Luận văn thạc sĩ: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố ảnh hướng đến cu lịch việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Thống kê
• Đề tài: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam giai đoạn 2013 - 2021
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản về du lịch
• 1.1.1. Du lịch
• 1.1.2. Khách du lịch
• 1.1.3. Khách du lịch quốc tế
• 1.1.4. Các loại hình du lịch
• 1.1.4.1. Căn cứ theo động cơ du lịch
• 1.1.4.2. Căn cứ theo lãnh thổ
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam

Du lịch quốc tế là một trong những ngành kinh tế quan trọng, đóng góp lớn vào GDP của Việt Nam. Giai đoạn 2013-2021, lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng cũng gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như chính sách du lịch, điều kiện tự nhiên, và sự phát triển hạ tầng đã ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam trong giai đoạn này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của du lịch quốc tế

Du lịch quốc tế được định nghĩa là hoạt động của những người đi du lịch ra ngoài quốc gia cư trú của họ. Vai trò của du lịch quốc tế không chỉ dừng lại ở việc tạo ra doanh thu mà còn góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.

1.2. Tình hình du lịch quốc tế tại Việt Nam giai đoạn 2013 2021

Trong giai đoạn 2013-2021, Việt Nam đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về lượng khách du lịch quốc tế. Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 đã gây ra những tác động tiêu cực lớn đến ngành du lịch, làm giảm mạnh lượng khách quốc tế.

II. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam

Nhiều yếu tố tác động đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam, bao gồm chính sách du lịch, điều kiện tự nhiên, và sự phát triển hạ tầng. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định của du khách mà còn quyết định sự thành công của ngành du lịch.

2.1. Chính sách du lịch và sự phát triển hạ tầng

Chính sách du lịch của Việt Nam đã có nhiều cải cách nhằm thu hút khách quốc tế. Sự phát triển hạ tầng giao thông, khách sạn và dịch vụ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho du khách.

2.2. Điều kiện tự nhiên và văn hóa

Việt Nam sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh và di sản văn hóa phong phú. Điều này thu hút du khách quốc tế đến khám phá và trải nghiệm, góp phần tăng lượng khách du lịch.

III. Thách thức trong việc thu hút khách du lịch quốc tế đến Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút khách du lịch quốc tế. Các vấn đề như cạnh tranh từ các quốc gia khác trong khu vực, sự thiếu hụt về hạ tầng và dịch vụ chất lượng cao là những yếu tố cần được giải quyết.

3.1. Cạnh tranh từ các quốc gia khác

Việt Nam đang phải cạnh tranh với các điểm đến du lịch nổi tiếng khác trong khu vực như Thái Lan và Malaysia. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao chất lượng dịch vụ và quảng bá hình ảnh du lịch hiệu quả hơn.

3.2. Thiếu hụt về hạ tầng và dịch vụ

Hạ tầng giao thông và dịch vụ du lịch tại một số khu vực vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách. Việc cải thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ là rất cần thiết để thu hút thêm khách quốc tế.

IV. Phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn thống kê và báo cáo du lịch.

4.1. Phương pháp định tính

Phương pháp định tính được sử dụng để tổng hợp các nghiên cứu trước đó và xây dựng cơ sở lý luận cho nghiên cứu này. Điều này giúp xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến lượng khách du lịch.

4.2. Phương pháp định lượng

Phương pháp định lượng được áp dụng để phân tích dữ liệu thống kê về lượng khách du lịch quốc tế. Sử dụng các mô hình hồi quy để đánh giá mối quan hệ giữa các yếu tố và lượng khách du lịch.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như chính sách du lịch, điều kiện tự nhiên và sự phát triển hạ tầng có ảnh hưởng lớn đến lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam. Những kết quả này có thể được áp dụng để xây dựng các chiến lược thu hút khách du lịch hiệu quả hơn.

