Quá Trình Thực Hiện Cải Cách Ruộng Đất Của Đảng Tại Bắc Ninh (1954-1957)

Luận văn thạc sĩ phân tích quá trình thực hiện cải cách ruộng đất ở Bắc Ninh giai đoạn 1954-1957, nêu bật những chính sách và tác động.

• Tác giả: Nguyễn Thị Khuyên
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Thị Quỳnh Nga
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Quá Trình Thực Hiện Chủ Trương Cải Cách Ruộng Đất Của Đảng Ở Tỉnh Bắc Ninh Từ Năm 1954 Đến Năm 1957
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Lịch Sử
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: VÀI NÉT VỀ TỈNH BẮC NINH TRƯỚC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT VÀ CHỦ TRƯƠNG CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT CỦA TRUNG ƯƠNG ĐẢNG
• 1.1. Tỉnh Bắc Ninh trước cải cách ruộng đất
• 1.2. Đặc điểm tự nhiên và xã hội
• 1.3. Hoàn cảnh kháng chiến
• 1.4. Tình hình sở hữu ruộng đất ở Bắc Ninh trước cải cách ruộng đất
• 1.4.1. Sở hữu ruộng đất từ năm 1930 đến năm 1949
• 1.4.2. Tình hình ruộng đất từ sau năm 1949 đến cải cách ruộng đất
• 1.5. Chủ trương cải cách ruộng đất của Trung ương Đảng
• 1.5.1. Vài nét về chủ trương cải cách ruộng đất từng phần (1945 - 1952)
• 1.5.2. Phóng tay phát động quần chúng cải cách ruộng đất (1953 – 1956)
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHỦ TRƯƠNG CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT Ở TỈNH BẮC NINH (1955 - 1957)
• 2.1. Thực hiện triệt để giảm tô, giảm tức và cải cách ruộng đất
• 2.1.1. Thực hiện triệt để giảm tô, giảm tức
• 2.1.2. Tiến hành cải cách ruộng đất đợt 4 và đợt 5
• 2.2. Sai lầm trong cải cách ruộng đất và việc thực hiện sửa sai
• 2.2.1. Một số sai lầm
• 2.2.2. Thực hiện công tác sửa sai
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.1.1. Cải cách ruộng đất đã đáp ứng nguyện vọng của nhân dân vùng mới giải phóng, đem lại ruộng đất cho nông dân, phát triển sản xuất
• 3.1.2. Bắc Ninh là vùng mới giải phóng, thực hiện cải cách ruộng đất ở những đợt sau cùng nên sai lầm trong cải cách ruộng đất càng nghiêm trọng, nhất là trong chỉnh đốn tổ chức
• 3.1.3. Cải cách ruộng đất ở Bắc Ninh, sai lầm từ chủ trương đến quá trình thực hiện
• 3.2. Một số bài học kinh nghiệm
• 3.2.1. Xác định đúng mục tiêu cách mạng và có biện pháp thực hiện phù hợp với thực tiễn xã hội Việt Nam và từng địa phương
• 3.2.2. Đảm bảo phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lí của chính quyền, tôn trọng pháp luật của Nhà nước
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh 1954 1957

Cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh từ năm 1954 đến 1957 là một giai đoạn quan trọng trong lịch sử nông nghiệp Việt Nam. Giai đoạn này không chỉ phản ánh những thay đổi trong chính sách của Đảng mà còn thể hiện những nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc cải thiện đời sống nông dân. Cải cách ruộng đất được thực hiện nhằm mục đích xóa bỏ chế độ địa chủ, phân phối lại ruộng đất cho nông dân, từ đó thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị tại Bắc Ninh

Trước khi cải cách, Bắc Ninh là một tỉnh có nhiều đặc điểm xã hội phức tạp. Tình hình chính trị và kinh tế tại đây chịu ảnh hưởng lớn từ cuộc kháng chiến chống Pháp. Nông dân phải đối mặt với nhiều khó khăn, trong khi địa chủ vẫn nắm giữ quyền lực lớn. Chính vì vậy, cải cách ruộng đất được xem là một giải pháp cần thiết để giải quyết vấn đề này.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của cải cách ruộng đất

Mục tiêu chính của cải cách ruộng đất là phân phối lại ruộng đất cho nông dân, xóa bỏ chế độ địa chủ. Điều này không chỉ giúp nông dân có đất canh tác mà còn tạo ra động lực cho sản xuất nông nghiệp. Ý nghĩa của cải cách còn nằm ở việc xây dựng một xã hội công bằng hơn, nơi mà quyền lợi của nông dân được bảo vệ.

II. Những thách thức trong quá trình cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh

Quá trình cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh không diễn ra suôn sẻ. Nhiều thách thức đã xuất hiện, từ sự phản kháng của địa chủ đến những sai lầm trong việc thực hiện chính sách. Những vấn đề này đã gây ra không ít khó khăn cho chính quyền địa phương trong việc thực hiện chủ trương của Đảng.

