Khóa luận tốt nghiệp các nhân tố tố ảnh hưởng đến cổ phiếu ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí minh

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp các nhân tố tố ảnh hưởng đến cổ phiếu ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại sở giao, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Võ Kỳ Nguyên
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Công Hưởng
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng Tại HOSE
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu của đề tài
• 1.3.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp của đề tài
• 1.8. Bố cục của đề tài
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Giá cổ phiếu
• 2.1.1. Khái niệm cổ phiếu
• 2.1.2. Mệnh giá (face value)
• 2.1.3. Giá trị sổ sách (book value)
• 2.1.4. Giá trị nội tại (intrinsic value)
• 2.1.5. Giá trị thị trường (market value)
• 2.1.6. Ý nghĩa giá thị trường cổ phiếu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mẫu nghiên cứu
• 3.3. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 3.4. Quy trình nghiên cứu
• 3.5. Mô hình hồi quy
• 3.5.1. Xác định mô hình hồi quy
• 3.5.2. Lựa chọn phương pháp hồi quy
• 3.5.3. Một số kiểm định trong mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả hồi quy và kiểm định
• 4.2. Thống kê mô tả các biến
• 4.3. Đánh giá mức độ tương quan giữa các biến
• 4.4. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.5. Thực hiện hồi quy
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.7. Kiểm định giả thuyết
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Các gợi ý chính sách
• 5.2.1. Về Quy mô ngân hàng
• 5.2.2. Về ROA và ROE
• 5.2.3. Đối với các nhà quản trị Ngân hàng
• 5.2.4. Đối với nhà đầu tư
• 5.3. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu ngân hàng tại HOSE

Giá cổ phiếu ngân hàng tại Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Những yếu tố này không chỉ bao gồm các chỉ số tài chính mà còn liên quan đến tình hình kinh tế vĩ mô và các chính sách của nhà nước. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.1. Các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến giá cổ phiếu ngân hàng

Tình hình kinh tế vĩ mô như lãi suất, tỷ lệ lạm phát và tăng trưởng kinh tế có tác động lớn đến giá cổ phiếu ngân hàng. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mượn của ngân hàng cũng tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và giá cổ phiếu.

1.2. Tình hình tài chính của ngân hàng và giá cổ phiếu

Các chỉ số tài chính như ROA, ROE, và EPS phản ánh hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Những chỉ số này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu ngân hàng trên thị trường.

II. Vấn đề cạnh tranh trong ngành ngân hàng và ảnh hưởng đến giá cổ phiếu

Cạnh tranh trong ngành ngân hàng ngày càng gia tăng, đặc biệt là giữa các ngân hàng thương mại cổ phần. Sự cạnh tranh này không chỉ đến từ các ngân hàng trong nước mà còn từ các ngân hàng nước ngoài. Điều này tạo ra áp lực lên giá cổ phiếu của các ngân hàng trong nước.

2.1. Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại

Sự cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại có thể dẫn đến việc giảm lãi suất cho vay, ảnh hưởng đến lợi nhuận và giá cổ phiếu. Các ngân hàng cần có chiến lược cạnh tranh hiệu quả để duy trì giá cổ phiếu ổn định.

2.2. Ảnh hưởng của ngân hàng nước ngoài đến giá cổ phiếu

Ngân hàng nước ngoài thường có nguồn vốn lớn và công nghệ tiên tiến, tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho các ngân hàng trong nước. Điều này có thể làm giảm giá cổ phiếu của các ngân hàng nội địa nếu không có biện pháp thích hợp.

III. Phân tích các chỉ số tài chính ảnh hưởng đến giá cổ phiếu ngân hàng

Các chỉ số tài chính như ROA, ROE, và P/E là những yếu tố quan trọng trong việc đánh giá giá cổ phiếu ngân hàng. Những chỉ số này không chỉ phản ánh hiệu quả hoạt động mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư.