5.1. Kết quả chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chính sách du lịch và sự phát triển hạ tầng là hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế. Cần có các biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

5.2. Ứng dụng thực tiễn trong phát triển du lịch

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đề xuất các giải pháp nhằm thu hút thêm khách du lịch quốc tế, từ đó góp phần phát triển bền vững ngành du lịch Việt Nam.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của du lịch quốc tế tại Việt Nam

Du lịch quốc tế tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần phải giải quyết các thách thức hiện tại để thu hút thêm khách du lịch. Việc cải thiện chính sách và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ là những yếu tố quyết định.

6.1. Tóm tắt các điểm chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như chính sách, điều kiện tự nhiên và hạ tầng có ảnh hưởng lớn đến lượng khách du lịch quốc tế. Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

6.2. Triển vọng tương lai

Với những nỗ lực cải thiện và phát triển, du lịch quốc tế tại Việt Nam có thể đạt được những thành tựu lớn trong tương lai, góp phần vào sự phát triển kinh tế quốc dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 1990, ngành du lịch Việt Nam mới chỉ đón khoảng 250 nghìn lượt khách quốc tế. Đến năm 2019, con số này đã bùng nổ lên mức kỷ lục 18.008,6 nghìn lượt, mang lại tổng thu trực tiếp từ du khách quốc tế đạt trên 421 nghìn tỷ đồng, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ 4 trong khối ASEAN sau Thái Lan, Malaysia và Singapore. Tuy nhiên, du lịch quốc tế của Việt Nam vẫn đối mặt với sự phân hóa thị trường nghiêm trọng khi hơn 56% tổng lượng khách tập trung vào hai thị trường Đông Bắc Á là Trung Quốc và Hàn Quốc. Bên cạnh đó, tác động của đại dịch toàn cầu giai đoạn 2020 - 2021 đã khiến 90% đến 95% doanh nghiệp lữ hành phải tạm dừng hoạt động, đẩy tỷ lệ lao động làm việc đủ thời gian xuống mức 25%. Trong 8 tháng đầu năm 2022, dù ghi nhận sự phục hồi đạt 1,44 triệu lượt khách (gấp 13,7 lần cùng kỳ 2021), lượng khách vẫn suy giảm 87,3% so với năm 2019.

Vấn đề đặt ra là cần nhận diện và lượng hóa chính xác các lực đẩy kinh tế, lực cản địa lý và rào cản chính sách tác động đến dòng khách quốc tế. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý thuyết, xây dựng mô hình thực nghiệm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô và vi mô, từ đó đề xuất giải pháp bền vững nhằm gia tăng thị phần du lịch. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung vào 15 thị trường nguồn lớn nhất, chiếm tới 91,14% tổng lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong giai đoạn 2013 - 2021. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học chuẩn xác cho các nhà hoạch định chiến lược kinh tế dịch vụ giai đoạn hậu khủng hoảng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn ứng dụng nền tảng Lý thuyết Mô hình Lực hấp dẫn trong thương mại quốc tế khởi xướng bởi Jan Tinbergen (1962) và Pentti Pöyhönen (1963), được mở rộng bởi Hans Linnemann (1966) và James Anderson cùng Eric van Wincoop (2003). Mô hình phát biểu rằng quy mô luồng dịch chuyển song phương giữa hai quốc gia tỷ lệ thuận với dung lượng kinh tế (đo lường qua GDP và dân số) và tỷ lệ nghịch với khoảng cách địa lý hay các chi phí vận tải phát sinh.

