Luận văn thạc sĩ: Các yếu tố tác động đến tổng số thu thuế ở Đông Nam Á

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tổng thu thuế tại các quốc gia Đông Nam Á, cung cấp cái nhìn sâu sắc và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Phi Khanh
• Người hướng dẫn: Ts. Phạm Quốc Hùng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các yếu tố tác động đến tổng số thu thuế - Nghiên cứu trường hợp các quốc gia Đông Nam Á
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sỹ Kinh tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LỜI MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.7. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan về thuế
• 2.2. Các yếu tố tác động đến tổng số thu thuế
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm
• 3.4. Kỹ thuật hồi qui
• 3.5. Kết quả và thảo luận
• 3.6. Phân tích bằng đồ thị
• 3.7. Hàm ý chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến thu thuế ở Đông Nam Á

Thu thuế là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính phủ các quốc gia, đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổng số thu thuế không chỉ liên quan đến chính sách thuế mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố kinh tế, xã hội và chính trị. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến thu thuế, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các quốc gia trong khu vực.

1.1. Các yếu tố kinh tế tác động đến thu thuế

Các yếu tố kinh tế như thu nhập bình quân đầu người, độ mở thương mại và tỷ trọng ngành nông nghiệp trong GDP có ảnh hưởng lớn đến khả năng thu thuế của chính phủ. Nghiên cứu cho thấy rằng, khi thu nhập bình quân đầu người tăng, khả năng đóng thuế của người dân cũng tăng theo, từ đó làm tăng tổng số thu thuế.

1.2. Tác động của chính sách thuế đến thu thuế

Chính sách thuế đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức thu thuế. Các chính sách thuế hợp lý và công bằng sẽ khuyến khích người dân và doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế của mình. Ngược lại, chính sách thuế không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng trốn thuế và giảm thu nhập cho ngân sách nhà nước.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thu thuế ở Đông Nam Á

Mặc dù có nhiều yếu tố tích cực, nhưng việc thu thuế ở Đông Nam Á vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như tham nhũng, thiếu minh bạch trong quản lý thuế và sự không đồng đều trong phát triển kinh tế giữa các quốc gia là những rào cản lớn.

2.1. Tham nhũng và quản lý thuế

Tham nhũng trong hệ thống thuế có thể làm giảm hiệu quả thu thuế. Khi người dân không tin tưởng vào hệ thống thuế, họ có xu hướng trốn thuế hoặc không thực hiện nghĩa vụ của mình. Điều này dẫn đến giảm thu nhập cho ngân sách nhà nước.

2.2. Sự không đồng đều trong phát triển kinh tế

Sự khác biệt trong mức độ phát triển kinh tế giữa các quốc gia Đông Nam Á cũng ảnh hưởng đến khả năng thu thuế. Các quốc gia phát triển hơn có khả năng thu thuế cao hơn, trong khi các quốc gia đang phát triển gặp khó khăn trong việc huy động nguồn thu từ thuế.

III. Phương pháp cải cách thuế hiệu quả cho các quốc gia Đông Nam Á

Để tăng cường khả năng thu thuế, các quốc gia Đông Nam Á cần thực hiện các cải cách thuế hiệu quả. Những cải cách này không chỉ giúp tăng cường nguồn thu mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

3.1. Cải cách chính sách thuế

Cải cách chính sách thuế cần tập trung vào việc đơn giản hóa quy trình thu thuế và giảm thiểu các loại thuế không cần thiết. Điều này sẽ giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.

3.2. Tăng cường minh bạch trong quản lý thuế

Minh bạch trong quản lý thuế là yếu tố quan trọng để xây dựng lòng tin của người dân đối với hệ thống thuế. Các quốc gia cần công khai thông tin về cách thức thu thuế và sử dụng nguồn thu từ thuế để người dân có thể giám sát.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thu thuế

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến thu thuế ở Đông Nam Á đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến khả năng thu thuế. Các kết quả này có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách thuế hiệu quả hơn cho các quốc gia trong khu vực.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các quốc gia Đông Nam Á

Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có chính sách thuế hợp lý và minh bạch thường có tỷ lệ thu thuế cao hơn. Điều này cho thấy rằng việc cải cách chính sách thuế là cần thiết để tăng cường khả năng thu thuế.