2.1. Phản kháng từ địa chủ và các tầng lớp xã hội

Địa chủ và các tầng lớp xã hội có quyền lợi bị ảnh hưởng đã phản kháng mạnh mẽ. Họ không chỉ tìm cách bảo vệ tài sản mà còn tổ chức các hoạt động chống đối, gây khó khăn cho việc thực hiện cải cách. Điều này dẫn đến những xung đột trong xã hội, ảnh hưởng đến sự ổn định của chính quyền.

2.2. Sai lầm trong thực hiện chính sách cải cách

Trong quá trình thực hiện, một số sai lầm đã xảy ra, như việc phân phối ruộng đất không công bằng, dẫn đến sự bất mãn trong nông dân. Những sai lầm này không chỉ làm giảm hiệu quả của cải cách mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

III. Phương pháp thực hiện cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh

Để thực hiện cải cách ruộng đất, chính quyền Bắc Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ nhằm mục đích phân phối ruộng đất mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng nông dân.

3.1. Tổ chức các cuộc họp quần chúng

Chính quyền đã tổ chức nhiều cuộc họp quần chúng để tuyên truyền về lợi ích của cải cách ruộng đất. Những cuộc họp này giúp nông dân hiểu rõ hơn về chính sách và tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

3.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền

Công tác tuyên truyền được thực hiện mạnh mẽ thông qua các phương tiện truyền thông và các hoạt động văn hóa. Điều này giúp nâng cao nhận thức của nông dân về quyền lợi của họ trong quá trình cải cách.

IV. Kết quả của cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh 1954 1957

Kết quả của cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh đã mang lại nhiều thay đổi tích cực cho nông dân. Nhiều hộ gia đình đã có đất canh tác, từ đó cải thiện đời sống và tăng cường sản xuất nông nghiệp.

4.1. Tăng cường sản xuất nông nghiệp

Sau khi được cấp đất, nông dân đã tích cực sản xuất, năng suất nông nghiệp tăng lên rõ rệt. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống của nông dân mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

4.2. Thay đổi trong cơ cấu xã hội

Cải cách ruộng đất đã làm thay đổi cơ cấu xã hội tại Bắc Ninh. Nông dân trở thành lực lượng chủ yếu trong sản xuất, góp phần xây dựng một xã hội công bằng hơn.

V. Những bài học kinh nghiệm từ cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh

Quá trình cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Những bài học này không chỉ có giá trị cho việc thực hiện cải cách trong tương lai mà còn cho các chính sách phát triển nông nghiệp sau này.

5.1. Tầm quan trọng của sự đồng thuận trong cộng đồng

Sự đồng thuận trong cộng đồng nông dân là yếu tố quyết định đến thành công của cải cách. Việc lắng nghe ý kiến của nông dân và tạo ra sự đồng thuận sẽ giúp chính quyền thực hiện chính sách hiệu quả hơn.

5.2. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thực hiện

Trước khi thực hiện cải cách, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt chính sách và tổ chức. Điều này sẽ giúp giảm thiểu sai lầm và tăng cường hiệu quả của cải cách.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của cải cách ruộng đất

Cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh từ năm 1954 đến 1957 đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong lịch sử nông nghiệp Việt Nam. Những kết quả đạt được không chỉ giúp cải thiện đời sống nông dân mà còn tạo ra nền tảng cho sự phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai.

6.1. Đánh giá tổng quan về cải cách ruộng đất

Cải cách ruộng đất đã đạt được nhiều thành công, nhưng cũng không tránh khỏi những sai lầm. Việc đánh giá tổng quan sẽ giúp rút ra những bài học quý giá cho các chính sách sau này.