Trong lĩnh vực kinh tế du lịch, khung lý thuyết được chuẩn hóa dựa trên mô hình của Clive Morley (2014) và Chin-Hong Puah (2019) kết hợp Lý thuyết Tối đa hóa Thỏa dụng của người tiêu dùng. Cấu trúc mô hình tích hợp 5 khái niệm trọng tâm: Cầu du lịch quốc tế đại diện bởi lượng khách nhập cảnh; Lực đẩy kinh tế từ thu nhập bình quân đầu người của quốc gia xuất phát; Lực kéo kinh tế từ thu nhập bình quân đầu người tại quốc gia đến; Giá du lịch tương đối được điều chỉnh qua tỷ giá hối đoái và chỉ số giá tiêu dùng CPI; Các yếu tố ma sát biên giới gồm chi phí nhiên liệu đi lại, chính sách thị thực nhập cảnh và tần suất chuyến bay thẳng.

Phương pháp nghiên cứu

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 15 quốc gia và vùng lãnh thổ gửi khách hàng đầu (gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Mỹ, Nga, Malaysia, Thái Lan, Úc, Anh, Singapore, Pháp, Campuchia, Đức, Philippines) được quan sát liên tục trong chuỗi thời gian 9 năm từ 2013 đến 2021, tạo lập bộ dữ liệu bảng cân đối với 135 quan sát. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích dựa trên tiêu chí mỗi thị trường phải chiếm từ 1% thị phần trở lên, đại diện cho 91,14% tổng lượng khách quốc tế năm 2019 nhằm đảm bảo tính bao quát và độ tin cậy thống kê cao nhất.

Dữ liệu thứ cấp được trích xuất đồng bộ từ cơ sở dữ liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam, Tổng cục Du lịch, Ngân hàng Thế giới (World Bank), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trung tâm Nghiên cứu Triển vọng và Thông tin Quốc tế (CEPII). Tác giả ứng dụng phương pháp kinh tế lượng với dữ liệu bảng trên phần mềm Stata, thực hiện kiểm định hồi quy đa biến qua các mô hình OLS gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), kết hợp kiểm định Hausman và ước lượng FGLS. Việc lựa chọn kỹ thuật phân tích dữ liệu bảng giúp kiểm soát triệt để các đặc tính bất biến riêng lẻ của từng quốc gia nguồn, khắc phục các khuyết tật phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, mang lại các ước lượng không chệch và hiệu quả cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra rằng thu nhập bình quân đầu người của quốc gia xuất phát có tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến lượng khách đến Việt Nam với mức ý nghĩa thống kê 1%. Khi GDP bình quân đầu người của nước nguồn tăng 1%, lượng khách du lịch đến Việt Nam tăng tương ứng khoảng 1,12% đến 1,35%. Thị trường Trung Quốc dẫn đầu với 5.806,4 nghìn lượt khách năm 2019 (chiếm 32,24%), theo sau là Hàn Quốc với 4.290,8 nghìn lượt (chiếm 23,83%), ghi nhận mức tăng trưởng hơn 1 triệu lượt khách mỗi năm giai đoạn 2017 - 2019.

Phát hiện thứ hai xác nhận tác động nghịch chiều của giá du lịch tương đối và chi phí đi lại. Khi chi phí vận tải (đo lường bằng giá dầu thô thế giới) tăng 1%, lượng khách quốc tế giảm bình quân 0,42% do tác động trực tiếp vào giá vé hàng không quốc tế.

Phát hiện thứ ba chứng minh vai trò đòn bẩy của chính sách mở cửa hàng không và thị thực. Yếu tố có chuyến bay thẳng thúc đẩy lượng khách từ các thị trường xa như Mỹ (đạt 746,2 nghìn lượt năm 2019) và Nga (đạt 646,5 nghìn lượt). Chính sách miễn thị thực giúp gia tăng lượng khách trung bình từ 18% đến 25%, điển hình tại 5 quốc gia Tây Âu (Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Ý) với tổng lượng khách năm 2019 đạt trên 1,18 triệu lượt.

Phát hiện thứ tư phản ánh biến số đại dịch Covid-19 đã tạo cú sốc tiêu cực làm sụt giảm hơn 94% lượng khách từ các thị trường Đông Bắc Á trong năm 2021 (Nhật Bản giảm 95,47%, Đài Loan giảm 94,36%).

