Những Cách Tân Nghệ Thuật Trong Tiểu Thuyết Của Nguyễn Bình Phương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu những cách tân nghệ thuật trong tiểu thuyết của nguyễn bình phương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Vũ Thị Phương
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Đề tài: Những Cách Tân Nghệ Thuật Trong Tiểu Thuyết Của Nguyễn Bình Phương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Phong Cách Đổi Mới Tiểu Thuyết Nguyễn Bình Phương

Nguyễn Bình Phương, dù quen thuộc với giới phê bình, vẫn còn là một cái tên ít được biết đến rộng rãi trong công chúng đọc sách. Trong gần hai thập kỷ, ông đã cho ra đời bảy tiểu thuyết, mỗi tác phẩm là một sự tìm tòi, thể nghiệm mới về cả nội dung lẫn hình thức. Nguyễn Bình Phương đã trở thành một hiện tượng của giới phê bình, nhưng tiểu thuyết của anh vẫn chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống. Sự nghiệp văn chương của Nguyễn Bình Phương là một hành trình không ngừng nghỉ để làm mới tiểu thuyết Việt Nam. Luận văn này khám phá những cách tân nghệ thuật độc đáo trong các tác phẩm của ông, góp phần làm sáng tỏ vị trí và đóng góp của nhà văn trong nền văn học đương đại. Các tác phẩm tiêu biểu như Bả Giời, Vào Cõi, Những đứa trẻ chết già, Người đi vắng, Trí nhớ suy tàn, Thoạt kỳ thủy, Ngồi đều là những minh chứng cho nỗ lực đổi mới nghệ thuật không ngừng của ông.

1.1. Tổng Quan Về Tiểu Thuyết Việt Nam Đương Đại Bối Cảnh

Nền văn học đương đại Việt Nam từ sau 1986 chứng kiến sự trỗi dậy của nhiều giọng văn mới, nhiều thủ pháp nghệ thuật mới. Tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương xuất hiện trong bối cảnh đó như một làn gió lạ, mang đến những cách tân hình thức và nội dung độc đáo. Các nhà văn tìm kiếm những lối viết mới, vượt ra khỏi những khuôn mẫu truyền thống để phản ánh một hiện thực phức tạp và đa chiều hơn. Bức tranh chung của tiểu thuyết Việt Nam đương đại là sự pha trộn giữa những giá trị truyền thống và những ảnh hưởng từ văn học hậu hiện đại thế giới, tạo nên một không gian sáng tạo đầy tiềm năng và thách thức.

1.2. Nguyễn Bình Phương Sự Xuất Hiện Trong Dòng Chảy Cách Tân

Nguyễn Bình Phương nổi lên như một hiện tượng văn học độc đáo với những thử nghiệm táo bạo về ngôn ngữ, cốt truyện, và kết cấu trong tiểu thuyết. Ông không ngần ngại phá vỡ những quy tắc truyền thống, mang đến cho độc giả những trải nghiệm đọc mới lạ và đầy thách thức. Giọng văn của Nguyễn Bình Phương thường mang đậm chất biểu tượng, ẩn dụ, và tính dị biệt, tạo nên một thế giới nghệ thuật riêng biệt và khó lẫn với bất kỳ ai. Sự xuất hiện của ông đã góp phần làm phong phú thêm dòng chảy cách tân tiểu thuyết Việt Nam, mở ra những hướng đi mới cho các nhà văn trẻ.

II. Giải Mã Cách Tân Kết Cấu Tiểu Thuyết Trong Tác Phẩm NBP

Một trong những đặc điểm nổi bật trong phong cách Nguyễn Bình Phương là sự đổi mới kết cấu tiểu thuyết. Ông thường sử dụng những kỹ thuật phức tạp như tính liên văn bản, kết cấu xoắn kép, và tính phân mảnh để tạo nên những câu chuyện đầy bất ngờ và khó đoán. Cốt truyện trong tiểu thuyết của ông thường bị phân rã, các sự kiện diễn ra một cách phi tuyến tính, đòi hỏi người đọc phải chủ động kết nối các mảnh ghép để hiểu được toàn bộ câu chuyện. Theo luận văn của Vũ Thị Phương, "Ranh giới thể loại tiểu thuyết trở nên nhoè mờ". Điều này tạo nên một trải nghiệm đọc đầy thách thức nhưng cũng vô cùng thú vị, khi người đọc được tự do khám phá và giải mã những ý nghĩa tiềm ẩn trong tác phẩm.

