Quá Trình Thực Hiện Cải Cách Ruộng Đất Của Đảng Tại Bắc Ninh (1954-1957)

Luận văn thạc sĩ phân tích quá trình thực hiện cải cách ruộng đất ở Bắc Ninh giai đoạn 1954-1957, nêu bật những chính sách và tác động.

• Tác giả: Nguyễn Thị Khuyên
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Thị Quỳnh Nga
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Quá Trình Thực Hiện Chủ Trương Cải Cách Ruộng Đất Của Đảng Ở Tỉnh Bắc Ninh Từ Năm 1954 Đến Năm 1957
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Lịch Sử
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: VÀI NÉT VỀ TỈNH BẮC NINH TRƯỚC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT VÀ CHỦ TRƯƠNG CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT CỦA TRUNG ƯƠNG ĐẢNG
• 1.1. Tỉnh Bắc Ninh trước cải cách ruộng đất
• 1.2. Đặc điểm tự nhiên và xã hội
• 1.3. Hoàn cảnh kháng chiến
• 1.4. Tình hình sở hữu ruộng đất ở Bắc Ninh trước cải cách ruộng đất
• 1.4.1. Sở hữu ruộng đất từ năm 1930 đến năm 1949
• 1.4.2. Tình hình ruộng đất từ sau năm 1949 đến cải cách ruộng đất
• 1.5. Chủ trương cải cách ruộng đất của Trung ương Đảng
• 1.5.1. Vài nét về chủ trương cải cách ruộng đất từng phần (1945 - 1952)
• 1.5.2. Phóng tay phát động quần chúng cải cách ruộng đất (1953 – 1956)
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHỦ TRƯƠNG CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT Ở TỈNH BẮC NINH (1955 - 1957)
• 2.1. Thực hiện triệt để giảm tô, giảm tức và cải cách ruộng đất
• 2.1.1. Thực hiện triệt để giảm tô, giảm tức
• 2.1.2. Tiến hành cải cách ruộng đất đợt 4 và đợt 5
• 2.2. Sai lầm trong cải cách ruộng đất và việc thực hiện sửa sai
• 2.2.1. Một số sai lầm
• 2.2.2. Thực hiện công tác sửa sai
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.1.1. Cải cách ruộng đất đã đáp ứng nguyện vọng của nhân dân vùng mới giải phóng, đem lại ruộng đất cho nông dân, phát triển sản xuất
• 3.1.2. Bắc Ninh là vùng mới giải phóng, thực hiện cải cách ruộng đất ở những đợt sau cùng nên sai lầm trong cải cách ruộng đất càng nghiêm trọng, nhất là trong chỉnh đốn tổ chức
• 3.1.3. Cải cách ruộng đất ở Bắc Ninh, sai lầm từ chủ trương đến quá trình thực hiện
• 3.2. Một số bài học kinh nghiệm
• 3.2.1. Xác định đúng mục tiêu cách mạng và có biện pháp thực hiện phù hợp với thực tiễn xã hội Việt Nam và từng địa phương
• 3.2.2. Đảm bảo phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lí của chính quyền, tôn trọng pháp luật của Nhà nước
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh 1954 1957

Cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh từ năm 1954 đến 1957 là một giai đoạn quan trọng trong lịch sử nông nghiệp Việt Nam. Giai đoạn này không chỉ phản ánh những thay đổi trong chính sách của Đảng mà còn thể hiện những nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc cải thiện đời sống nông dân. Cải cách ruộng đất được thực hiện nhằm mục đích xóa bỏ chế độ địa chủ, phân phối lại ruộng đất cho nông dân, từ đó thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị tại Bắc Ninh

