Báo Cáo Tổng Kết Đề Tài Khoa Học Về Chính Quyền Cơ Sở Ở Tây Nguyên

Chuyên khảo phân tích Chính quyền cấp cơ sở ở các tỉnh tây nguyên thực trạng và giải pháp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Tiến Sĩ Vũ Anh Tuấn
• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
• Đề tài: Cải Cách Chính Quyền Cơ Sở Ở Tây Nguyên: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài khoa học
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Cách Chính Quyền Cơ Sở Ở Tây Nguyên

Chính quyền cơ sở đóng vai trò then chốt trong hệ thống chính trị Việt Nam, đặc biệt tại Tây Nguyên, nơi có nhiều đặc thù về văn hóa, xã hội, và dân tộc. Cải cách chính quyền cơ sở là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Việc củng cố và hoàn thiện hệ thống chính quyền từ trung ương đến cơ sở có ý nghĩa sống còn đối với sự tồn tại và phát triển của chế độ xã hội chủ nghĩa. Chính quyền cơ sở là cấp cuối cùng, trực tiếp thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, giải quyết các vấn đề dân sinh, dân quyền, dân chủ, dân trí, cũng như mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước. Chính quyền cơ sở vững mạnh là nền móng cho ổn định chính trị và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội địa phương.

1.1. Vai Trò Quan Trọng của Chính Quyền Cơ Sở Tây Nguyên

Chính quyền cơ sở tại Tây Nguyên không chỉ là nơi thực thi pháp luật mà còn là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Việc triển khai Quy chế dân chủ ở cơ sở có hiệu quả giúp phát huy quyền làm chủ của người dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực. Tuy nhiên, thực trạng chính quyền cơ sở vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi phải có những giải pháp cải cách đồng bộ.

1.2. Tính Cấp Thiết của Cải Cách Hành Chính Tây Nguyên

Tây Nguyên có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế, xã hội và an ninh, quốc phòng, đồng thời là vùng đất gìn giữ truyền thống văn hóa của cộng đồng cư dân bản địa. Do đó, việc xây dựng hệ thống chính quyền cơ sở vững mạnh, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước ngày càng phức tạp, cấp bách là vô cùng quan trọng. Việc cải cách hành chính Tây Nguyên là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để thúc đẩy sự phát triển của khu vực. Đổi mới chính quyền cơ sở là chìa khóa để phát huy tiềm năng, thế mạnh của Tây Nguyên, đồng thời giải quyết những thách thức đặt ra.

II. Phân Tích Thực Trạng Chính Quyền Cơ Sở Tại Tây Nguyên

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực đổi mới, thực trạng chính quyền cơ sở ở Tây Nguyên vẫn còn tồn tại nhiều yếu kém và bất cập. Năng lực quản lý, điều hành của chính quyền còn hạn chế, chậm đổi mới, tình trạng quan liêu, tham nhũng, buông lỏng quản lý vẫn còn xảy ra. Trình độ, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt là ở các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hiệu lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở còn thấp so với yêu cầu phát triển của địa phương. Tình trạng này làm suy giảm lòng tin của người dân vào chính quyền, ảnh hưởng đến sự đoàn kết, đồng thuận trong xã hội.

2.1. Hạn Chế Về Tổ Chức và Hoạt Động Chính Quyền Cơ Sở

Tổ chức bộ máy của chính quyền cơ sở còn cồng kềnh, chồng chéo, chưa thực sự tinh gọn và hiệu quả. Phương thức hoạt động còn nặng về hành chính, thiếu tính chủ động, sáng tạo. Cơ chế phối hợp giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị cơ sở chưa đồng bộ, chặt chẽ. Điều này dẫn đến tình trạng chậm trễ trong giải quyết công việc, gây phiền hà cho người dân.

2.2. Yếu Kém Về Đội Ngũ Cán Bộ Công Chức Tây Nguyên

Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ở Tây Nguyên còn nhiều hạn chế về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực quản lý, điều hành. Tinh thần trách nhiệm, ý thức phục vụ nhân dân chưa cao. Chính sách thu hút, đãi ngộ cán bộ còn bất cập, chưa tạo được động lực cho cán bộ gắn bó với công việc. Các yếu tố văn hóa truyền thống, đặc biệt là các thiết chế xã hội cổ truyền, vẫn còn chi phối khá mạnh mẽ cả tích cực lẫn tiêu cực đến mọi mặt đời sống.

