Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu: Chương này nêu lý do chọn đề tài, tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu. Chương này trình bày nội dung liên quan đến thuế, công tác thu thuế. Dựa trên những nghiên cứu trước đây để đưa ra mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến số thu thuế.
Chương 3: Thực trạng số thu thuế tại địa bàn các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Chương này trình bày tổng quan về địa bàn các tỉnh miền Đông Nam Bộ, kết quả thu thuế tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ trong những năm qua. Dựa vào lý thuyết chương 2, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu các yếu tố quyết định đến số thu thuế tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Chương 4: Kiểm định và kết quả nghiên cứu.
Chương này phân tích các kết quả nghiên cứu thông qua kiểm định mô hình hồi quy theo mô hình nghiên cứu ở LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 chương 3. Chương 5: Kết luận và khuyến nghị. Trên cơ sở phân tích ở chương 3 và kết quả kiểm định mô hình chương 4, tác giả đưa ra kết luận và từ đó đưa ra một số giải pháp, kiến nghị, các gợi ý chính sách thiết thực cho Chính phủ để có thể tăng số thuế thu một cách hiệu quả và đồng thời có những kế hoạch, chiến lược trong dài hạn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2.
Các khái niệm chính của đề tài 2. Khái niệm thuế, số thu thuế Khái niệm về thuế: Thuế được hình thành từ khi nhà nước ra đời. Theo dòng lịch sử, thuế có sự thay đổi nhất định. Đến thế kỷ 19, nhà hoạt động học thuật, nhân đạo và nhân quyền của Pháp, Gaston Jèze (1869-1953) đã đưa ra khái niệm về thuế.
Theo Ông “Thuế là một khoản đóng góp bằng tiền, có tính chất xác định, không hoàn trả trực tiếp do các công dân đóng góp cho nhà nước thông qua con đường quyền lực nhằm bù đắp những chi tiêu của nhà nước trong việc thực hiện các chức năng kinh tế-xã hội của nhà nước”. Khái niệm thuế của Gaston Jèze thể hiện ở ba đặc điểm: (1) Thuế được thu bằng tiền, không phải bằng hiện vật như trước đây, mà nguyên nhân của sự chuyển biến này là do có sự phát triển của quan hệ hàng hóa-tiền tệ; (2)Thuế là khoản thu bắt buộc do hệ thống pháp luật của nhà nước quy định. Hệ thống pháp luật này sẽ xác định số tiền mà cá nhân hoặc tổ chức phải kê khai và nộp vào ngân sách, không phải do người nộp thuế ấn định hay thỏa thuận. Khi người nộp thuế không tuân thủ về số tiền nộp thuế hoặc thời gian nộp thuế sẽ được xem là vi phạm pháp luật và cơ quan thuế sẽ tiến hành xử lý theo pháp luật; (3) Thuế là khoản thu nộp vào ngân sách của Chính phủ nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước vì vậy đây là khoản thu không hoàn trả trực tiếp, không có đối khoản cụ thể.
Nguồn gốc của thuế Để duy trì hoạt động và thực thi những mục tiêu của Chính phủ thì cần phải có nguồn ngân sách. Lịch sử đã chứng minh từ khi có nhà nước, có Chính phủ thì sự ra đời của thuế là một tất yếu, khách quan. Để duy trì sự tồn tại của mình, nhà nước cần có những nguồn tài chính, trước hết là chi cho việc hoạt động của bộ máy nhà nước như: quốc phòng, an ninh, chi cho xây dựng và phát triển các cơ sở hạ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 tầng; chi cho các vấn đề về phúc lợi xã hội, cộng đồng, trợ cấp xã hội; chi đầu tư cơ sở hạ tầng, đầu tư phát triển kinh tế vùng miền, v. Để có nguồn tài chính đáp ứng nhu cầu trên, Chính phủ có thể sử dụng các biện pháp đó là: khai thác tài nguyên; quyên góp của dân; dùng quyền lực nhà nước bắt buộc dân phải đóng góp.
Tài nguyên thì hạn chế và không phải quốc gia nào cũng có, quyên góp tiền và tài sản của dân mang hình thức tự nguyện, không ổn định và thường chỉ được sử dụng trong một số trường hợp đặc biệt để bổ sung cho những khoản chi đột xuất như thiên tai, dịch bệnh,v. Vì vậy, để đảm bảo nguồn chi thường xuyên, nhà nước dùng quyền lực buộc dân phải đóng góp một phần thu nhập của mình cho ngân sách nhà nước. Đây là hình thức cơ bản nhất để huy động tập trung nguồn tài chính cho đất nước. Trong nền kinh tế thị trường, tùy theo mức độ thị trường hoá của các quan hệ kinh tế đặc thù của mỗi quốc gia, mà các chính phủ vận dụng các lý thuyết vào hệ thống chính sách thuế của mình một cách thích hợp.
Việc suy tôn học thuyết này hay học thuyết khác chỉ mang tính lịch sử, không mang tính đối kháng và điều quan trọng nhất cho các nhà hoạch định chính sách thuế các quốc gia là tìm ra những ứng dụng hiệu quả nhất, để thực hiện tốt các chức năng và nhiệm vụ của thuế trong cơ chế thị trường mà không quá chú trọng vào trường phái lý thuyết nhất định 2. Phân loại thuế Khi Nhà nước mới ra đời, sản xuất hàng hoá chưa phát triển, thuế thường được thu bằng hiện vật. Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội, kinh tế hàng hoá - tiền tệ ra đời và phát triển, thuế được thu bằng tiền là chủ yếu. Thuế thu bằng tiền, các quan hệ về thuế dưới hình thức giá trị được hình thành và ngày càng phát triển có tính hệ thống, các loại thuế khác nhau lần lượt ra đời làm cho thuế ngày càng đa dạng, phong phú linh hoạt hơn.
