Khóa luận các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của các NHTMCP Việt Nam - HUB 2024

Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lâm Hoàng Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Hà Thương
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Nguồn dữ liệu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. BỐ CỤC CỦA KHÓA LUẬN
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU
• 2.1. THANH KHOẢN VÀ RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1.1. Khái niệm về thanh khoản của ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Khái niệm về rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG RỦI RO THANH KHOẢN
• 2.2.1. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản dựa trên khe hở tài trợ
• 2.2.2. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản dựa trên các chỉ số thanh khoản
• 2.3. LÝ THUYẾT LIÊN QUAN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 2.3.1. Lý thuyết khả năng thay đổi
• 2.3.2. Lý thuyết ưa thích thanh khoản
• 2.4. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.4.1. Các nghiên cứu ngước ngoài
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.5. THẢO LUẬN CÁC NGHIÊN CỨU ĐI TRƯỚC VÀ KHOẢNG TRỐNG CỦA NGHIÊN CỨU
• 2.5.1. Thảo luận các nghiên cứu đi trước
• 2.5.2. Khoảng trống của đề tài nghiên cứu
• 3. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2.2. Giải thích các biến
• 3.2.3. Giả thuyết của nghiên cứu
• 3.3. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Phân tích tương quan mô hình
• 4.2.2. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2.3. Kết quả mô hình nghiên cứu
• 4.2.4. Khắc phục các khuyết tật của mô hình
• 4.3. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.3.1. Tác động của quy mô ngân hàng (SIZE) đến RRTK
• 4.3.2. Tác động của tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) đến RRTK
• 4.3.3. Tác động của tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR) đến RRTK
• 4.3.4. Tác động của tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA) đến RRTK
• 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1.1. Đối với yếu tố quy mô ngân hàng (SIZE)
• 5.1.2. Đối với yếu tố tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 5.1.3. Đối với yếu tố tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR)
• 5.1.4. Đối với yếu tố tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA)
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• 5.3. KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC NGHIÊN CỨU TRONG TƯƠNG LAI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam

Rủi ro thanh khoản (RRTK) là một trong những vấn đề quan trọng mà các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tại Việt Nam phải đối mặt. RRTK xảy ra khi ngân hàng không thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính của mình đúng hạn, dẫn đến mất niềm tin từ phía khách hàng và nhà đầu tư. Tình hình kinh tế hiện tại, đặc biệt là sau đại dịch COVID-19, đã làm gia tăng áp lực lên khả năng thanh khoản của các ngân hàng. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến RRTK là cần thiết để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Thanh Khoản Trong Ngân Hàng

Rủi ro thanh khoản được định nghĩa là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn. Theo Trương Quang Thông (2013), thanh khoản là khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền mặt một cách nhanh chóng và hiệu quả. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng.

1.2. Tình Hình Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng Việt Nam

Tình hình RRTK tại các NHTMCP Việt Nam đã trở nên nghiêm trọng hơn trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Các ngân hàng như SCB đã gặp phải khủng hoảng thanh khoản, dẫn đến sự hoang mang trong khách hàng và ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống ngân hàng.

II. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Nhiều yếu tố có thể tác động đến RRTK của NHTMCP tại Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), và tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA). Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về cách thức quản lý RRTK hiệu quả.

2.1. Quy Mô Ngân Hàng Và Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Thanh Khoản

Quy mô ngân hàng có mối quan hệ nghịch biến với RRTK. Ngân hàng lớn hơn thường có khả năng duy trì thanh khoản tốt hơn nhờ vào nguồn lực tài chính dồi dào và khả năng huy động vốn hiệu quả.

2.2. Tỷ Lệ Lợi Nhuận Trên Vốn Chủ Sở Hữu ROE Và Rủi Ro Thanh Khoản

Tỷ lệ ROE cao cho thấy ngân hàng có khả năng sinh lời tốt, từ đó cải thiện khả năng thanh khoản. Ngân hàng có ROE thấp có thể gặp khó khăn trong việc duy trì thanh khoản khi có biến động thị trường.

2.3. Tỷ Lệ Cho Vay Trên Tổng Tài Sản TLA Và Rủi Ro Thanh Khoản

TLA cao có thể dẫn đến RRTK gia tăng, vì ngân hàng sẽ gặp khó khăn trong việc thanh toán các nghĩa vụ tài chính khi có sự rút tiền ồ ạt từ khách hàng.

III. Vấn Đề Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Quản lý RRTK là một thách thức lớn đối với các NHTMCP tại Việt Nam. Các ngân hàng cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để giảm thiểu rủi ro này. Việc áp dụng các chính sách tài chính hợp lý và cải thiện quy trình quản lý rủi ro là rất cần thiết.

3.1. Chính Sách Tài Chính Và Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản

Chính sách tài chính hợp lý giúp ngân hàng duy trì thanh khoản ổn định. Các ngân hàng cần xây dựng các quy trình kiểm soát rủi ro chặt chẽ để đảm bảo khả năng thanh toán.