3.1. Tỷ suất sinh lợi trên tài sản ROA và giá cổ phiếu

ROA cho thấy khả năng sinh lời của ngân hàng từ tài sản. Một ROA cao thường dẫn đến giá cổ phiếu cao hơn, vì nó cho thấy ngân hàng đang hoạt động hiệu quả.

3.2. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ROE và giá cổ phiếu

ROE phản ánh khả năng sinh lời từ vốn chủ sở hữu. Tỷ lệ này cao có thể thu hút nhà đầu tư, từ đó làm tăng giá cổ phiếu.

IV. Chính sách tiền tệ và ảnh hưởng đến giá cổ phiếu ngân hàng

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Những thay đổi trong chính sách này có thể tác động trực tiếp đến giá cổ phiếu ngân hàng.

4.1. Tác động của lãi suất đến giá cổ phiếu

Khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất, điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí vay mượn của ngân hàng và từ đó tác động đến lợi nhuận và giá cổ phiếu.

4.2. Chính sách tín dụng và giá cổ phiếu ngân hàng

Chính sách tín dụng chặt chẽ có thể làm giảm khả năng cho vay của ngân hàng, ảnh hưởng đến doanh thu và giá cổ phiếu. Ngược lại, chính sách tín dụng nới lỏng có thể thúc đẩy tăng trưởng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giá cổ phiếu ngân hàng tại HOSE

Giá cổ phiếu ngân hàng tại HOSE sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như tình hình kinh tế, chính sách tiền tệ và cạnh tranh trong ngành. Việc nắm bắt và phân tích các yếu tố này sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.

5.1. Triển vọng giá cổ phiếu ngân hàng trong tương lai

Dự báo rằng giá cổ phiếu ngân hàng sẽ có sự biến động trong thời gian tới, phụ thuộc vào các yếu tố kinh tế và chính sách. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các yếu tố này.

5.2. Khuyến nghị cho nhà đầu tư

Nhà đầu tư nên xem xét kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Việc phân tích các chỉ số tài chính và tình hình kinh tế sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn phát triển vừa qua đã chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu ngân hàng, đóng vai trò là hàn thử biểu quan trọng của nền kinh tế. Nhóm cổ phiếu ngành ngân hàng niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) luôn chiếm tỷ trọng áp đảo với khoảng 24,7% tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường và đóng góp tới 60% tổng giá trị giao dịch hàng ngày. Sự biến động giá của nhóm cổ phiếu này tác động trực tiếp đến chỉ số VN-Index cũng như tâm lý của hàng triệu nhà đầu tư.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để xác định chính xác các nhân tố nội tại cấu thành nên sự biến động của thị giá cổ phiếu ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh các ngân hàng thương mại cổ phần chịu sức ép lớn về gia tăng vốn điều lệ, cạnh tranh khốc liệt với khối ngân hàng ngoại và đáp ứng các chuẩn mực an toàn tài chính khắt khe. Mục tiêu cụ thể của công trình nghiên cứu là lượng hóa mức độ tác động của các chỉ số tài chính cơ bản gồm quy mô ngân hàng, tỷ suất sinh lời, thu nhập trên mỗi cổ phần và các hệ số định giá đến giá cổ phiếu của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại HOSE.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi 17 ngân hàng thương mại cổ phần có cổ phiếu niêm yết liên tục tại sàn HOSE trong khung thời gian 10 năm, từ năm 2012 đến năm 2021. Kết quả từ bộ dữ liệu bảng 170 quan sát mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống bằng chứng thực nghiệm vững chắc để các nhà quản trị ngân hàng tối ưu hóa cấu trúc tài chính và giúp nhà đầu tư xây dựng chiến lược quản trị danh mục hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các học thuyết tài chính kinh điển kết hợp với lý thuyết định giá hiện đại:

Thuyết thị trường hiệu quả do Fama đề xuất năm 1970 làm tiền đề phân tích mức độ phản ánh thông tin vào giá cổ phiếu. Theo thuyết này, thị trường tồn tại ba cấp độ hiệu quả gồm dạng yếu, dạng bán mạnh và dạng mạnh. Tại thị trường chứng khoán mới nổi như Việt Nam, các thông tin công bố định kỳ như báo cáo tài chính đóng vai trò chủ đạo tác động đến hành vi định giá của các chủ thể tham gia thị trường.