6.2. Triển vọng phát triển nông nghiệp Bắc Ninh trong tương lai

Với những nền tảng đã được xây dựng từ cải cách ruộng đất, Bắc Ninh có nhiều triển vọng phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai. Cần tiếp tục đầu tư và cải tiến các chính sách để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công cuộc cải cách ruộng đất tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn 1954 - 1957 là một cuộc cách mạng dân chủ sâu sắc, làm biến đổi toàn diện diện mạo kinh tế, chính trị và xã hội nông thôn. Tại tỉnh Bắc Ninh, địa bàn có diện tích tự nhiên 96.696 ha và dân số 337.659 người (theo thống kê năm 1949) với mật độ dân số 357 người/km2, quan hệ sở hữu ruộng đất mang tính đặc thù cao do trải qua thời kỳ dài bị tạm chiếm xen kẽ vùng căn cứ du kích. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm rõ quá trình hiện thực hóa chủ trương giảm tô, giảm tức và cải cách ruộng đất của Trung ương Đảng tại một tỉnh đồng bằng Bắc Bộ vừa mới được giải phóng hoàn toàn sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phục dựng bức tranh lịch sử chân thực, hệ thống hóa các chỉ thị, nghị quyết từ Trung ương đến địa phương; khảo sát chi tiết 2 đợt giảm tô (đợt 7, đợt 8) và 2 đợt cải cách ruộng đất (đợt 4, đợt 5) diễn ra trên địa bàn 147 xã; phân tích những thành quả kinh tế đạt được cũng như chỉ rõ những sai lầm nghiêm trọng trong quy kết thành phần và chỉnh đốn tổ chức cơ sở Đảng. Về mặt ý nghĩa khoa học và thực tiễn, công trình cung cấp hệ thống số liệu định lượng chuẩn xác từ các phông lưu trữ quốc gia, minh chứng sự biến động của hơn 50.120 nhân khẩu nông dân được chia ruộng, đồng thời đúc kết những bài học lịch sử sâu sắc cho công tác quản trị nông thôn và xây dựng hệ thống chính trị hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề nông dân và cách mạng thổ địa, kết hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và đường lối cách mạng ruộng đất qua từng giai đoạn lịch sử. Khung phân tích được xây dựng dựa trên mô hình tương quan giữa nhiệm vụ chống đế quốc (phản đế) và nhiệm vụ chống phong kiến (phản phong), trong đó khảo sát sự chuyển dịch từ chủ trương "cải cách từng phần" (1945 - 1952) sang "phóng tay phát động quần chúng triệt để giảm tô và cải cách ruộng đất" (1953 - 1956).

Hệ thống khái niệm chính được làm rõ bao gồm:

• Chế độ sở hữu ruộng đất phong kiến: Hình thức tích tụ tư liệu sản xuất nông nghiệp gắn liền với phương thức bóc lột địa tô, bóc lột tiền công và cho vay nặng lãi.
• Giảm tô, giảm tức và thoái tô: Chính sách kinh tế buộc giai cấp bóc lột giảm 25% mức thu hoa lợi và hoàn trả phần thóc, tiền công quỵt cho tá điền.
• Bần cố nông hóa tổ chức: Xu hướng tuyệt đối hóa thành phần xuất thân nghèo khổ trong công tác phát triển đảng viên và kiện toàn bộ máy chính quyền cơ sở.
• Chỉnh đốn tổ chức Đảng và đoàn thể: Quá trình phân loại, thanh lọc và tái lập chi bộ nông thôn gắn liền với các đợt phát động quần chúng đấu tranh giai cấp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác chủ yếu từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, bao gồm Phông Ủy ban Cải cách ruộng đất liên khu Việt Bắc (các hồ sơ số 391, 467, 532, 567, 1095, 1308), Phông Nha Thống kê Trung ương (hồ sơ số 5, 33), cùng hệ thống văn kiện chỉ đạo của Tỉnh ủy và Ủy ban Hành chính tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 1949 - 1957. Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao quát 147 xã trong đợt 7 giảm tô và đợt 5 cải cách ruộng đất, 60 xã trong đợt 4 cải cách và 86 xã trong đợt 8 giảm tô. Phương pháp chọn mẫu điển cứu kết hợp khảo sát diện rộng được áp dụng nhằm bao quát toàn bộ các vùng địa lý đặc thù: vùng căn cứ liên hoàn Gia Bình - Lương Tài - Thuận Thành, căn cứ Tiên - Quế - Võ và các xã vùng đồn điền huyện Gia Lâm.

Phương pháp phân tích chủ đạo là sự kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Việc sử dụng phương pháp định lượng và thống kê so sánh cho phép đối chiếu chính xác tương quan sở hữu đất đai, cơ cấu giai cấp trước và sau cải cách. Đồng thời, phương pháp phê phán tư liệu được thực hiện nghiêm ngặt nhằm bóc tách những số liệu bị phóng đại do tư tưởng tả khuynh thời kỳ 1955 - 1956 với các số liệu sau khi hoàn thành công tác sửa sai năm 1957. Tiến trình nghiên cứu được triển khai đồng bộ theo trục thời gian từ tháng 2 năm 1955 đến hết tháng 5 năm 1957.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu sở hữu ruộng đất thực tế tại Bắc Ninh trước cải cách mang tính phân tán cao, ruộng đất đại bộ phận đã nằm trong tay nông dân tự canh tác. Trước năm 1949, số điền chủ sở hữu trên 10 mẫu chỉ chiếm 2,5% với 28,9% diện tích; trong khi các chủ sở hữu nhỏ dưới 10 mẫu chiếm tới 97,5% số hộ và nắm giữ 71,1% diện tích. Tuy nhiên, trong quá trình phát động đợt 7 giảm tô và đợt 5 cải cách, các đoàn công tác đã quy chụp tỷ lệ địa chủ lên mức 4,3% số hộ và 17,7% diện tích. Kết quả xác minh sau sửa sai khẳng định tỷ lệ địa chủ thực tế toàn tỉnh chỉ chiếm 1,88% số hộ (2,03% nhân khẩu) và nắm giữ chưa đầy 10% tổng quỹ đất canh tác.

