Luận văn các yếu tố tác động đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh tại thị trấn Thạnh Phú, Bến Tre

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố tác động đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân tại thị trấn thạnh phú bến tre, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Trúc Ly
• Người hướng dẫn: TS. Trương Đăng Thụy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Lựa Chọn Cơ Sở Khám Chữa Bệnh Tại Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình vẽ, đồ thị
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1.1. Mục tiêu chung
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Lý thuyết liên quan
• 2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan
• 2.3. Khung nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các định nghĩa và lựa chọn biến
• 3.1.1. Hệ thống cơ sở y tế Việt Nam
• 3.1.1.1. Mạng lưới y tế được tổ chức theo tổ chức hành chính Nhà nước
• 3.1.1.2. Mạng lưới y tế tổ chức theo theo thành phần kinh tế
• 3.1.1.3. Mạng lưới y tế tổ chức theo các lĩnh vực hoạt động
• 3.1.1.4. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh
• 3.1.1.5. Mạng lưới cung ứng dịch vụ y tế
• 3.1.2. Hình thức điều trị
• 3.1.2.1. Điều trị nội trú được thực hiện trong các trường hợp
• 3.1.2.2. Điều trị ngoại trú được thực hiện trong các trường hợp
• 3.1.3. Quan hệ lao động
• 3.1.4. Đặc điểm cá nhân
• 3.2. Phương pháp và Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU - THỰC TRẠNG QUÁ TẢI TẠI CÁC CƠ SỞ Y TẾ TUYẾN TRÊN VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ LỰA CHỌN CƠ SỞ KHÁM CHỮA BỆNH
• 4.1. Quá tải và các nguyên nhân
• 4.2. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.3. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của 300 người dân tại Thị Trấn Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
• 5.1. Các kết quả chính và kiến nghị
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu mới
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh tại Bến Tre

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh tại Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre là vô cùng quan trọng. Tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trên, đặc biệt là ở khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long, gây ra nhiều hệ lụy, từ chi phí tăng cao cho người bệnh đến áp lực lên quỹ bảo hiểm y tế. Tại Bến Tre, chi phí vượt tuyến ngoại tỉnh năm 2014 lên tới 149 tỷ đồng, chiếm 29% quỹ BHYT của địa phương. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động đến quyết định lựa chọn của người dân sẽ giúp đưa ra các giải pháp phù hợp, cải thiện hệ thống y tế địa phương và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên. Thạnh Phú, một huyện ven biển của Bến Tre, chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Do đó, việc nghiên cứu tại địa phương này càng trở nên cần thiết.

1.1. Thực trạng quá tải bệnh viện và gánh nặng chi phí y tế

Quá tải bệnh viện là một vấn đề nhức nhối của ngành y tế Việt Nam. Bệnh nhân chen chúc, phải nằm ghép giường, thậm chí nằm ngoài hành lang là hình ảnh không hiếm gặp. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến cuối ở các thành phố lớn. Theo nghiên cứu của Viện Chiến lược và Chính sách y tế, có tới 55.8% người bệnh bỏ qua cơ sở khám chữa bệnh ban đầu để đến thẳng các bệnh viện tuyến tỉnh và 66% ở tuyến trung ương (JAHR, 2012). Điều này không chỉ gây tốn kém cho người bệnh mà còn dẫn đến bội chi quỹ BHYT. Cần có những giải pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề này.

1.2. Đặc điểm địa lý và sức khỏe cộng đồng tại Thạnh Phú Bến Tre

Thạnh Phú là một huyện ven biển của Bến Tre, nơi người dân phải đối mặt với nhiều khó khăn do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và tác động của biến đổi khí hậu. Các vấn đề sức khỏe phổ biến tại địa phương này có thể khác biệt so với các khu vực khác trong tỉnh. Năm 2014, Bệnh viện Đa khoa Thạnh Phú ghi nhận 221.829 lượt khám bệnh, với công suất sử dụng giường bệnh chỉ đạt 90%. Điều này đặt ra câu hỏi về sự lựa chọn cơ sở y tế của người dân địa phương khi gặp vấn đề về sức khỏe. Liệu họ có xu hướng vượt tuyến lên các bệnh viện tuyến trên hay không? Các yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định của họ?

II. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn khám chữa bệnh

Việc lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, từ đặc điểm cá nhân của người bệnh đến các yếu tố liên quan đến hệ thống y tế. Nghiên cứu của Muriithi (2013) tại Nairobi, Kenya cho thấy các yếu tố như giới tính, tuổi, giáo dục, thu nhập, nghề nghiệp, quy mô hộ gia đình, khoảng cách, chất lượng và chi phí điều trị đều có tác động đến quyết định lựa chọn. Các nghiên cứu khác, như Audibert et al. (2011) tại nông thôn Trung Quốc, cũng nhấn mạnh vai trò của thu nhập và giá dịch vụ y tế. Việc phân tích cụ thể các yếu tố này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hành vi của người dân Thạnh Phú khi lựa chọn dịch vụ y tế.

2.1. Tác động của yếu tố kinh tế Thu nhập chi phí khám chữa bệnh

Thu nhập và chi phí khám chữa bệnh là hai yếu tố kinh tế quan trọng ảnh hưởng đến lựa chọn cơ sở y tế. Người có thu nhập cao thường có xu hướng lựa chọn các cơ sở y tế tư nhân hoặc các bệnh viện tuyến trên với chất lượng dịch vụ tốt hơn, trong khi người có thu nhập thấp có thể ưu tiên các cơ sở y tế công với chi phí thấp hơn, hoặc thậm chí tự điều trị. Chi phí khám chữa bệnh, bao gồm chi phí đi lại, chi phí thuốc men, chi phí thăm khám, cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét. Nếu chi phí quá cao, người bệnh có thể trì hoãn việc khám chữa bệnh hoặc lựa chọn các phương pháp điều trị không chính thống.