Thuyết bước đi ngẫu nhiên được Maurice Kendall khởi xướng năm 1953 và được Burton Malkiel hoàn thiện năm 1973 trong tác phẩm nổi tiếng về đầu tư tài chính. Lý thuyết chỉ ra rằng biến động giá cổ phiếu trong ngắn hạn có tính độc lập và ngẫu nhiên, do đó việc phân tích các chỉ tiêu cơ bản dài hạn là chìa khóa để định vị giá trị thực của doanh nghiệp.

Lý thuyết tín hiệu giải thích cách thức các chỉ số tài chính phát đi tín hiệu về sức khỏe doanh nghiệp ra thị trường. Khi ngân hàng công bố các chỉ tiêu khả quan, niềm tin thị trường được củng cố và thúc đẩy giá cổ phiếu tăng trưởng.

Các khái niệm chính được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: Thị giá cổ phiếu (P) được xác định bằng giá đóng cửa tại ngày giao dịch cuối cùng của năm tài chính; Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA); Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE); Thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS); Tỷ số giá trên giá trị sổ sách (PBV); Hệ số giá trên thu nhập (P/E); và Quy mô ngân hàng (LNSIZE) đại diện bởi logarit tự nhiên của tổng tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng trên dữ liệu bảng cân bằng (balanced panel data) thu thập từ 17 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 10 năm liên tục từ 2012 đến 2021, tạo ra tổng số 170 quan sát chuẩn mực. Việc lựa chọn 17 mã cổ phiếu này đảm bảo tính đại diện cao nhất do nhóm ngân hàng này chiếm giữ phần lớn vốn hóa và thanh khoản của toàn ngành ngân hàng trên sàn giao dịch.

Quy trình ước lượng được tiến hành tuần tự qua ba mô hình: Hồi quy bình phương bé nhất dữ liệu gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Nghiên cứu thực hiện kiểm định F-test với giá trị P-value bằng 0,000 để chọn lựa giữa Pooled OLS và FEM. Tiếp đó, kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier được áp dụng cho thấy mô hình REM vượt trội hơn Pooled OLS với P-value bằng 0,05. Cuối cùng, kiểm định Hausman cho kết quả Chi-squared có P-value bằng 0,000, bác bỏ giả thuyết H0 và khẳng định mô hình tác động cố định (FEM) là mô hình tối ưu nhất.

Nhằm đảm bảo tính chuẩn xác của kết quả ước lượng, các kiểm định khuyết tật mô hình đã được thực hiện nghiêm ngặt. Kiểm định Modified Wald phát hiện mô hình FEM xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi nghiêm trọng với Chi-squared đạt 15066,00 (P-value bằng 0,000). Kiểm định Wooldridge cho thấy mô hình không bị tự tương quan bậc nhất với F(1, 16) bằng 11,0042. Để khắc phục triệt để khuyết tật phương sai thay đổi, nghiên cứu quyết định áp dụng phương pháp hồi quy bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares). Phương pháp FGLS mang lại các ước lượng không chệch, vững và đạt hiệu quả cao nhất cho dữ liệu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả hồi quy FGLS với 170 quan sát đã lượng hóa rõ nét mức độ tác động của các nhân tố đến giá cổ phiếu ngân hàng tại sàn HOSE. Mô hình đạt độ tin cậy thống kê rất cao với kiểm định Wald Chi-squared(5) đạt 21,0008 và P-value nhỏ hơn 0,01. Bốn phát hiện trọng tâm gồm:

Thứ nhất, tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) tác động cùng chiều mạnh mẽ đến thị giá cổ phiếu ở mức ý nghĩa thống kê 1% (P-value nhỏ hơn 0,01). Thống kê mô tả cho thấy giá trị ROA trung bình của các ngân hàng được duy trì ổn định, với mức cao nhất đạt 3,28% trong giai đoạn nghiên cứu.