Thứ hai, công cuộc cải cách đã hoàn thành mục tiêu kinh tế căn bản là phân chia lại tư liệu sản xuất cho nông dân nghèo. Riêng tại 86 xã trong cải cách đợt 5, chính quyền đã tiến hành tịch thu, trưng thu 56.369 mẫu 5 sào ruộng đất, trưng mua 15.113 mẫu 7 sào, thu hồi 705 con trâu bò và 10.939 kg lương thực. Sau cải cách, bình quân ruộng đất của hộ cố nông tăng vọt từ 4 thước lên 4 sào 4 thước/khẩu; hộ bần nông tăng từ 1 sào 1 thước lên 4 sào 4 thước/khẩu, đem lại nguồn tư liệu sản xuất trực tiếp cho hơn 50.120 nhân khẩu lao động nghèo.

Thứ ba, công tác chỉnh đốn tổ chức bộc lộ sai lầm nghiêm trọng khi đánh giá sai tình hình nội bộ đảng cơ sở. Tại 60 xã thuộc đợt 4, có 690/1.961 đảng viên bị khai trừ (chiếm tỷ lệ 35,2%). Trong đợt 5 tại 86 xã, tỷ lệ đảng viên bị xử trí khai trừ lên tới 46,98% (506/1.077 người), 51% chi ủy viên bị kỷ luật (50/98 người). Ngược lại, quá trình kết nạp mới 790 đảng viên đã thể hiện khuynh hướng bần cố nông hóa cực đoan khi bần cố nông chiếm tới 99,5% (786 người), đẩy tỷ lệ bần cố nông trong toàn đảng bộ cơ sở từ 53,7% lên 84,9%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến các sai lầm tại Bắc Ninh xuất phát từ nhận thức giáo điều, áp đặt máy móc mô hình đấu tranh giai cấp và chỉ tiêu phân định thành phần định sẵn từ trên xuống. Cán bộ các đoàn cải cách chưa thấu hiểu thực tế một vùng mới giải phóng, nơi các tổ chức Đảng và quần chúng từng kiên cường bám trụ hoạt động bí mật trong lòng địch suốt 9 năm kháng chiến. Việc quy chụp các chi bộ nông thôn bị địch lũng đoạn đã làm tổn thương nghiêm trọng đội ngũ cán bộ trung kiên. So sánh với các địa phương khác như Thái Nguyên, Thanh Hóa hay Kiến An, sai lầm ở Bắc Ninh trầm trọng hơn do tỉnh thực hiện ở những đợt sau cùng (đợt 4 và 5), thời điểm tư tưởng tả khuynh và bệnh thành tích trong việc "tìm vạch địch" đạt đỉnh điểm.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua bảng tổng hợp biến động sở hữu đất đai và biểu đồ cơ cấu giai cấp đảng viên. Điểm sáng lớn nhất là tinh thần nhìn thẳng vào sự thật của Đảng thông qua công tác sửa sai từ cuối năm 1956 đến năm 1957. Địa phương đã tiến hành hạ thành phần cho 683 người bị quy oan là địa chủ, phục hồi danh dự và sinh hoạt Đảng cho hàng trăm cán bộ trung kiên, từng bước ổn định trật tự xã hội và khôi phục niềm tin của quần chúng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện phương pháp khảo sát và điều tra thực tế trong quản lý kinh tế nông thôn. Các cơ quan quản lý nông nghiệp cần thực hiện đo đạc, số hóa dữ liệu địa chính đạt độ chính xác 100%, bảo đảm việc hoạch định chính sách dồn điền đổi thửa hay tích tụ ruộng đất hiện đại phải dựa trên thực tiễn kinh tế - xã hội của từng địa phương, tránh áp đặt các chỉ tiêu mang tính chủ quan.

Thứ hai, đổi mới và chuẩn hóa quy trình công tác cán bộ trong hệ thống chính trị. Ban Tổ chức cấp ủy các cấp cần xây dựng tiêu chí đánh giá cán bộ dựa trên năng lực thực thi và phẩm chất đạo đức thực tế, loại bỏ triệt để định kiến về thành phần gia đình hay nguồn gốc xuất thân. Cần thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm quyền dân chủ của đảng viên và quần chúng tại cơ sở trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Thứ ba, củng cố nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa trong giải quyết tranh chấp đất đai. Tòa án nhân dân và các cơ quan thanh tra nhà nước cần xử lý nghiêm minh các vi phạm về đất đai theo đúng trình tự tố tụng pháp luật hiện hành. Phấn đấu giải quyết dứt điểm 95% các vụ việc khiếu kiện đất đai tồn đọng tại nông thôn, bảo vệ quyền sở hữu và quyền tài sản hợp pháp của công dân.