2.2. Ảnh hưởng của đặc điểm cá nhân Giới tính tuổi tác trình độ học vấn

Các đặc điểm cá nhân như giới tính, tuổi tác, trình độ học vấn cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh. Nam giới và nữ giới có thể có những ưu tiên khác nhau khi lựa chọn dịch vụ y tế. Người lớn tuổi thường có xu hướng tìm kiếm các cơ sở y tế gần nhà và dễ tiếp cận, trong khi người trẻ tuổi có thể quan tâm hơn đến chất lượng dịch vụ và trang thiết bị hiện đại. Trình độ học vấn cao cũng có thể dẫn đến sự hiểu biết tốt hơn về các lựa chọn chăm sóc sức khỏe, từ đó có những quyết định sáng suốt hơn.

2.3. Vai trò của bảo hiểm y tế và vốn xã hội trong tiếp cận dịch vụ

Bảo hiểm y tế (BHYT) đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt gánh nặng chi phí khám chữa bệnh cho người dân, từ đó mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Người có BHYT thường có xu hướng lựa chọn các cơ sở y tế có ký hợp đồng BHYT để được hưởng các quyền lợi theo quy định. Vốn xã hội, bao gồm các mối quan hệ xã hội và sự tin tưởng vào cộng đồng, cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn cơ sở y tế. Người có mạng lưới xã hội rộng lớn có thể nhận được thông tin và lời khuyên từ người thân, bạn bè về các cơ sở y tế uy tín và chất lượng.

III. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu tại Thạnh Phú

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp để thu thập dữ liệu từ 300 người dân từ 18 tuổi trở lên tại Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre trong khoảng thời gian từ 25/3/2015 đến ngày 20/4/2015. Bên cạnh đó, các nghiên cứu trước đây và cơ sở lý luận liên quan cũng được tổng hợp và phân tích. Phương pháp phân tích chính được sử dụng là hồi quy Multinomial Logit (MNL) để xác định các yếu tố tác động đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân. Mô hình này cho phép đánh giá tác động đồng thời của nhiều yếu tố khác nhau, đồng thời kiểm tra tính hợp lý của các biến số so với thực tế.

3.1. Thiết kế mẫu và quy trình thu thập thông tin từ người dân

Việc thiết kế mẫu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính đại diện của dữ liệu thu thập được. Mẫu nghiên cứu bao gồm 300 người dân từ 18 tuổi trở lên tại Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre. Quá trình thu thập thông tin được thực hiện thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi có cấu trúc. Bảng hỏi bao gồm các câu hỏi về đặc điểm cá nhân (giới tính, tuổi, trình độ học vấn, thu nhập, nghề nghiệp), tình trạng sức khỏe, việc sử dụng BHYT, và các yếu tố khác có liên quan đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh.

3.2. Sử dụng mô hình hồi quy Multinomial Logit MNL để phân tích dữ liệu

Mô hình hồi quy Multinomial Logit (MNL) là một công cụ thống kê mạnh mẽ để phân tích dữ liệu khi biến phụ thuộc là biến định tính với nhiều hơn hai lựa chọn. Trong nghiên cứu này, biến phụ thuộc là lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh, với các lựa chọn như bệnh viện tuyến huyện, bệnh viện tuyến tỉnh, phòng khám tư nhân, trạm y tế xã, hoặc tự điều trị. Mô hình MNL cho phép ước lượng tác động của các biến độc lập (như thu nhập, trình độ học vấn, BHYT) lên xác suất lựa chọn mỗi cơ sở y tế khác nhau.

IV. Kết quả nghiên cứu Yếu tố tác động và thực trạng khám chữa bệnh

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều yếu tố tác động đáng kể đến sự lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân tại Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre. Các yếu tố này bao gồm đặc điểm cá nhân, yếu tố kinh tế, và các yếu tố liên quan đến hệ thống y tế. Phân tích sâu hơn về kết quả hồi quy MNL sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tầm quan trọng tương đối của từng yếu tố và mối quan hệ giữa chúng.

4.1. Phân tích các yếu tố nhân khẩu học và kinh tế có ý nghĩa thống kê

Kết quả hồi quy MNL cho thấy một số yếu tố nhân khẩu học và kinh tế có ý nghĩa thống kê trong việc dự đoán lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh. Ví dụ, thu nhập có thể có tác động tích cực đến việc lựa chọn bệnh viện tuyến trên, trong khi tuổi tác có thể có tác động tiêu cực đến việc lựa chọn các cơ sở y tế hiện đại. Các yếu tố khác như trình độ học vấn, giới tính, và tình trạng việc làm cũng có thể có tác động đáng kể.

4.2. Đánh giá tác động của bảo hiểm y tế và vốn xã hội lên quyết định

Bảo hiểm y tế được kỳ vọng sẽ có tác động tích cực đến việc lựa chọn các cơ sở y tế chính thống, đặc biệt là các bệnh viện tuyến huyện và tỉnh. Vốn xã hội cũng có thể đóng vai trò quan trọng, với những người có mạng lưới xã hội rộng lớn có xu hướng tin tưởng và lựa chọn các cơ sở y tế được giới thiệu bởi người thân và bạn bè.

4.3. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu khác trong khu vực

Việc so sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu tương tự tại các địa phương khác trong khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long sẽ giúp chúng ta xác định được những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp với đặc điểm riêng của Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre.

V. Kiến nghị chính sách Nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số kiến nghị chính sách được đề xuất nhằm nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân tại Thị Trấn Thạnh Phú, Bến Tre, đồng thời giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên. Các kiến nghị này tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế tại các cơ sở tuyến cơ sở, tăng cường truyền thông về bảo hiểm y tế, và xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe toàn diện.