3.2. Các Biện Pháp Cải Thiện Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản

Các biện pháp như tăng cường dự trữ thanh khoản, cải thiện quy trình cho vay và thu hồi nợ có thể giúp ngân hàng giảm thiểu RRTK. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý cũng là một giải pháp hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Rủi Ro Thanh Khoản

Nghiên cứu về RRTK tại các NHTMCP Việt Nam đã chỉ ra rằng các yếu tố như quy mô ngân hàng, ROE và TLA có ảnh hưởng đáng kể đến RRTK. Kết quả nghiên cứu này có thể được áp dụng để cải thiện quản lý rủi ro tại các ngân hàng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Rủi Ro Thanh Khoản

Nghiên cứu cho thấy rằng quy mô ngân hàng có mối quan hệ nghịch biến với RRTK, trong khi ROE và TLA có mối quan hệ đồng biến. Điều này cho thấy sự cần thiết phải quản lý các yếu tố này một cách hiệu quả.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Trong Quản Lý Rủi Ro

Các ngân hàng có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để xây dựng các chiến lược quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và sự ổn định của ngân hàng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Rủi ro thanh khoản là một vấn đề quan trọng mà các NHTMCP tại Việt Nam cần phải đối mặt. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng và áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Kết Luận Về Rủi Ro Thanh Khoản

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng RRTK có thể được quản lý thông qua việc kiểm soát các yếu tố như quy mô ngân hàng, ROE và TLA. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách quản lý rủi ro hiệu quả.

5.2. Tương Lai Của Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng

Trong tương lai, các NHTMCP cần tiếp tục cải thiện khả năng thanh khoản của mình để đối phó với những biến động của thị trường. Việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình quản lý sẽ là chìa khóa cho sự thành công.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết bài toán quản trị rủi ro thanh khoản (RRTK) tại hệ thống các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế trải qua nhiều giai đoạn biến động phức tạp từ năm 2012 đến năm 2023.

• Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn: Ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian tài chính huyết mạch trong nền kinh tế, hỗ trợ điều tiết chính sách tiền tệ và duy trì sự ổn định vĩ mô. Tuy nhiên, các cú sốc như đại dịch COVID-19, suy thoái kinh tế toàn cầu và các cuộc xung đột địa chính trị đã gây áp lực lớn lên hệ thống tài chính. RRTK là một trong những rủi ro trọng yếu hàng đầu; sự mất ổn định thanh khoản tại một ngân hàng đơn lẻ có thể dẫn đến hiệu ứng domino đe dọa toàn bộ hệ thống. Tác giả dẫn chứng các sự kiện thực tiễn điển hình: vụ sụp đổ của Silicon Valley Bank (SVB) và First Republic Bank tại Mỹ năm 2023 khi người gửi tiền ồ ạt rút hơn 100 tỷ USD, cũng như áp lực thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) ở Việt Nam sau khi phát sinh các sai phạm nghiêm trọng. Do đó, việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến RRTK giai đoạn 2012–2023 có ý nghĩa thiết thực nhằm giúp các nhà quản trị nhận diện nguyên nhân và kiểm soát dòng tiền an toàn.
• Mục tiêu nghiên cứu:
  • Mục tiêu tổng quát: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến RRTK của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2012–2023, từ đó đề xuất các hàm ý quản trị nhằm kiểm soát RRTK.
  • Mục tiêu cụ thể:
    1. Tìm ra các yếu tố tác động đến RRTK và phân tích các yếu tố có ảnh hưởng đến RRTK của NHTMCP tại Việt Nam.
    2. Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến RRTK của NHTMCP tại Việt Nam.
    3. Đề xuất các hàm ý quản trị nhằm kiểm soát RRTK của NHTMCP tại Việt Nam.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Các yếu tố nào tác động đến RRTK các NHTMCP tại Việt Nam?
  2. Mức độ tác động của các yếu tố đến RRTK của các NHTMCP tại Việt Nam như thế nào?
  3. Những đề xuất hàm ý quản trị nào để kiểm soát RRTK của các NHTMCP tại Việt Nam?
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố nội tại của ngân hàng và yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến RRTK của các NHTMCP tại Việt Nam.
  • Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2012–2023 (thời kỳ phục hồi sau khủng hoảng tài chính 2008–2009, trải qua đại dịch COVID-19 và giai đoạn tái cấu trúc tài chính).
  • Phạm vi không gian: 27 NHTMCP tại Việt Nam có dữ liệu tài chính công bố liên tục, đã được kiểm toán (trong tổng số 31 NHTM tính đến thời điểm 30/06/2021 theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp kinh tế lượng dữ liệu bảng (Panel Data) dựa trên nền tảng lý thuyết tài chính - ngân hàng hiện đại.