Thứ hai, tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE) có mối quan hệ đồng biến có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đối với giá cổ phiếu. Khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu gia tăng trực tiếp thúc đẩy giá cổ phiếu tăng trưởng tương ứng.

Thứ ba, tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách (PBV) thể hiện tác động tích cực và cùng chiều đến thị giá ở mức ý nghĩa 1%. Trong bảng kiểm định đa cộng tuyến, PBV có hệ số VIF cao nhất đạt 9,58 nhưng vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát cho phép dưới 10, trong khi VIF trung bình toàn mô hình ở mức 4,00.

Thứ tư, quy mô ngân hàng (LNSIZE) tác động cùng chiều vượt trội đến giá cổ phiếu ở mức ý nghĩa 1%. Các ngân hàng có quy mô tổng tài sản lớn luôn tạo được sức hút thanh khoản và giữ mức định giá cao trên thị trường.

Ngược lại, hai biến thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) và hệ số giá trên thu nhập (P/E) không đạt mức ý nghĩa thống kê trong mô hình FGLS. Dữ liệu thực nghiệm ghi nhận biên độ dao động giá cổ phiếu (P) trong mẫu rất lớn, từ mức đáy tiệm cận 0 nghìn đồng lên tới đỉnh 78,740 nghìn đồng mỗi cổ phiếu, trong khi EPS dao động từ 3,71 đồng đến 333,61 đồng mỗi cổ phiếu.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm mang lại nhiều ý nghĩa kinh tế quan trọng. Mối tương quan đồng biến giữa quy mô tổng tài sản (LNSIZE) và giá cổ phiếu phản ánh rõ lợi thế kinh tế theo quy mô của các ngân hàng thương mại. Ngân hàng quy mô lớn sở hữu mạng lưới chi nhánh rộng khắp, năng lực huy động vốn vượt trội với chi phí rẻ hơn và uy tín thương hiệu vững chắc, từ đó giúp cổ phiếu ngân hàng duy trì tính thanh khoản cao và thu hút dòng tiền bền bỉ từ các nhà đầu tư lớn.

Tác động cùng chiều của hai chỉ số sinh lời ROA và ROE hoàn toàn đồng nhất với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế của Placido (2018), Sharma (2011) cũng như các nghiên cứu tại Việt Nam của Tạ Thị Hồng Lê (2017). Lợi nhuận biên cao là minh chứng rõ nét cho năng lực quản trị chi phí và chất lượng điều hành của ban lãnh đạo. Đồng thời, chỉ số PBV đóng vai trò là một kênh tín hiệu tài chính tin cậy: thị trường sẵn sàng trả giá cao hơn cho các ngân hàng sở hữu nền tảng tài sản ròng vững chắc và minh bạch.

Các dữ liệu phân tích này có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh trọng số tác động của các biến tài chính sau hồi quy FGLS và bảng ma trận tương quan giữa các biến độc lập. Việc EPS và P/E không thể hiện ý nghĩa thống kê được lý giải bởi đặc thù chu kỳ pha loãng cổ phiếu trong các đợt phát hành tăng vốn điều lệ ồ ạt của khối ngân hàng giai đoạn 2012–2021, khiến nhà đầu tư chuyển trọng tâm sang đánh giá chất lượng tài sản ròng và khả năng sinh lời tổng thể thay vì các chỉ tiêu thu nhập ngắn hạn trên mỗi cổ phần.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm của mô hình FGLS, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm tối ưu hóa thị giá cổ phiếu và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần:

Một là, mở rộng quy mô ngân hàng gắn liền với quản trị an toàn vốn. Ban Điều hành các ngân hàng thương mại cần chủ động đẩy nhanh tiến trình mua bán, sáp nhập (M&A) tự nguyện giữa các tổ chức tín dụng để gia tăng quy mô tổng tài sản và mở rộng mạng lưới giao dịch. Song song đó, ngân hàng phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) từ 10% đến 12% theo chuẩn mực Basel II và Basel III trong lộ trình 2023–2026, tránh việc tăng trưởng tài sản nóng làm suy giảm chất lượng thanh khoản.

