bình Định. Việc chưa thực hiện triệt để nguyên tắc phê duyệt tại chỗ khiến hồ sơ phải luân chuyển qua nhiều khâu trung gian, làm kéo dài thời gian xử lý thực tế.

Khi so sánh với tỉnh Quảng Ninh – địa phương đứng đầu cả nước về chỉ số PAR Index năm 2019 với 90,09 điểm và chỉ số SIPAS đạt 95,26% – sự khác biệt nằm ở cơ chế ủy quyền. Quảng Ninh đã thực hiện phê duyệt ngay tại Trung tâm cho 1.075 thủ tục hành chính (chiếm tỷ lệ lớn số thủ tục đưa vào Trung tâm), đồng thời áp dụng chính sách hỗ trợ 2 triệu đồng/người/tháng cho cán bộ làm việc tại đây. Ngược lại, tại Bình Định, quyền phê duyệt phần lớn vẫn giữ tại các phòng chuyên môn của từng Sở, khiến thời gian xử lý bị phụ thuộc vào quy trình nội bộ của từng đơn vị.

Về phương diện trực quan hóa, bức tranh thực trạng này có thể được mô tả hiệu quả thông qua biểu đồ hình cột thể hiện mức biến thiên hồ sơ trễ hạn theo từng quý và bảng ma trận đối chiếu mức độ hài lòng của người dân giữa 19 cơ quan chuyên môn. Bảng phân tích ma trận dữ liệu chỉ ra rằng những đơn vị có mức độ số hóa quy trình trên 80% đều đạt điểm SIPAS cao hơn 15% so với các đơn vị xử lý thủ công.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng và bài học kinh nghiệm từ các địa phương dẫn đầu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược cho giai đoạn 2021 - 2025:

Thứ nhất, hoàn thiện quy chế ủy quyền và thực hiện quy trình "4 tại chỗ". Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định cần chỉ đạo các sở, ban, ngành ban hành quyết định ủy quyền cho cấp phó trưởng phòng hoặc lãnh đạo sở ký phê duyệt trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ thủ tục giải quyết theo mô hình "4 tại chỗ" lên ít nhất 40% trong năm 2023 và đạt 60% vào năm 2025.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng công nghệ và tích hợp dữ liệu toàn diện theo Nghị định 45/2020/NĐ-CP. Sở Thông tin và Truyền thông chủ trì hoàn thiện kết nối liên thông hai chiều giữa phần mềm VNPT-iGates với Cổng Dịch vụ công Quốc gia và các phần mềm chuyên ngành của Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường. Phấn đấu đến cuối năm 2024, tỷ lệ hồ sơ phát sinh qua dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4 đạt trên 50%.

Thứ ba, mở rộng hợp tác chuyển giao nhiệm vụ hỗ trợ tiếp nhận và trả kết quả cho Bưu điện tỉnh. Áp dụng bài học từ Đề án 43 của tỉnh Đồng Tháp, giao Bưu điện đảm nhận khâu tiếp nhận hồ sơ đối với 8 lĩnh vực dịch vụ công cơ bản, giúp giảm tải khoảng 30% khối lượng công việc hành chính sự vụ cho công chức chuyên môn.

Thứ tư, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ và siết chặt kỷ luật công vụ. Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh thiết lập hệ thống cảnh báo tự động trên phần mềm; bắt buộc thủ trưởng cơ quan có hồ sơ trễ hẹn phải ban hành văn bản xin lỗi người dân đạt tỷ lệ 100%. Đồng thời, xây dựng chính sách đãi ngộ, hỗ trợ phụ cấp công việc tối thiểu 2 triệu đồng/tháng cho công chức biệt phái làm việc tại Trung tâm từ quý 1/2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo và nhà quản lý tại Ủy ban nhân dân các cấp: Cung cấp góc nhìn thực chứng và hệ thống giải pháp chính sách để tối ưu hóa mô hình một cửa liên thông, nâng cao thứ hạng các chỉ số PAR Index, SIPAS và PCI của địa phương.
• Đội ngũ công chức, viên chức làm việc tại Bộ phận Một cửa: Tài liệu cung cấp cẩm nang chi tiết về quy trình 5 bước giải quyết thủ tục hành chính chuẩn mực theo Nghị định 61/2018/NĐ-CP, phương pháp xử lý hồ sơ quá hạn và kỹ năng giao tiếp công vụ.
• Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý công và Luật Hành chính: Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng, cách tiếp cận đo lường hiệu quả hành chính công và kinh nghiệm chuyển đổi số dịch vụ công.
• Đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ thông tin cho khối cơ quan nhà nước: Giúp nắm bắt yêu cầu nghiệp vụ, điểm nghẽn trong luân chuyển dữ liệu và nhu cầu tích hợp hệ thống một cửa điện tử phục vụ xây dựng Chính quyền điện tử.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cốt lõi giữa cơ chế một cửa và cơ chế một cửa liên thông là gì?