2.3. Bất Cập Trong Phân Cấp Quản Lý Tại Địa Phương

Cơ chế phân cấp quản lý giữa chính quyền cấp trên và cấp dưới chưa rõ ràng, còn chồng chéo, gây khó khăn cho hoạt động của chính quyền cơ sở. Nguồn lực tài chính cho chính quyền cơ sở còn hạn hẹp, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tình trạng này làm giảm tính chủ động, sáng tạo của chính quyền cơ sở trong thực hiện nhiệm vụ.

III. Đề Xuất Giải Pháp Cải Cách Chính Quyền Cấp Cơ Sở

Để khắc phục những hạn chế và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở ở Tây Nguyên, cần có những giải pháp cải cách chính quyền đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp tập trung vào việc kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường phân cấp quản lý, và đảm bảo nguồn lực tài chính cho chính quyền cơ sở. Đồng thời, cần chú trọng đến yếu tố đặc thù của vùng Tây Nguyên, đặc biệt là vấn đề dân tộc, tôn giáo, và văn hóa.

3.1. Kiện Toàn Tổ Chức Bộ Máy Chính Quyền Cơ Sở Tây Nguyên

Thực hiện tinh giản biên chế, sắp xếp lại các phòng ban, đơn vị trực thuộc theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị cơ sở. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của chính quyền, nâng cao năng lực quản lý, điều hành. Cần có những đánh giá khách quan, khoa học về hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở Tây Nguyên.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Đội Ngũ Cán Bộ Công Chức Tây Nguyên

Xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ, công chức, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Thực hiện chính sách thu hút, đãi ngộ cán bộ hợp lý, tạo động lực cho cán bộ gắn bó với công việc. Đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số.

3.3. Đổi Mới Phương Thức Hoạt Động Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Chuyển từ phương thức quản lý hành chính sang phương thức phục vụ, hướng tới sự hài lòng của người dân. Rà soát, đơn giản hóa cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Tăng cường công khai, minh bạch thông tin, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình quản lý nhà nước. Nghiên cứu và áp dụng các mô hình chính quyền điện tử.

IV. Tăng Cường Tự Chủ Tài Chính Cho Chính Quyền Cơ Sở

Việc đảm bảo nguồn lực tài chính là yếu tố quan trọng để chính quyền cơ sở thực hiện hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của mình. Cần tăng cường tự chủ tài chính cho chính quyền cơ sở, đồng thời có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng nguồn lực này. Việc phân bổ ngân sách cần đảm bảo công bằng, minh bạch, ưu tiên cho các địa phương còn nhiều khó khăn. Đồng thời, cần khuyến khích chính quyền cơ sở khai thác các nguồn thu hợp pháp khác để tăng cường nguồn lực tài chính.

4.1. Phân Cấp Nguồn Thu Chi Ngân Sách Hợp Lý

Thực hiện phân cấp nguồn thu, chi ngân sách hợp lý giữa chính quyền cấp trên và cấp dưới, đảm bảo chính quyền cơ sở có đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ. Xây dựng cơ chế điều tiết ngân sách giữa các địa phương, hỗ trợ các địa phương còn nhiều khó khăn. Cần có quy định rõ ràng về thẩm quyền quản lý, sử dụng ngân sách của chính quyền cơ sở.

4.2. Tăng Cường Quản Lý Kiểm Soát Ngân Sách

Thực hiện công khai, minh bạch thông tin về ngân sách, tạo điều kiện cho người dân tham gia giám sát việc sử dụng nguồn lực này. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng ngân sách, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Xây dựng hệ thống kiểm toán độc lập để đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách của chính quyền cơ sở.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Xây Dựng Chính Quyền Điện Tử

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng chính quyền điện tử là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Chính quyền điện tử giúp nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, giảm thiểu chi phí, và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ công. Tây Nguyên cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của chính quyền cơ sở, xây dựng các hệ thống thông tin quản lý đồng bộ, và cung cấp các dịch vụ công trực tuyến.

5.1. Xây Dựng Hạ Tầng Công Nghệ Thông Tin Đồng Bộ

Đầu tư xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ, hiện đại, đảm bảo kết nối internet đến tất cả các xã, phường, thị trấn. Trang bị máy tính, phần mềm cho cán bộ, công chức, đáp ứng yêu cầu công việc. Cần có chiến lược phát triển công nghệ thông tin dài hạn, phù hợp với điều kiện thực tế của Tây Nguyên.