Trước khi cải cách, Bắc Ninh là một tỉnh có nhiều đặc điểm xã hội phức tạp. Tình hình chính trị và kinh tế tại đây chịu ảnh hưởng lớn từ cuộc kháng chiến chống Pháp. Nông dân phải đối mặt với nhiều khó khăn, trong khi địa chủ vẫn nắm giữ quyền lực lớn. Chính vì vậy, cải cách ruộng đất được xem là một giải pháp cần thiết để giải quyết vấn đề này.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của cải cách ruộng đất

Mục tiêu chính của cải cách ruộng đất là phân phối lại ruộng đất cho nông dân, xóa bỏ chế độ địa chủ. Điều này không chỉ giúp nông dân có đất canh tác mà còn tạo ra động lực cho sản xuất nông nghiệp. Ý nghĩa của cải cách còn nằm ở việc xây dựng một xã hội công bằng hơn, nơi mà quyền lợi của nông dân được bảo vệ.

II. Những thách thức trong quá trình cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh

Quá trình cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh không diễn ra suôn sẻ. Nhiều thách thức đã xuất hiện, từ sự phản kháng của địa chủ đến những sai lầm trong việc thực hiện chính sách. Những vấn đề này đã gây ra không ít khó khăn cho chính quyền địa phương trong việc thực hiện chủ trương của Đảng.

2.1. Phản kháng từ địa chủ và các tầng lớp xã hội

Địa chủ và các tầng lớp xã hội có quyền lợi bị ảnh hưởng đã phản kháng mạnh mẽ. Họ không chỉ tìm cách bảo vệ tài sản mà còn tổ chức các hoạt động chống đối, gây khó khăn cho việc thực hiện cải cách. Điều này dẫn đến những xung đột trong xã hội, ảnh hưởng đến sự ổn định của chính quyền.

2.2. Sai lầm trong thực hiện chính sách cải cách

Trong quá trình thực hiện, một số sai lầm đã xảy ra, như việc phân phối ruộng đất không công bằng, dẫn đến sự bất mãn trong nông dân. Những sai lầm này không chỉ làm giảm hiệu quả của cải cách mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

III. Phương pháp thực hiện cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh

Để thực hiện cải cách ruộng đất, chính quyền Bắc Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ nhằm mục đích phân phối ruộng đất mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng nông dân.

3.1. Tổ chức các cuộc họp quần chúng

Chính quyền đã tổ chức nhiều cuộc họp quần chúng để tuyên truyền về lợi ích của cải cách ruộng đất. Những cuộc họp này giúp nông dân hiểu rõ hơn về chính sách và tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

3.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền

Công tác tuyên truyền được thực hiện mạnh mẽ thông qua các phương tiện truyền thông và các hoạt động văn hóa. Điều này giúp nâng cao nhận thức của nông dân về quyền lợi của họ trong quá trình cải cách.

IV. Kết quả của cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh 1954 1957

Kết quả của cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh đã mang lại nhiều thay đổi tích cực cho nông dân. Nhiều hộ gia đình đã có đất canh tác, từ đó cải thiện đời sống và tăng cường sản xuất nông nghiệp.

4.1. Tăng cường sản xuất nông nghiệp

Sau khi được cấp đất, nông dân đã tích cực sản xuất, năng suất nông nghiệp tăng lên rõ rệt. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống của nông dân mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

4.2. Thay đổi trong cơ cấu xã hội

Cải cách ruộng đất đã làm thay đổi cơ cấu xã hội tại Bắc Ninh. Nông dân trở thành lực lượng chủ yếu trong sản xuất, góp phần xây dựng một xã hội công bằng hơn.

V. Những bài học kinh nghiệm từ cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh

Quá trình cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Những bài học này không chỉ có giá trị cho việc thực hiện cải cách trong tương lai mà còn cho các chính sách phát triển nông nghiệp sau này.

5.1. Tầm quan trọng của sự đồng thuận trong cộng đồng

Sự đồng thuận trong cộng đồng nông dân là yếu tố quyết định đến thành công của cải cách. Việc lắng nghe ý kiến của nông dân và tạo ra sự đồng thuận sẽ giúp chính quyền thực hiện chính sách hiệu quả hơn.