2.1. Tính Liên Văn Bản và Sự Giễu Nhại Trong Tiểu Thuyết NBP

Tính liên văn bản là một yếu tố quan trọng trong kỹ thuật viết tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương. Ông thường sử dụng những tham chiếu đến các tác phẩm văn học, lịch sử, hoặc văn hóa khác để tạo nên những lớp ý nghĩa sâu sắc hơn cho tác phẩm của mình. Đồng thời, ông cũng không ngần ngại giễu nhại lại các văn bản cũ, tạo nên những hiệu ứng châm biếm và phê phán xã hội sâu sắc. Sự kết hợp giữa tính liên văn bản và sự giễu nhại giúp cho tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương trở nên giàu tính phản tư và đa nghĩa.

2.2. Kết Cấu Xoắn Kép Đa Tuyến và Đồng Hiện Đặc Điểm Nổi Bật

Kỹ thuật kết cấu xoắn kép với nhiều mạch truyện song song, kết cấu đa tuyến, và kết cấu đồng hiện được Nguyễn Bình Phương sử dụng một cách nhuần nhuyễn, tạo nên những tác phẩm phức tạp và đầy bất ngờ. Các sự kiện diễn ra ở nhiều thời điểm và không gian khác nhau được đan xen vào nhau, tạo nên một bức tranh toàn cảnh về cuộc sống và con người. Kết cấu đồng hiện đặc biệt được sử dụng để khai thác những mối liên hệ tiềm ẩn giữa các sự kiện và nhân vật, giúp người đọc hiểu sâu hơn về tâm lý nhân vật và chủ đề của tác phẩm.

2.3. Phân Mảnh Cốt Truyện và Dòng Ý Thức Phá Vỡ Cấu Trúc Truyền Thống

Cốt truyện phân rã và kết cấu dòng ý thức là những yếu tố quan trọng trong việc phá cách cấu trúc tiểu thuyết truyền thống của Nguyễn Bình Phương. Ông không chú trọng vào việc xây dựng một cốt truyện mạch lạc, mà tập trung vào việc diễn tả những dòng suy nghĩ, cảm xúc hỗn độn của nhân vật. Kỹ thuật dòng ý thức giúp người đọc tiếp cận sâu hơn vào thế giới nội tâm của nhân vật, khám phá những góc khuất trong tâm lý và ký ức của họ. Điều này tạo nên một trải nghiệm đọc đầy cảm xúc và sâu sắc.

III. Yếu Tố Kỳ Ảo Trong Tiểu Thuyết Nguyễn Bình Phương Thủ Pháp

Yếu tố kỳ ảo đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên phong cách riêng biệt của tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương. Ông sử dụng những yếu tố siêu nhiên, huyền bí, và phi lý để khám phá những khía cạnh ẩn sâu trong tâm lý con người và hiện thực xã hội. Tính kỳ ảo không chỉ là một thủ pháp nghệ thuật, mà còn là một phương tiện để Nguyễn Bình Phương thể hiện những phản ánh xã hội sâu sắc và những triết lý nhân sinh quan độc đáo. Các yếu tố kỳ ảo giúp người đọc nhìn nhận thế giới một cách đa chiều và sâu sắc hơn, vượt qua những giới hạn của mô tả hiện thực thông thường.

3.1. Xây Dựng Nhân Vật Kỳ Ảo Dị Thường và Vô Thức

Nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương thường mang những yếu tố dị thường và vô thức, tạo nên những hình tượng độc đáo và đầy ám ảnh. Các nhân vật có thể sở hữu những khả năng siêu nhiên, hoặc bị ám ảnh bởi những nỗi sợ hãi và ký ức kinh hoàng. Thế giới vô thức của nhân vật được khai thác một cách triệt để, giúp người đọc hiểu sâu hơn về những động cơ và hành vi kỳ lạ của họ. Yếu tố kỳ ảo trong xây dựng nhân vật giúp Nguyễn Bình Phương khám phá những khía cạnh phức tạp và khó lý giải của tâm lý con người.