• Khái niệm và phương pháp đo lường RRTK:
  • Thanh khoản: Khả năng luân chuyển tài sản thành tiền mặt nhanh nhất với chi phí hợp lý để đáp ứng các nghĩa vụ chi trả khi đến hạn (Trương Quang Thông, 2013; Basel, 2008; Duttweiler, 2009).
  • Rủi ro thanh khoản: Xuất hiện khi ngân hàng không đảm bảo được lượng tiền sẵn có hoặc tài sản có tính thanh khoản cao để thực hiện nghĩa vụ thanh toán kịp thời (Gup & Kolari, 2005; Muranaga & Ohsawa, 2002; Nguyễn Thành Đạt, 2019).
  • Thước đo RRTK: Khóa luận sử dụng biến Khe hở tài trợ (Financing Gap - FGAP) làm biến phụ thuộc đại diện cho RRTK: $$\text{FGAP} = \frac{\text{Tổng dư nợ tín dụng} - \text{Tổng nguồn vốn huy động}}{\text{Tổng tài sản}}$$ Khi $\text{FGAP} > 0$, tài sản dự trữ tiền mặt bị thiếu hụt, ngân hàng phải vay mượn bổ sung trên thị trường tiền tệ làm tăng RRTK. Khi $\text{FGAP} < 0$, ngân hàng đang thừa vốn. Bên cạnh đó, tác giả cũng hệ thống hóa 4 chỉ số thanh khoản truyền thống ($L_1, L_2, L_3, L_4$).
• Khung lý thuyết nền tảng:
  • Lý thuyết khả năng thay đổi (The Shiftability Theory - Moulton, 1918): Việc nắm giữ tài sản có tính thanh khoản cao giúp ngăn ngừa RRTK, trong khi tăng trưởng cho vay không kiểm soát sẽ làm gia tăng RRTK.
  • Lý thuyết tín hiệu (Signalling Theory - Spence, 1973) và Lý thuyết quá lớn để sụp đổ (Too Big To Fail Theory - Greg, 2009): Quy mô lớn giúp ngân hàng phát tín hiệu uy tín để dễ huy động vốn, nhưng cũng có thể thúc đẩy ngân hàng chấp nhận rủi ro đầu tư cao hơn.
  • Lý thuyết ưa thích thanh khoản (Keynes Liquidity Preference Theory; Berger, 1995; Bunda & Desquilbet, 2008): Sự đánh đổi giữa thanh khoản và khả năng sinh lời; ngân hàng muốn đạt lợi nhuận cao thường giảm tỷ trọng tài sản thanh khoản cao, từ đó đối mặt với RRTK lớn hơn.
• Mô hình kinh tế lượng và hệ thống biến số: Phương trình hồi quy tổng quát: $$\text{FGAP}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZE}{it} + \beta_2 \text{CAP}{it} + \beta_3 \text{ROE}{it} + \beta_4 \text{LLR}{it} + \beta_5 \text{TLA}{it} + \beta_6 \text{NPL}_{it} + \beta_7 \text{INF}_t + \beta_8 \text{GDP}t + \varepsilon{it}$$

Tên biến	Ký hiệu	Công thức tính toán	Kỳ vọng dấu
Biến phụ thuộc
Khe hở tài trợ	FGAP	$(\text{Tổng dư nợ tín dụng} - \text{Tổng nguồn vốn huy động}) / \text{Tổng tài sản}$	-
Biến độc lập
Quy mô ngân hàng	SIZE	Logarit tự nhiên của Tổng tài sản ($\ln(\text{Tổng tài sản})$)	(-)
Tỷ lệ vốn chủ sở hữu	CAP	$\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$	(+)
Tỷ suất sinh lời trên VCSH	ROE	$\text{Lợi nhuận sau thuế} / \text{Vốn chủ sở hữu bình quân}$	(+)
Dự phòng rủi ro tín dụng	LLR	$\text{Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng} / \text{Tổng dư nợ cho vay}$	(+)
Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản	TLA	$\text{Tổng dư nợ cho vay khách hàng} / \text{Tổng tài sản}$	(+)
Tỷ lệ nợ xấu	NPL	$\text{Tổng nợ xấu} / \text{Tổng dư nợ}$	(+)
Tăng trưởng kinh tế	GDP	$(\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}) / \text{GDP}_{t-1}$	(-)
Tỷ lệ lạm phát	INF	$(\text{CPI}t - \text{CPI}{t-1}) / \text{CPI}_{t-1}$	(-)

• Phương pháp ước lượng và kiểm định:
  • Thống kê mô tả và phân tích ma trận tương quan.
  • Hồi quy dữ liệu bảng qua 3 mô hình: Pooled OLS, Mô hình tác động cố định (FEM), Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
  • Kiểm định F-test (lựa chọn giữa Pooled OLS và FEM), kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier (lựa chọn giữa Pooled OLS và REM), kiểm định Hausman (lựa chọn giữa FEM và REM).
  • Kiểm định đa cộng tuyến thông qua Hệ số phóng đại phương sai (VIF).
  • Kiểm định tự tương quan (Wooldridge test) và kiểm định phương sai sai số thay đổi.
  • Sử dụng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares) để xử lý triệt để các khuyết tật của mô hình.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp dạng bảng cân bằng thu thập từ Báo cáo tài chính (BCTC) và Báo cáo thường niên (BCTN) đã kiểm toán của 27 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2012–2023 (tổng cộng 324 quan sát). Dữ liệu vĩ mô (GDP, CPI) được trích xuất từ Tổng cục Thống kê và Ngân hàng Thế giới (World Bank). Công cụ xử lý: Microsoft Excel và Stata 17.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể. Tác giả phân tích tính cấp thiết của RRTK sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và các sự kiện rút tiền hàng loạt (SVB, First Republic Bank, SCB). Chương này xác định rõ mục tiêu nghiên cứu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi dữ liệu (27 NHTMCP giai đoạn 2012–2023), tóm lược phương pháp thực hiện và cấu trúc 5 chương của khóa luận.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU

Chương 2 hệ thống hóa các khái niệm về thanh khoản, RRTK và phương pháp đo lường bằng khe hở tài trợ (FGAP) cùng 4 chỉ số thanh khoản ($L_1, L_2, L_3, L_4$). Tác giả trình bày các lý thuyết nền tảng (lý thuyết khả năng thay đổi, lý thuyết tín hiệu, lý thuyết quá lớn để sụp đổ, lý thuyết ưa thích thanh khoản). Đồng thời, tác giả tiến hành lược khảo toàn diện các nghiên cứu quốc tế (Chen và cộng sự, 2009; Bonfim & Kim, 2012; Arif & Anees, 2012; Cucinelli, 2013; Mazreku và cộng sự, 2019) và trong nước (Trương Quang Thông, 2013; Đặng Văn Dân, 2015; Phan Thị Mỹ Hạnh & Tống Lâm Vy, 2019; Nguyễn Thị Bích Thuận & Phạm Ánh Tuyết, 2021; Nguyen, 2022; Bùi Đan Thanh & Nguyễn Quang Huy, 2022; Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy, 2024). Từ đó, chương 2 chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: phần lớn các nghiên cứu trước đây chưa xem xét đồng thời biến dự phòng rủi ro tín dụng (LLR) và tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA) tác động lên FGAP trong chuỗi thời gian kéo dài đến năm 2023.