5.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế tại trạm y tế xã và bệnh viện huyện

Việc đầu tư vào nâng cấp trang thiết bị y tế, đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ y tế tại trạm y tế xã và bệnh viện huyện là rất quan trọng. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc cải thiện thái độ phục vụ, tạo môi trường thân thiện và tin cậy để thu hút người dân đến khám chữa bệnh.

5.2. Tăng cường truyền thông về lợi ích của bảo hiểm y tế

Cần đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của bảo hiểm y tế. Thông tin cần được truyền tải một cách dễ hiểu, phù hợp với trình độ dân trí của người dân địa phương. Các hình thức truyền thông đa dạng như phát tờ rơi, tổ chức hội thảo, sử dụng các kênh truyền thông địa phương cần được sử dụng.

5.3. Xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu toàn diện

Cần xây dựng một mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu toàn diện, kết nối chặt chẽ giữa các cơ sở y tế tuyến cơ sở, bệnh viện huyện, và các bệnh viện tuyến trên. Mạng lưới này cần đảm bảo người dân được tiếp cận với các dịch vụ y tế cần thiết một cách kịp thời và hiệu quả, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho các bệnh viện tuyến trên.

VI. Hướng nghiên cứu tiếp theo và những hạn chế của đề tài

Mặc dù nghiên cứu đã đạt được một số kết quả quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần được khắc phục trong các nghiên cứu tiếp theo. Việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn, và thu thập dữ liệu định tính sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân.

6.1. Mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các huyện khác của Bến Tre

Việc mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các huyện khác của Bến Tre sẽ giúp chúng ta có được cái nhìn toàn diện hơn về tình hình lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh trong toàn tỉnh. Các huyện khác nhau có thể có những đặc điểm kinh tế, xã hội, và y tế khác nhau, do đó các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn cũng có thể khác nhau.

6.2. Sử dụng phương pháp phân tích định tính để hiểu sâu hơn

Bên cạnh phương pháp phân tích định lượng, việc sử dụng các phương pháp phân tích định tính như phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm sẽ giúp chúng ta hiểu sâu hơn về suy nghĩ, cảm nhận, và động cơ của người dân khi lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh. Phương pháp này có thể giúp khám phá ra những yếu tố mà phương pháp định lượng không thể phát hiện được.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trên đang là thách thức nghiêm trọng đối với ngành y tế Việt Nam, khi công suất sử dụng giường bệnh tại các bệnh viện tuyến trung ương thường xuyên chạm ngưỡng 118% đến 120%. Đi kèm với tình trạng này là làn sóng bệnh nhân vượt tuyến ồ ạt, gây lãng phí tài chính cho hộ gia đình và tạo áp lực nặng nề lên quỹ Bảo hiểm Y tế. Báo cáo của ngành y tế năm 2014 ghi nhận tổng chi phí khám chữa bệnh vượt tuyến ngoại tỉnh của tỉnh Bến Tre lên tới 149 tỷ đồng, chiếm 29% tổng quỹ Bảo hiểm Y tế của toàn địa phương. Đáng chú ý, tỷ lệ bệnh nhân không qua cơ sở y tế ban đầu mà trực tiếp lên tuyến tỉnh đạt 55,8% và tuyến trung ương là 66%, dù Bệnh viện Đa khoa huyện Thạnh Phú cùng năm đó tiếp nhận 221.829 lượt khám với công suất giường bệnh đạt 90,4%.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển của tác giả Nguyễn Ngọc Trúc Ly, dưới sự hướng dẫn của TS. Trương Đăng Thụy tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (năm 2015), tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Xác định các yếu tố tác động đến quyết định lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân tại vùng nông thôn ven biển. Nghiên cứu thực hiện khảo sát trên quy mô 300 người dân từ 18 tuổi trở lên tại thị trấn Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre trong giai đoạn từ ngày 25/3/2015 đến ngày 20/4/2015. Mục tiêu cụ thể là phân tích định lượng ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu học, kinh tế, vốn xã hội, tình trạng bảo hiểm và hình thức điều trị đến việc lựa chọn giữa 5 phân tầng y tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học thực tiễn giúp các nhà hoạch định chính sách tối ưu hóa mạng lưới y tế cơ sở và giảm áp lực quá tải tuyến trên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của hai lý thuyết kinh tế học hành vi và kinh tế y tế hiện đại. Trọng tâm là Lý thuyết Lựa chọn Rời rạc (Discrete Choice Theory) và Mô hình Thỏa dụng Ngẫu nhiên do Daniel L. McFadden phát triển (công trình đạt giải Nobel Kinh tế năm 2000). Theo lý thuyết này, mỗi cá nhân khi đối mặt với một tập hợp lựa chọn cơ sở y tế hữu hạn sẽ đưa ra quyết định nhằm tối đa hóa hàm thỏa dụng $U_{ij} = V_{ij} + \varepsilon_{ij}$, trong đó thỏa dụng phụ thuộc vào đặc tính cá nhân quan sát được và các yếu tố ngẫu nhiên không quan sát được.

Song song đó, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết Vốn Sức khỏe của Michael Grossman (1972, 1999), coi sức khỏe là một dạng vốn con người có thể gia tăng qua đầu tư dịch vụ y tế nhưng sẽ hao mòn theo thời gian. Đồng thời, lý thuyết Vốn Xã hội của Pierre Bourdieu (1986), James Coleman (1988) và Alejandro Portes (1998) được vận dụng để giải thích cách các mối quan hệ quen biết với nhân viên y tế tác động đến hành vi lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh. Khung phân tích làm rõ 4 khái niệm nền tảng: cơ sở khám chữa bệnh theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2009; mạng lưới phân tuyến kỹ thuật y tế (gồm 13.562 cơ sở y tế và 280.700 giường bệnh trên cả nước theo số liệu năm 2013, đạt tỷ lệ 24,7 giường/10.000 dân); quan hệ lao động có hợp đồng; cùng hai hình thức điều trị nội trú và điều trị ngoại trú.