Thứ tư, tăng cường chính sách đại đoàn kết tôn giáo và xã hội. Cấp ủy, chính quyền địa phương cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cốt cán vùng đồng bào có đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động tôn giáo thuần túy gắn bó với cộng đồng, củng cố mối liên kết chặt chẽ giữa các tầng lớp nhân dân trong công cuộc xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà nghiên cứu lịch sử Đảng và lịch sử kinh tế: Khai thác tư liệu lưu trữ phong phú và các số liệu định lượng chi tiết về biến động ruộng đất, giai cấp tại vùng đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn 1954 - 1957 để làm cơ sở cho các công trình nghiên cứu chuyên sâu.
• Cán bộ làm công tác xây dựng Đảng và tổ chức chính trị: Rút ra những bài học kinh nghiệm sâu sắc về thẩm tra lý lịch, bảo vệ chính trị nội bộ, phân loại đảng viên và phòng chống bệnh giáo điều, tả khuynh trong công tác tổ chức cán bộ.
• Cơ quan hoạch định chính sách đất đai và nông nghiệp: Tham khảo bức tranh chuyển biến sở hữu ruộng đất để hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý đất nông nghiệp, tích tụ đất đai và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành khoa học xã hội: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp khai thác tài liệu lưu trữ và kỹ thuật xử lý số liệu định lượng trong nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu ruộng đất tỉnh Bắc Ninh trước cải cách có đặc điểm gì nổi bật? Sở hữu đất đai tại Bắc Ninh mang tính phân tán cao với 97,5% điền chủ sở hữu quy mô nhỏ dưới 10 mẫu, nắm giữ 71,1% diện tích. Ruộng đất công và bán công bán tư chiếm tỷ lệ lớn lên tới 31% tổng diện tích toàn tỉnh năm 1945.

2. Công cuộc giảm tô và cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh được chia làm mấy đợt? Tiến trình diễn ra qua 4 đợt chính: 2 đợt giảm tô (đợt 7 từ tháng 2 đến tháng 4/1955; đợt 8 từ tháng 6 đến tháng 9/1955) và 2 đợt cải cách ruộng đất (đợt 4 từ tháng 7 đến tháng 10/1955; đợt 5 từ tháng 12/1955 đến tháng 5/1956).

3. Thành quả kinh tế lớn nhất mà nông dân Bắc Ninh nhận được là gì? Hơn 50.120 nhân khẩu nông dân nghèo đã được chia ruộng đất, nâng mức sở hữu bình quân của bần nông từ 1 sào 1 thước và cố nông từ 4 thước lên mức 4 sào 4 thước/khẩu, giải quyết căn bản nạn đói sau chiến tranh.

4. Đâu là sai lầm nặng nề nhất trong quá trình triển khai tại Bắc Ninh? Sai lầm nghiêm trọng nhất nằm ở khâu chỉnh đốn tổ chức Đảng và chính quyền: Khai trừ oan sai tới 46,98% đảng viên cũ trong đợt 5 và quy chụp tỷ lệ địa chủ lên mức 4,3% (cao hơn gấp đôi so với thực tế 1,88%).

5. Công tác sửa sai giai đoạn 1956 - 1957 tại địa phương đã đạt kết quả ra sao? Chính quyền đã hạ thành phần cho 683 người bị quy sai thành địa chủ, khôi phục sinh hoạt Đảng và chức vụ cho hàng trăm cán bộ, đảng viên bị kỷ luật oan, hàn gắn khối đại đoàn kết và ổn định sản xuất.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện quá trình thực hiện chủ trương giảm tô và cải cách ruộng đất tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 1954 - 1957 với nguồn tư liệu lưu trữ xác thực.
• Khẳng định thành quả to lớn trong việc xóa bỏ chế độ bóc lột địa tô, phân chia lại 71.483 mẫu ruộng đất cho giai cấp nông dân lao động nghèo.
• Luận giải nguyên nhân dẫn đến sai lầm nghiêm trọng trong quy kết thành phần giai cấp và khuynh hướng bần cố nông hóa bộ máy tổ chức Đảng tại cơ sở.
• Đánh giá khách quan ý nghĩa của công tác sửa sai năm 1956 - 1957 trong việc khôi phục lòng tin quần chúng và củng cố khối liên minh công nông.
• Đúc kết 4 bài học lịch sử sâu sắc về công tác điều tra thực tiễn, pháp chế xã hội chủ nghĩa và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh cho sự nghiệp đổi mới hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: VÀI NÉT VỀ TỈNH BẮC NINH TRƯỚC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT VÀ CHỦ TRƯƠNG CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT CỦA TRUNG ƯƠNG ĐẢNG 1. Tỉnh Bắc Ninh trước cải cách ruộng đất 1. Đặc điểm tự nhiên và xã hội Bắc Ninh là tỉnh có diện tích trung bình với 96.696 ha (năm 1949), nằm ở phía Bắc đồng bằng Bắc Bộ. Tỉnh có phía Bắc giáp Bắc Giang, phía Tây giáp tỉnh Vĩnh Phúc, Hà Nội và Hà Đông, phía Nam giáp tỉnh Hưng Yên và phía Đông giáp tỉnh Hải Dương.