4.2. Ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đề xuất các chính sách thuế cho các quốc gia Đông Nam Á, nhằm tăng cường khả năng thu thuế và giảm sự phụ thuộc vào tài chính nước ngoài.

V. Kết luận và tương lai của thu thuế ở Đông Nam Á

Tương lai của thu thuế ở Đông Nam Á phụ thuộc vào khả năng cải cách chính sách thuế và quản lý thuế hiệu quả. Các quốc gia cần hợp tác chặt chẽ để chia sẻ kinh nghiệm và thực hiện các cải cách cần thiết.

5.1. Tương lai của chính sách thuế ở Đông Nam Á

Chính sách thuế trong tương lai cần phải linh hoạt và thích ứng với sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Các quốc gia cần xem xét việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý thuế để nâng cao hiệu quả thu thuế.

5.2. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thuế

Hợp tác quốc tế là cần thiết để các quốc gia Đông Nam Á có thể học hỏi lẫn nhau và cải thiện hệ thống thuế của mình. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm sẽ giúp các quốc gia nâng cao khả năng thu thuế và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn thu ngân sách bền vững đóng vai trò huyết mạch đối với sự tồn tại và năng lực điều hành kinh tế - xã hội của mọi quốc gia. Theo các phân tích kinh tế học phát triển của Kaldor (1963), để đảm bảo năng lực chi tiêu công và tài trợ các mục tiêu phúc lợi dài hạn, một quốc gia muốn phát triển cần nâng mức động viên thuế cao hơn các nước đang phát triển từ 10% đến 15%. Trong khi một số quốc gia như Botswana, Seychelles có thể đạt tỷ lệ tổng thu thuế trên GDP vượt mốc 40%, thì nhiều nền kinh tế đang phát triển khác như Argentina hay Nigeria lại gặp rất nhiều khó khăn để nâng chỉ số này vượt mức 11%. Việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn vay và viện trợ nước ngoài tiềm ẩn nguy cơ khủng hoảng nợ công sâu sắc, đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường năng lực huy động nguồn thu nội bộ từ thuế.

Luận văn Thạc sĩ Kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Nguyễn Phi Khanh tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh tập trung giải quyết bài toán xác định và định lượng các yếu tố cấu trúc tác động đến tổng số thu thuế của chính phủ trung ương. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá mức độ ảnh hưởng của thu nhập bình quân đầu người, độ mở thương mại, tỷ trọng ngành nông nghiệp, tỷ trọng ngành công nghiệp và lạm phát đối với tỷ lệ thu thuế trên GDP. Phạm vi nghiên cứu bao quát 7 quốc gia Đông Nam Á gồm Việt Nam, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines và Thái Lan trong giai đoạn 13 năm từ năm 2000 đến năm 2012. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng khi phân tích một khu vực có tỷ lệ thu thuế trung bình đạt 13,29% GDP và mức tiết kiệm quốc gia xấp xỉ 30% GDP, từ đó cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam chủ động ứng phó với thách thức giảm thu từ thuế quan khi thực thi đầy đủ các cam kết của Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) từ mốc năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý thuyết tài chính công hiện đại kết hợp với các lý thuyết kinh tế vĩ mô kinh điển để luận giải bản chất của nguồn thu thuế. Trước hết, quy luật Wagner chỉ ra rằng khi thu nhập bình quân đầu người gia tăng, nhu cầu của xã hội đối với hàng hóa và dịch vụ công cộng có xu hướng tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế, từ đó mở rộng quy mô chi tiêu chính phủ và nâng cao năng lực động viên thuế. Thứ hai, lý thuyết về cấu trúc kinh tế của Tanzi (1992) và mô hình mở rộng của Ajaz và Ahmed (2010) giải thích sự khác biệt trong năng lực thu thuế thông qua sự dịch chuyển cơ cấu giữa khu vực nông nghiệp và công nghiệp. Ngoài ra, lý thuyết đường cong Laffer và hiệu ứng Tanzi (1977) về độ trễ thu thuế trong điều kiện lạm phát cũng được áp dụng nhằm phân tích môi trường kinh tế vĩ mô.