3.2. Không Gian và Thời Gian Kỳ Ảo Biến Đổi và Méo Mó

Không gian và thời gian trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương thường bị biến đổi và méo mó bởi yếu tố kỳ ảo. Các địa điểm có thể thay đổi một cách bất ngờ, hoặc trở nên mờ ảo và khó xác định. Thời gian có thể trôi qua nhanh chóng, chậm lại, hoặc thậm chí ngừng lại hoàn toàn. Sự biến đổi và méo mó của không gian và thời gian tạo nên một thế giới nghệ thuật đầy mơ hồ và bất định, phản ánh những trải nghiệm chủ quan và những trạng thái tâm lý phức tạp của nhân vật.

3.3. Hệ Thống Biểu Tượng Kỳ Ảo Trăng Con Cú và Ẩn Ý

Nguyễn Bình Phương sử dụng một hệ thống biểu tượng phong phú và đa dạng, trong đó trăng và con cú là những biểu tượng nổi bật. Các biểu tượng này thường mang những ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc, liên quan đến những vấn đề về cái chết, sự cô đơn, và tính chất phê phán. Việc giải mã các biểu tượng trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương đòi hỏi sự nhạy bén và khả năng liên tưởng của người đọc, giúp họ khám phá những tầng ý nghĩa sâu xa hơn của tác phẩm. Các biểu tượng khác cũng được sử dụng để thể hiện những ẩn ý và thông điệp mà nhà văn muốn gửi gắm.

IV. Ngôn Ngữ và Giọng Văn Độc Đáo Trong Tiểu Thuyết NBP

Ngôn ngữ và giọng văn là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên phong cách riêng biệt của tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương. Ông sử dụng những câu văn ngắn gọn, súc tích, nhưng giàu tính biểu tượng và ẩn dụ. Giọng văn của ông thường mang đậm chất trần thuật, nhưng cũng không thiếu những yếu tố châm biếm và mỉa mai. Nguyễn Bình Phương thể nghiệm ngôn ngữ một cách táo bạo, tạo nên những hiệu ứng bất ngờ và độc đáo, góp phần làm phong phú thêm nền văn học Việt Nam đương đại.

4.1. Thể Nghiệm Ngôn Ngữ và Giọng Điệu Trần Thuật Đặc Trưng

Thể nghiệm ngôn ngữ là một trong những đặc điểm nổi bật trong phong cách của Nguyễn Bình Phương. Ông không ngừng tìm tòi và sáng tạo những cách diễn đạt mới, phá vỡ những quy tắc ngôn ngữ thông thường. Giọng điệu trần thuật của ông cũng rất đặc trưng, thường mang đậm chất lạnh lùng, khách quan, nhưng cũng không thiếu những yếu tố mỉa mai và châm biếm. Sự kết hợp giữa thể nghiệm ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật độc đáo tạo nên một thế giới nghệ thuật riêng biệt và khó lẫn của Nguyễn Bình Phương.

4.2. Âm Hưởng Nhịp Điệu và Tính Chất Phê Phán Trong Văn Phong

Âm hưởng và nhịp điệu trong văn phong của Nguyễn Bình Phương đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên hiệu ứng cảm xúc và âm nhạc cho tác phẩm. Ông thường sử dụng những thủ pháp như thông điệp, ẩn ý, và so sánh để tạo nên những lớp ý nghĩa sâu sắc hơn cho câu chuyện. Tính chất phê phán cũng là một yếu tố quan trọng trong văn phong của ông, giúp người đọc nhìn nhận thế giới một cách đa chiều và sâu sắc hơn.