5.2. Phát Triển Các Dịch Vụ Công Trực Tuyến

Cung cấp các dịch vụ công trực tuyến mức độ cao, giúp người dân và doanh nghiệp thực hiện các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng, thuận tiện. Xây dựng cổng thông tin điện tử của chính quyền cơ sở, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời cho người dân. Tăng cường tương tác giữa chính quyền và người dân thông qua các kênh trực tuyến.

VI. Kết Luận Cải Cách Chính Quyền Cơ Sở Vì Tây Nguyên Phát Triển

Cải cách chính quyền cơ sở ở Tây Nguyên là một quá trình lâu dài và phức tạp, đòi hỏi sự quyết tâm cao của các cấp ủy đảng, chính quyền, và sự tham gia tích cực của người dân. Các giải pháp cải cách cần được thực hiện đồng bộ, toàn diện, và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Với sự nỗ lực chung, chính quyền cơ sở ở Tây Nguyên sẽ ngày càng vững mạnh, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.

6.1. Hướng Đến Mô Hình Chính Quyền Cơ Sở Hiệu Quả

Mục tiêu cuối cùng của cải cách chính quyền cơ sở là xây dựng một mô hình chính quyền hiệu lực, hiệu quả, gần dân, vì dân, đáp ứng yêu cầu phát triển của Tây Nguyên trong giai đoạn mới. Mô hình này cần đảm bảo sự hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, giữa đặc thù địa phương và yêu cầu chung của cả nước.

6.2. Tiếp Tục Nghiên Cứu và Hoàn Thiện

Quá trình cải cách chính quyền cơ sở cần được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá, và hoàn thiện để đáp ứng những thay đổi của tình hình thực tế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, và người dân trong quá trình này. Chỉ có như vậy, cải cách chính quyền mới thực sự mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần xây dựng Tây Nguyên ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG VÀ CHÍNH QUYỀN CẤP CƠ SỞ Ở VIỆT NAM – MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN 1. Chính quyền địa phương, chính quyền cấp cơ sở và mô hình tổ chức, hoạt động của chúng trên thế giới Trong tiếng Việt, khái niệm “chính quyền” được quan niệm tương đối thống nhất. “Từ điển tiếng Việt” (Hoàng Phê chủ biên) của Viện ngôn ngữ học, định nghĩa chính quyền là: “1/ quyền điều hành, điều khiển bộ máy nhà nước, 2/ bộ máy điều khiển, quản lý công việc của nhà nước”1. Theo “Đại từ điển tiếng Việt” (Nguyễn Như Ý chủ biên) thì chính quyền là: “bộ máy điều hành, quản lý công việc của nhà nước ở các cấp”2.

Trong khi đó, “Từ điển Luật học” của Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp lại định nghĩa chính quyền là “bộ máy điều hành, quản lý công việc của nhà nước. Chính quyền được phân chia thành chính quyền trung ương và các cấp chính quyền địa phương. Chính quyền trung ương là tập hợp tất cả các cơ quan nhà nước trung ương. Chính quyền địa phương là tập hợp tất cả các cơ quan nhà nước địa phương.

Chính quyền địa phương gồm có chính quyền cấp tỉnh, chính quyền cấp huyện và chính quyền cấp xã”3. Như vậy, khái niệm chính quyền có thể được hiểu theo nghĩa rộng và theo nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, chính quyền là khái niệm gắn với quyền lực nhà nước - bộ phận trọng yếu của quyền lực chính trị, gắn với bộ máy 1 Viện ngôn ngữ học, Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng & Trung tâm từ điển học, 2002 2 Trung tâm biên soạn từ điển, Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hoá-thông tin, HN, 1998 3 Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp - Từ điển Luật học - Nxb 10 nhà nước từ trung ương đến cơ sở với tư cách là “trụ cột” của hệ thống chính trị các cấp. Theo cách hiểu này, chính quyền là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đến cơ sở được tổ chức theo Hiến pháp, luật nhằm thực thi quyền lực nhà nước trên cả 3 lĩnh vực: lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Với ý nghĩa đó, khái niệm chính quyền được đồng nhất với khái niệm “bộ máy nhà nước”. Còn theo nghĩa hẹp, chính quyền được hiểu chỉ là hệ thống các cơ quan nhà nước các cấp thực hiện quyền hành pháp. Cách hiểu chính quyền theo nghĩa này không những phân biệt được nó với khái niệm “hệ thống chính trị” mà còn với khái niệm “bộ máy nhà nước”. Theo đó, khái niệm “chính quyền” không bao hàm các cơ quan lập pháp, tư pháp, các tổ chức của Đảng cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức xã hội- nghề nghiệp…mặc dù giữa chúng có mối liên hệ rất mật thiết.