Các khái niệm cốt lõi trong mô hình nghiên cứu bao gồm:

• Hệ số huy động thuế ($Tax/GDP$): Tỷ lệ phần trăm giữa tổng số thu thuế và tổng sản phẩm quốc nội, phản ánh ranh giới phân chia nguồn lực giữa khu vực công và khu vực tư nhân.
• Thu nhập bình quân đầu người thực ($\ln PCI$): Đo lường bằng logarit tự nhiên của GDP tính theo ngang giá sức mua chia cho dân số, đại diện cho trình độ phát triển kinh tế chung.
• Độ mở thương mại ($OPEN$): Đo lường bằng tỷ lệ tổng kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu trên GDP.
• Cơ cấu ngành kinh tế: Đo lường bằng tỷ trọng giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp ($AGR$) và ngành công nghiệp ($IND$) trong GDP.
• Tỷ lệ lạm phát ($INF$): Đo lường bằng tốc độ tăng giá hàng năm tính theo chỉ số giảm phát GDP.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng dựa trên mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng (panel data). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 7 quốc gia thành viên ASEAN được thu thập liên tục trong 13 năm từ năm 2000 đến năm 2012, tạo nên bộ dữ liệu cân bằng gồm 91 quan sát ($N = 7$, $T = 13$). Việc lựa chọn mẫu 7 quốc gia này xuất phát từ tính tương đồng cao về địa lý, khí hậu, trình độ phát triển ở mức thu nhập trung bình thấp đến khá, đồng thời đều có nền kinh tế hướng về xuất khẩu với mức tiết kiệm nội địa đạt trung bình 30% GDP. Luận văn loại trừ Singapore và Brunei do hai nước này có thu nhập bình quân đầu người rất cao thuộc nhóm phát triển, đồng thời loại bỏ Myanmar do không đủ dữ liệu thống kê đồng bộ.

Toàn bộ dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ nguồn thống kê thường niên của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Để xử lý dữ liệu bảng, nghiên cứu áp dụng các phương pháp hồi quy tiên tiến bao gồm: Mô hình hồi quy bình phương bé nhất thông thường (Pooled OLS), Mô hình các ảnh hưởng cố định (FEM) và Mô hình các ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM). Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp kiểm soát các đặc tính riêng biệt không quan sát được của từng quốc gia theo thời gian, đồng thời tăng bậc tự do và nâng cao độ tin cậy của các hệ số ước lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dữ liệu thống kê mô tả cho thấy tỷ lệ thu thuế trung bình của 7 quốc gia Đông Nam Á trong giai đoạn 2000 – 2012 đạt mức 13,29% GDP, với giá trị trung bình logarit GDP bình quân đầu người đạt 8,04. Kết quả ước lượng thực nghiệm chỉ ra 4 phát hiện chủ yếu:

• Thu nhập bình quân đầu người ($\ln PCI$) có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đối với tỷ lệ thu thuế trên GDP, khẳng định rằng sự tăng trưởng kinh tế tạo nền tảng trực tiếp để mở rộng khả năng đóng góp thuế của toàn xã hội.
• Độ mở thương mại ($OPEN$) tác động tích cực đến tổng số thu thuế. Mặc dù quá trình tự do hóa thương mại làm giảm thuế suất biên giới, nhưng việc mở rộng quy mô xuất nhập khẩu vượt mức 100% đến 200% GDP tại một số quốc gia đã làm gia tăng đáng kể cơ sở thu thuế tổng thể.
• Tỷ trọng ngành công nghiệp ($IND$) có mối tương quan thuận mạnh mẽ với số thu thuế, trong khi tỷ trọng ngành nông nghiệp ($AGR$) tác động ngược chiều rất rõ nét. Tại các nền kinh tế có tỷ trọng nông nghiệp cao trên 30% GDP (như Lào, Campuchia), tỷ lệ thu thuế thường chỉ dao động ở mức thấp dưới 10% đến 12% GDP.
• Biến số lạm phát ($INF$) thể hiện tác động làm suy giảm số thu thuế thực tế khi thời gian thu nộp thuế bị kéo dài.