Cơ chế một cửa áp dụng cho các thủ tục thuộc thẩm quyền của duy nhất một cơ quan, toàn bộ quá trình thẩm định diễn ra nội bộ. Trong khi đó, cơ chế một cửa liên thông giải quyết các thủ tục liên quan đến thẩm quyền của nhiều cơ quan cùng cấp hoặc nhiều cấp hành chính khác nhau, đòi hỏi sự luân chuyển và phối hợp hồ sơ đa tầng nhưng vẫn giữ nguyên một đầu mối tiếp nhận và trả kết quả cho công dân.

Tại sao lĩnh vực đất đai và đầu tư tại Bình Định có tỷ lệ trễ hẹn cao hơn các lĩnh vực khác?

Các thủ tục này có thành phần hồ sơ phức tạp, đòi hỏi xác minh thực địa và lấy ý kiến phối hợp của nhiều cơ quan chuyên môn như Thuế, Tài nguyên Môi trường, Xây dựng. Việc thiếu cơ sở dữ liệu địa chính số hóa đồng bộ và quy chế phối hợp liên thông chưa rõ ràng về thời hạn xử lý giữa các bên là nguyên nhân chính dẫn đến trễ hẹn từ 4% đến 6%.

Mô hình "4 tại chỗ" của tỉnh Quảng Ninh mang lại bài học gì cho Bình Định?

Quảng Ninh đã thành công nhờ đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho lãnh đạo sở, ngành trực tiếp thẩm định và phê duyệt ngay tại Trung tâm cho 1.075 thủ tục hành chính. Bài học then chốt là Bình Định cần mạnh dạn trao quyền phê duyệt tại chỗ cho cán bộ biệt phái, kết hợp với chính sách phụ cấp 2 triệu đồng/tháng để gắn liền trách nhiệm với thẩm quyền.

Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4?

Cần đồng bộ ba giải pháp: đơn giản hóa biểu mẫu kê khai điện tử, triển khai các tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân tại chỗ và tích hợp cổng thanh toán trực tuyến không dùng tiền mặt. Thực tế cho thấy các địa phương áp dụng chính sách giảm 50% phí, lệ phí khi nộp trực tuyến đã nâng tỷ lệ nộp hồ sơ qua mạng lên trên 40%.

Việc chuyển giao tiếp nhận hồ sơ qua dịch vụ bưu chính công ích mang lại lợi ích gì?

Mô hình này giúp giảm biên chế hành chính trực tiếp, tiết kiệm chi phí đầu tư trụ sở và giảm tải áp lực cho công chức chuyên môn. Tại các địa phương thí điểm như Đồng Tháp, việc chuyển giao 8 lĩnh vực sang Bưu điện đã giúp cơ quan nhà nước tinh gọn quy trình, đồng thời nâng tỷ lệ tiếp cận dịch vụ hành chính của người dân vùng sâu vùng xa lên hơn 30%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý chuẩn mực về cơ chế một cửa, một cửa liên thông theo Nghị định 61/2018/NĐ-CP và xu hướng chuyển đổi số hành chính công.
• Phân tích bức tranh thực trạng vận hành 24 tháng tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bình Định, chỉ rõ tỷ lệ đúng hạn đạt trên 96% nhưng vẫn còn điểm nghẽn trễ hẹn ở lĩnh vực đất đai và đầu tư.
• Khái quát và đúc rút bài học kinh nghiệm thực tiễn có giá trị cao từ mô hình quản trị của tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Đồng Tháp để áp dụng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với lộ trình 2021 - 2025: áp dụng mô hình "4 tại chỗ", liên thông dữ liệu số hóa, chuyển giao dịch vụ qua Bưu điện và chuẩn hóa chế độ công vụ.
• Đóng góp luận cứ khoa học giúp tỉnh Bình Định hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI) và chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) đạt trên 95%.

