chương 1, Tác giả đã trình bày tính cấp thiết của đề tài, các mục tiêu của đề tài nghiên cứu đã được nêu rõ cũng như làm sáng tỏ câu hỏi, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài. Đồng thời trình bày về phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài và đóng góp của đề tài nghiên cứu. 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC CÓ LIÊN QUAN 2.1 Khái niệm cho vay mua nhà Theo quy định tại khoản 16 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho KH một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Theo tác giả Peter (2004) “Cho vay mua nhà là một dạng hình thức cho vay bất động sản được cung cấp cho KHCN nhằm hỗ trợ họ thực hiện ước mơ sở hữu một ngôi nhà ưng ý hoặc căn hộ thoải mái.
Điểm nổi bật của cho vay mua nhà là khả năng đáp ứng nhu cầu của KH trong việc mua nhà và được cấu trúc dưới dạng khoản vay trả góp trong thời gian kéo dài”. Hoạt động cho vay của NHTM hiện nay đang hướng đến 2 đối tượng KH chính là cá nhân và pháp nhân. Đối với KHCN, mục đích vay vốn chủ yếu là để phục vụ các nhu cầu trong đời sống sinh hoạt như mua sắm, sửa chữa và mua nhà ở, nhu cầu y tế, nhu cầu phục vụ hoạt động kinh doanh sản xuất,…Hiện nay, đối tượng KHCN luôn được các NHTM tập trung hướng đến và mở rộng. Có thể nói đây là thị trường đầy tiềm năng và phù hợp với xu hướng phát triển trong bối cảnh của kinh tế thị trường.
Sản phẩm cho vay vốn mua nhà là sản phẩm vay nhằm mục đích mua nhà ở có thể là chung cư, căn hộ cho khách hàng, được hầu hết các NH hỗ trợ. KHCN khi muốn vay vốn mua nhà để đảm bảo cho khoản vay vốn đó, KH cần phải có tài sản để thế chấp đảm bảo cho khoản vay, ví dụ như bất động sản, ô tô,. hoặc các loại tài sản hình thành từ vốn vay. Khi khoản vay của KH được phê duyệt, KH có thể trả lãi và gốc của khoản vay một cách linh hoạt thông qua các hình thức và các kỳ trả góp theo những thỏa thuận và NH cho vay.
Điều này giúp KH tiết kiệm được thời gian và sự nỗ lực trong việc tích lũy một số tiền lớn để mua nhà một lần, thay vào đó, họ có thể tiến hành mua nhà ngay lập tức và trả tiền mua nhà dần theo từng kỳ trả góp, theo tác giả Quan Minh Nhựt và Huỳnh Văn Tùng (2013).2 Vai trò của hoạt động cho vay mua nhà Peter, S. Rose (2004) nhận định “Cho vay mua nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy thị trường bất động sản và kinh tế nói chung, bởi vì nó tạo 7 điều kiện cho KHCN tiếp cận được với những cơ hội sở hữu nhà một cách linh hoạt và thuận tiện. Cơ hội này giúp cho nhiều KH sở hữu được căn nhà mơ ước, xây dựng gia đình hạnh phúc và sở hữu nhà ở riêng, từ đó tạo ra sự ổn định và an cư cho các gia đình, góp phần ổn định xã hội, cũng như là thúc đẩy thị trường bất động sản”. Vai trò của hoạt động cho vay mua nhà là rất quan trọng trong nền kinh tế, vì nó ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của nền kinh tế quốc gia.
Không chỉ kích thích nền kinh tế mà còn tạo ra thu nhập. Hoạt động cho vay mua nhà thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng, từ việc mua sắm nội thất cho căn nhà mới đến các dịch vụ liên quan, như nâng cấp nhà cửa hoặc dọn dẹp. Hoạt động cho vay mua nhà còn thúc đẩy thị trường bất động sản. Hơn nữa, đối với hầu hết các NH, sản phẩm cho vay mua nhà tạo ra phần lớn doanh thu, doanh thu đến từ các khoản phí và các nguồn lãi suất.
Bên cạnh đó, hoạt động cho vay mua nhà còn hỗ trợ thúc đẩy các hoạt động liên quan đến thị trường bất động sản, ổn định thị trường bất động sản bằng cách giúp cân bằng cung và cầu, ngăn chặn sự giảm giá hay tăng giá quá nhanh, giúp tăng giá trị của tài sản nhà ở và do đó tăng khả năng tích lũy tài sản của các chủ sở hữu nhà. Tóm lại, cho vay mua nhà không chỉ đóng vai trò vô cùng quan trọng và cấp thiết trong việc cung cấp nhà ở mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế và sự phát triển của xã hội.2 CÁC MÔ HÌNH LÝ THUYẾT LIÊN QUAN 2.1 Lý thuyết thuyết hành động hợp lý Lý thuyết về hành động hợp lý (TRA - Theory of Reasoned Action ) được tác giả Ajzen và Fishbein xây dựng từ năm 1967 và được mở rộng và phát triển theo thời gian. Lý thuyết TRA gợi ý rằng hành vi của một người được xác định bởi ý định thực hiện hành vi của họ và ý định này, là một chức năng của thái độ của họ đối với hành vi và các chuẩn mực chủ quan (Fishbein & Ajzen, 1975). Mô hình TRA còn cho thấy rằng xu hướng tiêu dùng là yếu tố dự đoán được cho là tốt nhất của hành vi tiêu dùng.