Trước kháng chiến chống thực dân Pháp, tỉnh được chia làm 2 phủ và 8 huyện. Phía Bắc sông Đuống có phủ Từ Sơn, huyện Võ Giàng, Tiên Du, Quế Dương và Yên Phong thường gọi là Bắc Phần. Phía Nam sông Đuống có phủ Thuận Thành, huyện Gia Lâm, Văn Giang, Gia Bình, Lương Tài thường được gọi là Nam Phần. Tỉnh lỵ Bắc Ninh thuộc địa hạt huyện Võ Giàng, sau thiết lập thành thị xã và được coi như một phủ, huyện.

Sau khi kháng chiến bùng nổ, huyện Văn Giang được tách sang tỉnh Hưng Yên, huyện Văn Lâm thuộc về tỉnh Bắc Ninh. Đến năm 1947, huyện Văn Lâm lại được tách khỏi Bắc Ninh trở về tỉnh Hưng Yên. Cuối năm 1948, huyện Gia Lâm sáp nhập vào Hưng Yên, thị xã Ngọc Thụy sáp nhập vào Gia Lâm. Ngày 1 tháng 10 năm 1949, Gia Lâm lại trở về với tỉnh Bắc Ninh.

Tháng 8 năm 1950, huyện Gia Bình và Lương Tài được sáp nhập thành huyện Gia Lương. Sau Cách mạng tháng Tám, tỉnh có 508 xã (trừ Văn Giang và Gia Lâm). Đến năm 1949, tỉnh có 124 liên xã: Huyện Yên Phong (18 xã), Thuận Thành (22 xã), Quế Dương (12 xã), Tiên Du (16 xã), Lang Tài (11 xã), Võ Giàng (15 xã), Từ Sơn (18 xã), Gia Bình (12 xã). 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bắc Ninh có 3 con sông lớn: Sông Hồng ở phía Tây và Tây Nam của tỉnh, chảy theo chiều Tây Bắc - Đông Nam; sông Cầu ở Phía Bắc tỉnh; sông Đuống nối sông Hồng và sông Thái Bình chảy theo chiều Tây - Đông, chia tỉnh ra làm 2 phần: Bắc Phần và Nam Phần.

Ngoài ra còn một số sông, kênh đào nhỏ như: sông Ngũ Huyện Khê, sông Cà Lồ và con ngòi Tào Khê. Bắc Ninh thuộc vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, được hình thành trên trầm tích sa bồi, nên loại đất chủ yếu là phù sa. Đồng thời, do nằm trọn trong vùng đồng bằng sông Hồng nên tỉnh Bắc Ninh có địa hình tương đối bằng phẳng, chỉ có một số núi đất, sỏi, nhỏ và không cao lắm, nơi cao nhất là 68,4 m. Cả tỉnh có 30 núi, tập trung ở các huyện Bắc phần: Tiên Du, Võ Giàng, Quế Dương và rải rác ở Gia Bình, Yên Phong.

Về giao thông, do liền kề với thủ đô Hà Nội nên tỉnh Bắc Ninh là đầu mối của các tuyến đường bộ quan trọng như: các tuyến Quốc lộ: số 1 Hà Nội - Lạng Sơn (dài 41,5 km), số 2 Hà Nội - Thái Nguyên (dài 6,8 km), số 5 Hà Nội - Hải Phòng (dài 11,7 km), số 18 Bắc Ninh - Hòn Gai (26 km); các tuyến đường liên tỉnh như: số 16 Bắc Ninh - Phù Lỗ ( dài 18,3 km), số 20 Đáp Cầu - Cẩm Giàng (dài 36 km), số 30 Cẩm Giàng - Bắc Ninh - Thái Nguyên (dài 30 km). Ngoài ra, còn có các tỉnh lộ như 179, 181, 182, 196 và trên 200 km đường đê. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh có sông Hồng và sông Cầu thuận lợi cho thuyền bè đi lại. Tuy nhiên, trong kháng chiến chống Pháp, do sự kiểm soát của địch nên hoạt động giao thông đường thủy bị hạn chế.

