Chương 1– Giới thiệu đề tài nghiên cứu nêu lên tính cấp thiết của vấn đề cần nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phương pháp và dữ liệu để thực hiện. Chương 2 - Tổng quan lý thuyết, bao gồm: (1) Cơ sở lý thuyết về hiệu quả, hiệu quả kỹ thuật, phương pháp tiếp cận tham số và phi tham số, mô hình ước lượng hiệu quả kỹ thuật – hàm sản xuất biên ngẫu nhiên và cách đo lường hiệu quả kỹ thuật. (2) Xem xét những yếu tố tác động đến hiệu quả kỹ thuật, đồng thời, (3) tổng hợp một số nghiên cứu liên quan về vấn đề hiệu quả kỹ thuật trong và ngoài nước. Chương 3 - Mô hình nghiên cứu hiệu quả kỹ thuật, bao gồm đưa ra mô hình sản xuất biên ngẫu nhiên ước lượng hiệu quả kỹ thuật, mô hình phi hiệu quả kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu này.
Đồng thời, giải thích các biến được sử dụng trong mô hình và phương pháp tính toán và các kiểm định liên quan được thực hiện. Chương 4 - Trình bày kết quả nghiên cứu và thảo luận, bao gồm mô tả thống kê nguồn dữ liệu được sử dụng để khái quát về thực trạng sản xuất lúa của hộ nông dân Việt Nam trong năm 2012, trình bày và phân tích kết quả từ các mô hình hồi quy để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu được quan tâm. Chương 5 - Tóm lược nội dung và kết quả nghiên cứu được thực hiện, đưa ra những đề xuất hàm ý cho chính sách về vấn đề hiệu quả sản xuất của hộ nông dân trồng lúa tại Việt Nam. Ngoài ra, nghiên cứu cũng trình bày những hạn chế trong quá trình thực hiện và phát triển ý tưởng cho những nghiên cứu tiếp theo.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Lý thuyết về hiệu quả Hiệu quả là một nhân tố quan trọng để tăng năng suất sản xuất và phân bổ có hiệu quả các nguồn lực trong nền kinh tế. Các tài liệu nghiên cứu về vấn đề hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp thường tập trung vào việc đánh giá người nông dân sử dụng nguồn lực có hay không hiệu quả hơn khi áp dụng công nghệ tiên tiến và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất như thế nào từ trình độ kiến thức đã có. Đồng thời, nhiều nghiên cứu cũng xem xét các vấn đề khác như: giá của một sản phẩm nông nghiệp có bằng với giá trị mà người tiêu dùng sẵn lòng mua đối với sản phẩm này hay không (hiệu quả phân bổ) và trang trại có đang hoạt động ở mức tối ưu để đảm bảo sản xuất với chi phí bình quân tối thiểu.
Các nghiên cứu trước đây đã sử dụng những phương pháp khác nhau và cách đo lường khác nhau cho các vấn đề trên. Định nghĩa hiệu quả và hiệu quả kỹ thuật Hiệu quả trong sản xuất, theo định nghĩa của Farrell (1957) là hiệu quả kinh tế, tức là khả năng cho biết kết hợp các đầu vào nhân tố cho phép tối thiểu hóa chi phí để sản xuất ra một mức sản lượng nhất định. Hiệu quả bao gồm có hai phần là hiệu quả kỹ thuật (technical efficiency) và hiệu quả phân bổ (allocative efficiency). Hiệu quả kỹ thuật được xem như là thước đo khả năng của đơn vị sản xuất để tối đa hóa mức đầu ra từ một tập hợp các yếu tố đầu vào với điền kiện áp dụng một công nghệ xác định.
Trong khi đó, hiệu quả phân bổ phản ánh khả năng của họ sử dụng các cách kết hợp các đầu vào tại mức giá đầu vào tốt nhất, với một trình độ công nghệ xác định. Don Hansen và cộng sự (2007, trang 534) cũng đưa ra một định nghĩa về hiệu quả kỹ thuật như sau: “Năng suất là có liên quan với hiệu quả đầu ra sản xuất, và nó giải quyết cụ thể các mối quan hệ của đầu ra và các yếu tố đầu vào được sử LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thông thường, có rất nhiều cách kết hợp khác nhau giữa các yếu tố đầu vào để tạo ra một mức sản lượng. Tổng hiệu quả sản xuất là điểm mà tại đó hai điều kiện được thỏa mãn: (1) đối với bất kỳ sự kết hợp của yếu tố đầu vào mà tạo ra được một mức sản lượng nhất định, không có bất kỳ một đầu vào nào được sử dụng hơn mức cần thiết để tạo ra mức sản lượng đó, và (2) cùng với điều kiện đầu tiên, và là cách kết hợp ít gây tốn kém về chi phí nhất.
Điều kiện đầu tiên được hình thành bởi các mối quan hệ kỹ thuật và do đó, được gọi là hiệu quả kỹ thuật”. Koopmans (1951), hiệu quả kỹ thuật có thể được hiểu là khả năng của nhà sản xuất hạn chế sự lãng phí, dư thừa trong sản xuất, hay sử dụng các đầu vào để tạo ra một mức sảng lượng cao nhất có thể, hoặc với một mức đầu ra cho trước sử dụng các đầu vào thấp nhất có thể. một nhà sản xuất không hiệu quả về mặt kỹ thuật là khi sản xuất lượng đầu ra như nhau nhưng sử dụng nhiều hơn ít nhất một đầu vào, hoặc sử dụng các đầu vào tương tự nhau nhưng sản xuất ít hơn ít nhất một đầu ra. Để mô tả rõ hơn định nghĩa hiệu quả kỹ thuật, Kebede (2001) đã đưa ra một minh họa cho việc sản xuất đạt hiệu quả kỹ thuật như sau: Bảng 2.1 Hiệu quả kỹ thuật khi sử dụng ít hơn ít nhất là một đầu vào Yếu tố đầu vào Người nông dân 1 Người nông dân 2 Đất trồng (ha) 1 0.000 Nguồn: Kebede (2001) Trong bảng 2.1, người nông dân thứ nhất sử dụng 1 hecta đất và 5.000m3 nước để sản xuất 4.000 kg ngô và 1.