Nhóm yếu tố	Tác động cùng chiều (+) đến RRTK	Tác động ngược chiều (-) đến RRTK	Không có ý nghĩa thống kê
Quy mô (SIZE)	Trương Quang Thông (2013), Bonfim & Kim (2012), Bùi Đan Thanh và cs (2022)	Đặng Văn Dân (2015), Phan Thị Mỹ Hạnh & Tống Lâm Vy (2019), Nguyễn Thị Bích Thuận & Phạm Ánh Tuyết (2021), Cucinelli (2013)	Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy (2024)
Tỷ lệ vốn CSH (CAP)	Bonfim & Kim (2012), Bùi Đan Thanh và cs (2022), Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy (2024)	Nguyễn Thị Bích Thuận & Phạm Ánh Tuyết (2021)	-
Khả năng sinh lời (ROE)	Phan Thị Mỹ Hạnh & Tống Lâm Vy (2019), Arif & Anees (2012), Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy (2024)	Bùi Đan Thanh và cs (2022)	Mazreku và cs (2019)
Dự phòng rủi ro tín dụng (LLR)	Nguyen (2022), Bùi Đan Thanh và cs (2022)	-	Phan Thị Mỹ Hạnh & Tống Lâm Vy (2019)
Tỷ lệ cho vay (TLA)	Trương Quang Thông (2013), Đặng Văn Dân (2015), Phan Thị Mỹ Hạnh & Tống Lâm Vy (2019), Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy (2024)	-	-
Tỷ lệ nợ xấu (NPL)	Mazreku và cs (2019), Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy (2024)	Arif & Anees (2012), Bùi Đan Thanh và cs (2022)	-

CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 thiết lập quy trình nghiên cứu chuẩn hóa gồm 8 bước: (1) Xác định đề tài và mục tiêu, (2) Lược khảo lý thuyết và xác định khoảng trống, (3) Xây dựng mô hình và giả thuyết, (4) Thu thập và chạy thử dữ liệu, (5) Thống kê mô tả và hồi quy Pooled OLS/FEM/REM bằng Stata 17, (6) Thực hiện kiểm định F-test, Breusch-Pagan và Hausman, (7) Kiểm tra khuyết tật mô hình và khắc phục bằng FGLS, (8) Thảo luận kết quả và đề xuất hàm ý quản trị. Tác giả định nghĩa chi tiết 9 biến số, xây dựng 8 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H8, trình bày phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ BCTC kiểm toán của 27 NHTMCP và các báo cáo vĩ mô.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Chương 4 công bố kết quả phân tích định lượng trên mẫu 324 quan sát:

Biến số	Số quan sát (Obs)	Giá trị trung bình (Mean)	Độ lệch chuẩn (Std. Dev.)	Giá trị nhỏ nhất (Min)	Giá trị lớn nhất (Max)	Đơn vị / Ghi chú
FGAP	324	-9,03%	10,66%	-38,57%	19,26%	Min: MSB (2014), Max: VPB (2022)
SIZE	324	18,7765	1,1762	16,4020	21,5565	Min: BaoViet Bank (2012), Max: BID (2023)
CAP	324	9,26%	5,78%	0,52%	90,77%	Min: NVB (2023), Max: VCB (2021)
ROE	324	9,61%	6,72%	0,00%	26,38%	Min: LPB, MBB, NAB, PGB (2021), NVB (2022); Max: VIB (2021)

• Diễn biến thực trạng FGAP giai đoạn 2012–2023: Chỉ số FGAP có xu hướng tăng dần qua các thời kỳ. Giai đoạn 2012–2014, FGAP giảm từ -11,4% xuống mức đáy -16,73% năm 2014 (RRTK tăng cao do dư nợ tín dụng chiếm tỷ trọng lớn trong khi huy động vốn gặp khó khăn). Giai đoạn 2014–2017, FGAP cải thiện lên -16,62% năm 2017 do các ngân hàng tái cơ cấu nguồn vốn. Giai đoạn 2017–2023, FGAP duy trì quanh mức -7,468% vào năm 2023, đạt mức cao nhất vào năm 2022 với -0,84% (năm có mức RRTK thấp nhất, ngân hàng duy trì cân bằng tốt giữa dư nợ tín dụng và nguồn vốn huy động).
• Kết quả hồi quy: Sau khi lựa chọn mô hình và khắc phục hiện tượng tự tương quan, phương sai sai số thay đổi bằng phương pháp FGLS, kết quả kiểm định xác nhận:
  1. SIZE: Tác động nghịch biến (-) với FGAP/RRTK (chấp nhận giả thuyết H1).
  2. ROE: Tác động đồng biến (+) với FGAP/RRTK (chấp nhận giả thuyết H3).
  3. LLR: Tác động đồng biến (+) với FGAP/RRTK (chấp nhận giả thuyết H4).
  4. TLA: Tác động đồng biến (+) với FGAP/RRTK (chấp nhận giả thuyết H5).