V. Ảnh Hưởng và Giá Trị Văn Học Của Nguyễn Bình Phương

Nguyễn Bình Phương có ảnh hưởng lớn đến văn học đương đại Việt Nam, đặc biệt là đối với các nhà văn trẻ. Những cách tân nghệ thuật của ông đã mở ra những hướng đi mới cho tiểu thuyết Việt Nam, khuyến khích các nhà văn thử nghiệm và sáng tạo. Theo nghiên cứu của Phạm Xuân Thạch, Nguyễn Bình Phương tạo ra "cuộc mời gọi đặt vấn đề phản tư về đời sống và ý nghĩa của đời sống". Giá trị văn học của Nguyễn Bình Phương không chỉ nằm ở những đổi mới hình thức, mà còn ở những thông điệp sâu sắc về con người và xã hội mà ông gửi gắm trong tác phẩm. Ông được xem là một trong những nhà văn quan trọng nhất của văn học Việt Nam hiện nay.

5.1. Tiếp Nhận Văn Học và Quan Điểm Phê Bình Về Tác Phẩm NBP

Tiếp nhận văn học về tác phẩm Nguyễn Bình Phương rất đa dạng và phong phú, với nhiều quan điểm phê bình khác nhau. Một số nhà phê bình đánh giá cao những cách tân nghệ thuật của ông, trong khi những người khác lại cho rằng tác phẩm của ông quá phức tạp và khó tiếp cận. Tuy nhiên, hầu hết đều thừa nhận rằng Nguyễn Bình Phương là một nhà văn tài năng và có đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam. Các quan điểm phê bình khác nhau giúp người đọc có cái nhìn toàn diện hơn về tác phẩm của ông.

5.2. Triết Lý Trong Tiểu Thuyết và Phản Ánh Xã Hội Hiện Đại

Triết lý trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương thường xoay quanh những vấn đề về sự thật và hư cấu, ranh giới thực ảo, và ý nghĩa cuộc sống. Ông không ngừng đặt ra những câu hỏi về bản chất của con người và xã hội, khuyến khích người đọc suy ngẫm và tìm kiếm câu trả lời cho riêng mình. Phản ánh xã hội hiện đại cũng là một yếu tố quan trọng trong tác phẩm của ông, giúp người đọc nhìn nhận những vấn đề nhức nhối của xã hội một cách sâu sắc và toàn diện hơn.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Tiểu Thuyết Nguyễn Bình Phương

Tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương đã chứng minh sức sáng tạo và tính độc đáo trong văn học Việt Nam đương đại. Những cách tân nghệ thuật của ông đã mở ra những hướng đi mới cho tiểu thuyết Việt Nam, tạo nên những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao và gây được tiếng vang lớn trong giới phê bình và độc giả. Tương lai của tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương hứa hẹn sẽ tiếp tục mang đến những bất ngờ và thú vị cho người đọc, khẳng định vị thế của ông là một trong những nhà văn hàng đầu của Việt Nam.

6.1. Tổng Kết Những Đóng Góp Của Nguyễn Bình Phương Với Văn Học

Tổng kết lại, Nguyễn Bình Phương đã có những đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam thông qua những cách tân nghệ thuật độc đáo và sáng tạo. Ông đã mở ra những hướng đi mới cho tiểu thuyết Việt Nam, khuyến khích các nhà văn trẻ thử nghiệm và phá cách. Tác phẩm của ông không chỉ có giá trị nghệ thuật cao, mà còn mang những thông điệp sâu sắc về con người và xã hội.

6.2. Xu Hướng Văn Học Mới và Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Xu hướng văn học mới đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, và Nguyễn Bình Phương là một trong những nhà văn đi đầu trong việc khám phá những tính chất thể nghiệm của văn học. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn những cách tân nghệ thuật của ông, cũng như đánh giá ảnh hưởng của ông đối với văn học Việt Nam và thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho cuộc thử nghiệm kiếm tìm hình thức mới cho tiểu thuyết khá phong phú và vẫn đang tiếp tục. Quan niệm truyền thống về tiểu thuyết mờ dần đi. Nguyễn Bình Phƣơng và Thuận sử dụng dòng hồi ức miên man của ngƣời kể chuyện tạo ra những mảng màu hiện thực, dùng thì hiện tại cho mọi thời gian của quá khứ. Hồ Anh Thái với Cõi người rung chuông tận thế và Châu Diên với Người sông Mê đã thể hiện một lối kết hợp ảo và thực đƣa ngƣời đọc vào sự bất định, mê hoặc “nhƣ trong trò chơi rubic hay kính vạn hoa” (Nguyễn Thị Bình, Tiểu thuyết Việt Nam sau 1975, một cái nhìn khái quát, NCVH số 2/2007).