Thảo luận kết quả

Tác động tiêu cực của tỷ trọng nông nghiệp đối với thu thuế được giải thích bởi đặc thù sản xuất nông nghiệp tại các nước đang phát triển: tỷ lệ kinh tế tự cung tự cấp cao, số lượng hộ nông dân canh tác nhỏ lẻ chiếm tỷ trọng lớn, thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt và thiếu hệ thống sổ sách kế toán. Điều này làm tăng chi phí quản lý thu thuế và khiến việc áp thuế trực tiếp trở nên khó khăn về mặt chính trị - xã hội. Ngược lại, ngành công nghiệp tập trung các doanh nghiệp quy mô lớn, có chuỗi giá trị gia tăng cao và quy trình hạch toán rõ ràng, giúp cơ quan thuế dễ dàng quản lý và thu nộp với chi phí hành chính thấp hơn.

Về mức độ mở cửa thương mại, kết quả thực nghiệm củng cố quan điểm của Rodrik (1998) và Ghura (1998) khi cho rằng việc tham gia sâu vào thương mại quốc tế giúp hiện đại hóa quy trình hải quan và mở rộng giao dịch thương mại chính thức. Trên các đồ thị phân tán được thể hiện trong nghiên cứu, đường hồi quy giữa độ mở thương mại, tỷ trọng công nghiệp với tổng số thu thuế đều có độ dốc dương rõ rệt, đối lập hoàn toàn với đường dốc âm của tỷ trọng nông nghiệp. Những kết quả này hoàn toàn thống nhất với các nghiên cứu tiền nghiệm của Chelliah (1971), Tanzi (1992) và Stotsky & WoldeMariam (1997).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm khuyến nghị chính sách trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả huy động nguồn thu thuế:

• Tái cấu trúc hệ thống thuế gián thu nội địa: Bộ Tài chính cần chủ động xây dựng lộ trình mở rộng cơ sở tính thuế của thuế Giá trị gia tăng (VAT) và thuế Tiêu thụ đặc biệt, nhằm bù đắp mức suy giảm nguồn thu thuế xuất nhập khẩu khi mức thuế quan giảm về 0% theo Hiệp định FTA. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ động viên thuế nội địa tăng trưởng ổn định từ 10% đến 12% mỗi năm.
• Đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa khu vực nông nghiệp: Chính phủ cần ban hành các gói chính sách khuyến khích chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp truyền thống sang công nghiệp chế biến và dịch vụ giá trị cao. Đối với khu vực nông nghiệp, cần khuyến khích thành lập các doanh nghiệp nông nghiệp quy mô lớn và hợp tác xã kiểu mới để đưa hoạt động sản xuất vào khu vực chính thức, giảm tỷ lệ thất thu thuế nông thôn xuống dưới mức 15%.
• Hiện đại hóa quy trình quản lý và chuyển đổi số ngành thuế: Tổng cục Thuế cần đẩy nhanh việc áp dụng hóa đơn điện tử, triển khai hệ thống khai thuế trực tuyến đồng bộ và tích hợp dữ liệu giao dịch điện tử. Giải pháp này giúp cắt giảm tối thiểu 30% thời gian thực hiện thủ tục thuế cho doanh nghiệp, đồng thời hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ thuế và người nộp thuế nhằm ngăn chặn các hành vi tham nhũng và gian lận thuế.
• Ổn định môi trường kinh tế vĩ mô và rút ngắn độ trễ thu thuế: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần phối hợp chặt chẽ để kiểm soát lạm phát ở mức an toàn dưới 5% hàng năm. Song song đó, cơ quan thuế cần rút ngắn chu kỳ quyết toán và nộp thuế để loại bỏ hiệu ứng Tanzi, bảo toàn giá trị thực của nguồn thu ngân sách nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách: Các chuyên viên tại Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và cơ quan hải quan có thể ứng dụng mô hình định lượng để dự báo nguồn thu ngân sách, đánh giá tác động của các hiệp định tự do hóa thương mại và xây dựng chiến lược cải cách hệ thống thuế trung hạn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu thuộc chuyên ngành Tài chính công, Kinh tế phát triển và Kinh tế quốc tế, cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh và quy trình xử lý dữ liệu bảng chuẩn mực với 91 quan sát.
• Chuyên gia phân tích tại các tổ chức tài chính quốc tế: Các nhà kinh tế học tại Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) có thể sử dụng các chỉ số về hệ số huy động thuế 13,29% GDP để phân tích năng lực tài khóa của các quốc gia Đông Nam Á.
• Giám đốc tài chính và chuyên viên tư vấn thuế doanh nghiệp: Đội ngũ quản lý tài chính tại các tập đoàn đa quốc gia hoạt động trong khối ASEAN có thể nắm bắt xu hướng điều chỉnh chính sách thuế và cơ cấu kinh tế của từng quốc gia để xây dựng kế hoạch quản trị nghĩa vụ thuế tối ưu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ trọng ngành nông nghiệp cao lại tác động tiêu cực đến tỷ lệ thu thuế trên GDP? Ngành nông nghiệp tại các nước đang phát triển chủ yếu gồm nhiều hộ gia đình sản xuất tự cung tự cấp với thu nhập thấp và giao dịch tiền mặt. Chi phí hành chính để giám sát và thu thuế từ hàng triệu nông hộ nhỏ lẻ thường vượt quá số thuế thu được, khiến tỷ lệ huy động thuế trên GDP giảm rõ rệt tại các nước có tỷ trọng nông nghiệp lớn.