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ

Chương 5 đúc kết các phát hiện thực nghiệm, đưa ra các hàm ý quản trị tập trung vào 4 yếu tố có ý nghĩa thống kê (SIZE, ROE, LLR, TLA), chỉ ra các hạn chế nghiên cứu và định hướng mở rộng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu chính:
  • Quy mô ngân hàng (SIZE): Có mối quan hệ nghịch biến với RRTK. Ngân hàng có quy mô tài sản lớn (như BID đạt giá trị SIZE tối đa 21,5565 năm 2023) sở hữu tiềm lực tài chính vững mạnh, tệp khách hàng rộng lớn và uy tín cao, giúp dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn huy động chi phí thấp trên thị trường, từ đó giảm thiểu áp lực RRTK (phù hợp với lý thuyết tín hiệu và các nghiên cứu của Đặng Văn Dân, 2015; Phan Thị Mỹ Hạnh & Tống Lâm Vy, 2019).
  • Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE): Có mối quan hệ đồng biến với RRTK. Ngân hàng theo đuổi ROE cao (đạt đỉnh 26,38% tại VIB năm 2021) có xu hướng chuyển dịch cơ cấu tài sản sang các kênh sinh lời cao nhưng thanh khoản thấp, làm giảm lượng tài sản thanh khoản dự trữ và đẩy RRTK gia tăng (phù hợp lý thuyết ưa thích thanh khoản và nghiên cứu của Arif & Anees, 2012; Nguyễn Đức Trung & Trần Trọng Huy, 2024).
  • Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR): Có tác động đồng biến với RRTK. Khi tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tăng cao phản ánh chất lượng danh mục cho vay suy giảm, khả năng thu hồi gốc và lãi bị đình trệ, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt dòng tiền thanh toán tức thời (thống nhất với kết luận của Nguyen, 2022; Bùi Đan Thanh & Nguyễn Quang Huy, 2022).
  • Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA): Có tác động đồng biến với RRTK. Việc phân bổ tỷ trọng lớn tổng tài sản vào các khoản cho vay khách hàng làm giảm mức độ linh hoạt thanh khoản. Khi có biến cố người gửi tiền rút vốn đột ngột, tài sản cho vay không thể thu hồi ngay lập tức, đẩy ngân hàng vào tình trạng mất cân đối thanh khoản (phù hợp với Trương Quang Thông, 2013; Đặng Văn Dân, 2015).
• Hàm ý quản trị do tác giả đề xuất:
  • Đối với SIZE: Các NHTMCP cần tiếp tục củng cố và mở rộng quy mô tổng tài sản một cách bền vững; phát triển mạng lưới chi nhánh, nâng cao uy tín thương hiệu để tối ưu hóa khả năng huy động vốn dân cư và tổ chức kinh tế.
  • Đối với ROE: Ban lãnh đạo ngân hàng cần cân đối hài hòa giữa mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và duy trì dự trữ thanh khoản an toàn; tránh gia tăng lợi nhuận ngắn hạn bằng cách nắm giữ quá nhiều tài sản rủi ro thanh khoản kém.
  • Đối với LLR: Tăng cường chất lượng quy trình thẩm định tín dụng, giám sát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn vay nhằm kiểm soát nợ xấu từ gốc; chủ động quản trị rủi ro tín dụng để giảm thiểu áp lực trích lập dự phòng và bảo toàn dòng tiền thu hồi.
  • Đối với TLA: Quản trị cơ cấu danh mục tài sản hợp lý; kiểm soát tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản trong ngưỡng an toàn; đa dạng hóa các danh mục đầu tư vào giấy tờ có giá ngắn hạn và tài sản có tính thanh khoản cao để ứng phó kịp thời với các cú sốc rút tiền.
• Đóng góp mới của đề tài:
  • Cập nhật chuỗi dữ liệu thực nghiệm kéo dài 12 năm (2012–2023), phản ánh rõ nét biến động thanh khoản qua các giai đoạn kinh tế phục hồi, khủng hoảng dịch bệnh COVID-19 và biến động địa chính trị.
  • Bổ sung minh chứng thực nghiệm về tác động đồng thời của LLR và TLA đến biến phụ thuộc khe hở tài trợ (FGAP) tại hệ thống NHTMCP Việt Nam, làm rõ khoảng trống nghiên cứu của các công trình trước đây.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Mẫu nghiên cứu mới dừng lại ở 27 NHTMCP do một số ngân hàng không công bố đầy đủ và liên tục báo cáo tài chính đã kiểm toán trong suốt giai đoạn 2012–2023.
  • Mô hình nghiên cứu chỉ tập trung vào 8 biến độc lập đại diện (6 biến đặc thù ngân hàng và 2 biến vĩ mô), chưa bao quát toàn bộ các khía cạnh quản trị rủi ro nội bộ và các cú sốc tài chính quốc tế đặc thù.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi mẫu nghiên cứu sang toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam (bao gồm các NHTM Nhà nước, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài) khi dữ liệu được công bố đồng bộ.
  • Bổ sung các biến kiểm soát vi mô và vĩ mô mới như lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước, cung tiền M2, tốc độ tăng trưởng tín dụng hoặc các chỉ số giám sát thanh khoản theo chuẩn mực Basel II/Basel III.
  • Áp dụng các phương pháp ước lượng động nâng cao như phương pháp hồi quy GMM hệ thống (System GMM) để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn trong mô hình tài chính ngân hàng.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Làm tài liệu tham khảo phương pháp luận nghiên cứu định lượng, cách xây dựng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng và quy trình kiểm định mô hình tài chính.
  • Chuyên viên phân tích và cán bộ quản trị rủi ro tại các NHTMCP: Tham khảo phương pháp đo lường RRTK thông qua khe hở tài trợ (FGAP) và căn cứ thực nghiệm để thiết lập các ngưỡng an toàn cho tỷ lệ cho vay (TLA), tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR) và chỉ tiêu sinh lời (ROE).
  • Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (Ngân hàng Nhà nước): Sử dụng làm cơ sở thực tiễn để đánh giá tác động của quy mô và các chỉ tiêu an toàn hoạt động đến sự ổn định thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại.
• Nội dung giá trị: Quy trình phân tích 8 bước chi tiết từ hồi quy Pooled OLS, FEM, REM đến kiểm định Hausman, F-test, Breusch-Pagan, Wooldridge test và kỹ thuật khắc phục khuyết tật bằng FGLS trên phần mềm Stata 17.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng chỉ tiêu nào để đo lường rủi ro thanh khoản và công thức tính cụ thể là gì? Khóa luận sử dụng chỉ số Khe hở tài trợ (Financing Gap - FGAP) làm biến phụ thuộc đo lường RRTK. Công thức xác định: $$\text{FGAP} = \frac{\text{Tổng dư nợ tín dụng} - \text{Tổng nguồn vốn huy động}}{\text{Tổng tài sản}}$$ Chỉ số này phản ánh mức độ chênh lệch giữa nhu cầu sử dụng vốn tín dụng và khả năng huy động vốn của ngân hàng trên tổng quy mô tài sản.