5.2. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thực hiện

Trước khi thực hiện cải cách, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt chính sách và tổ chức. Điều này sẽ giúp giảm thiểu sai lầm và tăng cường hiệu quả của cải cách.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của cải cách ruộng đất

Cải cách ruộng đất tại Bắc Ninh từ năm 1954 đến 1957 đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong lịch sử nông nghiệp Việt Nam. Những kết quả đạt được không chỉ giúp cải thiện đời sống nông dân mà còn tạo ra nền tảng cho sự phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai.

6.1. Đánh giá tổng quan về cải cách ruộng đất

Cải cách ruộng đất đã đạt được nhiều thành công, nhưng cũng không tránh khỏi những sai lầm. Việc đánh giá tổng quan sẽ giúp rút ra những bài học quý giá cho các chính sách sau này.

6.2. Triển vọng phát triển nông nghiệp Bắc Ninh trong tương lai

Với những nền tảng đã được xây dựng từ cải cách ruộng đất, Bắc Ninh có nhiều triển vọng phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai. Cần tiếp tục đầu tư và cải tiến các chính sách để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: VÀI NÉT VỀ TỈNH BẮC NINH TRƯỚC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT VÀ CHỦ TRƯƠNG CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT CỦA TRUNG ƯƠNG ĐẢNG 1. Tỉnh Bắc Ninh trước cải cách ruộng đất 1. Đặc điểm tự nhiên và xã hội Bắc Ninh là tỉnh có diện tích trung bình với 96.696 ha (năm 1949), nằm ở phía Bắc đồng bằng Bắc Bộ. Tỉnh có phía Bắc giáp Bắc Giang, phía Tây giáp tỉnh Vĩnh Phúc, Hà Nội và Hà Đông, phía Nam giáp tỉnh Hưng Yên và phía Đông giáp tỉnh Hải Dương.

Trước kháng chiến chống thực dân Pháp, tỉnh được chia làm 2 phủ và 8 huyện. Phía Bắc sông Đuống có phủ Từ Sơn, huyện Võ Giàng, Tiên Du, Quế Dương và Yên Phong thường gọi là Bắc Phần. Phía Nam sông Đuống có phủ Thuận Thành, huyện Gia Lâm, Văn Giang, Gia Bình, Lương Tài thường được gọi là Nam Phần. Tỉnh lỵ Bắc Ninh thuộc địa hạt huyện Võ Giàng, sau thiết lập thành thị xã và được coi như một phủ, huyện.

Sau khi kháng chiến bùng nổ, huyện Văn Giang được tách sang tỉnh Hưng Yên, huyện Văn Lâm thuộc về tỉnh Bắc Ninh. Đến năm 1947, huyện Văn Lâm lại được tách khỏi Bắc Ninh trở về tỉnh Hưng Yên. Cuối năm 1948, huyện Gia Lâm sáp nhập vào Hưng Yên, thị xã Ngọc Thụy sáp nhập vào Gia Lâm. Ngày 1 tháng 10 năm 1949, Gia Lâm lại trở về với tỉnh Bắc Ninh.

Tháng 8 năm 1950, huyện Gia Bình và Lương Tài được sáp nhập thành huyện Gia Lương. Sau Cách mạng tháng Tám, tỉnh có 508 xã (trừ Văn Giang và Gia Lâm). Đến năm 1949, tỉnh có 124 liên xã: Huyện Yên Phong (18 xã), Thuận Thành (22 xã), Quế Dương (12 xã), Tiên Du (16 xã), Lang Tài (11 xã), Võ Giàng (15 xã), Từ Sơn (18 xã), Gia Bình (12 xã). 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bắc Ninh có 3 con sông lớn: Sông Hồng ở phía Tây và Tây Nam của tỉnh, chảy theo chiều Tây Bắc - Đông Nam; sông Cầu ở Phía Bắc tỉnh; sông Đuống nối sông Hồng và sông Thái Bình chảy theo chiều Tây - Đông, chia tỉnh ra làm 2 phần: Bắc Phần và Nam Phần.