Tất cả tạo ra cảm giác về sự trôi dạt của thân phận con ngƣời. Các thủ pháp nghệ thuật nhƣ đồng hiện, kỹ thuật dòng ý thức, độc thoại nội tâm. Motip giấc mơ, hồi ức hoài niệm đã tỏ ra có hiệu lực bộc lộ đƣợc nỗi niềm sâu kín của con ngƣời. Ở đây, cái ngổn ngang bề bộn và khuynh hƣớng tự do trong hành ngôn và sự co giãn của kết cấu đã góp phần tạo nên giọng điệu mới, hơn nữa có thể nói lên đƣợc một cái gì đó khá chuẩn xác về một tâm thế có thật và rất khó phát hiện trong cuộc sống hôm nay.

Khuynh hƣớng hiện thực với bút pháp mới, từ kết cấu trần thuật đến hình tƣợng, từ nhân vật đến giọng điệu. Với những phối hợp “đa phức”, đa tầng và có nhiều đứt gãy về điểm nhìn, về ngƣời kể chuyện, các tác giả đã mang đến những “thế giới hiện thực” bị xáo trộn, bị phân mảng, trở nên biệt lập và không thể kết nối thành một cái nhìn toàn vẹn, duy nhất nhƣ Những cách tân nghệ thuật trong tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương 19 (LUAN.Phuong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ Vũ Thị Phương trong các tiểu thuyết truyền thống nữa. Ở đây đã nảy sinh một cuộc “đối thoại ngầm” giữa tác giả với nhân vật và bạn đọc thông qua sự “tƣơng tác” giữa các điểm nhìn, các ngôi, và hệ quả tất yếu của nó sẽ là đa dạng hóa các giọng điệu trần thuật, phá vỡ sự độc tôn của một “giọng chủ âm” trên văn bản tự sự. Tất cả đều hƣớng đến một phƣơng pháp đọc mới đòi hỏi sự sáng tạo của ngƣời đọc.

Đó là cách đọc không thụ động, đòi hỏi ngƣời đọc chủ động suy nghĩ, cùng sáng tạo với tác giả. Bên cạnh đó trong quá trình đọc, chính công chúng là ngƣời luôn khách quan trong việc “đào thải” các hiện tƣợng vô giá trị hoặc phản giá trị, cổ vũ và định hƣớng cho những xu hƣớng phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ của xã hội, của dân tộc. Với những cách tân ở nhiều mức độ khác nhau, tiểu thuyết Việt Nam đã có những thành tựu đáng kể trong nỗ lực hòa nhịp cùng dòng chảy văn học đƣơng đại thế giới. Những cách tân mạnh mẽ đó (có dấu hiệu xuất hiện chủ nghĩa hậu hiện đại trong văn chƣơng) đã phá vỡ ranh giới của hàng loạt quan niệm mang tính định giá: về chủ nghĩa hiện thực, về vai trò của chủ đề tƣ tƣởng trong tác phẩm, về tầm vóc và quy mô của các tự sự.2 Xu hướng rút ngắn dung lượng tiểu thuyết Ngày nay với sự phát triển nhƣ vũ bão của công nghệ thông tin nó cuốn nhịp độ cuộc sống đi nhanh hơn, tiểu thuyết cũng không nằm ngoài sự ảnh hƣởng đó.