Theo kết quả thống kê năm 1949, tỉnh Bắc Ninh có 337.659 người (không kể huyện Văn Giang và Gia Lâm), trong đó có 166. Mật độ dân số trung bình toàn tỉnh là 357 người/km2 [112, tr7-11]. Ở Bắc Ninh, đời sống văn hóa tinh thần khá phong phú. Các tôn giáo như Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo để lại những dấu ấn đậm nét ở nơi đây.

Ngoài ra các tín ngưỡng cổ truyền như thờ thành hoàng, thờ cúng tổ tiên được 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] duy trì. Đình không chỉ là nơi thờ thành hoàng của làng, là nơi tế tự và hội họp; mà đình còn là nơi mở hội làng. Theo nhiều ngả khác nhau, Phật giáo đã vào Bắc Ninh từ đầu Công nguyên. Dòng Nam Phương và Quan Bích là cơ sở chủ yếu của đạo Phật ở Việt Nam.

Nho giáo và Hán học vào Bắc Ninh từ đầu Công nguyên, để từ đó lan tỏa đi khắp đất nước. Tuy nhiên đến thời nhà Lý, Nho giáo và Hán học mới được phát triển. Suốt chặng đường 826 năm (1075 - 1901), tham gia thi cử tại nơi cửa Khổng, nho sĩ Bắc Ninh đã giành nhiều vị trí hàng đầu cả về số lượng và học vị. Đạo Thiên chúa xuất hiện ở Bắc Ninh vào đầu thế kỷ XVIII.

Thôn Tử Nê thuộc xã Phá Lãng (Lương Tài) đón nhận sớm nhất, rồi từ đó truyền bá sang các thôn Lai Tê, Nghĩa La, Hương La. Sau đó các nhà truyền giáo tiếp tục dựng thêm cơ sở ở các xã Phượng Mao, Phong Cốc (Quế Dương), Xuân Hòa, Quả Cảm (Võ Giàng), Ngô Khê, Đông Tảo (Yên Phong), Dũng Vi (Tiên Du), Cẩm Giang (Từ Sơn), Ngăm Điền (Gia Lương). Tính đến năm 1954, toàn tỉnh có 32 xã có đồng bào giáo dân sinh sống với tổng số 14. Ở tỉnh Bắc Ninh, kinh tế nông nghiệp chiếm vị trí quan trọng hàng đầu.

Năm 1949, diện tích toàn tỉnh là 108.355 ha (cả huyện Văn Giang), trong đó đất thổ cư là 7.809 ha, đầm trì là 3.092 ha, đồi trọc là 1.325 ha, đất hoang là 16.682 ha, bãi tha ma là 967 ha, đường đi là 1.890 ha, tổng cộng là 20.235 ha là đất nông nghiệp. Diện tích trồng lúa chiếm 32. Trung bình năng suất lúa chiêm đạt 550 kg, lúa mùa được 750 kg. Tổng sản lượng lúa 163,5 tấn thóc.

Diện tích trồng ngô, đỗ là 12.240 ha, sản lượng 20. Diện tích trồng khoai lang, khoai sọ, mía, lạc, thầu dầu, vừng là 4600 ha. Về thương mại: Hoạt động nội thương tập trung ở các chợ, một vài phố xá, thường chỉ bản nông sản, thịt, cá, gà, lợn, trâu, bò…vật dụng gia đình (như nồi, cày, bừa, rổ, rá…) hàng xén, hàng vải, lụa… Tiêu biểu: Chợ Bát 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tràng ở huyện Gia Lâm, bờ bắc sông Nhị, nhiều thuyền buôn tụ tập, mỗi ngày họp hai buổi sáng và chiều. Chợ Giầu, huyện Đông Ngàn, là chợ sầm uất vào loại nhất tỉnh.

Chợ Lim, huyện Tiên Du, bán nhiều tơ sống. Chợ Nội Trà, huyện Yên Phong, quán xá đông đúc, hàng hóa nhiều. Do thương mại phát triển nên đã xuất hiện các làng buôn như Phù Lưu, Đình Bảng (Từ Sơn), Xuân Cầu, Đa Ngưu (Văn Giang) có tới 70-80% số người trong làng làm nghề buôn bán. Từ khi kháng chiến, trọng tâm nội thương chuyển về các chợ, một số chợ đã được mở thêm, một số dân sống về nghề buôn bán nhỏ.