Ngoài ra còn một số sông, kênh đào nhỏ như: sông Ngũ Huyện Khê, sông Cà Lồ và con ngòi Tào Khê. Bắc Ninh thuộc vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, được hình thành trên trầm tích sa bồi, nên loại đất chủ yếu là phù sa. Đồng thời, do nằm trọn trong vùng đồng bằng sông Hồng nên tỉnh Bắc Ninh có địa hình tương đối bằng phẳng, chỉ có một số núi đất, sỏi, nhỏ và không cao lắm, nơi cao nhất là 68,4 m. Cả tỉnh có 30 núi, tập trung ở các huyện Bắc phần: Tiên Du, Võ Giàng, Quế Dương và rải rác ở Gia Bình, Yên Phong.

Về giao thông, do liền kề với thủ đô Hà Nội nên tỉnh Bắc Ninh là đầu mối của các tuyến đường bộ quan trọng như: các tuyến Quốc lộ: số 1 Hà Nội - Lạng Sơn (dài 41,5 km), số 2 Hà Nội - Thái Nguyên (dài 6,8 km), số 5 Hà Nội - Hải Phòng (dài 11,7 km), số 18 Bắc Ninh - Hòn Gai (26 km); các tuyến đường liên tỉnh như: số 16 Bắc Ninh - Phù Lỗ ( dài 18,3 km), số 20 Đáp Cầu - Cẩm Giàng (dài 36 km), số 30 Cẩm Giàng - Bắc Ninh - Thái Nguyên (dài 30 km). Ngoài ra, còn có các tỉnh lộ như 179, 181, 182, 196 và trên 200 km đường đê. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh có sông Hồng và sông Cầu thuận lợi cho thuyền bè đi lại. Tuy nhiên, trong kháng chiến chống Pháp, do sự kiểm soát của địch nên hoạt động giao thông đường thủy bị hạn chế.

Theo kết quả thống kê năm 1949, tỉnh Bắc Ninh có 337.659 người (không kể huyện Văn Giang và Gia Lâm), trong đó có 166. Mật độ dân số trung bình toàn tỉnh là 357 người/km2 [112, tr7-11]. Ở Bắc Ninh, đời sống văn hóa tinh thần khá phong phú. Các tôn giáo như Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo để lại những dấu ấn đậm nét ở nơi đây.

Ngoài ra các tín ngưỡng cổ truyền như thờ thành hoàng, thờ cúng tổ tiên được 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] duy trì. Đình không chỉ là nơi thờ thành hoàng của làng, là nơi tế tự và hội họp; mà đình còn là nơi mở hội làng. Theo nhiều ngả khác nhau, Phật giáo đã vào Bắc Ninh từ đầu Công nguyên. Dòng Nam Phương và Quan Bích là cơ sở chủ yếu của đạo Phật ở Việt Nam.

Nho giáo và Hán học vào Bắc Ninh từ đầu Công nguyên, để từ đó lan tỏa đi khắp đất nước. Tuy nhiên đến thời nhà Lý, Nho giáo và Hán học mới được phát triển. Suốt chặng đường 826 năm (1075 - 1901), tham gia thi cử tại nơi cửa Khổng, nho sĩ Bắc Ninh đã giành nhiều vị trí hàng đầu cả về số lượng và học vị. Đạo Thiên chúa xuất hiện ở Bắc Ninh vào đầu thế kỷ XVIII.