2. Mẫu dữ liệu nghiên cứu được thu thập với quy mô và phạm vi như thế nào? Dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ BCTC và BCTN đã kiểm toán của 27 NHTMCP tại Việt Nam trong 12 năm liên tục từ 2012 đến 2023, tạo nên bộ dữ liệu gồm 324 quan sát. Dữ liệu vĩ mô (GDP, CPI) được lấy từ Tổng cục Thống kê và World Bank.

3. Yếu tố nào có tác động làm giảm rủi ro thanh khoản của các NHTMCP Việt Nam trong mô hình? Quy mô ngân hàng (SIZE - tính bằng $\ln(\text{Tổng tài sản})$) có mối quan hệ nghịch biến (-) với RRTK. Ngân hàng có quy mô lớn sở hữu uy tín và tiềm lực tài chính cao hơn, giúp tăng cường khả năng tiếp cận và đa dạng hóa nguồn vốn huy động trên thị trường, từ đó giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt thanh khoản.

4. Những yếu tố nội tại nào của ngân hàng tác động làm gia tăng rủi ro thanh khoản theo kết quả nghiên cứu? Mô hình FGLS xác nhận 3 yếu tố nội tại tác động đồng biến (+) làm tăng RRTK:

1. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE): Ngân hàng theo đuổi lợi nhuận cao thường giảm tỷ trọng tài sản dự trữ thanh khoản.
2. Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR): LLR tăng phản ánh chất lượng cho vay suy giảm, làm gián đoạn dòng tiền thu hồi nợ.
3. Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA): Tỷ trọng cho vay lớn làm giảm khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền mặt khi phát sinh nhu cầu thanh toán đột xuất.

5. Chỉ số FGAP của các NHTMCP Việt Nam biến động ra sao và đạt giá trị cực trị vào thời điểm nào trong giai đoạn 2012–2023? Giá trị trung bình của FGAP giai đoạn 2012–2023 là -9,03% (độ lệch chuẩn 10,66%). Giá trị FGAP cao nhất ghi nhận tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPB) năm 2022 là 19,26%; giá trị nhỏ nhất ghi nhận tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) năm 2014 là -38,57%. Xét theo toàn ngành, năm 2022 là năm có mức độ rủi ro thanh khoản thấp nhất khi FGAP trung bình đạt -0,84%.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lâm Hoàng Thiện đã phân tích thực nghiệm toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản tại 27 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2012–2023 thông qua mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng và kỹ thuật ước lượng FGLS. Kết quả nghiên cứu chứng minh quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động ngược chiều, trong khi tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR) và tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản (TLA) có tác động cùng chiều đến rủi ro thanh khoản đo lường bằng khe hở tài trợ (FGAP). Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, khóa luận đã đề xuất 4 nhóm hàm ý quản trị cụ thể giúp các ngân hàng thương mại cân đối giữa mục tiêu sinh lời và an toàn thanh khoản, góp phần ổn định hệ thống ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày được bối cảnh nền kinh tế trong và ngoài nước và đưa ra các các lý do lựa chọn phân tích “Các yếu tố ảnh hưởng đến RRTK của NHTMCP Việt Nam”. Nghiên cứu này sử dữ liệu thứ cấp. Cuối cùng, trong chương này tác giả đã đề ra bố cục chung của toàn bài và nội dung trọng tâm sẽ được thảo luận tại mỗi chương. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU Tiếp theo, lược khảo các nghiên cứu trước được công bố ở nước ngoài và tại Việt Nam trong quá khứ sẽ được tổng hợp tại đây.

Tìm ra khoảng trống của từ lược khảo đã được tổng hợp. Cuối cùng, xem xét mối tương quan giữa những nhân tố với RRTK làm cơ sở để hình thành mô hình của khóa luận. THANH KHOẢN VÀ RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm về thanh khoản của ngân hàng thương mại Theo Trương Quang Thông (2013) thanh khoản là thời gian luân chuyển từ tài sản mà ngân hàng đang có thành tiền mặt nhanh nhất với chi phí hợp lý nhất đối với ngân hàng.