+-------------------------------------------------------------+
|                     ĐẶC ĐIỂM CÁ NHÂN                        |
|  - Tuổi tác, Giới tính, Trình độ học vấn, Thu nhập          |
|  - Tôn giáo, Quan hệ lao động, Số người phụ thuộc           |
|  - Tình trạng BHYT, Vốn xã hội, Vấn đề sức khỏe             |
+-------------------------------------------------------------+
                               |
                               v
+-------------------------------------------------------------+
|                   HÌNH THỨC ĐIỀU TRỊ                        |
|  - Điều trị nội trú                                         |
|  - Điều trị ngoại trú                                       |
+-------------------------------------------------------------+
                               |
                               v
+-------------------------------------------------------------+
|           QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN CƠ SỞ KHÁM CHỮA BỆNH          |
|  (1) Trạm y tế            | (4) Bệnh viện tỉnh              |
|  (2) Phòng khám tư nhân   | (5) Bệnh viện thành phố / TW    |
|  (3) Bệnh viện huyện      |                                 |
+-------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng và thống kê mô tả thực chứng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi cấu trúc tới 300 cá nhân đại diện cho các hộ gia đình tại thị trấn Thạnh Phú từ ngày 25/3/2015 đến 20/4/2015. Phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên trực tiếp tại hộ gia đình đảm bảo tính đại diện cao và loại bỏ triệt để sai số do phản hồi gián tiếp.

Biến phụ thuộc trong mô hình là quyết định chọn cơ sở y tế với 5 nhóm danh định rời rạc không xếp thứ tự: Trạm y tế (1), Phòng khám tư nhân (2), Bệnh viện huyện (3), Bệnh viện tỉnh (4), và Bệnh viện tuyến thành phố/trung ương (5). Do cấu trúc biến phụ thuộc đa danh mục, phương pháp hồi quy đa thức Multinomial Logit (MNL) trên phần mềm Stata được lựa chọn thay thế cho mô hình Logit nhị phân thông thường. Mô hình MNL cho phép ước lượng xác suất lựa chọn từng tuyến y tế so với nhóm cơ sở tham chiếu, đồng thời kiểm định mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập như tuổi, giới tính, số năm đi học, thu nhập bình quân, vốn xã hội và loại hình bệnh tật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê mô tả và hồi quy thực nghiệm từ 300 mẫu khảo sát đã chỉ ra nhiều đặc điểm hành vi nổi bật của người dân địa phương:

TỶ LỆ LỰA CHỌN CÁC TUYẾN Y TẾ CỦA NGƯỜI DÂN THỊ TRẤN THẠNH PHÚ:
========================================================================
[==================================================] 70.33% Bệnh viện tỉnh (211 người)
[============] 18.00% Trạm y tế xã/thị trấn (54 người)
[===] 5.00% Phòng khám tư nhân (15 người)
[==] 3.67% Bệnh viện huyện (11 người)
[=] 3.00% Bệnh viện tuyến thành phố / Trung ương (9 người)
========================================================================

• Xu hướng tập trung áp đảo vào bệnh viện tuyến tỉnh: Có tới 70,33% người dân (211/300 người) lựa chọn Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bến Tre khi gặp vấn đề sức khỏe. Trong khi đó, Trạm y tế chỉ chiếm 18,0% (54 người), Phòng khám tư nhân chiếm 5,0% (15 người), Bệnh viện huyện Thạnh Phú chiếm vỏn vẹn 3,67% (11 người) và Bệnh viện tuyến thành phố/trung ương chiếm 3,0% (9 người).
• Hành vi vượt tuyến diễn ra phổ biến ngay cả với bệnh lý thông thường: Khảo sát cho thấy quyết định chọn tuyến trên không phụ thuộc vào tính chất nghiêm trọng của bệnh. Trong số 124 người mắc bệnh cảm cúm thông thường, có tới 70,97% (88 người) vượt tuyến lên thẳng bệnh viện tỉnh và chỉ có 20,16% (25 người) đến trạm y tế. Đối với nhóm bệnh xương khớp và nhức mỏi (56 người), 66,07% (37 người) cũng chọn khám tại bệnh viện tỉnh.
• Tác động của thu nhập và trình độ học vấn: Mẫu khảo sát ghi nhận độ tuổi trung bình là 39,4 tuổi, thu nhập bình quân đạt 5,06 triệu đồng/tháng (gần gấp đôi mức thu nhập bình quân 2,6 triệu đồng/tháng của toàn tỉnh Bến Tre năm 2014). Tỷ lệ người dân có trình độ từ cao đẳng trở lên đạt 52,67% (158 người). Thu nhập cao hơn tạo điều kiện tài chính để người dân sẵn sàng chi trả chi phí đi lại và dịch vụ nhằm tiếp cận các bệnh viện tuyến trên.
• Vai trò của vốn xã hội và mức độ bao phủ bảo hiểm: Có 36% người được khảo sát sở hữu vốn xã hội (quen biết nhân viên y tế), và nhóm này có xu hướng vượt tuyến cao hơn để tìm kiếm sự an tâm trong điều trị. Tỷ lệ có thẻ Bảo hiểm Y tế trong mẫu đạt 20,67%, trong khi 64% thuộc nhóm lao động tự do không có ràng buộc hợp đồng chính thức.