Thôn Tử Nê thuộc xã Phá Lãng (Lương Tài) đón nhận sớm nhất, rồi từ đó truyền bá sang các thôn Lai Tê, Nghĩa La, Hương La. Sau đó các nhà truyền giáo tiếp tục dựng thêm cơ sở ở các xã Phượng Mao, Phong Cốc (Quế Dương), Xuân Hòa, Quả Cảm (Võ Giàng), Ngô Khê, Đông Tảo (Yên Phong), Dũng Vi (Tiên Du), Cẩm Giang (Từ Sơn), Ngăm Điền (Gia Lương). Tính đến năm 1954, toàn tỉnh có 32 xã có đồng bào giáo dân sinh sống với tổng số 14. Ở tỉnh Bắc Ninh, kinh tế nông nghiệp chiếm vị trí quan trọng hàng đầu.

Năm 1949, diện tích toàn tỉnh là 108.355 ha (cả huyện Văn Giang), trong đó đất thổ cư là 7.809 ha, đầm trì là 3.092 ha, đồi trọc là 1.325 ha, đất hoang là 16.682 ha, bãi tha ma là 967 ha, đường đi là 1.890 ha, tổng cộng là 20.235 ha là đất nông nghiệp. Diện tích trồng lúa chiếm 32. Trung bình năng suất lúa chiêm đạt 550 kg, lúa mùa được 750 kg. Tổng sản lượng lúa 163,5 tấn thóc.

Diện tích trồng ngô, đỗ là 12.240 ha, sản lượng 20. Diện tích trồng khoai lang, khoai sọ, mía, lạc, thầu dầu, vừng là 4600 ha. Về thương mại: Hoạt động nội thương tập trung ở các chợ, một vài phố xá, thường chỉ bản nông sản, thịt, cá, gà, lợn, trâu, bò…vật dụng gia đình (như nồi, cày, bừa, rổ, rá…) hàng xén, hàng vải, lụa… Tiêu biểu: Chợ Bát 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tràng ở huyện Gia Lâm, bờ bắc sông Nhị, nhiều thuyền buôn tụ tập, mỗi ngày họp hai buổi sáng và chiều. Chợ Giầu, huyện Đông Ngàn, là chợ sầm uất vào loại nhất tỉnh.

Chợ Lim, huyện Tiên Du, bán nhiều tơ sống. Chợ Nội Trà, huyện Yên Phong, quán xá đông đúc, hàng hóa nhiều. Do thương mại phát triển nên đã xuất hiện các làng buôn như Phù Lưu, Đình Bảng (Từ Sơn), Xuân Cầu, Đa Ngưu (Văn Giang) có tới 70-80% số người trong làng làm nghề buôn bán. Từ khi kháng chiến, trọng tâm nội thương chuyển về các chợ, một số chợ đã được mở thêm, một số dân sống về nghề buôn bán nhỏ.

Từ khi địch tăng cường kiểm soát, Bắc Phần bị địch uy hiếp, hoạt động tại các chợ ở đây cũng diễn ra chốc lát. Còn Nam Phần thuộc vùng tạm chiếm của Pháp, hoạt động thương mại vẫn diễn ra bình thường. Các ngành nghề tiểu thủ công ở tỉnh Bắc Ninh tương đối phát triển. Hệ thống làng nghề xuất hiện sớm như gò đúc đồng (Đề Cầu, Đại Bái, Quảng Bố, Trang Liệt), đồ hàng sắt (Đa Hội, Đông Xuất, Ân Phú, Việt Yên, Thị Cầu, Nga Hoàng), đồ gốm (Bát Tràng, Phù Lãng), dệt vải lụa (Nội Duệ, Lũng Giang, Duệ Đông, Tiêu, Hồi Quan, Xuân Ổ, Tam Tảo, Tam Sơn, Yên Phụ, Phù Ninh, Thống Thiện, Thượng Mão, Lãng Ngâm, Bà Dương, Tuyên Bá, Lĩnh Mai, Ngọc Trì), nung gạch ngói (Xuân Ổ, Vĩnh Kiều, Tấn Bào, Tiêu Sơn, Lũng Giang), chạm đồ gỗ (Hương Mạc, Kim Thiều, Phù Khê), đồ sơn mài (Đình Bảng, Nội Trì, Lam Cầu, Phù Dực, Định Cương), cày bừa (Đông Xuất), giấy dó (Xuân Ổ, Phong Khê), tranh (Đông Hồ), thợ mộc, thợ xẻ (Thiết Úng, Kim Bảng, Phù Khê, Đồng Kỵ, Đại Vi, Đỗ Xá, Tư Thế, Chi Nê.), thợ ngõa, thợ nề (Vĩnh Kiều, Tiêu Sơn, Lễ Xuyên, Nội Duệ, Chi Nê, Ngăm Điền, Đặng Xá.