Có thể xem xét 2 khía cạnh là tài sản và nguồn vốn thì thanh khoản là khả năng sử dụng các tài sản và nguồn vốn mà ngân hàng chỉ phải bỏ ra chi phí hợp lý phù hợp với ngân hàng để hoàn thành các việc kinh doanh của ngân hàng. Để được xem là tài sản có tính thanh khoản cao thì phải có chi phí hoán đổi thành tiền mặt thấp và với thời gian nhanh nhất. Còn nguồn vốn có thanh khoản cao thì chi phí huy động phải thấp và khoảng thời gian huy động ngắn. Theo Basel (2008) giải thích thanh khoản là việc hoàn thành tốt các nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn, mà không tạo nên thiệt hại vượt quá quy định trong lúc ngân hàng kinh doanh để gia tăng thêm tài sản.

Theo Duttweiler (2009) cho rằng thanh khoản là việc chuyển đổi tài sản cụ thể thành tiền mặt được diễn ra một cách thuận lợi và trong lúc ngân hàng thực hiện biến đổi tài sản thành tiền mặt thì thị trường vẫn đáp ứng các giao dịch đó. Vì vậy, có thể hiểu rằng thanh khoản là sự chuyển đổi tài sản thành tiền mặt với thời gian nhanh nhất, chi phí hợp lý và các giao dịch chuyển đổi đều được thị trường chấp thuận. Khái niệm về rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại Theo Gup và Kolari (2005) kết luận rằng “RRTK là khi các ngân hàng không đảm bảo được lượng tiền sẵn có hoặc các tài sản tương đương tiền để giải quyết các vấn đề thanh toán của ngân hàng kịp thời và ngân hàng gặp khó khăn khi chuyển đổi tài sản thành tiền mặt trong thời gian ngắn để giải quyết các vấn đề thanh khoản mà ngân hàng đang gặp phải”. Theo Nguyễn Thành Đạt (2019) cho rằng “RRTK chỉ xuất hiện khi ngân hàng lâm vào tình trạng không đảm bảo được khả năng thanh khoản, khả năng thanh toán khi ngân hàng không chuyển đổi được các tài sản tạo ra tiền tức thời để hoàn thành nghĩa vụ thanh toán khi các hợp động này đến hạn”.

Từ các định nghĩa trên, có thể hiểu đơn giản hơn là RRTK là rủi ro do hoán đổi tài sản thành tiền mặt một cách nhanh nhất, với mức giá phù hợp nhất gặp bất lợi (Muranaga và Ohsawa, 2002). Qua các nghiên cứu trên, RRTK là khi ngân hàng không hoàn thành được các nghĩa vụ tài chính đúng hạn hoặc không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn. Cần thời gian để huy động thêm nguồn vốn từ bên ngoài, chuyển đổi tài sản hiện có thành tiền mặt đang gặp bất lợi. Việc một ngân hàng gặp RRTK ngoài việc ảnh hưởng đến uy tín, hình ảnh của ngân hàng đó mà mang đến hệ lụy cả hệ thống.ngân hàng và nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực theo.

PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG RỦI RO THANH KHOẢN 2. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản dựa trên khe hở tài trợ Việc sử dụng FGAP để đo lường RRTK đã được (Cornett và ctg 2006) áp dụng. Và sau đó thì các nghiên cứu của (Arif và Nauman Anees 2012); (Chen và cộng sự., 2009) đã kế thừa sử dụng FGAP để đo lường RRTK. Theo Vodova (2013) cho rằng, khe hở tài trợ là sự chênh lệch giữa tài sản và nguồn vốn trong hiện tại và tương lai của ngân hàng.

Còn theo Chen và cộng sự (2009) cho rằng, sử dụng FGAP để đo lường RRTK của ngân hàng, thì việc thu thập và tính toán các số liệu dựa trên các BCTC của ngân hàng, điều 10 này cho thấy cái nhìn tổng quát nhất về RRTK của ngân hàng có thể xảy ra trong tương lai. Ngoài các nghiên cứu của nước ngoài đã kế thừa phương pháp này, thì các tác giả trong nước ta đã kế thừa phương pháp sử dụng FGAP để đo lường RRTK của những tác giả như Trương Quang Thông (2013); Đặng văn Dân (2015); Nguyễn Thành Đạt (2019). Và Theo Nguyễn Thành Đạt (2019) cho rằng “khe hở tài trợ là sự chênh lệch giữa số dư bình quân của các khoản cho vay và số dư bình quân vốn huy động”.1) 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Nếu FGAP lớn hơn 0 thì các tài sản của ngân hàng như lượng dự trữ tiền mặt và tài sản phải được giảm bớt đi hoặc đi vay bổ sung. Nhưng việc ngân hàng đi vay trên thị trường tiền tệ sẽ làm tăng cao RRTK.

Nếu FGAP nhỏ hơn 0 thì cho thấy rằng ngân hàng đang thừa vốn, ngân hàng nên xem xét mua vào thêm các tài sản có tính thanh khoản cao và dùng chúng để cho vay. Phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản dựa trên các chỉ số thanh khoản Theo Aspachs, Nier và Tiesset (2005); Vodová (2011) đã nghiên cứu bằng cách đo lường dựa trên các chỉ số thanh khoản. Các nghiên cứu tập trung vào các chỉ số thanh khoản mà đặc biệt nghiên cứu về 4 chỉ số sau: Tài sản thanh khoản 𝐿1 = × 100(%) (2.2) 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Chỉ số L1 cho thấy tài sản thanh khoản.chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng tài sản mà ngân hàng có được, chỉ số nhà giúp các nhà phân tích ngân hàng có thanh khoản tốt hay không tốt. Việc chỉ số này cao chứng minh khả năng thanh.khoản của ngân hàng tốt, nhưng việc này phản ánh ngân hàng đang nắm giữ các tài sản có tính thanh khoản cao điều này sẽ tạo nên sự không sinh lợi cho ngân hàng.