Đặc tính mẫu nghiên cứu	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)	Nhóm lựa chọn Bệnh viện tỉnh (%)
Giới tính
- Nam	149	49,67%	82,55%
- Nữ	151	50,33%	58,28%
Trình độ học vấn
- Từ lớp 5 trở xuống	33	11,00%	87,88%
- Từ lớp 6 đến lớp 12	109	36,33%	70,64%
- Cao đẳng, Đại học trở lên	158	52,67%	66,46%
Tình trạng Vốn xã hội
- Có quen biết nhân viên y tế	108	36,00%	75,00%
- Không có quen biết	192	64,00%	67,71%
Tổng quy mô mẫu	300	100,00%	70,33%

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh nghịch lý lớn trong phân luồng y tế cơ sở: trạm y tế và bệnh viện huyện bị người dân "quay lưng", trong khi bệnh viện tỉnh chịu áp lực quá tải cục bộ. Bảng phân tích chéo giữa giới tính và cơ sở khám chữa bệnh chỉ ra rằng nam giới có tỷ lệ chọn bệnh viện tỉnh lên tới 82,55% (123/149 người), cao hơn nhiều so với nữ giới là 58,28% (88/151 người). Ngược lại, phụ nữ thể hiện xu hướng tận dụng y tế cơ sở tốt hơn với 27,81% chọn trạm y tế (so với 8,05% ở nam giới).

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế và trong nước. Nghiên cứu của Audibert cùng các cộng sự (2011) tại vùng nông thôn Trung Quốc và nghiên cứu của Nguyễn Thị Bích Thuận (2008) tại Việt Nam đều chứng minh rằng khi mức sống gia tăng, người dân sẵn sàng đánh đổi chi phí di chuyển để tìm kiếm dịch vụ có chất lượng cảm nhận cao hơn. Tâm lý e ngại năng lực chẩn đoán, sự thiếu hụt danh mục thuốc và trang thiết bị cận lâm sàng tại tuyến xã/huyện chính là nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy 70,33% người dân vượt tuyến. Ngoài ra, yếu tố vốn xã hội (chiếm 36% mẫu) tạo ra hiệu ứng lan truyền thông tin không chính thức, củng cố niềm tin vào các bác sĩ tuyến tỉnh và làm suy giảm vai trò gác cổng của trạm y tế cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả hồi quy và thực trạng phân luồng y tế tại địa phương, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên:

+------------------------------------------------------------------------------+
|                    HỆ THỐNG 4 NHÓM GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT                         |
+------------------------------------------------------------------------------+
| (1) NÂNG CAO NĂNG LỰC Y TẾ CƠ SỞ (Sở Y tế & UBND Huyện)                      |
|     --> Tăng công suất giường BV huyện từ 90,4% lên 98%                      |
|     --> Giảm 25% tỷ lệ chuyển tuyến không cần thiết                          |
+------------------------------------------------------------------------------+
| (2) SIẾT CHẶT GIÁM ĐỊNH & MỞ RỘNG BHYT (BHXH Tỉnh Bến Tre)                   |
|     --> Kiểm soát chi phí vượt tuyến ngoại tỉnh (giảm từ 149 tỷ xuống <100 tỷ)|
|     --> Nâng độ bao phủ BHYT từ 20,67% lên >75%                              |
+------------------------------------------------------------------------------+
| (3) QUẢN LÝ BỆNH MÃN TÍNH TẠI TUYẾN XÃ (Trung tâm Y tế Huyện)                 |
|     --> Quản lý ngoại trú 80% ca bệnh tim mạch, đái tháo đường, khớp         |
|     --> Giảm tỷ lệ bệnh nhẹ vượt tuyến từ 70,33% xuống <40%                  |
+------------------------------------------------------------------------------+
| (4) CHUẨN HÓA CHẤT LƯỢNG & MINH BẠCH THÔNG TIN (Sở Y tế Bến Tre)             |
|     --> Áp dụng 83 tiêu chí chất lượng bệnh viện tại 100% cơ sở công lập     |
|     --> Củng cố niềm tin, minh bạch thông tin điều trị cho người dân         |
+------------------------------------------------------------------------------+