Tuy nhiên, hoàn cảnh kháng chiến đã khiến việc sản xuất gặp khó khăn và bị ngưng trệ, nhất là các nghề dùng nguyên liệu ngoài tỉnh như: nghề rèn, 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thủy tinh, đúc đồng, nung vôi. Tuy nhiên, có những nghề do nhu cầu kháng chiến hoặc sử dụng nguyên liệu của địa phương như nghề làm giấy, ép dầu, làm thuốc lá, ươm tơ vẫn tiếp tục phát triển. Hoàn cảnh kháng chiến Nhận rõ tầm quan trọng của Bắc Ninh - vùng đất phía bắc Hà Nội, lại án ngữ hai con đường chiến lược (quốc lộ 1A lên phía bắc, đường số 5 đi Hải Phòng), thực dân Pháp không từ bỏ âm mưu chiếm đóng Bắc Ninh làm căn cứ và bàn đạp để mở rộng chiến tranh lên Việt Bắc và mở thông con đường ra cửa biển Hải Phòng. Vừa tăng cường càn quét chiếm đóng, địch vừa ráo riết thúc ép dân chúng lập tề, bắt dân đi xây đồn bốt, tháp canh.

Cuối tháng 4 năm 1947, thực dân Pháp căn bản đã chiếm đóng và kiểm soát vùng Nam phần Bắc Ninh. Sông Đuống trở thành chiến tuyến tạm thời phân chia Bắc Ninh thành hai vùng: Vùng tự do gồm các huyện phía bắc là: Từ Sơn, Tiên Du, Quế Dương, Võ Giàng, Yên Phong, thị xã Bắc Ninh. Vùng địch tạm chiếm đóng gồm các huyện Nam phần: Gia Lâm, Thuận Thành, Gia Bình, Lang Tài, Văn Giang. Tại Nam phần Bắc Ninh, thực dân Pháp tăng cường lập tề và đẩy mạnh các hoạt động quân sự, cho máy bay oanh tạc nhiều làng mạc bên bờ sông Đuống; đồng thời mở rộng càn quét, khủng bố.

Đến tháng 10-1947, địch đã lập được 285 ban tề trong vùng chúng tạm thời chiếm đóng. Sau khi chiếm đóng Nam Phần, thực dân Pháp tiếp tục tấn công, đánh chiếm ra Bắc Phần. Cùng với nhân dân ở Nam phần chống thực dân Pháp càn quét, chiếm đóng, nhân dân các huyện ở Bắc phần đẩy mạnh các hoạt động quân sự, tổ chức chống càn. Tuy nhiên trước sự khủng bố dữ dội của địch, chính quyền ở nhiều xã bị tan vỡ, phải củng cố khôi phục nhiều lần.

Nhiều nơi bị mất đất, lực lượng kháng chiến, chính quyền cách mạng phải tản cư sang các làng khác, sang vùng tự do để đêm đến trở về gây dựng cơ sở, củng cố phong trào. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đến cuối năm 1949, toàn tỉnh Bắc Ninh bị địch chiếm đóng. Cuộc chiến đấu giữa ta và địch trở nên gay go ác liệt và ở thế cài răng lược.