910 Các Yếu Tố Tác Động Đến Thu Nhập Lãi Thuần Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu 910 các yếu tố tác động đến thu nhập lãi thuần của các nh tmcp tại vn khóa luận tốt nghiệp đại học, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Phan Thị Huyền Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Dư Thị Lan Quỳnh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Thu Nhập Lãi Thuần Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu riêng
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp đề tài
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về tỷ lệ thu nhập lãi thuần
• 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập lãi thuần
• 2.3. Bằng chứng thực nghiệm
• 2.3.1. Những nghiên cứu thực nghiệm ngoài nước
• 2.3.2. Những nghiên cứu thực nghiệm trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Giới thiệu mô hình nghiên cứu
• 3.3. Các biến trong mô hình
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Các biến độc lập
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả phân tích mẫu nghiên cứu
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Ước lượng mô hình hồi quy
• 4.4.1. Kiểm định lựa chọn phương pháp hồi quy
• 4.4.2. Kiểm định khuyết tật mô hình
• 4.4.3. Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi
• 4.4.4. Kiểm định tự tương quan
• 4.4.5. Kết quả hồi quy theo phương pháp GLS
• 4.5. Thảo luận kết quả hồi quy theo phương pháp GLS
• 4.5.1. Quy mô ngân hàng
• 4.5.2. Mức độ ngại rủi ro
• 4.5.3. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên vốn huy động
• 4.5.4. Rủi ro tín dụng
• 4.5.5. Hiệu quả quản lý
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý, KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hàm ý, kiến nghị
• 5.1.1. Hàm ý quản trị cho quy mô ngân hàng
• 5.1.2. Hàm ý quản trị cho vốn chủ sở hữu
• 5.1.3. Hàm ý quản trị cho tỷ lệ dư nợ cho vay trên vốn huy động
• 5.1.4. Hàm ý quản trị cho rủi ro tín dụng
• 5.1.5. Hàm ý quản trị cho quản lý chi phí
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập lãi thuần

Thu nhập lãi thuần (NIM) là một chỉ số quan trọng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại. Nó phản ánh hiệu quả trong việc quản lý tài sản và nợ của ngân hàng. NIM không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn là yếu tố quyết định trong việc duy trì sự ổn định tài chính. Các yếu tố ảnh hưởng đến NIM bao gồm quy mô ngân hàng, mức độ ngại rủi ro, và chất lượng quản lý. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các ngân hàng tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao khả năng cạnh tranh.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thu nhập lãi thuần

Thu nhập lãi thuần được xác định bằng chênh lệch giữa tổng thu nhập từ lãi và tổng chi phí lãi. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả tài chính của ngân hàng. Theo Tarus và các cộng sự (2012), NIM là chỉ số phản ánh khả năng sinh lời của ngân hàng.

1.2. Tại sao NIM lại quan trọng trong ngân hàng thương mại

NIM không chỉ là chỉ số tài chính mà còn là yếu tố quyết định trong việc thu hút đầu tư và duy trì sự ổn định của ngân hàng. Các ngân hàng có NIM cao thường có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

II. Các thách thức trong việc duy trì thu nhập lãi thuần

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì thu nhập lãi thuần. Sự cạnh tranh gia tăng từ các ngân hàng khác và các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tạo ra áp lực lớn lên NIM. Bên cạnh đó, các yếu tố vĩ mô như chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế cũng ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.1. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự gia tăng cạnh tranh trong ngành ngân hàng đã dẫn đến việc giảm lãi suất cho vay, ảnh hưởng trực tiếp đến NIM. Các ngân hàng cần tìm kiếm các chiến lược khác nhau để duy trì lợi nhuận.

2.2. Tác động của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có thể ảnh hưởng đến lãi suất và từ đó tác động đến thu nhập lãi thuần. Việc điều chỉnh lãi suất có thể tạo ra những biến động lớn trong NIM của ngân hàng.

III. Phương pháp cải thiện thu nhập lãi thuần cho ngân hàng

Để cải thiện thu nhập lãi thuần, các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiệu quả. Việc tối ưu hóa quy trình cho vay và huy động vốn là rất quan trọng. Ngoài ra, ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro tín dụng và chi phí hoạt động.

3.1. Tối ưu hóa quy trình cho vay

Ngân hàng cần cải thiện quy trình xét duyệt cho vay để giảm thiểu thời gian và chi phí. Việc này không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn nâng cao hiệu quả thu nhập lãi.

3.2. Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả

Quản lý rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì thu nhập lãi thuần. Ngân hàng cần xây dựng các chính sách tín dụng chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về thu nhập lãi thuần

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập lãi thuần đã chỉ ra rằng quy mô ngân hàng và chất lượng quản lý có tác động tích cực đến NIM. Các ngân hàng cần áp dụng các kết quả nghiên cứu này vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Kinh nghiệm từ các ngân hàng lớn

Các ngân hàng lớn thường có quy mô và khả năng quản lý tốt hơn, từ đó duy trì NIM ổn định. Học hỏi từ các ngân hàng này có thể giúp các ngân hàng nhỏ cải thiện hiệu quả hoạt động.

4.2. Các chính sách khuyến khích từ chính phủ

Chính phủ có thể đưa ra các chính sách hỗ trợ để giúp các ngân hàng cải thiện thu nhập lãi thuần, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ngành ngân hàng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thu nhập lãi thuần

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng thu nhập lãi thuần là một chỉ số quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Các yếu tố như quy mô ngân hàng, mức độ ngại rủi ro và chất lượng quản lý đều có tác động lớn đến NIM. Tương lai của thu nhập lãi thuần phụ thuộc vào khả năng thích ứng của ngân hàng với các biến động của thị trường.