Trong hệ thống chính quyền nói chung thì chính quyền địa phương (CQĐP) được hiểu là một hệ thống bao gồm những cơ quan nhà nước thực thi quyền hành pháp ở cấp mình. Trên thực tế, đó là Hội đồng nhân dân (HĐND) và Uỷ ban nhân dân (UBND) các cấp với các cơ quan trực thuộc của 2 cơ quan đó. Cách hiểu này hiện nay đã trở thành chính thức và được sử dụng phổ biến với những lý do: - Thứ nhất, về phương diện lý luận, việc mở rộng khái niệm “chính quyền” theo hướng đồng nhất nó với khái niệm “bộ máy nhà nước” và thậm chí, với khái niệm “hệ thống chính trị” sẽ không cho phép tạo ra một giới hạn cần thiết về nội hàm của khái niệm chính quyền. Từ đó có thể dẫn tới những nhầm lẫn đáng tiếc giữa các quyền của quyền lực nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp); giữa bộ máy nhà nước nói chung với hệ thống cơ quan hành pháp; giữa chính quyền trung ương với CQĐP và thậm chí, giữa CQĐP với hệ thống chính trị cùng cấp… 11 - Thứ hai, những nhầm lẫn nói trên có thể dẫn tới những sai lầm không đáng có trong hoạt động thực tiễn, nhất là với việc nhận thức và thực thi nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”.

Điều đó có thể xảy ra trong hoạch định đường lối, chính sách, pháp luật cũng như trong tổ chức thực hiện chúng và nhất là xử lý các vấn đề có liên quan nảy sinh trong thực tế, chẳng hạn, trong việc xác định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; trong việc thực hiện nguyên tắc phân cấp, phân quyền giữa chính quyền trung ương với CQĐP; trong việc phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước cùng cấp… - Thứ ba, trong thời gian gần đây, các văn kiện chính trị của Đảng (từ Đại hội VIII đến nay) và văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước ta đã chính thức sử dụng thuật ngữ “chính quyền địa phương” với quan niệm như trên. Nghị quyết lần thứ ba của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIII) ngày 18/6/1997 tại phần III, mục 4 về tiếp tục cải cách hành chính nhà nước đối với CQĐP chỉ đề cập tới việc kiện toàn củng cố HĐND và UBND các cấp và hướng cải cách tổ chức và hoạt động của hai cơ quan này mà không đề cập tới các cơ quan nhà nước khác trong hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương. Và gần đây, Nghị quyết Hội nghị trung ương lần thứ 5 (khoá X) trong chuyên đề về cải cách nền hành chính nhà nước cũng tiếp tục sử dụng khái niệm này. Trở về quá khứ, ở nước ta cũng đã từng có luật về tổ chức CQĐP vào thời kỳ sau Hiến pháp năm 1946.

Như vậy, việc sử dụng khái niệm này không chỉ trong lĩnh vực nghiên cứu lý luận mà còn trong hoạt động thực tiễn của toàn xã hội hiện nay là có lý do chính đáng. 12 Không giống với chế độ tự quản địa phương của một số nước trên thế giới, CQĐP của nước ta là một bộ phận hợp thành của chính quyền nhà nước thống nhất, bao gồm các cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương do nhân dân địa phương trực tiếp bầu ra và các cơ quan, tổ chức khác được thành lập trên cơ sở các cơ quan quyền lực nhà nước này theo quy định của pháp luật nhằm quản lý các lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội ở địa phương, trên cơ sở nguyên tắc tập trung dân chủ và kết hợp hài hoà giữa lợi ích nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước. Khái niệm CQĐP là khái niệm phái sinh từ khái niệm “hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương”. Khái niệm này được sử dụng khá phổ biến trong nhiều văn bản pháp luật của nhà nước trước đây.