Thảo luận kết quả

Các kết quả ước lượng thực nghiệm có thể được trình bày trực quan thông qua bảng ma trận so sánh hệ số hồi quy giữa các mô hình Pooled OLS, FEM và REM, kết hợp biểu đồ phân tán thể hiện tương quan tuyến tính dương giữa tăng trưởng GDP nước nguồn và tốc độ tăng trưởng du khách. Dữ liệu thực tế chứng minh mô hình lực hấp dẫn hoàn toàn phù hợp để giải thích hành vi tiêu dùng du lịch tại Việt Nam, tương thích với kết luận của các công trình quốc tế của Chin-Hong Puah năm 2019 và Maria Santana-Gallego năm 2016.

Nguyên nhân cốt lõi giúp Việt Nam thu hút khách quốc tế nằm ở lợi thế cạnh tranh về giá (xếp hạng 22/140 theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới WEF năm 2019) và nguồn tài nguyên văn hóa xếp thứ 2 khu vực Đông Nam Á (hạng 29/140). Ngược lại, điểm nghẽn hạn chế năng lực cạnh tranh nằm ở chất lượng hạ tầng dịch vụ du lịch (xếp hạng 106/140) và tính bền vững môi trường (hạng 121/140). Sự phát triển của vận tải hàng không với 71 hãng quốc tế và gần 140 đường bay năm 2019 đã vận chuyển 79,84% lượng khách, chứng tỏ tính liên kết giao thông đóng vai trò sống còn trong việc xóa bỏ rào cản khoảng cách địa lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và đột phá chính sách thị thực điện tử và miễn thị thực đơn phương. Chính phủ và Bộ Công an cần mở rộng danh sách miễn thị thực từ 15 ngày lên 30 đến 45 ngày cho toàn bộ các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu, Bắc Mỹ và Úc, đồng thời đẩy mạnh thị thực nhập cảnh nhiều lần. Mục tiêu hướng tới là nâng chỉ số yêu cầu thị thực của Việt Nam từ hạng 53 lên top 30 thế giới theo đánh giá của WEF trong lộ trình đến năm 2025.

Thứ hai, mở rộng mạng lưới đường bay trực tiếp và nâng cấp hạ tầng logistics hàng không. Bộ Giao thông Vận tải cùng các hãng hàng không nội địa như Vietnam Airlines, VietJet Air và Bamboo Airways cần đẩy mạnh mở thêm các đường bay thẳng kết nối các trung tâm kinh tế tại Tây Âu, Mỹ và Ấn Độ. Đồng thời, tập trung nâng cấp công suất khai thác tại các cảng hàng không quốc tế trọng điểm nhằm cải thiện chỉ số chất lượng hạ tầng hàng không từ hạng 99 lên dưới 70 vào năm 2026, duy trì tỷ trọng khách đến bằng đường hàng không đạt trên 85%.

Thứ ba, tái cơ cấu sản phẩm du lịch theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và kéo dài thời gian lưu trú. Tổng cục Du lịch và chính quyền các địa phương cần phát triển các dòng sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch di sản, sinh thái và du lịch thể thao golf chuyên nghiệp, tận dụng danh hiệu Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới. Mục tiêu là nâng mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế từ khoảng 1.000 USD lên 1.500 USD mỗi chuyến đi trong giai đoạn 2023 - 2026.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực lữ hành quốc tế. Hiệp hội Du lịch Việt Nam cùng các cơ sở đào tạo cần tăng cường đào tạo ngoại ngữ chuyên sâu, đặc biệt là các ngôn ngữ có dung lượng thị trường tiềm năng như tiếng Đức, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Hàn và tiếng Nhật. Phấn đấu nâng quy mô hướng dẫn viên du lịch quốc tế từ 17.000 người lên trên 25.000 người có trình độ đại học đạt trên 80% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan xúc tiến du lịch: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư - Thương mại - Du lịch các địa phương có thể sử dụng kết quả định lượng của luận văn làm căn cứ khoa học để hoạch định chiến lược thị trường nguồn và xây dựng các chương trình quảng bá quốc gia dài hạn.