2. Độ mở thương mại gia tăng có làm giảm thu thuế khi các hiệp định FTA cắt giảm thuế quan về 0% không? Trong ngắn hạn, cắt giảm thuế quan làm giảm nguồn thu trực tiếp từ thuế nhập khẩu. Tuy nhiên, độ mở thương mại kích thích tăng trưởng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, thúc đẩy sản xuất công nghiệp và mở rộng doanh thu doanh nghiệp, từ đó gia tăng mạnh nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế VAT nội địa để bù đắp thâm hụt.

3. Vì sao nghiên cứu lại loại trừ Singapore, Brunei và Myanmar khỏi mẫu dữ liệu? Nghiên cứu tập trung vào các quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình tương đồng. Singapore và Brunei là các nền kinh tế phát triển với thu nhập bình quân rất cao và cơ cấu tài chính đặc thù, trong khi Myanmar thiếu hụt dữ liệu thống kê đồng bộ trong giai đoạn 2000 – 2012, nên việc loại trừ đảm bảo tính chuẩn xác cho mô hình.

4. Mức thu nhập bình quân đầu người tác động đến nguồn thu thuế theo cơ chế nào? Thu nhập bình quân đầu người tăng thể hiện năng lực tài chính và mức độ sẵn sàng chi trả thuế của cá nhân và doanh nghiệp được nâng cao. Đồng thời, theo quy luật Wagner, thu nhập cao thúc đẩy nhu cầu xã hội đối với cơ sở hạ tầng, an sinh và dịch vụ công, buộc chính phủ phải mở rộng năng lực quản lý và thu thuế hiệu quả hơn.