CQĐP là khái niệm được sử dụng nhiều trong tổ chức và hoạt động của nhà nước và trong đời sống nhưng cho đến nay vẫn chưa có một văn bản pháp luật nào định nghĩa khái niệm này cũng như chỉ ra nó bao gồm những thiết chế nào, mối quan hệ và cơ chế hoạt động cụ thể của các bộ phận cấu thành. Do vậy, từ những góc độ nghiên cứu lý luận và thực tiễn không giống nhau mà các nhà nghiên cứu khi tiếp cận khái niệm này thường tập trung vào 3 quan niệm sau: i/ CQĐP là khái niệm dùng chung để chỉ tất cả các cơ quan nhà nước đóng trên địa bàn địa phương ii/ CQĐP gồm hai phân hệ cơ quan – cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương (Hội đồng nhân dân) và cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương (Uỷ ban nhân dân) iii/ CQĐP bao gồm 4 phân hệ cơ quan: cơ quan quyền lực nhà nước (HDND); cơ quan hành chính nhà nước (UBND); cơ quan xét xử (Toà án nhân dân) và cơ quan kiểm sát (Viện kiểm sát nhân dân). Từ những phân tích trên đây, trong đề tài này, các khái niệm CQĐP và chính quyền cấp cơ sở (CQCS) được hiểu như sau: 13 CQĐP là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, là một hệ thống bao gồm các cơ quan nhà nước: cơ quan quyền lực (HĐND) và cơ quan chấp hành, hành chính nhà nước (UBND) các cấp (tỉnh, huyện, xã) cùng các cơ quan trực thuộc chúng được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và các luật hiện hành nhằm thực thi quyền hành pháp trong phạm vi địa phương mình. Trong hệ thống CQĐP thì CQCS là chính quyền ở cấp hành chính cuối cùng, được tổ chức và hoạt động ở các địa bàn xã, phường, thị trấn ( ở nông thôn, đô thị, miền núi, hải đảo).

Cũng như CQĐP ở các cấp khác, CQCS bao gồm HĐND và UBND cùng với các bộ phận chuyên môn, giúp việc của các cơ quan này. Hiện nay, ở cấp cơ sở còn có tổ chức thôn, khối phố, bản, buôn…Đó là những tổ chức tự quản của dân cư, là “vệ tinh”, là “cánh tay nối dài” của CQCS chứ không phải là cấp chính quyền cuối cùng. Tuy nhiên, trên thực tế, các tổ chức này đang được CQCS uỷ nhiệm tiến hành một số hoạt động quản lý hành chính nhà nước (tuyên truyền, thu các khoản phí, thuế đất…) và do đó, tính chất, vai trò của chúng đang ngày càng khác hơn so với ban đầu. Đó là lý do khiến cho một số người có ý kiến về việc thành lập thêm một cấp hành chính sau cấp xã, phường, thị trấn.

Trên thế giới, tuỳ theo đặc điểm của từng quốc gia (địa lý, dân cư, tập quán, bản chất hệ thống chính trị…) mà quan niệm cũng như việc tổ chức CQĐP nói chung cũng như CQCS là không giống nhau. Ở nhiều nhà nước đơn nhất, CQĐP là khái niệm dùng để chỉ tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước trong một vùng lãnh thổ của nhà nước được gọi là đơn vị hành chính các cấp. Việc tổ chức các đơn vị hành chính và CQĐP như thế 14 thoạt tiên là nhằm thực hiện chức năng quản lý của nhà nước trung ương ở các địa phương (vùng lãnh thổ) của mình. Theo đó, CQĐP nằm dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của nhà nước trung ương.

Cũng vì thế, mối quan hệ giữa nhà nước trung ương với chính quyền địa phương ở một số nhà nước đơn nhất không được quy định trong hiến pháp mà chỉ được quy định trong các văn bản luật hoặc thậm chí, trong văn bản pháp quy của chính phủ. Trong những trường hợp như vậy, người ta muốn tạo ra một cơ chế nhằm tăng cường tính trực thuộc của CQĐP vào chính quyền trung ương. Trái lại, ở nhiều nhà nước liên bang, CQĐP còn được hiểu là nhà nước tiểu bang, được tổ chức và hoạt động theo quy định của hiến pháp.