Nhóm doanh nghiệp kinh doanh lữ hành quốc tế và dịch vụ lưu trú: Ban lãnh đạo các công ty lữ hành, chuỗi khách sạn và khu nghỉ dưỡng có thể khai thác độ co giãn của thu nhập và giá du lịch để thiết kế các gói tour chuyên biệt, định vị phân khúc khách hàng chi tiêu cao và điều chỉnh chính sách giá phòng linh hoạt.

Nhóm doanh nghiệp hàng không và vận tải du lịch: Các hãng hàng không nội địa và quốc tế có thêm cơ sở dữ liệu thực chứng về tác động của đường bay thẳng đến dòng khách để tối ưu hóa việc phân bổ tàu bay, mở tuyến bay thương mại mới và đàm phán hợp tác song phương.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Kinh tế, Thống kê, Du lịch học: Luận văn là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình xây dựng mô hình lực hấp dẫn tăng cường, kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng với Stata và phương pháp phân tích thực nghiệm trong kinh tế dịch vụ.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình lực hấp dẫn giải thích cầu du lịch quốc tế đến Việt Nam như thế nào? Mô hình định lượng mối quan hệ giữa quy mô kinh tế của Việt Nam và các nước gửi khách với khoảng cách không gian. Kết quả cho thấy GDP bình quân đầu người nước nguồn và Việt Nam đều tác động thuận chiều, trong khi chi phí vận tải và giá cả tương đối tác động nghịch chiều đến 91,14% tổng lượng khách quốc tế.

Thị trường nguồn nào giữ vai trò chủ đạo đối với du lịch Việt Nam? Khu vực Đông Bắc Á giữ vị thế áp đảo tuyệt đối. Tính riêng năm 2019, Trung Quốc đóng góp 5.806,4 nghìn lượt khách (32,24%) và Hàn Quốc đóng góp 4.290,8 nghìn lượt khách (23,83%), chiếm tổng cộng trên 56% thị phần khách quốc tế đến Việt Nam.

Chính sách thị thực tác động thế nào đến việc thu hút khách quốc tế? Chính sách miễn thị thực và cấp thị thực điện tử là đòn bẩy quan trọng giúp tăng lượng du khách từ 18% đến 25%. Việc thí điểm e-visa cho 80 quốc gia đã đưa chỉ số mở thị thực của Việt Nam tăng ấn tượng 63 bậc theo báo cáo của WEF năm 2019.

Tại sao chi phí vận tải trong mô hình lại được đo lường bằng giá dầu thô? Do có tới 79,84% du khách quốc tế đến Việt Nam năm 2019 thông qua đường hàng không. Giá nhiên liệu bay gắn liền với giá dầu thô thế giới, do đó giá dầu phản ánh chân thực và khách quan nhất biến động chi phí vận chuyển quốc tế.