Từ khi địch tăng cường kiểm soát, Bắc Phần bị địch uy hiếp, hoạt động tại các chợ ở đây cũng diễn ra chốc lát. Còn Nam Phần thuộc vùng tạm chiếm của Pháp, hoạt động thương mại vẫn diễn ra bình thường. Các ngành nghề tiểu thủ công ở tỉnh Bắc Ninh tương đối phát triển. Hệ thống làng nghề xuất hiện sớm như gò đúc đồng (Đề Cầu, Đại Bái, Quảng Bố, Trang Liệt), đồ hàng sắt (Đa Hội, Đông Xuất, Ân Phú, Việt Yên, Thị Cầu, Nga Hoàng), đồ gốm (Bát Tràng, Phù Lãng), dệt vải lụa (Nội Duệ, Lũng Giang, Duệ Đông, Tiêu, Hồi Quan, Xuân Ổ, Tam Tảo, Tam Sơn, Yên Phụ, Phù Ninh, Thống Thiện, Thượng Mão, Lãng Ngâm, Bà Dương, Tuyên Bá, Lĩnh Mai, Ngọc Trì), nung gạch ngói (Xuân Ổ, Vĩnh Kiều, Tấn Bào, Tiêu Sơn, Lũng Giang), chạm đồ gỗ (Hương Mạc, Kim Thiều, Phù Khê), đồ sơn mài (Đình Bảng, Nội Trì, Lam Cầu, Phù Dực, Định Cương), cày bừa (Đông Xuất), giấy dó (Xuân Ổ, Phong Khê), tranh (Đông Hồ), thợ mộc, thợ xẻ (Thiết Úng, Kim Bảng, Phù Khê, Đồng Kỵ, Đại Vi, Đỗ Xá, Tư Thế, Chi Nê.), thợ ngõa, thợ nề (Vĩnh Kiều, Tiêu Sơn, Lễ Xuyên, Nội Duệ, Chi Nê, Ngăm Điền, Đặng Xá.

Tuy nhiên, hoàn cảnh kháng chiến đã khiến việc sản xuất gặp khó khăn và bị ngưng trệ, nhất là các nghề dùng nguyên liệu ngoài tỉnh như: nghề rèn, 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thủy tinh, đúc đồng, nung vôi. Tuy nhiên, có những nghề do nhu cầu kháng chiến hoặc sử dụng nguyên liệu của địa phương như nghề làm giấy, ép dầu, làm thuốc lá, ươm tơ vẫn tiếp tục phát triển. Hoàn cảnh kháng chiến Nhận rõ tầm quan trọng của Bắc Ninh - vùng đất phía bắc Hà Nội, lại án ngữ hai con đường chiến lược (quốc lộ 1A lên phía bắc, đường số 5 đi Hải Phòng), thực dân Pháp không từ bỏ âm mưu chiếm đóng Bắc Ninh làm căn cứ và bàn đạp để mở rộng chiến tranh lên Việt Bắc và mở thông con đường ra cửa biển Hải Phòng. Vừa tăng cường càn quét chiếm đóng, địch vừa ráo riết thúc ép dân chúng lập tề, bắt dân đi xây đồn bốt, tháp canh.

Cuối tháng 4 năm 1947, thực dân Pháp căn bản đã chiếm đóng và kiểm soát vùng Nam phần Bắc Ninh. Sông Đuống trở thành chiến tuyến tạm thời phân chia Bắc Ninh thành hai vùng: Vùng tự do gồm các huyện phía bắc là: Từ Sơn, Tiên Du, Quế Dương, Võ Giàng, Yên Phong, thị xã Bắc Ninh. Vùng địch tạm chiếm đóng gồm các huyện Nam phần: Gia Lâm, Thuận Thành, Gia Bình, Lang Tài, Văn Giang. Tại Nam phần Bắc Ninh, thực dân Pháp tăng cường lập tề và đẩy mạnh các hoạt động quân sự, cho máy bay oanh tạc nhiều làng mạc bên bờ sông Đuống; đồng thời mở rộng càn quét, khủng bố.

Đến tháng 10-1947, địch đã lập được 285 ban tề trong vùng chúng tạm thời chiếm đóng. Sau khi chiếm đóng Nam Phần, thực dân Pháp tiếp tục tấn công, đánh chiếm ra Bắc Phần. Cùng với nhân dân ở Nam phần chống thực dân Pháp càn quét, chiếm đóng, nhân dân các huyện ở Bắc phần đẩy mạnh các hoạt động quân sự, tổ chức chống càn. Tuy nhiên trước sự khủng bố dữ dội của địch, chính quyền ở nhiều xã bị tan vỡ, phải củng cố khôi phục nhiều lần.

Nhiều nơi bị mất đất, lực lượng kháng chiến, chính quyền cách mạng phải tản cư sang các làng khác, sang vùng tự do để đêm đến trở về gây dựng cơ sở, củng cố phong trào. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đến cuối năm 1949, toàn tỉnh Bắc Ninh bị địch chiếm đóng. Cuộc chiến đấu giữa ta và địch trở nên gay go ác liệt và ở thế cài răng lược.