Tài sản thanh khoản 𝐿2 = × 100(%) (2.3) 𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 + 𝑉ố𝑛 ℎ𝑢𝑦 độ𝑛𝑔 𝑛𝑔ắ𝑛 ℎạ𝑛 11 Chỉ số L2 này phản ánh sự nhạy cảm của ngân hàng đối với các khoản tiền gửi của khách hàng gửi vào ngân hàng. Và cho thấy khả năng đảm bảo các nghĩa vụ thanh toán của ngân hàng khi đối mặt với các trường hợp khách hàng tất toán tiền gửi trước hạn. Chỉ số này càng cao cho thấy ngân hàng có tính thanh.khoản càng tốt. Tổng cho vay 𝐿3 = × 100(%) (2.4) 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Chỉ số L3 cho thấy việc cho vay chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng tài sản mà ngân hàng có được, chỉ số này có thể giải thích được ngân hàng có nguy cơ bị mất RRTK hay không.

Khi chỉ số này cao thì thể hiện việc cho vay quá nhiều của ngân hàng, nếu kinh tế biến động xấu, các khoản vay không thu hồi được thì sẽ làm tăng RRTK của ngân hàng khiến ngân hàng không có đủ tiền để thanh toán các khoản nợ đến hạn. Tổng cho vay 𝐿4 = × 100(%) (2.5) 𝑇𝑖ề𝑛 𝑔ử𝑖 + 𝑉ố𝑛 ℎ𝑢𝑦 độ𝑛𝑔 𝑛𝑔ắ𝑛 ℎạ𝑛 Chỉ số L4 cho thấy việc cho vay của ngân hàng có lớn hơn lượng tiền mà ngân hàng huy động được. Nếu L4 cao thể hiện rằng ngân hàng đã sử dụng toàn bộ các lượng tiền dự trữ ngắn hạn để cho vay các khoản vay dài hạn. Chỉ số L4 càng cao thì phản ánh RRTK mà ngân hàng gặp phải càng lớn.

LÝ THUYẾT LIÊN QUAN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 2. Lý thuyết khả năng thay đổi Lý thuyết khả năng.thay đổi (The Shiftability theory) của (Moulton 1918) kết luận rằng việc các ngân hàng nắm giữ những tài sản có tính thanh khoản cao trong cơ cấu tài sản của ngân hàng sẽ giúp các ngân hàng có thể ngăn ngừa RRTK. Cùng với đó tác giả cho rằng việc cho vay để tăng thu nhập sẽ làm cho ngân hàng không bảo đảm được thanh khoản, làm gia tăng RRTK của ngân hàng, việc bảo đảm thanh khoản phụ thuộc vào khả năng tạo ra lợi nhuận và khả năng chuyển đổi tài sản của ngân hàng. Lý thuyết tín hiệu Lý thuyết tín hiệu (Signalling theory) do (Spence 1973) cho rằng ngân hàng có quy.mô lớn sẽ có tín hiệu tốt cho công việc huy động, giúp ngân hàng có thể tiếp cận được những nguồn tiền khác nhau ngoài thị trường và làm giảm RRTK mà ngân hàng gặp phải.

Tuy vậy, theo lý thuyết quá lớn.để đổ vỡ (The big too fail.theory) do (Greg 2009) chỉ ra rằng ngân hàng có quy mô càng lớn sẽ phải chấp nhận việc đầu tư vào các tài sản có độ rủi ro cao với mục đích tăng trưởng lợi nhuận cho ngân hàng.làm tăng RRTK của ngân hàng. Vì vậy, quy mô của ngân hàng và RRTK có ảnh hưởng cùng chiều hoặc ngược chiều với nhau. Theo Nguyễn Thị Bích Thuận và Phạm Ánh Tuyết (2021) nghiên cứu “các yếu tố ảnh hưởng đến RRTK tại 25 NHTM tại Việt Nam” có kết quả rằng quy mô ngân hàng có ảnh hưởng ngược chiều với RRTK. Nghiên cứu đã cho ra kết quả giống với lý thuyết quá lớn để.

Lý thuyết ưa thích thanh khoản Lý thuyết ưa thích thanh khoản (Keynes Liquidity Preference Theory) cho rằng tiền mặt là loại tài sản có khả năng chuyển đổi nhanh, ngân hàng dự trữ lượng tiền mặt lớn sẽ làm cho RRTK được giữ ở mức ổn định nhưng lại làm cho lợi nhuận của. ngân hàng sụt giảm. Nếu ngân hàng muốn có lợi nhuận cao thì phải tập trung vào các khoản đầu tư có khả năng thanh khoản ít hơn, rủi ro lớn hơn. Vì thế, theo Berger (1995) đã nghiên cứu về các.nhuận thấp sẽ tập trung nhiều vào các tài sản có tính thanh khoản thấp có rủi ro cao với mục tiêu là nâng cao lợi nhuận của ngân hàng.

Từ đó, tài sản.có tính thanh khoản cao ngân hàng đang có sẽ giảm xuống dẫn đến RRTK của ngân hàng tăng cao. Theo Bunda và Desquilbet (2008) cho rằng các ngân hàng đang kinh doanh có hiệu quả sẽ quan tâm việc duy trì sự an toàn, kiểm soát sự tăng tài sản.thanh khoản thông qua việc gia tăng hoạt động tín dụng. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2. Các nghiên cứu ngước ngoài Chen và cộng sự (2009) sử dụng 14,360 mẫu quan.