TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LUẬT KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ PHÍ HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN GVHD : NCS. Hồng Dƣơng Sơn SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh MSSV: K134091031 LỚP: K13409 TP.HCM, 5/2017 TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ LUẬT KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ PHÍ HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN GVHD : NCS. Hồng Dƣơng Sơn SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh MSSV: K134091031 LỚP: K13409 TP.HCM, 5/2017 i LỜI CẢM ƠN Trong thời gian làm khóa luận tốt nghiệp, em đã nhận đƣợc nhiều sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến và chỉ bảo nhiệt tình của thầy cô, gia đình và bạn bè. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thầy Hồng Dƣơng Sơn- ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình làm khoá luận.
Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa kế toán- kiểm toán trƣờng Đại học Kinh tế- Luật đã dạy dỗ cho em kiến thức về các môn đại cƣơng cũng nhƣ các môn chuyên ngành, giúp em có đƣợc cơ sở lý thuyết vững vàng và tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập. Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè, đã luôn tạo điều kiện, quan tâm, giúp đỡ, động viên em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khoá luận tốt nghiệp. Xin chân trọng cảm ơn! TP. HCM, ngày 25 tháng 5 năm 2017 SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 ii MỤC LỤC CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU.
Sự cần thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài.
Bố cục của đề tài. 3 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁ PHÍ HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ PHÍ HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN. Tìm hiểu về thị trƣờng dịch vụ kiểm toán. Vai trò của kiểm toán viên.
Khái quát về thị trƣờng kiểm toán. Các quy định và hƣớng dẫn về giá phí kiểm toán. Khái niệm và các thành phần cấu tạo giá phí kiểm toán. Mô hình dạng 1.
Mô hình dạng 2. Các đề tài nghiên cứu trƣớc đây về giá phí của hợp đồng kiểm toán. Các yếu tố ảnh hƣởng đến giá phí của hợp đồng kiểm toán. Mức độ phức tạp (Auditee complexity).
Các rủi ro liên quan (Auditee Risk). Chất lƣợng kế toán (Accounting Quality). 30 SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 iii CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ PHÍ HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN. Xây dựng giả thiết.
Mức độ phức tạp (Auditee complexity). Các rủi ro liên quan (Auditee Risk). Chất lƣợng kế toán. Mô hình nghiên cứu.
Phƣơng pháp để xây dựng mô hình. Phƣơng pháp chọn mẫu. Phƣơng pháp đo lƣờng các biến. Thu thập và xử lý số liệu.
39 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Khái quát về kết quả nghiên cứu. Thống kê mô tả. Kiểm tra sự tƣơng quan.
Kiểm định phƣơng sai sai số thay đổi. Kiểm định Wald test. Kiểm tra tự tƣơng quan. Phân tích mô hình hồi quy tuyến tính đa biến.
Kiểm định mô hình lần 1. Kiểm định mô hình lần 2. Kiểm định mô hình lần 3. Kiểm định mô hình lần 4.
46 CHƢƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 48 SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 iv 5. Mức độ phức tạp (Auditee complexity). Các rủi ro liên quan (Auditee risk).
Chất lƣợng kế toán (Accounting Quality). Giới hạn của đề tài. 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 68 SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 v DANH SÁCH CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1 Tóm tắt các yếu tố đƣợc chọn trong mô hình Bảng 2 Định nghĩa các biến trong mô hình Bảng 3 Các nhân tố tác động đến giá phí kiểm toán Bảng 4 Thống kê mô tả đặc tính của các biến độc lập và biến phụ thuộc Bảng 5 Kiểm định sự tƣơng quan giữa các biến Bảng 6 Kiểm định phƣơng sai sai số thay đổi bằng Heteroskedasticity Test: White Bảng 7 Kiểm định Wald test Bảng 8 Kiểm tra sự tƣơng quan Bảng 9 Đánh giá độ phù hợp của mô hình lần 1 Bảng 10 Đánh giá độ phù hợp của mô hình lần 2 Bảng 11 Đánh giá độ phù hợp của mô hình lần 3 Bảng 12 Đánh giá độ phù hợp của mô hình lần 4 Bảng 13 Tóm tắt kết quả nghiên cứu SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 vi CHÚ THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Chú thích TNHH Trách nhiệm hữu hạn HTK Hàng tồn kho VCSH Vốn chủ sỡ hữu BGĐ Ban giám đốc BCKT Báo cáo kiểm toán BCDKT Bảng cân đối kế toán BCTC Báo cáo tài chính CBTT Công bố thông tin SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU 1.
Sự cần thiết của đề tài Ngày nay, hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính dƣờng nhƣ đã không còn xa lạ đối với các doanh nghiệp và ngƣời sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính. Dịch vụ kiểm toán đƣợc xem là một thị trƣờng mà ở đó ngƣời mua là các doanh nghiệp và ngƣời bán là các công ty kiểm toán. Cũng giống nhƣ cơ chế của các thị trƣờng khác, mối quan hệ đó đƣợc thể hiện qua giá phí trên hợp đồng kiểm toán. Thế nhƣng đã có rất nhiều tranh cãi xoay quanh vấn đề giá phí, bởi các nhà nghiên cứu trƣớc đây nhƣ Taffler và Ramalinggam (1982) cho rằng cách thức để xác định giá phí kiểm toán sẽ không giống với các ngành khác cũng nhƣ Niemi (2005) cho rằng giá phí kiểm toán đƣợc tính dựa vào số giờ sử dụng cho hợp đồng kiểm toán nhân với mức giá trên một giờ và các yếu tố khác trên báo cáo tài chính.