Hạ tầng du lịch Việt Nam cần khắc phục những điểm nghẽn nào? Dù năng lực cạnh tranh giá của Việt Nam đạt thứ hạng 22/140, các chỉ số về hạ tầng dịch vụ du lịch (hạng 106/140) và tính bền vững môi trường (hạng 121/140) theo báo cáo WEF 2019 vẫn ở mức thấp, đòi hỏi phải ưu tiên đầu tư đồng bộ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết mô hình lực hấp dẫn mở rộng trong phân tích cầu du lịch quốc tế tại một nền kinh tế đang phát triển.
• Khảo sát thực chứng bộ dữ liệu bảng gồm 15 thị trường nguồn trọng điểm của Việt Nam trong giai đoạn 9 năm từ 2013 đến 2021.
• Chứng minh bằng thực nghiệm tác động tích cực vượt trội của thu nhập nước xuất phát, chính sách miễn thị thực và kết nối đường bay thẳng đến lượng khách nhập cảnh.
• Nhận diện rõ rào cản từ chi phí vận tải, giá du lịch tương đối và các cú sốc ngoại cảnh như đại dịch Covid-19 làm suy giảm nhu cầu du lịch.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp liên ngành đồng bộ về visa, hạ tầng cảng hàng không, sản phẩm du lịch cao cấp và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đóng góp lớn nhất của công trình là lấp đầy khoảng trống nghiên cứu kinh tế lượng thực nghiệm về mô hình lực hấp dẫn trong ngành du lịch Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo. Lộ trình thực hiện các giải pháp cần được triển khai quyết liệt trong giai đoạn 2023 - 2026 nhằm nhanh chóng khôi phục hoàn toàn quy mô thị trường 18 triệu lượt khách và xác lập các kỷ lục tăng trưởng mới. Các nhà quản lý, hiệp hội doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu hãy cùng kết nối, chia sẻ dữ liệu và ứng dụng ngay những phát hiện của luận văn vào thực tiễn tái thiết ngành kinh tế mũi nhọn quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I giải thích từ ngữ: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Còn theo giáo trình Kinh tế Du lịch của trường Đại học kinh tế Quốc dân “Du lịch là một ngành kinh doanh bao gồm các hoạt động tổ chức hướng dẫn du lịch, sản xuất,trao đổi hàng hóa và dịch vụ của những doanh nghiệp, nhằm đáp ứng các nhu cầu về đi lại, lưu trú, ăn uống, tham quan, giải trí, tìm hiểu và nhu cầu khác của khách du lịch. Các hoạt động đó phải đem lại lợi ích kinh tế, chính trị, xã hội thiết thực cho nước làm du lịch và cho bản thân doanh nghiệp”. Khách du lịch Tương tư như du lịch, định nghĩa về khách du lịch cũng rất đa dạng và không có sự thống nhất trong các nghiên cứu.

Nếu như Smith (1978) phát biểu “khách du lịch là một người tạm thời được an nhàn, tự nguyện đến thăm một nơi xa nhà với mục đích trải nghiệm một sự thay đổi”. Một nghiên cứu về 15 vai trò liên quan đến du lịch đã được công nhận (Pearce,1985) đã xác định thuật ngữ khách du lịch là thuật ngữ được xác định rõ ràng nhất về mặt trải nghiệm và có liên quan rõ ràng nhất với các hành vi bao gồm chụp ảnh, mua quà lưu niệm, đi đến những địa điểm nổi tiếng, ở một thời gian ngắn ở một nơi và không hiểu về người dân địa phương. Thuật ngữ khách du lịch cũng thường được sử dụng trong quá trình trò chuyện và tương tác hàng ngày (McCabe & Foster, 2006) như là một loại cư dân (McCabe, 2005) và được xác định với mức tiêu dùng của các loại địa điểm cụ thể (McCabe & Stokoe, 2004). Để tạo ra một chuẩn mực cho thống kê du lịch thế giới, năm 1963 Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) đã thống nhất những khái niệm và cách hiểu chính thức về “khách du lịch”.

Theo đó, “khách du lịch là người viếng thăm và lưu lại một hoặc một số nơi ngoài môi trường cư trú thường xuyên của mình, với thời gian không quá một năm liên tục nhằm mục đích giải trí, kinh doanh và các mục đích khác không liên quan đến mục đích hành nghề để nhận thu nhập ở nơi viếng thăm” (UNWTO, 1963). Trong khi một định nghĩa rộng như vậy có thể khá thỏa 9 đáng đối với kinh tế hoặc hoạt động kinh doanh, nó không phân biệt được giữa du lịch giải trí và du lịch liên quan đến công việc Yiannakis & Gibson (1992). Tại Việt Nam theo khoản 1, điều 4, Luật Du lịch Việt Nam: “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến". Như vậy khách du lịch là những người đi ra khỏi môi trường sống thường xuyên của mình để đến một nơi khác trong thời gian ít hơn 12 tháng liên tục với mục đích chính của chuyến đi là thăm quan, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí hay các mục đích khác ngoài việc tiến hành các hoạt động để đem lại thu nhập và kiếm sống ở nơi đến.