• Nâng cấp toàn diện năng lực chuyên môn và danh mục kỹ thuật tuyến cơ sở: Sở Y tế tỉnh Bến Tre và UBND huyện Thạnh Phú cần ưu tiên phân bổ ngân sách hiện đại hóa trang thiết bị cho Bệnh viện Đa khoa huyện Thạnh Phú và 18 trạm y tế xã/thị trấn. Mục tiêu đặt ra là nâng công suất sử dụng giường bệnh tuyến huyện từ 90,4% lên mức 95% - 98%, đồng thời giảm 25% tỷ lệ chuyển tuyến không cần thiết trong giai đoạn 2016 - 2020 thông qua chính sách luân phiên bác sĩ giỏi từ tuyến tỉnh về hỗ trợ tuyến cơ sở.
• Hoàn thiện cơ chế chi trả Bảo hiểm Y tế và kiểm soát bội chi vượt tuyến: Bảo hiểm Xã hội tỉnh Bến Tre cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám định bảo hiểm, siết chặt các điều kiện chuyển tuyến đối với các bệnh lý thông thường nhằm cắt giảm chi phí vượt tuyến ngoại tỉnh từ mức 149 tỷ đồng xuống dưới 100 tỷ đồng mỗi năm. Đồng thời, các ban ngành đoàn thể cần đẩy mạnh tuyên truyền để nâng tỷ lệ tham gia BHYT của người dân nông thôn từ 20,67% lên trên 75% trước năm 2020.
• Triển khai mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm tại trạm y tế: Trung tâm Y tế huyện Thạnh Phú cần tổ chức các chương trình theo dõi và cấp phát thuốc điều trị ngoại trú cho ít nhất 80% bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và đau nhức xương khớp ngay tại trạm y tế thị trấn. Giải pháp này giúp cắt giảm tỷ lệ bệnh nhẹ dồn lên bệnh viện tỉnh từ mức 70,33% xuống dưới 40% trong lộ trình 3 năm.
• Chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và minh bạch thông tin khám chữa bệnh: Ngành y tế địa phương cần áp dụng bộ 83 tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện của Bộ Y tế tại 100% các cơ sở công lập trên địa bàn. Việc công khai năng lực chuyên môn, quy trình khám bệnh và cải cách thủ tục hành chính sẽ loại bỏ tâm lý e ngại của 52,67% nhóm người dân có trình độ cao đẳng, đại học, từ đó khôi phục niềm tin vào chất lượng y tế tuyến huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình dữ liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Nhà hoạch định chính sách y tế và cơ quan Bảo hiểm Xã hội: Cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng về hành vi tiêu dùng y tế để xây dựng các gói quyền lợi bảo hiểm, thiết kế chính sách thông tuyến hợp lý và quản lý hiệu quả nguồn ngân sách y tế 149 tỷ đồng của địa phương.
• Ban Giám đốc bệnh viện tuyến huyện và trạm y tế cơ sở: Giúp lãnh đạo các cơ sở y tế địa phương nhận diện rõ điểm nghẽn về uy tín chuyên môn và kỳ vọng của 300 người bệnh, từ đó tái cơ cấu quy trình khám chữa bệnh phục vụ hơn 221.829 lượt khám mỗi năm.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế phát triển và Kinh tế y tế: Là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình ứng dụng mô hình kinh tế lượng hồi quy Multinomial Logit (MNL) trên phần mềm Stata để giải quyết các bài toán lựa chọn rời rạc trong lĩnh vực y tế công cộng.
• Cán bộ quản lý dân số và tổ chức phát triển cộng đồng: Cung cấp bức tranh thực tế về mối quan hệ giữa vốn xã hội, thu nhập bình quân 5,06 triệu đồng/tháng và các đặc tính nhân khẩu học tác động đến chất lượng sống của cư dân vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao có đến 70,33% người dân thị trấn Thạnh Phú vượt tuyến lên bệnh viện tỉnh?

Hiện tượng 70,33% người dân chọn bệnh viện tỉnh xuất phát từ sự gia tăng thu nhập bình quân lên 5,06 triệu đồng/tháng kết hợp với tâm lý chưa an tâm về chất lượng trang thiết bị và danh mục thuốc tại tuyến huyện. Người dân sẵn sàng chi trả thêm chi phí đi lại để đổi lấy cảm giác an tâm từ đội ngũ chuyên môn tuyến trên.

2. Chi phí vượt tuyến ngoại tỉnh tác động tiêu cực như thế nào đến Bến Tre?

Năm 2014, chi phí khám chữa bệnh vượt tuyến ngoại tỉnh của Bến Tre chiếm tới 149 tỷ đồng, tương đương 29% tổng quỹ Bảo hiểm Y tế của tỉnh. Tình trạng này làm cạn kiệt nguồn quỹ phân bổ cho y tế địa phương, gây mất cân đối ngân sách và đẩy các bệnh viện tuyến cuối tại TP. Hồ Chí Minh vào cảnh quá tải 118%.

3. Vốn xã hội tác động như thế nào đến quyết định chọn nơi khám chữa bệnh?

Khảo sát ghi nhận 36% người dân có vốn xã hội (quen biết nhân viên công tác trong ngành y). Nhóm này có xu hướng tận dụng các mối quan hệ cá nhân để tiếp cận bác sĩ giỏi và quy trình khám ưu tiên tại bệnh viện tỉnh, làm gia tăng tỷ lệ vượt tuyến so với nhóm không có vốn xã hội.

4. Ưu điểm nổi bật của mô hình hồi quy Multinomial Logit trong đề tài này là gì?

Mô hình Multinomial Logit (MNL) là công cụ tối ưu để xử lý biến phụ thuộc có 5 lựa chọn danh định rời rạc không theo thứ bậc. Phương pháp này cho phép ước lượng chính xác xác suất lựa chọn từng tuyến y tế dưới tác động đồng thời của các biến kinh tế, nhân khẩu học và loại hình bệnh tật.

5. Biện pháp nào có tính khả thi cao nhất để kéo người bệnh về trạm y tế xã?

Giải pháp then chốt là tổ chức quản lý và cấp thuốc điều trị ngoại trú định kỳ cho các bệnh mãn tính (chiếm tỷ trọng lớn trong 41,33% ca bệnh cảm sốt và 18,67% ca bệnh xương khớp) ngay tại trạm y tế, song song với việc nâng tỷ lệ bao phủ BHYT từ 20,67% lên trên 75% tại địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và định lượng hóa thành công các yếu tố cốt lõi tác động đến quyết định lựa chọn cơ sở y tế của 300 người dân tại thị trấn Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.
• Chỉ ra thực trạng báo động khi có tới 70,33% người dân lựa chọn vượt tuyến lên bệnh viện tỉnh ngay cả khi mắc các bệnh lý thông thường có thể điều trị tại tuyến ban đầu.
• Chứng minh vai trò chi phối của thu nhập (bình quân 5,06 triệu đồng/tháng), giới tính, trình độ học vấn và vốn xã hội (chiếm 36% mẫu) đến hành vi lựa chọn dịch vụ y tế.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm khuyến nghị thực tiễn nhằm tái cấu trúc mạng lưới y tế cơ sở, nâng công suất giường bệnh tuyến huyện từ 90,4% lên 98% và giảm thất thoát 149 tỷ đồng chi phí vượt tuyến.
• Mở ra hướng nghiên cứu mở rộng trong giai đoạn tiếp theo về đánh giá mức độ thỏa mãn sau điều trị và so sánh chi phí cơ hội giữa các nhóm dân cư vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Quý độc giả, học viên cao học và các nhà quản lý y tế quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng vào công tác thực tiễn và xây dựng chính sách y tế tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cũng nhƣ giới thiệu sơ lƣợc về phƣơng pháp và phạm vi nghiên cứu của đề tài. Chƣơng 2 : Cơ sở lý luận Chƣơng này sẽ trình bày cơ sở lý thuyết của đề tài, các nghiên cứu có liên quan để từ đó xây dựng khung phân tích. Chƣơng 3 : Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng này sẽ trình bày các khái niệm có liên quan và lựa chọn các biến đại diện đã đƣợc nêu ở khung phân tích. Trong chƣơng này, mô hình của đề tài cũng đƣợc lựa chọn, sau đó là những trình bày về phƣơng pháp thu thập và xử lý số liệu.