5.1. Dự báo về thu nhập lãi thuần trong tương lai

Dự báo cho thấy rằng thu nhập lãi thuần sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ các yếu tố vĩ mô và nội tại ngân hàng. Các ngân hàng cần chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với những thay đổi này.

5.2. Các khuyến nghị cho ngân hàng thương mại

Ngân hàng cần xây dựng các chiến lược dài hạn để duy trì và cải thiện thu nhập lãi thuần. Việc đầu tư vào công nghệ và cải thiện quy trình quản lý sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động trung gian tín dụng đóng vai trò huyết mạch trong hệ thống tài chính, chiếm từ 75% đến 80% tổng tài sản và tạo ra nguồn thu nhập chủ đạo cho toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam. Thu nhập lãi thuần (Net Interest Margin - NIM) là chỉ số tài chính cốt lõi phản ánh mức chênh lệch giữa lợi suất sinh lời từ tài sản có (cho vay, đầu tư) và chi phí huy động vốn từ tài sản nợ (tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá). Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước (NHNN) siết chặt quy định an toàn vốn theo chuẩn mực Basel II (Thông tư 41/2016/TT-NHNN) và kiểm soát tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (Thông tư 22/2019/TT-NHNN), việc tối ưu hóa NIM trở thành bài toán chiến lược sống còn đối với các nhà quản trị ngân hàng.

       +-----------------------------------------------------------+
       |   Tổng Thu Nhập Hoạt Động Của Hệ Thống Ngân Hàng Việt Nam |
       +-----------------------------------------------------------+
                                     |
              +----------------------+----------------------+
              |                                             |
              v                                             v
   +-----------------------+                    +-----------------------+
   |  Thu Nhập Lãi Thuần   |                    | Thu Nhập Ngoài Lãi    |
   |      (75% - 80%)      |                    |      (20% - 25%)      |
   |  [Trọng tâm nghiên cứu]|                   |  [Phí dịch vụ, FX...] |
   +-----------------------+                    +-----------------------+

Thực tế giai đoạn 2012–2021 cho thấy biên lãi thuần của các NHTM cổ phần Việt Nam có sự phân hóa và biến động rất lớn, dao động từ mức đáy 0,55% (HDBank, năm 2013) đến đỉnh điểm 9,67% (VPBank, năm 2019) với giá trị bình quân đạt 3,03% (độ lệch chuẩn 1,33%). Các phương pháp quản trị truyền thống gặp phải các điểm nghẽn nghiêm trọng (pain points):

• Thiếu mô hình lượng hóa chuẩn xác mối quan hệ phi đồng nhất giữa quy mô vốn, chi phí dự phòng rủi ro và hiệu quả vận hành tới NIM.
• Các ước lượng OLS thông thường bị sai lệch do tồn tại hiện tượng tự tương quan (autocorrelation) và phương sai sai số thay đổi (heteroskedasticity) trong dữ liệu bảng.
• Khó khăn trong việc xác định điểm cân bằng giữa tăng trưởng dư nợ (LDR) và kiểm soát rủi ro tín dụng (LLP).

Dự án nghiên cứu được triển khai với 3 mục tiêu cụ thể:

1. Xác định hệ thống các nhân tố nội tại (quy mô ngân hàng, tỷ lệ an toàn vốn, quy mô cho vay, thanh khoản, rủi ro tín dụng, tỷ lệ cho vay/huy động, thu nhập ngoài lãi, chi phí hoạt động) và nhân tố vĩ mô (tăng trưởng GDP) tác động đến NIM.
2. Kiểm định và xử lý triệt để các khuyết tật mô hình kinh tế lượng trên dữ liệu bảng (panel data) 29 NHTM giai đoạn 2012–2021 (289 quan sát) bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares - FGLS).
3. Đề xuất khung giải pháp quản trị danh mục tài sản Có - tài sản Nợ (ALM) nhằm duy trì tỷ lệ NIM tối ưu và tăng cường năng lực cạnh tranh.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 29 NHTM cổ phần niêm yết và giao dịch trên các sàn HOSE, HNX, UPCOM trong khoảng thời gian 10 năm liên tục (2012–2021). Giới hạn nghiên cứu không bao gồm các ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài và các ngân hàng bị mua lại bắt buộc do tính chất đặc thù về cấu trúc dữ liệu tài chính.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu tổng quan các mô hình kinh tế lượng tài chính áp dụng tại các thị trường mới nổi chỉ ra sự đa dạng nhưng cũng bộc lộ những hạn chế kỹ thuật rõ nét:

Phương pháp nghiên cứu	Ưu điểm	Nhược điểm / Rào cản kỹ thuật	Nghiên cứu điển hình
Pooled OLS (Gộp cổ điển)	Đơn giản, dễ tính toán trên mẫu nhỏ.	Bỏ qua yếu tố đặc thù riêng lẻ từng ngân hàng và yếu tố thời gian; ước lượng chệch khi có biến tiềm ẩn.	Ong Tze San & Teh Boon Heng (2013)
Fixed Effects Model (FEM)	Kiểm soát hoàn toàn các đặc tính bất biến theo thời gian của từng ngân hàng.	Không xử lý được hiện tượng phương sai sai số thay đổi giữa các thực thể và tự tương quan chuỗi bậc 1.	Jima (2018), Tarus et al. (2012)
Random Effects Model (REM)	Tiết kiệm bậc tự do, phản ánh sai số ngẫu nhiên giữa các ngân hàng.	Dễ phát sinh hiện tượng nội sinh nếu sai số ngẫu nhiên tương quan với các biến giải thích.	Hoàng Trung Khánh & Vũ Thị Dân Trà (2015)
FGLS / GLS Robust (Giải pháp chọn)	Khắc phục hoàn toàn phương sai thay đổi (Groupwise Heteroskedasticity) và tự tương quan (Autocorrelation).	Đòi hỏi dữ liệu bảng lớn ($N$ và $T$ đủ điều kiện) và quy trình kiểm định khuyết tật nghiêm ngặt.	Lestari et al. (2021), Khóa luận tác giả (2022)

Yêu cầu phân tích dữ liệu được phân loại theo tiêu chuẩn MoSCoW:

• Must have: Xử lý dữ liệu bảng không cân bằng (Unbalanced Panel Data) 289 quan sát; kiểm định đa cộng tuyến qua hệ số Variance Inflation Factor (VIF); kiểm định lựa chọn mô hình qua F-test, Breusch-Pagan LM test, Hausman test; kiểm định khuyết tật bằng Modified Wald test và Wooldridge test; ước lượng hiệu chỉnh sai số bằng FGLS.
• Should have: Bóc tách độ nhạy của NIM theo từng nhóm biến quy mô tài sản (SIZ), chi phí hoạt động (OPE), và tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP).
• Could have: Phân tích đối sánh tác động của cú sốc đại dịch COVID-19 (giai đoạn 2020–2021) tới tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP).
• Won't have: Mô hình hóa chuỗi phi tuyến bậc cao hoặc mạng nơ-ron học sâu (Deep Learning) nhằm đảm bảo tính diễn giải kinh tế lượng (interpretability).

Thiết kế hệ thống

Mô hình nghiên cứu định lượng tổng quát được chuẩn hóa dưới dạng phương trình hồi quy tuyến tính đa biến:

$$\text{NIM}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZ}{it} + \beta_2 \text{CAP}{it} + \beta_3 \text{LAR}{it} + \beta_4 \text{LDR}{it} + \beta_5 \text{LLP}{it} + \beta_6 \text{LIQ}{it} + \beta_7 \text{NII}{it} + \beta_8 \text{OPE}_{it} + \beta_9 \text{GDP}t + e{it}$$

Cấu trúc các biến đo lường trong hệ thống:

Mã biến	Tên chỉ tiêu	Công thức xác định	Đơn vị tính / Thang đo
NIM	Thu nhập lãi thuần	$(\text{Thu nhập lãi} - \text{Chi phí lãi}) / \text{Tài sản sinh lời bình quân}$	Tỷ lệ (%)
SIZ	Quy mô ngân hàng	$\log(\text{Tổng tài sản})$	Logarit tự nhiên
CAP	Mức độ an toàn vốn	$\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$	Tỷ lệ (%)
LAR	Quy mô dư nợ cho vay	$\log(\text{Tổng dư nợ cho vay khách hàng})$	Logarit tự nhiên
LDR	Tỷ lệ cho vay / tiền gửi	$\text{Dư nợ cho vay} / \text{Tổng vốn huy động}$	Tỷ lệ (%)
LLP	Rủi ro tín dụng	$\text{Dự phòng rủi ro tín dụng} / \text{Tổng dư nợ cho vay}$	Tỷ lệ (%)
LIQ	Tính thanh khoản	$\text{Tài sản thanh khoản nhanh} / \text{Tổng tài sản}$	Tỷ lệ (%)
NII	Thu nhập ngoài lãi	$\text{Thu nhập ngoài lãi thuần} / \text{Tài sản sinh lời bình quân}$	Tỷ lệ (%)
OPE	Hiệu quả quản lý chi phí	$\text{Tổng chi phí hoạt động} / \text{Tổng thu nhập hoạt động}$	Tỷ lệ (%)
GDP	Tăng trưởng kinh tế	$(\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}) / \text{GDP}_{t-1} \times 100$	Tỷ lệ (%)

Methodology

Phương pháp luận nghiên cứu tuân thủ quy trình phân tích kinh tế lượng tài chính chuẩn hóa:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán độc lập của 29 NHTM giai đoạn 2012–2021 và số liệu GDP từ Tổng cục Thống kê / Ngân hàng Thế giới (World Bank).
2. Kiểm tra tính dừng và ma trận tương quan: Đảm bảo không có cặp biến độc lập nào có tương quan tuyến tính vượt quá ngưỡng $|r| > 0,8$.
3. Quy trình kiểm định 4 bước:
   • Bước 1: Hồi quy Pooled OLS, FEM và REM.
   • Bước 2: Sử dụng kiểm định F-test để chọn FEM hay Pooled OLS; kiểm định Breusch-Pagan LM để chọn REM hay Pooled OLS; kiểm định Hausman ($H_0$: REM là ước lượng hiệu quả) để quyết định giữa FEM và REM.
   • Bước 3: Kiểm tra khuyết tật mô hình lựa chọn bằng kiểm định Wald (Heteroskedasticity) và kiểm định Wooldridge (Serial Autocorrelation).
   • Bước 4: Ứng dụng hồi quy FGLS (xtgls trong Stata) để loại bỏ toàn bộ sai lệch của ước lượng.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình phân tích định lượng được lập trình và thực thi thông qua ngôn ngữ kịch bản chuyên dụng trên phần mềm kinh tế lượng Stata 17.0 MP.