Nông dân thứ hai sử dụng 0,8 ha đất (sử dụng ít hơn 0.2 hecta so với nông dân thứ nhất) và 5.000 m3 nước để sản xuất đầu ra tương tự. Nông dân thứ hai được xem là đạt hiệu quả kỹ thuật hơn nông dân thứ nhất vì đầu ra tương tự được sản xuất bằng nhau nhưng sử dụng ít hơn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 một đầu vào là diện tích đất. Hay nói cách khác, nông dân thứ nhất về mặt kỹ thuật không hiệu quả hơn so với nông dân thứ hai, tức là mức độ phi hiệu quả kỹ thuật của nông dân thứ nhất là cao hơn so với nông dân thứ hai.2 Hiệu quả kỹ thuật khi tạo ra nhiều hơn ít nhất là một đầu ra Yếu tố đầu vào Người nông dân 1 Người nông dân 2 Đất trồng (ha) 1 1 Nước (m3) 5.500 Nguồn: Kebede (2001) Trong bảng 2.2, nông dân thứ nhất sử dụng 1 hecta đất và 5.000 m3 nước để sản xuất 4.000 kg ngô và 1. Nông dân thứ hai sử dụng số lượng tương tự của các yếu tố đầu vào tương tự để sản xuất 4.000 kg ngô và 1.
Nông dân thứ hai được xem là có kỹ thuật hiệu quả hơn so với nông dân thứ nhất vì ít nhất trong một đầu ra, là đậu, được sản xuất nhiều hơn dù cùng mức sử dụng các nguyên liệu đầu vào như nông dân thứ nhất. Tương tự như vậy, chúng ta có thể nói rằng nông dân thứ nhất là không hiệu quả về mặt kỹ thuật so với nông dân thứ hai, tức là mức độ phi hiệu quả kỹ thuật của nông dân thứ nhất là cao hơn so với nông dân thứ hai.Đo lường hiệu quả kỹ thuật Theo Farrell (1957), đo lường hiệu quả kỹ thuật có thể thực hiện bằng cách trình diễn mối quan hệ giữa các đầu vào và đầu ra mà không cần quan tâm đến yếu tố giá cả của chúng. Với giả định lợi nhuận thu được là không đổi về quy mô (Constant returns to scale) cho phép các đặc điểm kỹ thuật liên quan được biểu diễn trên đường đẳng lượng YY’ thể hiện cách kết hợp các đầu vào tối ưu để sản xuất ra một đơn vị đầu ra. Vì vậy, mỗi cách kết hợp đầu vào nằm trên đường đẳng lượng được xem là có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 hiệu quả kỹ thuật.
Các điểm kết hợp ở phía trên bên phải của đường đẳng lượng, chẳng hạn như điểm P, được coi là không hiệu quả về mặt kỹ thuật vì các đơn vị đầu vào được sử dụng là quá nhiều để sản xuất một đơn vị đầu vào. Vì vậy đoạn RP đo lường phi hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất tại điểm P, thể hiện số lượng các đầu vào không cần thiết nếu vẫn có thể sản xuất một đơn vị đầu ra ngoài việc sử dụng các đầu vào đó. Theo đó, mức độ phi hiệu quả kỹ thuật tại điểm P được đo bằng tỷ 𝑅𝑃 𝑂𝑅 𝑅𝑃 lệ của , do đó, hiệu quả kỹ thuật được đo bằng =1−. 𝑂𝑃 𝑂𝑃 𝑂𝑃 Cách đo lường hiệu quả kỹ thuật của Farell được thực hiện theo kế hoạch định hướng đầu ra (input-oriented scheme).1 Đo lường hiệu quả kỹ thuật Nguồn: Farrell (1957) Một cách phân tích khác để đo lường hiệu quả kỹ thuật theo định hướng đầu ra được trình bày trong nghiên cứu của Lovell (1993).
Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 ra rằng cách đo lường hiệu quả kỹ thuật theo định hướng đầu vào hay định hướng đầu ra đều cho kết quả tương tự nhau Từ ý tưởng cơ bản về cách đo lường hiệu quả kỹ thuật của Farrell, có rất nhiều nghiên cứu mở rộng và phát triển nó với nhiều cách tiếp cận khác nhau như đo lường hiệu quả kỹ thuật theo sản lượng, chi phí, lợi nhuận… với kỹ thuật tính toán khác nhau. Những kỹ thuật này có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau. Một trong số đó là cách phân loại theo phương pháp tham số và phi tham số, được sử dụng phổ biến trong hầu hết các nghiên cứu ngày nay. Trong bài nghiên cứu này, các lý thuyết tiếp cận nổi bật về phương pháp đo lượng hiệu quả kỹ thuật có rất nhiều; tuy nhiên, phương pháp ước lượng tham số - phân tích biên ngẫu nhiên (Stochastic frontier analysis - SFA) và phương pháp ước lượng phi tham số - phân tích bao dữ liệu (Data enveloping analysis - DEA) được sử dụng phổ biến.
Sự khác biệt chính giữa hai phương pháp này là: DEA là một phương pháp ước lượng phi tham số trong khi SFA là phương pháp ước lượng tham số 2.