Con ngƣời ngày càng có nhiều nguồn để tiếp nhận thông tin hơn nên tiểu thuyết cũng phải có quá trình vận động cho phù hợp với thời đại mới nhƣ rút ngắn dung lƣợng tiểu thuyết, không còn là những bộ trƣờng thiên tiểu thuyết mà thay vào đó là những tiểu thuyết mang hình thức một truyện dài nhƣng lại có có độ nén lớn về nội dung phản ánh. “Chân lý luôn nằm bên ngoài chúng ta, và thay vì lèn chặt đời mình bằng những ngôn từ, chúng ta có thể rút lại, nói ít đi, nhưng hãy làm sao gia Những cách tân nghệ thuật trong tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương 20 (LUAN.Phuong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ Vũ Thị Phương tăng trọng lượng mỗi từ, hãy làm cho mỗi từ chứa đầy sự bí ẩn và niềm kính sợ, ngôn ngữ xứng đáng được như vậy” [12]. Phạm Thị Hoài với Thiên Sứ (80 trang) đƣợc coi là tác giả tiên phong của tiểu thuyết ngắn ở Việt Nam, sau đó là Nguyễn Bình Phƣơng với Thoạt kì thuỷ (167 trang) Vào cõi (180 trang), Những đứa trẻ chết già (202 trang), Trí nhớ suy tàn (127 trang), Ngồi (300 trang) ; Thuận - Chinatown (227 trang), Paris 11 tháng 8 (287 trang) ; Mạc Can - Tấm ván phóng dao (193 trang); Tạ Duy Anh - Thiên thần sám hối – (125 trang) Đi tìm nhân vật (225 trang); Vũ Huy Anh - Trăm năm thoáng chốc (190 trang)…. Những tác phẩm này có sự xuất hiện của “trò chơi cấu trúc văn bản” nhằm phá hủy cốt truyện truyền thống, tiến hành biểu hiện và nhận thức thế giới theo tinh thần phân mảnh, và sự liên kết bề sâu của các phân mảnh đó tạo ra đƣợc một ý niệm nhất quán nào đó về thế giới.

Tự nó mang ý nghĩa biểu đạt sự phân rã, đổ vỡ của hiện thực đời sống đƣơng đại. Tiểu thuyết ngắn còn mang tính triết lý và chất thơ. Chất triết lý toát ra từ những suy tƣ trực tiếp, từ những tranh biện cật vấn độc thoại, từ việc công khai đem vào truyện những đoạn tiểu luận…Chất thơ lại thể hiện trong những mơ mộng, xúc cảm nội tâm, hoặc cả những chất liệu huyền thoại đƣợc các nhà văn công khai sử dụng… Hầu hết các tiểu thuyết ngắn đều tạo ra rất nhiều những biểu tƣợng nghệ thuật có sức khái quát và sức gợi cao. Biểu tƣợng có khi là những hình ảnh của cuộc sống trần thế hàng ngày, có khi là những mẫu gốc có sẵn từ truyền thống văn hóa của văn học Việt Nam và thế giới [9] 1.3 Phương thức tiếp cận tác phẩm phong phú hơn tạo ra một văn hóa đọc mới Giờ đây các nhà xuất bản, tòa soạn không còn là bà đỡ duy nhất của tiểu thuyết nữa mà không ít tác phẩm đƣợc thai nghén và sinh ra từ môi Những cách tân nghệ thuật trong tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương 21 (LUAN.Phuong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ Vũ Thị Phương trƣờng internet (Trƣờng hợp Chuyện của thiên tài của Nguyễn Thế Hoàng Linh là một điển hình).

Môi trƣờng internet (mạng điện tử toàn cầu) nhƣ các website văn hóa - văn học trong và ngoài nƣớc, các tờ báo điện tử, các blog của cá nhân,. khiến tác phẩm đến đƣợc với công chúng (ở nhiều lứa tuổi, nghề nghiệp, tầng lớp khác nhau) và cũng nhận đƣợc phản hồi nhanh chóng, rộng rãi hơn từ phía công chúng. Sự quan tâm của đông đảo độc giả với các tác phẩm: Tấm ván phóng dao, Cánh đồng bất tận, Thiên thần sám hối, Đi tìm nhân vật. trong thời gian vừa qua là những dẫn chứng tiêu biểu.