Hai là, gia tăng giá trị sổ sách (PBV) thông qua kiểm soát chất lượng tín dụng. Khối Quản trị rủi ro và Khối Tín dụng cần tập trung phát triển các gói tài trợ vốn theo chuỗi giá trị khép kín từ khâu sản xuất, thu mua đến chế biến xuất khẩu trong các ngành nông sản, thủy sản và bất động sản. Mục tiêu là kiểm soát tỷ lệ nợ xấu nội bảng duy trì dưới mức 1,5% trong vòng 24 tháng tới, bảo đảm an toàn nguồn vốn và gia tăng tài sản ròng thực chất.

Ba là, tối ưu hóa tỷ suất sinh lời ROA và ROE qua số hóa dịch vụ. Khối Khách hàng cá nhân và Khối Nguồn vốn cần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nguồn thu, nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (thu từ dịch vụ thanh toán số, quản trị gia sản, bảo hiểm bancassurance) lên mức 25% đến 30% tổng thu nhập hoạt động vào năm 2025. Đồng thời, sử dụng đòn bẩy tài chính linh hoạt để nâng cao tỷ suất sinh lời mà không gây rủi ro đứt gãy thanh khoản.

Bốn là, chuẩn hóa công tác quan hệ nhà đầu tư và chính sách cổ tức. Hội đồng Quản trị cần thiết lập chính sách chi trả cổ tức bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu ổn định ở mức tỷ suất lợi tức 8% đến 12% mỗi năm. Đẩy mạnh việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) trước năm 2025 để gia tăng tính minh bạch thông tin đối với các quỹ đầu tư nước ngoài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn đa chiều cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính: Cung cấp khung định lượng 4 chỉ tiêu trọng tâm (ROA, ROE, PBV, LNSIZE) để làm bộ lọc sàng lọc cổ phiếu tiềm năng. Dữ liệu từ 170 quan sát thực nghiệm giúp nhà đầu tư xây dựng chiến lược phân bổ vốn trung và dài hạn an toàn vào nhóm cổ phiếu ngân hàng tại sàn HOSE.

Nhóm ban điều hành và nhà quản trị ngân hàng thương mại: Là tài liệu tham khảo chiến lược trong việc hoạch định chính sách vốn, định hướng tái cấu trúc danh mục tài sản, kiểm soát hệ số đòn bẩy và điều hành hoạt động kinh doanh hướng tới mục tiêu tối đa hóa giá trị vốn hóa doanh nghiệp.

Nhóm cơ quan quản lý thị trường (Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước): Cung cấp các bằng chứng khoa học phục vụ việc giám sát hoạt động niêm yết, xây dựng cơ chế quản lý an toàn hệ thống và thúc đẩy quá trình minh bạch hóa thị trường vốn Việt Nam.

Nhóm học viên cao học, giảng viên và các nhà nghiên cứu: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật giá trị về kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng (panel data), quy trình kiểm định khuyết tật mô hình và ứng dụng phương pháp ước lượng FGLS trong nghiên cứu tài chính thực nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Quy mô ngân hàng ảnh hưởng như thế nào đến giá cổ phiếu trên thị trường? Quy mô ngân hàng thể hiện tác động cùng chiều mạnh mẽ đến thị giá cổ phiếu ở mức ý nghĩa 1%. Trong thực tế, các ngân hàng có quy mô tổng tài sản lớn luôn sở hữu mạng lưới chi nhánh vượt trội, khả năng huy động vốn dồi dào với chi phí thấp và chiếm giữ hơn 60% thanh khoản toàn sàn HOSE, tạo nền tảng an toàn vững chắc giúp thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn.