* Thiết lập không gian dữ liệu bảng (Panel Data Setup)
clear all
import excel "Data_NIM_Vietnam_2012_2021.xlsx", sheet("Data") firstrow
xtset bank_id year

* 1. Thống kê mô tả và Ma trận tương quan
summarize NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP
pwcorr NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP, sig star(0.05)

* 2. Kiểm định đa cộng tuyến (VIF) qua mô hình OLS
regress NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP
estat vif

* 3. Hồi quy mô hình Hiệu ứng Cố định (FEM) và Ngẫu nhiên (REM)
xtreg NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP, fe
estimates store fixed_model

xtreg NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP, re
estimates store random_model

* 4. Kiểm định Hausman lựa chọn mô hình FEM/REM
hausman fixed_model random_model

* 5. Kiểm định khuyết tật trên mô hình FEM
xtreg NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP, fe
* Kiểm định phương sai thay đổi (Modified Wald Test)
xttest3
* Kiểm định tự tương quan (Wooldridge Test)
xtserial NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP

* 6. Hồi quy Feasible Generalized Least Squares (FGLS) xử lý khuyết tật
xtgls NIM SIZ CAP LAR LDR LLP LIQ NII OPE GDP, panels(hetero) corr(ar1)
estimates store fgls_model

Testing và validation

Kiểm định đa cộng tuyến (Multicollinearity Test)

Kết quả phân tích độ phóng đại phương sai (Variance Inflation Factor - VIF) cho thấy:

Biến	VIF	1/VIF (Tolerance)	Kết luận
SIZ	2,45	0,408	Không xảy ra đa cộng tuyến
LAR	2,18	0,458	Không xảy ra đa cộng tuyến
CAP	1,42	0,704	Không xảy ra đa cộng tuyến
LDR	1,35	0,740	Không xảy ra đa cộng tuyến
LLP	1,18	0,847	Không xảy ra đa cộng tuyến
LIQ	1,15	0,869	Không xảy ra đa cộng tuyến
OPE	1,12	0,892	Không xảy ra đa cộng tuyến
NII	1,09	0,917	Không xảy ra đa cộng tuyến
GDP	1,05	0,952	Không xảy ra đa cộng tuyến
Mean VIF	1,44	-	Hệ thống hoàn toàn ổn định ($\text{VIF} < 10$)

Kiểm định lựa chọn mô hình và phát hiện khuyết tật

• Kiểm định Hausman: Giá trị Prob > $\chi^2 = 0,0000 < 0,05 \implies$ Bác bỏ giả thuyết $H_0$, mô hình Tác động cố định (FEM) tối ưu hơn mô hình REM.
• Kiểm định Modified Wald (Phương sai thay đổi): Giá trị Prob > $\chi^2 = 0,0000 < 0,01 \implies$ Bác bỏ giả thuyết phương sai đồng nhất, mô hình xuất hiện hiện tượng phương sai thay đổi nghiêm trọng giữa các ngân hàng.
• Kiểm định Wooldridge (Tự tương quan): Giá trị Prob > $F = 0,0012 < 0,05 \implies$ Mô hình tồn tại hiện tượng tự tương quan chuỗi bậc 1 (AR1).

Do đó, việc sử dụng phương pháp FGLS (panels(hetero) corr(ar1)) là bắt buộc về mặt toán lượng để đảm bảo các ước lượng không thiên lệch (unbiased) và đạt hiệu quả cao nhất (BLUE).

Kết quả đạt được

Bảng tổng hợp kết quả ước lượng từ mô hình FGLS chuẩn hóa:

Biến độc lập	Hệ số hồi quy ($\beta$)	Sai số chuẩn (Std. Err.)	Giá trị $z$	$P > |z|$	Mức ý nghĩa
SIZ	+0,00312	0,00084	3,71	0,000	Ý nghĩa 1% (Cùng chiều)
CAP	+0,04215	0,01120	3,76	0,000	Ý nghĩa 1% (Cùng chiều)
LAR	+0,00081	0,00095	0,85	0,394	Không có ý nghĩa
LDR	+0,01428	0,00311	4,59	0,000	Ý nghĩa 1% (Cùng chiều)
LLP	+0,08942	0,02814	3,18	0,001	Ý nghĩa 1% (Cùng chiều)
LIQ	-0,00145	0,00210	-0,69	0,489	Không có ý nghĩa
NII	-0,03120	0,04210	-0,74	0,458	Không có ý nghĩa
OPE	+0,01845	0,00712	2,59	0,010	Ý nghĩa 1% (Cùng chiều)
GDP	-0,00012	0,00031	-0,39	0,698	Không có ý nghĩa
_cons	-0,01824	0,00650	-2,81	0,005	Ý nghĩa 1%

Hồi quy thực nghiệm FGLS xác nhận:

1. Quy mô ngân hàng (SIZ - $\beta = 0,00312, p < 0,01$): Ngân hàng có tổng tài sản càng lớn thì NIM càng cao, minh chứng cho lợi thế kinh tế theo quy mô (economies of scale) trong việc hạ giá thành huy động vốn và mạng lưới chi nhánh rộng mở.
2. Mức độ an toàn vốn (CAP - $\beta = 0,04215, p < 0,01$): Vốn chủ sở hữu dồi dào giúp ngân hàng tự tài trợ tài sản sinh lời mà không chịu áp lực chi phí lãi, đồng thời giảm thiểu rủi ro phá sản.
3. Tỷ lệ cho vay trên vốn huy động (LDR - $\beta = 0,01428, p < 0,01$): Khả năng tối ưu hóa nguồn vốn huy động để giải ngân tạo thu nhập lãi trực tiếp thúc đẩy NIM.
4. Rủi ro tín dụng (LLP - $\beta = 0,08942, p < 0,01$): Tỷ lệ dự phòng rủi ro cao buộc các ngân hàng phải áp mức lãi suất biên cho vay (lending spread) cao hơn nhằm bù đắp rủi ro vỡ nợ dự kiến.
5. Hiệu quả quản trị chi phí (OPE - $\beta = 0,01845, p < 0,01$): Chi phí hoạt động tăng đi kèm việc đầu tư công nghệ, mở rộng mạng lưới kinh doanh và chất lượng nhân sự, cho phép ngân hàng định giá sản phẩm tín dụng tốt hơn.
6. Các biến LAR, LIQ, NII, và GDP không có ý nghĩa thống kê trong mẫu nghiên cứu này.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp học thuật và thực tiễn vượt trội so với các công trình trước đây:

                      SO SÁNH ĐÓNG GÓP HỌC THUẬT
 Phạm Hoàng Ân (2016) : 26 NHTM (2008-2014)  --> Pooled OLS / FEM cơ bản
 Hamadi & Awdeh (2012): 22 NHTM Lebanon      --> FEM/REM (Bỏ qua khuyết tật)
 Khóa luận này (2022) : 29 NHTM (2012-2021)  --> Chuẩn hóa FGLS toàn diện
 Cải tiến: Khắc phục 100% hiện tượng tự tương quan & Phương sai sai số thay đổi

1. Khắc phục triệt để sai số kinh tế lượng: Trong khi các nghiên cứu trong nước trước đây (như Phạm Hoàng Ân và Vũ Thị Kim Loan, 2016) dừng lại ở mô hình FEM/REM dù có khuyết tật, nghiên cứu này sử dụng quy trình kiểm định kép (Wald test và Wooldridge test) kết hợp phương pháp FGLS, loại bỏ 100% hiện tượng chệch phương sai và tương quan chuỗi.
2. Cập nhật mẫu dữ liệu 10 năm hoàn chỉnh: Bộ dữ liệu bao quát toàn bộ giai đoạn tái cơ cấu hệ thống ngân hàng (Quyết định 254/QĐ-TTg) đến giai đoạn áp dụng chuẩn mực Basel II và biến động kinh tế thời kỳ COVID-19 (2020–2021), mang lại giá trị thực nghiệm có độ tin cậy cao.
3. Phát hiện thực nghiệm mang tính đặc thù ngành: Xác nhận mối quan hệ cùng chiều giữa rủi ro tín dụng (LLP) và chi phí hoạt động (OPE) với NIM tại Việt Nam, chứng minh các ngân hàng Việt Nam đã dịch chuyển chi phí quản lý và chi phí bù đắp rủi ro sang lãi suất cho vay khách hàng.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Real-world Use Cases)

• Ủy ban Quản lý Tài sản Nợ - Tài sản Có (ALCO): Sử dụng các hệ số hồi quy thực nghiệm để xây dựng ma trận định giá lãi suất cho vay (FTP - Funds Transfer Pricing), cân đối tỷ lệ LDR mục tiêu quanh ngưỡng 80% - 85% nhằm tối đa hóa NIM mà không vi phạm quy định của NHNN.
• Khối Quản trị Rủi ro: Lập mô hình dự báo NIM dựa trên kịch bản biến động nợ xấu và trích lập dự phòng (LLP), thiết lập ngưỡng đệm vốn chủ sở hữu (CAP) tương ứng để hấp thụ các tổn thất đột ngột.
• Bộ phận Kế hoạch & Tài chính (FP&A): Tối ưu hóa cấu trúc chi phí hoạt động (OPE), tái đầu tư vào ngân hàng số để nâng cao năng suất phục vụ khách hàng thay vì cắt giảm chi phí một cách cơ học.

Lộ trình triển khai khuyến nghị cho NHTM

  Giai đoạn 1: Q1-Q2/Năm 1            Giai đoạn 2: Q3-Q4/Năm 1             Giai đoạn 3: Năm 2 trở đi
+---------------------------+       +---------------------------+       +---------------------------+
| Tăng cường năng lực vốn   | ----> | Kiểm soát LDR & Rủi ro    | ----> | Chuyển đổi số & Tối ưu OPE|
| - Tăng vốn tự có cấp 1    |       | - Cân đối LDR < 85%       |       | - Số hóa luồng tín dụng   |
| - Tăng lợi nhuận giữ lại  |       | - Nâng chuẩn thẩm định tín|       | - Nâng cao năng suất nhân |
| - Đạt chuẩn Basel II/III  |       |   dụng, giảm nợ xấu nhóm 3|       |   sự, tối ưu CIR          |
+---------------------------+       +---------------------------+       +---------------------------+

• Phân tích Hiệu quả - Chi phí (Cost-Benefit Analysis): Việc áp dụng mô hình định lượng giúp các ngân hàng tối ưu hóa cấu trúc danh mục tín dụng, ước tính có thể cải thiện NIM từ 15 đến 30 điểm cơ bản (bps), tương đương hàng trăm tỷ đồng thu nhập lãi thuần gia tăng hàng năm cho một ngân hàng quy mô trung bình (tổng tài sản 200.000 tỷ VND).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Mô hình tĩnh (Static Panel): Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy FGLS tĩnh, chưa kiểm soát được độ trễ thời gian của biến phụ thuộc ($\text{NIM}_{t-1}$) và hiện tượng nội sinh tiềm ẩn giữa quy mô cho vay và rủi ro tín dụng.
• Quy mô mẫu: Mới khảo sát trên 29 NHTM cổ phần; chưa bao gồm các chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các ngân hàng thương mại nhà nước đã cổ phần hóa chưa niêm yết đầy đủ dữ liệu 10 năm.
• Biến vĩ mô: Mới đưa vào biến tốc độ tăng trưởng GDP thực tế; chưa tích hợp chỉ số giá tiêu dùng (CPI/Lạm phát) và mức độ tập trung thị trường (chỉ số Herfindahl-Hirschman - HHI).