Nhằm đưa các giải pháp vào thực tiễn quản lý, các cơ quan ban ngành cần sớm triển khai rà soát quy chế phân cấp ủy quyền ngay trong quý tới. Hãy tham khảo và áp dụng các khuyến nghị từ công trình nghiên cứu này để xây dựng một nền hành chính công hiện đại, minh bạch và chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CƠ CHẾ “MỘT CỬA”, “MỘT CỬA LIÊN THÔNG” TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. Khái quát về Cải cách thủ tục hành chính 1. Khái niệm thủ tục hành chính Theo nhiều cuốn từ điển tiếng Việt thì “thủ tục” là các bước được xác định theo một quy ước, nguyên tắc nhất định để thực hiện hoặc giải quyết một việc cụ thể. Theo nghĩa chung nhất thì Thủ tục“ là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn” [24, tr.

Thủ tục hành chính theo Từ điển bách khoa Việt Nam là “ pháp luật hành chính gồm có những quy phạm quy định tổ chức, quyền hạn, nhiệm vụ các cơ quan nhà nước và quyền, nghĩa vụ của công dân và tổ chức xã hội trong lĩnh vực quản lí hành chính nhà nước. Những quy phạm ấy hợp thành luật hành chính về nội dung. Bên cạnh những quy phạm đó, còn có nhiều quy phạm quy định những trình tự, hình thức trong việc giải quyết những yêu cầu của công dân đối với cơ quan hành chính nhà nước hoặc những yêu cầu trong nội bộ cơ quan hành chính nhà nước” [64, tr 274]. Theo nghĩa hẹp: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”.

Theo cách định nghĩa trên thì một thủ tục hành chính chỉ hoàn thành khi đáp ứng đủ tám bộ phận tạo thành cơ bản sau: Tên thủ tục hành chính; trình tự thực hiện; cách thức thực hiện; thành phần, số lượng hồ sơ; 8 Luan van thời hạn giải quyết; đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; cơ quan giải quyết thủ tục hành chính; trong một số trường hợp thủ tục hành chính phải có mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí….nó không bao gồm các thủ tục trong quan hệ nội bộ hành chính. Theo nghĩa rộng: Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân [24, tr 87]. Theo luận văn này, khái niệm TTHC được hiểu theo nghĩa rộng. Thủ tục hành chính được hiểu là những quy định, quy phạm mang tính hình thức (quy trình, cách thức,…) để phục vụ cho các quy phạm mang tính nội dung (quy định về nội dung chính sách, các quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước…); TTHC chủ yếu do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện nhằm thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước; thủ tục hành chính không chỉ giới hạn ở các thủ tục giải quyết công việc cho cá nhân, tổ chức mà còn bao gồm cả thủ tục hành chính nội bộ của từng cơ quan hành chính nhà nước và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với nhau [24, tr 87].

Đặc điểm về thủ tục hành chính Thứ nhất, Thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết công việc nội bộ của nhà nước và công việc liên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công dân. Thứ hai, Thủ tục hành chính do quy phạm pháp luật hành chính quy định. Quy phạm pháp luật hành chính bao gồm quy phạm nội dung và quy phạm thủ tục. Quy phạm nội dung trực tiếp quy định những quyền và nghĩa vụ của các chủ thể quản lí và đối tượng quản lí hành chính nhà nước; quy phạm thủ tục quy định cách thức thực hiện quy phạm nội dung (bao gồm quy 9 Luan van phạm nội dung luật hành chính và một số quy phạm nội dung của các ngành luật khác như hôn nhân gia đình, đất đai, dân sự.

Thứ ba, Quản lý hành chính nhà nước chủ yếu là hoạt động cho phép, ra quyết định có tính chất đơn phương và đòi hỏi thi hành ngay nhằm mục đích giải quyết nhanh chóng, có hiệu quả những công việc diễn ra hàng ngày trong xã hội. Vì vậy, thủ tục hành chính phải kết hợp khuôn mẫu ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công việc và từng đối tượng. Thứ tư, Thủ tục hành chính rất đa dạng và phức tạp. Thủ tục hành chính được thực hiện bởi nhiều cơ quan và công chức nhà nước.