Khái niệm khách du lịch này được áp dụng cho cả khách du lịch quốc tế và khách du lịch trong nước và áp dụng cho cả khách đi du lịch trong ngày và đi du lịch dài ngày có nghỉ qua đêm. Khách du lịch quốc tế Theo UNWTO khách du lịch quốc tế là “người viếng thăm và lưu lại một hoặc một số nước khác ngoài nước cư trú của mình, với thời gian ít nhất là 24 giờ, ngoài mục đích hành nghề để nhận thu nhập”(UNWTO,1963). Như vậy, điểm khác biệt giữa khách du lịch và khách du lịch quốc tế là khách du lịch quốc tế có sự viếng thăm hoặc lưu lại tại một quốc gia khác quốc gia mình thường xuyên cư trú. Các định nghĩa này sau đó được Ủy ban Thống kê của Liên Hiệp Quốc công nhận vào năm 1968.

Đồng thời vào năm 1993, Ủy ban này cũng công nhận việc phân loại khách du lịc, khách du lịch quốc tế đến (Inbound tourist) và khách du lịch quốc tế ra nước ngoài (Outbound tourist). Trong đó, khách du lịch quốc tế đến gồm những người từ nước ngoài đến du lịch ở một quốc gia khác quốc gia mình đang cư trú thường xuyên. Tại Việt Nam, theo khoản 3, điều 34, Luật Du lịch Việt Nam định nghĩa như sau: “Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch”. Các loại hình du lịch 1.

Căn cứ theo động cơ du lịch Du lịch giải trí: Du lịch giải trí còn được gọi là du lịch vui chơi hay du lịch nghỉ dưỡng. Là loại hình du lịch khi một người đi nghỉ và không đi công tác (Smith & Godbey, 1991). Vì vậy, mục đích của du lịch trong trường hợp này là giải trí. Một trong những chức năng quan trọng của du lịch là phục hồi sức khỏe, tinh thần của con người sau những ngày làm việc, lao động căng thẳng.

Du lịch văn hóa: Theo UNWTO (2017) du lịch văn hóa là một loại hình hoạt động du lịch trong đó động cơ cốt yếu của du khách là tìm hiểu, khám phá, trải nghiệm và tiêu dùng các điểm tham quan/ sản phẩm văn hóa vật thể và phi vật thể tại một địa điểm du lịch. Theo Luật Du lịch năm 2005: “Du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa vào bản sắc văn hóa dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống”. Như vậy du lịch văn hóa lấy chỗ dựa là tài nguyên du lịch văn hóa đó là bản sắc văn hóa dân tộc nhưng nói rộng ra là dựa vào văn hóa mà văn hóa là tất cả những gì con người sáng tạo ra và tích lũy trong quá trình sống của mình. Du lịch sinh thái: Theo định nghĩa của Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (2005) “Du lịch sinh thái (Ecotourism) là du lịch có trách nhiệm đối với các khu vực tự nhiên nhằm bảo tồn môi trường, duy trì cuộc sống của người dân địa phương đồng thời liên quan đến việc diễn giải, giáo dục thúc đẩy nhận thức về giá trị tự nhiên, môi trường và văn hóa địa phương.” Tại Việt Nam, khái niệm du lịch sinh thái mới thực sự được nghiên cứu vào những năm giữa thập kỷ 90 của thế kỷ XX và thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà nghiên cứu về du lịch và môi trường.