Cho tới nay, các quốc gia trên thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 đều có những qui định cụ thể về luật thuế. Ở Việt Nam, theo Dương Tấn Diệp (Kinh tế vĩ mô, 2001) thì thuế là nguồn thu chủ yếu của Chính phủ. Xét theo tính chất, thuế được chia làm hai loại là thuế trực thu và thuế gián thu. Thuế trực thu là thuế đánh trực tiếp vào thu nhập của các thành phần dân cư.
Nói khác đi thì người nộp thuế chính là người chịu thuế. Chẳng hạn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế di sản hay thừa kế, thuế cộng đồng đánh vào dân cư của một địa phương, thuế tài sản, v. Thuế trực thu là công cụ đắc lực trong chính sách phân phối lại thu nhập. Tuy nhiên, xuất phát từ gánh nặng do thuế trực thu tạo ra nên người nộp thuế thường tìm cách trốn thuế.
Do đó, các quy định về quản lý đối với thuế trực thu đòi hỏi rất chặt chẽ và công bằng. Thuế gián thu là loại thuế gián tiếp đánh vào thu nhập. Tính gián tiếp thể hiện khi nào mua thì mời chịu thuế, bởi vậy nó còn được gọi là thuế tiêu thụ, thuế tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ. Chẳng hạn thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu, v.
Người nộp thuế không phải là người chịu thuế mà họ là người bán hàng, họ có vai trò nộp thuế thay cho người chịu thuế. Mặc dù không phải là người trực tiếp nộp thuế nhưng quá trình kê khai, nộp thuế giúp người tiêu dùng cũng tạo những khó khăn nhất định cho doanh nghiệp và cơ quan thuế, nhất là về tính tuân thủ. Vai trò của thuế Trên thế giới, thuế là nguồn thu chủ yếu, lâu dài và ổn định cho ngân sách nhà nước. Ngay từ khi Nhà nước ra đời, để duy trì hoạt động của bộ máy quản lý, Nhà nước đặt ra các hình thức thu, trong quá khứ có cả nguồn thu bằng hàng hóa hay sản vật, đó là nguồn gốc hình thành thuế.
Ở Việt Nam, thuế đóng góp 90% tổng thu ngân sách (Nguyễn Quốc Toản, 2013) cho thấy vai trò và tầm quan trọng của công tác thu thuế. Thuế đóng vai trò tái phân phối thu nhập, góp phần ổn định chính trị - xã hội. Chúng ta đều biết mặt trái của kinh tế thị trường là gia tăng bất bình đẳng trong thu nhập, kéo theo sự phân hóa giai cấp ngày càng rõ rệt. Sự phân hóa giai cấp sẽ tạo ra LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 mâu thuẫn giai cấp là mầm mống của các cuộc đấu tranh giai cấp.
Vì vậy, để tạo sự ổn định chính trị-xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, Chính phủ cần phải tiến hành phân phối lại thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội. Thông qua việc thu thuế của người có thu nhập cao và trợ cấp cho người có thu nhập thấp, Chính phủ sẽ làm giảm sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập, xoa dịu mâu thuẫn giai cấp, góp phần ổn định an ninh chính trị-xã hội. Thuế đóng vai trò điều tiết vĩ mô cho nền kinh tế và là công cụ để khuyến khích đầu tư vào một số ngành nghề, một số vùng miền, nhất là vùng sâu,vùng kinh tế kém phát triển. Thông qua việc tác động vào giá hàng hóa trên thị trường, Chính phủ sẽ thể hiện định hướng trong sản xuất và tiêu dùng bằng các công cụ điều tiết vĩ mô của nền kinh tế.
Đối với các loại hàng hóa mà việc tiêu dùng nhiều sẽ gây nguy hại cho nền kinh tế, Chính phủ cần phải hạn chế tiêu dùng thông qua việc tăng thuế đối với các loại hàng hóa này. Chẳng hạn thuốc lá, rượu bia, các mặt hàng có ảnh hưởng đến môi trường sống. Ngược lại, để khuyến khích sản xuất kinh doanh hàng hóa Chính phủ sẽ giảm thuế đối với các loại hàng hóa này hay còn gọi là hàng hóa khuyến dụng. Bên cạnh việc tác động tới giá hàng hóa trên thị trường để định hướng sản xuất và tiêu dùng, Chính phủ có thể ưu đãi thuế thu nhập để khuyến khích đầu tư ở khu vực tư nhân.
Việc ưu đãi thuế cho doanh nghiệp hay một nhóm doanh nghiệp có thể được thể hiện thông qua các qui định riêng áp dụng cho đối tượng cần ưu đãi. Qui định ưu đãi thuế sẽ giúp làm giảm gánh nặng thuế, giảm chi phí góp phần làm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp vì thế sẽ khuyến khích đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội. Chẳng hạn đầu tư vào một số vùng kinh tế kém phát triển; đầu tư vào các ngành nghề có nhiều tiềm năng hoặc mức độ tác động rộng lớn như công nghệ phần mềm, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, chế tạo, v.