Để có một cái nhìn rõ hơn về các yếu tố góp phần vào xu hướng mua thì cần xem xét hai yếu tố là thái độ và chuẩn mực chủ quan của khách hàng. Khi thái độ và các chuẩn mực chủ quan của một người trở nên thuận 8 lợi và khả năng kiểm soát nhận thức tăng lên, ý định thực hiện hành vi của họ cũng trở nên mạnh mẽ hơn. Mô hình TRA được đề xuất vào năm 1975, mô hình tập trung vào việc xây dựng một hệ thống quan sát gồm hai biến như sau: Thái độ đối với hành vi Thái độ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định ý định hành vi, phản ánh cách mà một người đánh giá một hành vi cụ thể. Các thái độ này bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố chính đó là sức mạnh của niềm tin vào khả năng xảy ra của kết quả hành vi (tức là xem liệu kết quả có thể thực hiện được hay không) và sự đánh giá về tính khả quan của các kết quả có thể đạt được (tức là liệu kết quả đó có đáng giá hay không).
Thuyết TRA cho rằng tồn tại một mối tương quan trực tiếp giữa thái độ và kết quả. Chuẩn chủ quan Yếu tố này có thể được đo lường thông qua những người có liên quan đến người tiêu dùng như (gia đình, bạn bè, đồng nghiệp,…). Mức độ của sự ảnh hưởng của những người có liên quan đến xu hướng hành vi của những người tiêu dùng và động cơ thúc đẩy những người tiêu dùng làm theo những người có liên quan là hai yếu tố cơ bản để đánh giá yếu tố chuẩn chủ quan. Thái độ đối với hành vi Ý định thực Hành vi hiện hành vi Chuẩn chủ quan Nguồn: Martin Fishbein và Icek Ajzen (1975) Hình 2.1 Mô hình thuyết hành động hợp lý -TRA 2.2 Lý thuyết hành vi hoạch định Lý thuyết hành vi có hoạch định - Theory of Planned Behavior – (TPB) đã được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu và áp dụng thành công như là một khung lý thuyết xác định quyết định thực hiện hành vi của con người.
TPB được Ajzen (1991) phát triển và bổ sung dựa trên thuyết hành động hợp lý TRA của Fishbein và Ajzen (1975) “nhận thức kiểm soát hành vi” được bổ sung cùng với “thái độ” và “chuẩn chủ quan” vào thuyết TRA. Lý thuyết này được dùng để dự đoán ý định của cá nhân để tham gia vào một hành vi tại một thời điểm và một địa điểm cụ thể nào 9 đó. Nhằm đo lường được mức độ tự nhận thức, kiểm soát hành vi và hành vi đó có ảnh hưởng trực tiếp đến ý định thực hiện hành vi của một cá nhân. Theo lý thuyết về hành vi hoạch định - TPB, “ý định hành vi” của KH bị tác động bởi “thái độ”, “chuẩn mực chủ quan” và “nhận thức kiểm soát hành vi”.
Thái độ đối với hành vi Ý định thực Hành vi Chuẩn chủ quan hiện hành vi Nhận thức kiểm Nguồn: Icek Ajzen (1991) soát hành vi Hình 2. 2 Mô hình thuyết hành vi hoạch định - TPB 2.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH VAY MUA NHÀ CỦA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN Trên cơ sở kế thừa và phát huy từ những nghiên cứu trước, John Mylonakis (2007), Devlin (2002) và Mohammed và cộng sự (2018),tác giả đúc kết được các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng để vay mua nhà của khách hàng cá nhân bao gồm 05 yếu tố như sau : Sự đáng tin cậy, Tính linh hoạt của khoản vay, Lãi suất vay vốn, Thời gian cung cấp dịch vụ, Giới thiệu và tư vấn dịch vụ và cuối cùng là yếu tố Quảng cáo và công nghệ ngân hàng.1 Sự đáng tin cậy Sự đáng tin cậy liên quan đến khả năng của một sản phẩm hoặc dịch vụ hoạt động đúng cách và đáp ứng mong đợi của người sử dụng một cách liên tục và đáng tin cậy. Thể hiện qua việc tuân thủ các quy tắc, hành động nhất quán với giá trị và tiêu chuẩn đã đề ra. Điều này có thể xuất phát từ khả năng duy trì một lịch sử đáng tin cậy trong quá khứ, hoặc từ sự đáng tin cậy trong cách họ thực hiện công việc, cung cấp dịch vụ hoặc làm ăn đối với khách hàng (John Mylonakis, 2007).
10 Yếu tố này đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quyết định lựa chọn sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể là trong quyết định lựa chọn ngân hàng để vay mua nhà của khách hàng. Có tác động trực tiếp đến việc khách hàng tiếp cận tài chính, Mức lãi suất vay cũng như là khả năng vay và trải nghiệm của khách hàng khi giao dịch. Vì vậy, Để duy trì một lịch sử tích cực, uy tín và đáng tin cậy là điều thiết yếu để đạt được những lợi ích về tài chính khi vay mua nhà.2 Tính linh hoạt của khoản vay Là khả năng thay đổi hoặc điều chỉnh các điều khoản và điều kiện của khoản vay để phản ánh nhu cầu và tình hình tình tài chính của người vay. Điều này cho phép khách hàng có sự linh hoạt trong việc lựa chọn các yếu tố quan trọng của khoản vay như số tiền vay, thời hạn vay, lãi suất và các khoản phí liên quan khác (Devlin, 2002).