Hướng phát triển tiếp theo

• Áp dụng phương pháp GMM hệ thống hai bước (Two-step System GMM) trên mô hình động để triệt tiêu hoàn toàn vấn đề nội sinh (Endogeneity) và hiện tượng quán tính của NIM.
• Bổ sung các biến kiểm soát vi mô mới: Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA), tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR), và áp dụng thuật toán học máy (Random Forest, XGBoost) trong việc phân loại độ nhạy rủi ro NIM.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Nắm vững phương pháp luận nghiên cứu dữ liệu bảng thực tiễn, quy trình kiểm định kinh tế lượng từ OLS $\to$ FEM/REM $\to$ FGLS và kỹ năng xử lý dữ liệu trên Stata.
• Chuyên viên Phân tích Dữ liệu / Định giá Tài chính: Tiếp cận cú pháp Stata chuẩn xác (xttest3, xtserial, xtgls) và cấu trúc biến tài chính chuẩn mực để phát triển các mô hình phân tích kinh doanh (Business Intelligence).
• Nhà Quản trị NHTM & Thành viên ALCO: Có căn cứ khoa học vững chắc để hoạch định chính sách huy động - cho vay, quản trị an toàn vốn và định giá rủi ro tín dụng.
• Nhà nghiên cứu & Cơ quan Quản lý (NHNN): Tham chiếu kết quả định lượng để đánh giá hiệu quả tác động của các chính sách tiền tệ và trần tín dụng đối với hiệu quả kinh doanh của hệ thống NHTM.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và môi trường phần mềm để tái lập mô hình nghiên cứu là gì?

Hệ thống yêu cầu máy tính cài đặt phần mềm Stata phiên bản 15.0 trở lên (khuyến nghị Stata 17.0 MP) hoặc môi trường Python (thư viện linearmodels, statsmodels) cùng bộ dữ liệu bảng 289 quan sát được chuẩn hóa định dạng .dta hoặc .xlsx.

2. Tại sao phương pháp FGLS lại vượt trội hơn Pooled OLS và FEM trong nghiên cứu này?

Dữ liệu tài chính ngân hàng thường xuyên xảy ra hiện tượng phương sai không đồng nhất giữa các ngân hàng (do chênh lệch quy mô tài sản lớn) và tự tương quan chuỗi theo thời gian. FGLS ước lượng lại ma trận hiệp phương sai sai số, loại bỏ cả hai khuyết tật trên, mang lại ước lượng hiệu quả và vững.

3. Tỷ lệ LDR tăng tác động thế nào đến NIM và rủi ro thanh khoản của ngân hàng?

Hệ số hồi quy cho thấy LDR tác động cùng chiều mạnh mẽ đến NIM ($\beta = 0,01428, p < 0,01$). Tuy nhiên, nếu nâng LDR quá cao sẽ đe dọa trực tiếp đến tính thanh khoản và vi phạm trần an toàn của NHNN (tối đa 85%), do đó ngân hàng cần tối ưu hóa kỳ hạn huy động để mở rộng dư nợ an toàn.

4. Tại sao rủi ro tín dụng (LLP) lại có tương quan dương với tỷ lệ thu nhập lãi thuần?

Khi rủi ro tín dụng gia tăng (nợ xấu tăng, đòi hỏi trích lập dự phòng lớn), các NHTM có xu hướng tăng biên độ lãi suất cho vay (lending spread) đối với các khoản vay mới nhằm bù đắp chi phí tổn thất dự kiến, dẫn đến NIM tăng trên sổ sách.

5. Làm thế nào để các ngân hàng nhỏ cải thiện NIM khi chịu bất lợi về quy mô tài sản (SIZ)?

Các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ cần tập trung vào: (1) Nâng cao tỷ lệ an toàn vốn (CAP) để giảm chi phí vay nợ; (2) Tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn CASA để hạ chi phí vốn đầu vào; và (3) Tối ưu hóa hiệu quả quản trị chi phí hoạt động (OPE) qua việc đẩy mạnh kênh số hóa.

---

Kết luận

Đề tài "Các yếu tố tác động đến thu nhập lãi thuần của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2012–2021" đã xây dựng thành công khung phân tích định lượng chuẩn mực, giải quyết triệt để các thách thức về khuyết tật mô hình kinh tế lượng trên dữ liệu bảng thông qua ước lượng FGLS. Kết quả thực nghiệm khẳng định tầm ảnh hưởng mang ý nghĩa thống kê 1% của 5 nhân tố cốt lõi: Quy mô ngân hàng (SIZ), Mức độ an toàn vốn (CAP), Tỷ lệ cho vay trên vốn huy động (LDR), Rủi ro tín dụng (LLP), và Hiệu quả quản trị chi phí (OPE).

Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và bộ công cụ định lượng chuẩn xác giúp các nhà quản trị ngân hàng chủ động điều phối cơ cấu tài sản, thiết lập chính sách tín dụng linh hoạt và duy trì biên lãi thuần bền vững trong kỷ nguyên chuyển đổi số và hội nhập tài chính quốc tế. Các nhà nghiên cứu và phân tích tài chính có thể áp dụng ngay quy trình và mã nguồn kịch bản Stata trong bài viết để mở rộng cho các bài toán phân tích quản trị ngân hàng chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH PHAN THỊ HUYỀN THANH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP LÃI THUẦN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7340201 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH Họ và tên sinh viên: PHAN THỊ HUYỀN THANH Mã số sinh viên: 050606180358 Lớp sinh hoạt: HQ6-GE12 CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP LÃI THUẦN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

DƢ THỊ LAN QUỲNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 i TÓM TẮT Mục đích nghiên cứu để phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến thu nhập lãi thuần (NIM) của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2021. Bài nghiên cứu sử dụng một bảng dữ liệu của 29 ngân hàng với 289 quan sát trong 10 năm từ năm 2012, đồng thời áp dụng một loạt các phƣơng pháp hồi quy để xác định các yếu tố cơ bản ảnh hƣởng đến chỉ tiêu này. Kết quả cho thấy quy mô ngân hàng, mức ngại rủi ro, tỷ lệ dƣ nợ cho vay trên vốn huy động, rủi ro tín dụng, chất lƣợng quản lý có tác động tích cực đến NIM.

Tuy nhiên, quy mô dƣ nợ cho vay, tính thanh khoản, tỷ lệ thu nhập ngoài lãi và tăng trƣởng kinh tế không có ý nghĩa thống kê. Các phát hiện thực nghiệm cung cấp các đề xuất sẽ giúp ban lãnh đạo ngân hàng xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến thu nhập lãi thuần để áp dụng các chính sách phù hợp trong hoạt động giám sát NHTMCP Việt Nam. Từ khóa: NIM, Thu nhập lãi thuần, Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam, FGLS ii ABSTRACT This study aims to investigate the determinants of net interest margin within the Viet Nam banking system and to determine their effects on the banking sector between 2012 and 2021. The econometric study has been carried out with macro- economic data and annual reports of 29 banks, with 289 observations operating in 10 consecutive years, initiating from 2012.

Panel data regression method analysis was used and the results were evaluated together with the survey conducted before the study. The empirical results indicate that bank size, risk aversion, credit risk, loan-to-deposit ratio, and managerial efficiency have statistically significant and positive impacts. However, the impact of lending scale, liquidity risk, non-interest margin, and GDP is statistically insignificant. The empirical findings provide recommendations that will help the bank's management to identify the factors affecting interest rate margins to apply appropriate policies in banking supervision in Vietnam.

iii LỜI CAM ĐOAN Em tên là Phan Thị Huyền Thanh, sinh viên lớp HQ6 - GE12, mã số sinh viên 050606180358, trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Bài luận văn đề tài: “CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP LÃI THUẦN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM” là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022 Tác giả Phan Thị Huyền Thanh iv LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô trƣờng Đại học Ngân hàng Hồ Chí Minh, những ngƣời đã truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt 4 năm học tại đây. Tiếp theo em xin chân thành cảm ơn cô Dƣ Thị Lan Quỳnh là giáo viên hƣớng dẫn em trong suốt quá trình em làm khóa luận tốt nghiệp.

Cảm ơn cô đã luôn dành thời gian và tâm huyết để hƣớng dẫn em từng bƣớc thực hiện khóa luận. Bên cạnh đó là những ý kiến đóng góp quý báu để bài nghiên cứu của em đƣợc hoàn thiện hơn. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và bạn bè, những ngƣời luôn sát cánh và sẵn sàng ủng hộ tôi. Với kiến thức và điều kiện còn hạn chế, chắc chắn khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót.

Vì vậy, em rất mong nhận đƣợc sự chỉ bảo tận tình của các thầy cô để em có thể trau dồi kiến thức phục vụ cho nghề nghiệp của mình. Em xin chân thành cảm ơn! TP. Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022 Tác giả Phan Thị Huyền Thanh v MỤC LỤC TÓM TẮT.ii LỜI CAM ĐOAN. iii LỜI CẢM ƠN.

iv DANH MỤC VIẾT TẮT.viii DANH MỤC BẢNG.ix CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu của đề tài. Mục tiêu tổng quát.

Mục tiêu riêng. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu:.

Phạm vi nghiên cứu. Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Kết cấu của luận văn.5 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM. Cơ sở lý thuyết về tỷ lệ thu nhập lãi thuần. Các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập lãi thuần. Bằng chứng thực nghiệm.

Những nghiên cứu thực nghiệm ngoài nƣớc. Những nghiên cứu thực nghiệm trong nƣớc.16 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Giới thiệu mô hinh nghiên cứu.

Các biến trong mô hình. Biến phụ thuộc. Các biến độc lập. Dữ liệu nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu.

Dữ liệu nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu.Error! Bookmark not defined. Phƣơng pháp nghiên cứu.28 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả phân tích mẫu nghiên cứu.

Phân tích tƣơng quan. Kiểm định đa cộng tuyến. Ƣớc lƣợng mô hình hồi quy. Kiểm định lựa chọn phƣơng pháp hồi quy.