5. Hiệu ứng Tanzi giải thích tác động của lạm phát đến thu ngân sách thực tế ra sao? Hiệu ứng Tanzi chỉ ra rằng luôn có một khoảng thời gian trễ nhất định giữa thời điểm nghĩa vụ thuế phát sinh và thời điểm tiền thuế được nộp vào kho bạc. Khi lạm phát gia tăng trong khoảng thời gian trễ này, giá trị thực của số tiền thuế mà chính phủ thu về sẽ bị xói mòn nghiêm trọng so với dự toán ban đầu.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng thành công tác động của các yếu tố cấu trúc kinh tế đến tỷ lệ thu thuế trên GDP tại 7 quốc gia Đông Nam Á giai đoạn 2000 – 2012 với mức thu thuế trung bình đạt 13,29% GDP.
• Xác nhận mối quan hệ cùng chiều có ý nghĩa thống kê của thu nhập bình quân đầu người, độ mở thương mại và tỷ trọng ngành công nghiệp đối với năng lực huy động nguồn thu thuế.
• Chỉ rõ rào cản từ tỷ trọng ngành nông nghiệp cao và lạm phát đối với khả năng mở rộng nguồn thu ngân sách của các chính phủ đang phát triển.
• Cung cấp cơ sở khoa học để Bộ Tài chính Việt Nam triển khai cải cách chính sách thuế gián thu nội địa và hiện đại hóa quản lý thuế trước lộ trình tự do hóa thương mại hoàn toàn từ năm 2015.
• Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng mô hình bằng việc bổ sung dữ liệu về các biến thể chế như mức độ kiểm soát tham nhũng và chất lượng quản trị công nhằm hoàn thiện bức tranh toàn diện về tài chính công khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chương 2. Phương pháp nghiên cứu. Kết quả và thảo luận.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Chương 2: Cơ sở lý thuyết 2. Tổng quan về thuế 2. Nguồn gốc của thuế Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh rằng, thuế ra đời là một tất yếu khách quan, gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của nhà nước. Để duy trì sự tồn tại của mình, nhà nước cần có những nguồn tài chính để chi tiêu, trước hết là chi cho việc duy trì và củng cố bộ máy cai trị từ trung ương đến địa phương, thuộc phạm vi lãnh thổ mà nhà nước đó đang cai quản; chi cho các công việc ban đầu thuộc chức năng của nhà nước như: quốc phòng, an ninh, chi cho xây dựng và phát triển các cơ sở hạ tầng; chi cho các vấn đề về phúc lợi công cộng, về sự nghiệp, về xã hội trước mắt và lâu dài.

Để có nguồn tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu chung, nhà nước thường sử dụng ba hình thức động viên đó là: quyên góp của dân, vay của dân và dùng quyền lực nhà nước bắt buộc dân phải đóng góp. Trong đó, hình thức quyên góp tiền và tài sản của dân và hình thức vay của dân là những hình thức tự nguyện, không mang tính ổn định và lâu dài, thường được nhà nước sử dụng có giới hạn trong một số trường hợp đặc biệt, để bổ sung cho những nhiệm vụ chi đột xuất hoặc cấp bách. Để đáp ứng nhu cầu chi tiêu thường xuyên, nhà nước dùng quyền lực buộc dân phải đóng góp một phần thu nhập của mình cho ngân sách nhà nước. Đây là hình thức cơ bản nhất để huy động tập trung nguồn tài chính cho đất nước.

Hình thức nhà nước dùng quyền lực buộc dân đóng góp để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của mình - chính là thuế. Về quan hệ giữa nhà nước và thuế, Mác đã viết: "Thuế là cơ sở kinh tế của bộ máy nhà nước, là thủ đoạn đơn giản để kho bạc thu được tiền hay sản vật mà người dân phải đóng góp để dùng vào mọi việc chi tiêu của nhà nước" (Mác- Ăng Ghen tuyển tập, Nhà xuất bản Sự thật, 1961 trích trong Chuyên đề lý luận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 cơ bản về thuế, 2009). Ăng ghen cũng đã viết: "Để duy trì quyền lực công cộng, cần phải có sự đóng góp của công dân cho nhà nước, đó là thuế" (Ăng Ghen: Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và Nhà nước – Nhà xuất bản Sự thật, 1962 trích trong Chuyên đề lý luận cơ bản về thuế, 2009). Thuế luôn gắn chặt với sự hình thành và tồn tại của hệ thống nhà nước, đồng thời thuế cũng phát triển cùng với sự phát triển của hệ thống nhà nước.

Bản chất của thuế Mặc dù thuế được coi là công cụ chủ yếu để huy động tập trung nguồn lực tài chính cho nhà nước, nhưng không có nghĩa là nhà nước có thể quy định mức động viên thuế cao để tăng thu về thuế bằng mọi giá, mà mức độ động viên thuế chỉ có một giới hạn nhất định. Nếu nhà nước dùng quyền lực để tập trung quá mức phần thu nhập từ tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào cho ngân sách nhà nước, thì phần GDP còn lại dành cho các doanh nghiệp và cá nhân sẽ giảm xuống. Đến một lúc nào đó, nếu họ nhận thấy rằng công sức bỏ vào kinh doanh, vào làm việc được bù đắp không thoả đáng thì họ sẽ nghỉ không kinh doanh hoặc chuyển sang kinh doanh ngầm và tìm mọi cách để trốn thuế.