Hiện nay, nền hành chính nhà nước đang chuyển từ hành chính cai quản (hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ, đồng thời xu hướng hợp tác quốc tế làm cho các thủ tục hành chính có yếu tố nước ngoài cần phải phù hợp với thông lệ quốc tế. Các thủ tục hành chính do nhà nước thực hiện chủ yếu tại văn phòng của công sở nhà nước và phương tiện truyền đạt quyết định cũng như các thông tin quản lý phần lớn là văn bản, vì thế nó gắn chặt với công tác văn thư, với việc tổ chức ban hành, sử dụng và quản lý văn bản trong cơ quan nhà nước. Thứ năm, thủ tục hành chính là quy phạm hình thức nên có tính năng động hơn so với các quy phạm của luật hành chính. Do đó, trong bối cảnh toàn cầu hóa thì thủ tục hành chính cần nhạy bén hơn, có tính năng động hơn và đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn để phù hợp với tình hình mới.

Khái niệm Cải cách thủ tục hành chính Cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành chính. Để hiểu rõ khái niệm cải cách thủ tục hành chính thì trước hết chúng ta phải hiểu khái niệm về cải cách hành chính. Trong Từ điển hành chính thì “Cải cách hành chính là hệ thống những chủ trương, biện pháp tiến hành những sửa đổi, cải tiến mang tính cơ bản và 10 Luan van có hệ thống nền hành chính nhà nước (hay còn gọi là nền hành chính công, nền hành chính quốc gia) về các mặt: Thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động, chế độ công vụ, quy chế công chức, năng lực, trình độ, phẩm chất phục vụ của đội ngũ công chức làm việc trong bộ máy đó” [23, tr 31]. Cải cách thủ tục hành chính theo nghĩa chung nhất, thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn.

Các cơ quan nhà nước khi tiến hành các hoạt động cần phải tuân theo pháp luật, trong đó có những quy định về trình tự, cách thức sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để giải quyết công việc theo chức năng nhiệm vụ được giao. Những quy định như trên được gọi là những quy phạm thủ tục. Quy phạm thủ tục sẽ quy định về các loại thủ tục cần thiết trong hoạt động quản lý nhà nước như: thủ tục lập pháp, thủ tục tố tụng tư pháp, thủ tục hành chính. Cải cách thủ tục hành chính là bộ phận của cải cách thể chế hành chính Nhà nước, nhằm xây dựng và thực thi thủ tục hành chính theo những chuẩn mực nhất định.

Đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng quy trình, quy phạm thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc, phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Cải cách thủ tục hành chính thực chất là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối liên hệ tới quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hành chính Nhà nước. Đặc điểm về cải cách thủ tục hành chính Thứ nhất, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước và công dân, đồng thời là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người dân, 11 Luan van doanh nghiệp, cũng như có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội nhập kinh tế. Thứ hai, trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn nên chưa thể cùng một lúc thực hiện được nhiều nội dung cải cách như: cải cách tài chính công, cải cách tiền lương, cải cách tổ chức bộ máy… thì việc lựa chọn khâu cải cách thủ tục hành chính làm nhiệm vụ trọng tâm sẽ góp phần quan trọng mang lại hiệu quả cải cách hành chính trong công cuộc đổi mới.

Thứ ba, cải cách thủ tục hành chính là tiền đề để thực hiện các nội dung cải cách khác như: nâng cao chất lượng thể chế; nâng cao trình độ, thay đổi thói quen, cách làm, nếp nghĩ của cán bộ, công chức; phân công, phân cấp thực hiện nhiệm vụ giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp của bộ máy hành chính; thực hiện chính phủ điện tử, … Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính có tác động to lớn đối với việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Thông qua việc cải cách thủ tục hành chính sẽ gỡ bỏ những rào cản về thủ tục hành chính đối với môi trường kinh doanh và đời sống của người dân, giúp cắt giảm chi phí và rủi ro của người dân và doanh nghiệp trong việc thực hiện thủ tục hành chính. Thứ năm, thông qua cải cách thủ tục hành chính, chúng ta có thể xác định căn bản các công việc của cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp; qua đó chúng ta có thể xây dựng bộ máy phù hợp và từ đó có thể lựa chọn đội ngũ cán bộ, công chức hợp lý, đáp ứng được yêu cầu công việc. Thứ sáu, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần nâng cao hình ảnh của Việt Nam nói chung và các bộ, ngành, địa phương nói riêng trước cộng đồng trong nước và quốc tế, nâng cao vị trí xếp hạng của Việt Nam cũng như của các địa phương về tính minh bạch, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh.

Đây là những giá trị vô hình nhưng có tác động to lớn đến việc phát triển kinh tế – xã hội của đất nước cụ thể là có ảnh hưởng tích 12 Luan van cực đến việc đầu tư trong và ngoài nước, xuất nhập khẩu, việc làm, an sinh xã hội… 1. Cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” 1.