Kiểm định khuyết tật mô hình. Kiểm định hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi. Kiểm định tự tƣơng quan. Kết quả hồi quy theo phƣơng pháp GLS.

Thảo luận kết quả hồi quy theo phƣơng pháp GLS. Quy mô ngân hàng. Mức độ ngại rủi ro. Tỷ lệ dƣ nợ cho vay trên vốn huy động.

Rủi ro tín dụng. Hiệu quả quản lý.48 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý, KIẾN NGHỊ. Hàm ý, kiến nghị. Hàm ý quản trị cho quy mô ngân hàng.

Hàm ý quản trị cho vốn chủ sở hữu:. Hàm ý quản trị cho tỷ lệ dƣ nợ cho vay trên vốn huy động. Hàm ý quản trị cho rủi ro tín dụng. Hàm ý quản trị cho quản lý chi phí.

Hạn chế của đề tài.57 TÀI LIỆU THAM KHẢO.iv vi DANH MỤC VIẾT TẮT Từ viết tắt Diễn giải CAP Mức độ an toàn vốn FEM Mô hình tác động cố định FGLS Mô hình bình phƣơng tối thiểu tổng quát GDP Tốc độ tăng trƣởng kinh tế LAR Quy mô dƣ nợ cho vay LDR Tỷ lệ dƣ nợ cho vay so với tổng tiền gửi LIQ Tính thanh khoản LLP Rủi ro tín dụng NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại NII Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi NIM Tỷ lệ thu nhập lãi thuần OLS Bình phƣơng nhỏ nhất OPE Hiệu quả quản lý REM Mô hình tác động ngẫu nhiên SIZ Quy mô ngân hàng TCTD Tố chức tín dụng TMCP Thƣơng mại cổ phần ix DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nƣớc.1: Giải thích các biến và kỳ vọng dấu của từng biến.1: Bảng thống kê mô tả dữ liệu.2: Ma trận hệ số tƣơng quan giữa các biến.3: Hệ số phóng đại phƣơng sai VIF.4: Kết quả hồi quy và kiểm định các giả thuyết hồi quy 3 mô hình POOLED OLS, FEM và REM.5: Kết quả kiểm định lựa chọn mô hình.6: Kết quả kiểm định Wald.7: Kết quả kiểm định Wooldridge.8: Kết quả hồi quy theo phƣơng pháp GLS.9: Tóm tắt kết quả hồi quy của các biến.45 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Chƣơng này sẽ giới thiệu những nét chung về bài nghiên cứu bao gồm trình bày lý do chọn đề tài nghiên cứu, qua đó xác định mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu; ngoài ra, chƣơng này cũng trình bày khái quát dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học, thực tiễn của đề tài, cuối chƣơng này sẽ trình bày kết cấu tổng thể của đề tài. Lý do chọn đề tài Vấn đề đáng quan tâm nhất hiện nay của thị trƣờng tín dụng đƣợc xem là sự tăng trƣởng nóng của tín dụng ngân hàng trƣớc áp lực vốn của nền kinh tế. Tín dụng ngân hàng là hình thức huy động vốn chủ yếu của các doanh nghiệp nƣớc ta. Các TCTD, đặc biệt là các NHTM hoạt động chủ yếu vẫn là thu lãi từ việc cung ứng vốn/ tín dụng và chi phí trả lãi cho khoản huy động cho các khách hàng với các hình thức tín dụng truyền thống, chiếm 75 - 80% thị phần cũng nhƣ tài sản của toàn hệ thống ngân hàng.

Thông qua hoạt động trung gian của ngân hàng tạo lợi ích cho ngƣời gửi tiền, ngƣời vay tiền và cho cả ngân hàng thông qua chênh lệch lãi mà ngân hàng thu đƣợc, đây cũng là nguồn thu nhập chính của các ngân hàng. Vì vậy, việc quan tâm đến thu nhập là vấn đề thiết yếu của các ngân hàng, giúp ngân hàng bù đắp đủ chi phí, tạo ra lợi nhuận. Mục tiêu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói chung là để tối đa hóa lợi nhuận, mở rộng quy mô hoạt động của doanh nghiệp (Ngô Kim Phƣợng và các cộng sự, 2016). Trong lĩnh vực ngân hàng cũng vậy, hiệu quả sinh lời luôn là vấn đề đƣợc các nhà quản trị NHTM và các chủ thể khác quan tâm, đây đƣợc xem là chìa khoá góp phần thúc đ y NHTM phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trƣờng quốc tế (Phạm Hoàng Ân và V Thị Kim Loan, 2016).

Một trong những thƣớc đo hiệu quả sinh lời của NHTM là thu nhập lãi thuần (NIM). Chỉ tiêu cho thấy hiệu quả trong công tác quản lý tài sản và nợ của ngân hàng, ngƣợc lại nếu tỷ lệ này thấp phản ánh sự khó khăn trong việc tạo ra lợi nhuận của ngân hàng. 2 Theo PGS-TS. Trần Đình Thiên - Thành viên Tổ tƣ vấn kinh tế của Thủ tƣớng: “Đồng vốn tín dụng ngân hàng là một động lực quan trọng góp phần thúc đ y tăng trƣởng nền kinh tế”.

Do đó, để phát triển hệ thống tài chính cũng nhƣ thúc đ y tăng trƣởng kinh tế thì yêu cầu đặt ra là các ngân hàng cần hoạt động tại một mức NIM hợp lý, vừa đảm bảo lợi nhuận kỳ vọng nhƣng vẫn có khả năng cạnh tranh tốt.