Chính những yếu tố chƣa rõ ràng đó đã khiến việc xác định giá phí giữa khách hàng và kiểm toán viên không thỏa mãn. Khách hàng mong muốn báo cáo tài chính đƣợc kiểm toán với mức giá thấp và kiểm toán viên mong muốn nhận lại một mức thù lao tƣơng ứng với chất lƣợng dịch vụ mà họ cung cấp. Chính vì vậy, việc không hiểu rõ các yếu tố cấu thành nên giá phí sẽ khiến cho ngƣời sử dụng báo cáo tài chính mang những suy nghĩ tiêu cực và đánh giá chủ quan về mức phí, hoặc là quá cao, hoặc là quá thấp, dẫn đến những hoài nghi về việc hình thành ý kiến kiểm toán và chất lƣợng trên báo cáo kiểm toán. Bên cạnh đó, các thông tin về việc hình thành mức phí kiểm toán sẽ giúp các tổ chức nghề nghiệp kế toán – kiểm toán phát hiện, ngăn ngừa và xử lý kịp thời các hành vi hạ mức phí quá mức của các công ty kiểm toán nhằm quảng cáo dịch vụ và cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hƣởng đến chất lƣợng kiểm toán và ngƣời sử dụng báo cáo tài chính.
Việc xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến giá phí kiểm toán sẽ giúp thị trƣờng dịch vụ kiểm toán dần trở nên hoàn hảo, hoạt động hiệu quả và mang tính cạnh tranh hơn, bởi giờ đây khách hàng và kiểm toán viên đều có những thông tin cần thiết trong việc thƣơng lƣợng một mức giá phí phù hợp cũng nhƣ các doanh nghiệp sẽ có nhiều sự lựa chọn về công ty kiểm toán hơn. Các nghiên cứu về giá phí kiểm toán đã thu hút rất nhiều các tác giả trên thế giới từ năm 1980, bắt nguồn từ các nƣớc Mỹ, Anh, Úc, Canada, NewZealand, Brazil. thế nhƣng chƣa có một bài nghiên cứu cụ thể về vấn đề này ở Việt Nam. Chính vì vậy, ngƣời viết đã quyết định chọn đề tài “ Các yếu tố ảnh hưởng SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 2 đến giá phí kiểm toán”.
Qua đó, ngƣời viết mong rằng có thể giúp ngƣời đọc hiểu rõ hơn ý nghĩa của mức phí trong hợp đồng kiểm toán. Bên cạnh đó, kết quả từ bài nghiên cứu sẽ cung cấp những thông tin phù hợp cho những nhà ban hành chính sách cũng nhƣ giúp quá trình khảo sát chất lƣợng kiểm toán đƣợc thực hiện một cách chặt chẽ hơn. Mục đích nghiên cứu Xác định đƣợc những yếu tố ảnh hƣởng đến giá phí trong hợp đồng kiểm toán năm 2015 tại công ty kiểm toán TNHH Deloitte Viet Nam , thông qua việc kiểm tra lại các yếu tố đã đƣợc nêu ra trong các bài nghiên cứu trƣớc đó, và kiểm tra các nhân tố tác động mới, giúp doanh nghiệp và công ty kiểm toán có những thông tin phù hợp trong quá trình thỏa thuận mức phí kiểm toán. Xác định sự tác động thuận, nghịch của các yếu tố đối với mức giá phí kiểm toán trong hợp đồng kiểm toán năm 2015 tại công ty kiểm toán TNHH Deloitte Viet Nam 1.
Câu hỏi nghiên cứu Các yếu tố nào ảnh hƣởng đến giá phí trong hợp đồng kiểm toán năm 2015 tại công ty kiểm toán TNHH Deloitte Viet Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tƣợng nghiên cứu Hợp đồng kiểm toán của Deloitte Viet Nam với các công ty khách hàng năm 2015. Báo cáo tài chính của công ty khách hàng năm 2015 tại Deloitte Viet Nam Quy trình đánh giá chất lƣợng kế toán ( bao gồm kiểm tra quy trình lập báo cáo tài chính, quy trình ghi nhận các bút toán) tại Deloitte Viet Nam đối với các khách hàng năm 2015.
Phạm vi nghiên cứu Không gian: các khách hàng của công ty kiểm toán Deloitte Viet Nam Thời gian: hợp đồng kiểm toán và báo cáo tài chính năm 2015 1. Phƣơng pháp nghiên cứu Thống kê: tập hợp các yếu tố ghi nhận trong quá trình đọc, phân tích báo cáo tài chính, hợp đồng kiểm toán và quy trình đánh giá chất lƣợng kế toán. SVTH: Hoa Huỳnh Phƣơng Anh – K134091031 3 So sánh: đối chiếu, so sánh thông tin giữa hợp đồng kiểm toán và báo cáo tài chính của các công ty khác nhau để rút ra những kết luận về các yếu tố ảnh hƣởng đến giá phí kiểm toán. Phân tích hồi quy đa biến: kiểm tra mối quan hệ giữa đặc tính công ty và mức phí kiểm toán.
Tổng hợp: từ các kết quả phân tích, tổng hợp thông tin viết bài báo cáo nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa của đề tài Giải đáp đƣợc các yếu tố ảnh hƣởng đến giá phí kiểm toán trong các hợp đồng kiểm toán tại công ty kiểm toán Deloitte Viet Nam năm 2015. Đề tài sẽ đƣợc xem là tài liệu tham khảo đối với những ngƣời hoạt động trong lĩnh vực kế toán – tài chính.