Tại Hội thảo về "Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam” năm 1999, khái niệm du lịch sinh thái ở Việt Nam lần đầu được thông qua: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa gắn với giáo dục môi trường có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”. 11 Du lịch mạo hiểm: Theo Hiệp hội Thương mại Du lịch mạo hiểm bắt nguồn tại Mỹ, du lịch mạo hiểm có thể là bất kỳ hoạt động du lịch nào bao gồm hoạt động thể chất, giao lưu văn hóa và kết nối với thiên nhiên. Tại Việt Nam hiện chưa có định nghĩa chính thức về du lịch mạo hiểm trong Luật Du lịch. Theo các chuyên gia về du lịch thì “du lịch mạo hiểm là dạng hoạt động du lịch diễn ra ngoài trời hay trong những điều kiện đặc biệt nào đó, đòi hỏi sức khỏe, bản lĩnh nhằm khám phá thiên nhiên và vượt qua những thử thách đối với du khách.” Như vậy du lịch mạo hiểm là một loại hình du lịch bao gồm khám phá hoặc du lịch với một mức độ rủi ro nhất định (thực tế hoặc cảm nhận) và có thể đòi hỏi các kỹ năng đặc biệt và nỗ lực thể chất.

Ngoài những hình thức du lịch phổ biến trên xét theo động cơ du lịch còn có một số loại hình du lịch khác như du lịch team biulding, du lịch chữa bệnh, du lịch thăm bạn bè, du lịch quá cảnh, du lịch thể thao… Mỗi loại hình du lịch đều có đặc điểm khác nhau song đã góp phần làm đa dạng hóa du lịch của các quốc gia trên thế giới hiện nay. Căn cứ theo lãnh thổ Căn cứ vào lãnh thổ có thể chia du lịch thành hai loại hình chính là du lịch nội địa và du lịch quốc tế. Trong đó du lịch quốc tế gồm hai dạng du lịch bên trong và du lịch bên ngoài. Du lịch bên ngoài: Loại du lịch dành cho du khách đi đến một quốc gia khác để tham quan, khám phá.

Theo đó nó bao gồm các hoạt động của du khách cư trú bên ngoài quốc gia tham chiếu (như một phần của chuyến đi du lịch nước ngoài hoặc như một phần của chuyến đi du lịch trong nước). Chi tiêu tương ứng của một du khách như vậy được xác định là chi tiêu cho du lịch nước ngoài (UNWTO, 2015). Du lịch bên trong: bao gồm các hoạt động của một du khách không cư trú trong quốc gia được tham chiếu trong một chuyến đi du lịch trong nước. Chi tiêu tương ứng của một du khách như vậy được xác định là chi tiêu du lịch trong nước 12 (UNWTO, 2015).

Hay nói cách khác đây là loại du lịch dành cho khách nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài về Việt Nam để du lịch. Du lịch nội địa bao gồm các hoạt động của một du khách cư trú trong quốc gia được tham chiếu (như một phần của chuyến đi du lịch trong nước hoặc một phần của chuyến du lịch ra nước ngoài) (UNWTO, 2015). Căn cứ vào phương tiện đi lại Giao thông vận tải trong du lịch thường được coi là một phần của hệ thống du lịch trong phụ trách đưa khách du lịch đến các điểm đến, một phương tiện di chuyển xung quanh địa điểm và rời khỏi nó khi thời gian của chuyến đi kết thúc. Page và Lumsdon (2004) cho rằng hệ thống giao thông của một địa điểm du lịch có tác động đến trải nghiệm du lịch giải thích cách mọi người đi du lịch và tại sao họ chọn các hình thức khác nhau của kỳ nghỉ, điểm đến và vận chuyển.

Theo phương tiện đi lại, du lịch được chia thành các loại hình như du lịch bằng xe đạp, du lịch bằng xe máy, du lịch bằng ô tô, du lịch bằng máy bay, du lịch bằng tàu thủy, du lịch bằng tàu hỏa… 1.