Có thể thấy “văn học mạng” chính là: văn bản đƣợc chuyển từ trang giấy lên màn ảnh, kéo theo sự thay đổi trong chính bản thân khái niệm “văn bản”. Nếu văn bản cổ điển đƣợc thiết kế theo một trật tự tuyến tính, thì văn bản điện tử, ngƣợc lại, có tính chất phi tuyến tính. Ở đó, ngƣời đọc đƣợc tự do chọn các điểm nối (link) để có thể chuyển mạch văn hay mạch truyện theo một chiều hƣớng khác, không nhất thiết phải theo một kết cấu nào cố định. Nếu văn bản theo nghĩa cổ điển là cái gì tĩnh tại, cố định thì văn bản điện tử có thể biến hoá liên tục tuỳ theo cách tiếp cận của mỗi ngƣời đọc, thậm chí, của mỗi lần đọc.

Tóm lại, bản thân “văn học trên mạng” cũng góp phần tạo ra độ mở cho việc đọc cũng như việc sáng tạo nên văn bản [11] 1.4 Một số điểm hạn chế Tuy nhiên, xét một cách tổng thể, trong xu hƣớng chung của một “làn sóng mới” ít nhiều còn mang tính chất “tìm đƣờng”, một số tiểu thuyết còn mang tính “thử nghiệm”, chƣa thực sự đạt đến độ hài hòa nhuần nhuyễn giữa tƣ tƣởng ý nghĩa của tác phẩm với hình thức nghệ thuật mới lạ (VD: Cõi người rung chuông tận thế, Khải huyền muộn. Việc cực đoan hóa khía cạnh “cái biểu hiện”, cụ thể hơn nữa là kĩ thuật tự sự, nhƣng lại không gắn với một chiều sâu của tƣ tƣởng, của quan niệm về nghệ thuật Những cách tân nghệ thuật trong tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương 22 (LUAN.Phuong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn thạc sỹ Vũ Thị Phương và con ngƣời.đã không thể dẫn tới một tác phẩm hay, thực sự thuyết phục ngƣời đọc. Bởi lẽ, điều quan trọng hơn cả là phải “biến đƣợc những kỹ thuật sáng tác đó thành những giá trị, khả năng đẩy đến tận cùng những tìm tòi nghệ thuật của mình cũng nhƣ khả năng đào sâu cái nhìn nghệ thuật dựa trên những quan sát, cảm nhận và suy tƣ cá nhân về hiện thực chứ không chỉ dựa trên những công thức sách vở có tính giáo điều. Một điểm hạn chế nữa là mặc dù các tác giả thuộc “dòng cách tân” nêu trên đều nỗ lực thay đổi truyền thống tự sự, vƣơn đến tính đa âm, tính phức điệu của tiểu thuyết ; song điều mà phần lớn các tiểu thuyết Việt Nam còn thiếu chính là một nền tảng triết học sâu sắc làm chỗ dựa cho những cảm quan, suy tƣ mới mẻ về thế giới và con ngƣời.

Bởi một tác phẩm nghệ thuật hấp dẫn thì dù ở phƣơng trời nào cũng sẽ có những mẫu số chung : phải có một chiều sâu tƣ tƣởng nhân văn, cảm quan mới mẻ về thế giới và đƣợc chứa chở trong một hình thức phù hợp, hấp dẫn. Có thể nói, nhƣ xu thế chung của tiểu thuyết phƣơng Tây, tiểu thuyết Việt Nam đầu thế kỉ XXI đang ngày càng tiến gần đến với “truyện ngắn”, đến “thơ”, đến “tiểu luận triết học”… Sự giao thoa của các thể loại trong tự sự nghệ thuật đƣơng đại, nói cho cùng là vấn đề “thu hút và biến đổi các thể loại khác” của tiểu thuyết – nhƣ Bakhtin đã từng nhận định. Nó gắn liền với bản chất, đồng thời cũng là cách thể hiện sự tồn tại và phát triển riêng của thể loại đặc biệt này. Tất nhiên, công cuộc cách tân một thể loại không phải là một việc dễ dàng và nhanh chóng: trên đƣờng đi của nó sẽ luôn có những thử nghiệm thất bại và những sáng tạo thành công.