Chương I: Cơ sở khoa học cải cách hành chính nhà nước Chương II: Thực trạng cải cách hành chính nhà nước trên địa bàn quận Đống Đa - Thành phố Hà Nội. Chương III: Phương hướng và giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước tại quận Đống Đa - Thành phố Hà Nội. 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1. Nhận thức chung về cải cách hành chính Các khái niệm về cải cách hành chính Nhà nước có thể khác nhau nhưng các khái niệm đó có một số điểm thống nhất như sau: Cải cách hành chính nhà nước là sự thay đổi có kế hoạch, có mục tiêu nhất định, được xác định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Cải cách hành chính nhà nước không làm thay đổi bản chất của hệ thống hành chính mà chỉ làm cho hệ thống này trở nên hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân được tốt hơn trước, chất lượng các thể chế quản lý nhà nước đồng bộ, khả thi và đi vào cuộc sống hơn; cơ chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm việc trong cơ quan nhà nước sau khi tiến hành cải cách hành chính thì đạt hiệu lực, hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế - xã hội của quốc gia. Cải cách hành chính nhà nước tùy theo điều kiện của từng thời kỳ, từng giai đoạn của lịch sử, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia có thể được đặt ra những trọng tâm, trọng điểm khác nhau, hướng tới hoàn thiện một hoặc một số nội dung của nền hành chính nhà nước như: tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, thể chế pháp lý, tài chính công, đội ngũ cán bộ, công chức… Ở Việt Nam, đến tận thời điểm hiện tại vẫn chưa có một khái niệm chính thức về cải cách hành chính nhà nước. Tuy nhiên rất nhiều văn bản quan trọng của Đảng đã đề cập đến thuật ngữ này như Nghị quyết đại hội Đảng VII, nghị quyết đại hội Đảng VIII… nêu ra các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho công cuộc cải cách hành chính nhà nước. Sự cần thiết phải cải cách hành chính Cải cách hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay diễn ra trong khuôn khổ của cải cách nhà nước theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội 10 chủ nghĩa, là tiền đề quan trọng để thực hiện thành công quá trình đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Cải cách hành chính nhà nước thực chất là cải cách hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước, công cuộc cải cách hành chính vừa mang tính chủ quan, vừa mang tính khách quan. khách quan: Cũng có nhiều lý do đòi hỏi hoạt động quản lý hành chính của nhà nước phải đổi mới. Hoạt động quản lý nói chung là sự tác động của các chủ thể (quản lý) đến hành vi của các đối tượng bị quản lý( khách thể) nhằm đạt được mục tiêu đã xác định của tổ chức trong những điều kiện cụ thể, thông qua những quyết định quản lý hành chính nhà nước. Các quyết định quản lý cũng như các phương thức quản lý trực tiếp của chủ thể đến khách thể chịu sự tác động của các yếu tố của môi trường, trong đó cả chủ thể và khách thể cùng tồn tại.
Khi môi trường thay đổi đặc biệt trong điều kiện hiện nay, sự thay đổi xảy ra nhanh, mạnh thì hoạt động quản lý phải đổi mới cách thức, phương thức quản lý để đạt được hiệu quả. Xu hướng của các nước là phải thu hẹp phạm vi hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước. Đòi hỏi của công dân và xã hội đối với nhà nước ngày càng cao. Công cuộc đổi mới đã được được nhiều thành tựu, nâng cao mức sống và nhận thức của người dân.
Trong bối cảnh đó, đòi hỏi của người dân đối với các hoạt động của nhà nước ngày càng cao hơn. Nhân dân đòi hỏi và mong muốn thực hiện quyền làm chủ hợp pháp một cách đầu đủ, được yên ổn sinh sống và làm ăn trong một môi trường an ninh, trật tự và dân chủ; không bị phiền hà, sách nhiễu, được đảm bảo cung cấp các dịch vụ công một cách đầy đủ và có chất lượng. Điều đó đòi hỏi nhà nhà nước phải phát huy dân chủ , thu hút sự tham gia của người dân vào quản lý nhà nước và phải công khai, minh bạch trong các hoạt động của mình. Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế: toàn cầu hóa là một quá trình khách quan có ảnh hưởng sâu rộng đến tất cả các quốc gia.
Quá trình 11 này khiến cho các quốc gia trên thế giới gần nhau hơn, quan hệ chặt chẽ với nhau hơn và sự thẩm thấu, phụ thuộc vào nhau cũng nhiều hơn. Các quốc gia đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức mới mang tầm quốc tế. Hội nhập quốc tế là một đòi hỏi đối với các quốc gia để có thể tận dụng cơ hội, đồng thời hạn chế những thách thức trong toàn cầu hóa để có thể phát triển. Bộ máy hành chính của các quốc gia phải vận động nhanh nhạy hơn để tăng cường khả năng cạnh tranh của quốc gia trong quá trình hội nhập và phân công lao động mang tính toàn cầu.