Chƣơng 4 : Kết quả nghiên cứu Trong phần đầu của chƣơng này, nhóm nghiên cứu mô tả thực trạng quá tải của ngành y tế. Sau đó tập trung mô tả bộ dữ liệu trên cơ sở xây dựng các bảng thống kê mô tả, đƣa ra một số nhận xét ban đầu về một số yếu tố có khả năng ảnh hƣởng đến sự lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của ngƣời dân tại Thị trấn Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre. Phân tích ý nghĩa của các hệ số trong mô hình kết quả sau chạy mô hình hồi quy trên phần mềm Stata. Chƣơng 5 : Kết luận và kiến nghị Chƣơng này sẽ tóm lƣợc lại những kết quả quan trọng của đề tài và đặc biệt là mô hình nghiên cứu.

Từ đó có những kiến nghị nhằm gia tăng sự chọn lựa , sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe của ngƣời dân tại cơ sở y tế tuyến địa phƣơng, giúp giảm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 tải các cơ sở y tế tuyến trên. Ngoài ra , chƣơng này còn đánh giá những hạn chế của đề tài để từ đó mở ra những hƣớng nghiên cứu sâu hơn. Sau cùng, phần phụ lục đƣợc đƣa vào để chứng minh cho những kết quả phân tích đƣợc trình bày trong các chƣơng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƢƠNG 2 : CƠ SỞ LÝ LUẬN “Sức khoẻ là một trạng thái hoàn toàn thoải mái cả về thể chất, tâm thần và xã hội, chứ không phải là chỉ là không có bệnh tật hay tàn phế”(WHO,1946).

Còn với cách nhận định của các nhà kinh tế, sức khỏe là vốn quý của con ngƣời, một loại nguồn vốn rất đặc biệt, tuy có thể tăng lên khi đƣợc đầu tƣ nhƣng chỉ ở những giai đoạn nhất định và đến một thời điểm nguồn vốn này sẽ cạn kiệt hoàn toàn và cái chết diễn ra. Mỗi ngƣời tự chọn chiều dài cho cuộc sống của họ (Michael Grossman ,1999). Do đó , tác giả chọn những đặc điểm cá nhân - là giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp, giáo dục, thu nhập, tôn giáo, số ngƣời phụ thuộc- làm các biến trong khảo sát – thêm vào đó là BHYT, vốn xã hội và đặc điểm bệnh, điều trị ngoại trú, điều trị nội trú. Với tính chất đặc biệt đó, chăm sóc sức khỏe đã trở thành vùng đất mới của những nhà kinh tế, những ngƣời rất quan trọng vì họ vừa giúp nhân viên y tế yên tâm vào chuyên môn không bị phân tâm về kinh tế, vừa chăm lo cho sức khỏe tài chánh của cơ sở y tế bằng cách cải thiện dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và chính đáng của ngƣời bệnh về dịch vụ y tế , về quyền lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của ngƣời dân ( Kui-Son- Choi, 2004).1 Lý thuyết liên quan Nghiên cứu về hành vi của con ngƣời là một lĩnh vực đa ngành, bao gồm kinh tế học, tâm lý học và xã hội học, tuy phức tạp nhƣng có tính ứng dụng cao trong nhiều hoạt động kinh doanh, ngoại giao.

Khoảng 50 năm gần đây, lĩnh vực này đã mở rộng nghiên cứu về hành vi của con ngƣời đối với việc chọn lựa trong mảng kinh tế sức khỏe. Nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng tìm câu trả lời cho câu hỏi: tại sao ngƣời tiêu dùng có những lựa chọn về bảo hiểm y tế và dịch vụ y tế nhƣ vậy? Trong đó có Daniel L. McFadden, với “ Lý thuyết và phƣơng pháp phân tích lựa chọn rời rạc” đã nhận đƣợc giải Nobel kinh tế năm 2000. Khởi nguồn từ lý thuyết kinh tế vi mô, lý thuyết của McFadden cho rằng mỗi cá nhân sẽ lựa chọn một trong các khả TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 năng hữu hạn cho trƣớc để tối đa hóa lợi ích của mình.

Mà lợi ích có đƣợc sau sử dụng dịch vụ y tế mà ngƣời dùng mong muốn là sức khỏe - phần quan sát đƣợc - và một phần hữu dụng không quan sát đƣợc .1) Với Uij : hữu dụng của cá nhân với lựa chọn cơ sở y tế j hij : sức khỏe của cá nhân sau khi lựa chọn cơ sở y tế j Cij : chi phí cá nhân khác sau lựa chọn cơ sở y tế j Mà hij = h0 + Qij (2.2) h0 : sức khỏe cá nhân trƣớc khi sử dụng dịch vụ y tế Q ij : chất lƣợng dịch vụ y tế mà cá nhân i sử dụng tại cơ sở y tế j Trong đó Q khác nhau giữa mỗi cá nhân, mỗi hình thức điều trị Qij = Q (Pi ,Dj) (2.3) P i : các đặc tính cá nhân i Dj : hình thức điều trị tại cơ sở y tế j Đặc tính quan sát đƣợc của cá nhân có thể tác động đến lựa chọn cơ sở y tế có thể là giới tính, tuổi tác, tôn giáo, giáo dục, thu nhập, số ngƣời phụ thuộc, quan hệ lao động, BHYT ; Các thuộc tính không quan sát đƣợc có thể là vốn xã hội của cá nhân .3) ta có : Uij = U (Pi , Dj, εij ) Với εij : hữu dụng của các yếu tố không quan sát đƣợc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Viết lại dƣới dạng tham số ƣớc lƣợng , ta có Uij = βpjPi + βDDj + εij , với βpj , βD là các tham số ƣớc lƣợng 2.2 Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan : - Muriithi -2013, nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến sự lựa chọn cơ sở y tế ở Nairobi, Kenya. Dữ liệu đƣợc thu thập vào năm 2008, bằng cách thu thập các đặc điểm của cá nhân nhƣ: giới tính, tuổi, giáo dục, thu nhập, nghề nghiệp, quy mô hộ gia đình. Và thuộc tính về cơ sở y tế : khoảng cách, chất lƣợng và chi phí điều trị. Tiến hành hồi quy Multinomial Logit (MNL) sẽ có các hệ số ƣớc lƣợng khác nhau với các lựa chọn khác nhau.

Có năm sự lựa chọn cho biến phụ thuộc, bao gồm: tự điều trị, phòng khám tƣ, phòng khám công, bệnh viện công, bệnh viện tƣ nhân. Nghiên cứu đã đƣa ra mô - hình : Vij = V( Xi, Zj, Ii) + εij Với Xi : các đặc tính cá nhân Zj: các đặc tính của cơ sở y tế Ii: thông tin về dịch vụ y tế Nghiên cứu này còn đƣa ra sự tác động của những thông tin về chất lƣợng dịch vụ y tế của cơ sở khám chữa bệnh đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Kết quả nghiên cứu cho thấy ngoài khoảng cách, giá dịch vụ y tế còn có giới tính, thu nhập, chất lƣợng dịch vụ và cả thông tin về chất lƣợng dịch vụ đều có ảnh hƣởng đến sự chọn lựa của ngƣời bệnh trong lựa chọn phƣơng pháp điều trị. Kết quả mô hình MNL cho thấy , khoảng cách càng xa, giá dịch vụ càng tăng thì xác suất chọn tự điều trị tăng lên so với lựa chọn đến cơ sở y tế.

Chất lƣợng dịch vụ tác động đến xác suất chọn cơ sở y tế nhiều hơn là tự điều trị. Sự tin tƣởng vào cơ sở y tế TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 càng cao thì xác suất lựa chọn các cơ sở y tế tăng so với tự điều trị. Tăng thông tin về chất lƣợng dịch vụ sẽ làm giảm xác suất tự điều trị so với lựa chọn đến cơ sở y tế. Giới tính cũng ảnh hƣởng đến lựa chọn này nhƣ sau : nam giới thích hình thức tự điều trị hơn trong khi nữ giới thích chọn cơ sở y tế.

Ngƣời dân có giáo dục càng cao thì xác suất chọn đến cơ sở y tế càng tăng so với tự điều trị. - Audibert et al. – 2011, đã tiến hành nghiên cứu về tác động của sự gia tăng thu nhập và giá dịch vụ y tế đến sự lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh tại nông thôn Trung Quốc trong 2 khoảng thời gian 1989-1993 (giai đoạn 1) và 2004-2006 ( giai -đoạn 2). Đồng thời sử dụng hai mô hình - Multinominal Logit và Mixed Multinominal Logit (MMNL)– nghiên cứu này phân tích thông tin của 2117 ngƣời bị bệnh vào năm 1989, 1991 hoặc 1993, và 2594 ngƣời vào năm 2004 hoặc 2006.

Vấn đề của nghiên cứu này là phải có giá của tất cả các cơ sở y tế đƣợc thay thế chứ không chỉ là giá của các cơ sở khám chữa bệnh mà cá nhân lựa chọn. Để xử lý vấn đề này, tác giả đã gán giá trị cho giá của các cơ sở y tế thay thế bằng chƣơng trình Stata ICE của Royston -2004. Trong đó các biến tuổi tác, giới tính, trình độ, nghề nghiệp, thu nhập, bảo hiểm đƣợc dùng để ƣớc tính giá bị thiếu. Nghiên cứu có mô hình sau : Vij = αj + β1Pij +β2Dij + β3jyi + β4jRi + εij Vij: hữu dụng của cá nhân i với lựa chọn j Pj : giá chăm sóc y tế của cơ sở y tế j Dij : khoảng cách từ cá nhân i đến cơ sở y tế j Yi: thu nhập bình quân của cá nhân trong hộ gia đình Ri: đặc tính cá nhân khác TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Mỗi cá nhân đối mặt với năm lựa chọn : trạm y tế xã, trung tâm y tế thị trấn, bệnh viện thành phố và trung ƣơng, các cơ sở y tế khác hoặc tự điều trị - sẽ lựa chọn sao cho tối đa hóa lợi ích của mình.

Sau khi hồi quy MMNL, kết quả cho thấy trong cả 2 giai đoạn khi giá dịch vụ y tế tăng lên thì ngƣời dân đều có khuynh hƣớng giảm sự lựa chọn đến cơ sở y tế. Nhƣng từ năm 2004-2006, hồi quy MNL cho kết quả biến giá không có ý nghĩa thống kê ; chỉ trong giai đoạn 1989-1993, biến giá dịch vụ y tế mới có tác động đến lựa chọn. Tuổi càng cao , cá nhân có khuynh hƣớng chọn tự điều trị càng cao. Sống càng gần thành phố, cá nhân càng chọn tự điều trị hơn là đến cơ sở y tế.