Điều đó đòi hỏi thể chế hành chính và đội ngũ cán bộ phải thích ứng với pháp luật và thông lệ quốc tế, đồng thời giữ vững độc lập tự chủ và bảo vệ lợi ích quốc gia, Quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng XHCN. Cải cách hành chính hướng tới việc nâng cao khả năng hoạt động của bộ máy hành chính để giúp cho quá trình quản lý xã hội của Nhà nước được tốt hơn, trước hết là quản lý nền kinh tế, định hướng cho nền kinh tế phát triển đúng theo định hướng của Nhà nước. Mỗi nền kinh tế cần phải được quản lý theo cách thức riêng. Quản lý nhà nước đối với kinh tế là để cho nền kinh tế phát triển ổn định, theo đúng định hướng, khôi phục và giảm thiểu những nhược điểm của cơ chế thị trường.
Sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường, công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ đổi mới của nhà nước mà trực tiếp là nền hành chính phải hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực pháp lý theo cơ chế mới để đảm bảo cho đất nước phát triển nhanh và bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt phải điều chính chức năng , nhiệm vụ của các cơ quan hành chính trong việc thực hiện chức năng quản ly nhà nước. Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng phát triển, tạo cơ hội để họ tham gia nhiều hơn trong hoạt động kinh tế vốn do nhà nước độc quyền. Sự phát triển của khoa học - công nghệ: những ảnh hưởng của cách mạng kỹ thuật – công nghệ có ảnh hưởng tới mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có hoạt động quản lý.
Những biến đổi này đặt ra trước nền hành 12 chính truyền thống những thách thức mới. điều đó đòi hỏi phải cải cách hành chính, sắp xếp lại bộ máy, đổi mới phương thức quản lý nhân sự để theo kịp những tiến bộ chung của thế giới. chủ quan: Lý do chủ quan đòi hỏi phải cải cách hành chính nhà nước xuất phát từ những bất cập còn tồn tại của nền hành chính nhà nước. Nền hành chính nhà nước trong quá trình đổi mới vẫn còn tồn tại nhiều biểu hiện tiêu cực, chưa đáp ứng được những yêu cầu của cơ chế quản lý mới cũng như nhu cầu của nhân dân trong điều kiện mới, hiệu lực, hiệu quả quản lý chưa cao, thể hiện trên các mặt: Chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của bộ máy hành chính trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chưa được xác định thật rõ và phù hợp; sự phân công, phân cấp giữa các ngành, các cấp chưa thật rành mạch.
Hệ thống thể chế hành chính nhà nước chưa đồng bộ, còn chồng chéo và thiếu thống nhất; thủ tục hành chính trên nhiều lĩnh vực còn rườm rà, phức tạp; trật tự, kỷ cương chưa nghiêm. Tổ chức bộ máy còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc; phương thức quản lý hành chính vừa tập trung quan liêu lại vừa phân tán, chưa thông suốt; chưa có những cơ chế, chính sách tài chính phù hợp với hoạt động của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, tổ chức làm dịch vụ công. Bộ máy hành chính ở các địa phương và cơ sở chưa thực sự gắn bó với dân, không nắm chắc được những vấn đề nổi cộm trên địa bàn, bị động khi xử lý các tình huống phức tạp. Chế độ quản lý tài chính không phù hợp với cơ chế thị trường.
Việc sử dụng và quản lý nguồn tài chính công chưa chặt chẽ, lãng phí và kém hiệu quả. Đội ngũ cán bộ, công chức còn nhiều điểm yếu về phẩm chất, tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn, kỹ năng hành chính, phong cách làm việc chậm đổi mới, tệ quan liêu, tham nhũng, sách nhiễu nhân dân còn diễn ra trong một bộ phận cán bộ, công chức. 13 Tóm lại, cải cách hành chính nhà nước là đòi hỏi không chỉ của bên ngoài đối với bộ máy hành chính nhà nước mà cũng là sự đòi hỏi của chính bản thân nên hành chính. Nếu chỉ nhận thức sự đòi hỏi bên ngoài thì sự hạn chế nhiều trong cải cách hành chính.
Cả yếu tố bên trong và bên ngoài của nền hành chính đều có sự vận động và phát triển. Do đó, cải cách hành chính nhà nước mang tính tất yếu phải có của mọi quốc gia ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Đó cũng là cách thức làm cho bộ máy quản lý hành chính nhà nước hoạt động có hiệu quả. Những đặc trưng của cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam Ngoài những điểm giống cải cách hành chính nhà nước ở các nước , cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam có những đặc trưng riêng sau: , Cải cách được tiến hành trong khuôn khổ hệ thống chính trị một đảng duy nhất cầm quyền.
Mặt thuận lợi từ đặc trưng này chính là ở chỗ dễ tạo sự đồng thuận trong hoạch định chính sách, biện pháp, thể chế cho cải cách. Đặc trưng tiêu biểu của hệ thống chính trị Việt Nam là hệ thống một đảng duy nhất cầm quyền. Đặc trưng này chi phối nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề cải cách hành chính.