Tại sao hai chỉ số ROA và ROE lại là thước đo then chốt quyết định giá cổ phiếu ngân hàng? Cả ROA và ROE đều có tương quan đồng biến chặt chẽ với thị giá ở mức ý nghĩa 1%. ROA phản ánh năng lực sinh lời từ tài sản đầu tư với mức cao nhất đạt 3,28% trong mẫu nghiên cứu, trong khi ROE đo lường hiệu quả sinh lợi trên vốn của cổ đông. Sự cải thiện của hai chỉ tiêu này phát đi tín hiệu tài chính tích cực, thúc đẩy định giá cổ phiếu tăng trưởng bền vững.

Vì sao chỉ số EPS và P/E không có ý nghĩa thống kê trong mô hình FGLS của nghiên cứu? Kết quả kiểm định 170 quan sát giai đoạn 2012–2021 cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam chưa phản ứng nhạy bén với chỉ số EPS đơn lẻ của nhóm ngân hàng. Nguyên nhân chủ yếu do làn sóng phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ làm pha loãng thu nhập trên mỗi cổ phần, khiến nhà đầu tư tập trung nhiều hơn vào quy mô tài sản và giá trị sổ sách.

Phương pháp hồi quy FGLS có ưu điểm gì so với mô hình FEM và Pooled OLS? Khi kiểm định mô hình FEM, kiểm định Modified Wald đã phát hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi nghiêm trọng với Chi-squared đạt 15066,00. Phương pháp ước lượng FGLS khắc phục hoàn toàn khuyết tật này, giúp loại bỏ hiện tượng sai số ước lượng bị thổi phồng, đảm bảo kết quả hồi quy đạt độ vững và độ tin cậy khoa học cao nhất.

Chỉ số giá trên giá trị sổ sách (PBV) có ý nghĩa ra sao trong việc định vị giá cổ phiếu ngân hàng? Chỉ số PBV thể hiện tác động tích cực cùng chiều ở mức ý nghĩa 1%. Với hệ số VIF kiểm soát ở mức 9,58, PBV phản ánh chính xác chất lượng tài sản ròng và uy tín thương hiệu của ngân hàng. Giá trị sổ sách tăng trưởng thông qua hoạt động mở rộng tín dụng an toàn là nền tảng cốt lõi giúp gia tăng thị giá cổ phiếu trên sàn giao dịch.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện phân tích chuyên sâu và toàn diện về các yếu tố tác động đến thị giá cổ phiếu của khối ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại sàn HOSE. 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi của công trình nghiên cứu bao gồm:

• Chuẩn hóa bộ dữ liệu bảng cân bằng với 170 quan sát từ 17 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 10 năm liên tục từ 2012 đến 2021.
• Chứng minh và lượng hóa thành công tác động cùng chiều ở mức ý nghĩa 1% của 4 nhân tố trọng yếu: Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tỷ số giá trên giá trị sổ sách (PBV) và Quy mô ngân hàng (LNSIZE).
• Làm sáng tỏ đặc thù thị trường chứng khoán Việt Nam khi hai chỉ số EPS và P/E chưa thể hiện tác động mang ý nghĩa thống kê lên thị giá cổ phiếu ngành ngân hàng trong mô hình FGLS.
• Xây dựng quy trình xử lý khuyết tật phương sai sai số thay đổi chuẩn mực thông qua phương pháp ước lượng bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS).
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa quản trị quy mô, an toàn vốn Basel II/III, tăng trưởng tín dụng theo chuỗi và số hóa dịch vụ tài chính.

Về lộ trình phát triển nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2024–2026, các tác giả nên tiếp tục mở rộng mô hình bằng việc bổ sung các biến kinh tế vĩ mô như chỉ số lạm phát, lãi suất điều hành và tích hợp thêm dữ liệu của các ngân hàng niêm yết trên sàn HNX và UPCoM. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà đầu tư hãy áp dụng ngay khung phân tích định lượng này để nâng cao hiệu quả ra quyết định đầu tư và quản trị tài chính ngân hàng một cách chuẩn xác nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Các yếu tố ảnh hƣởng đến giá cổ phiếu của các Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần tại Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh” là nghiên cứu của riêng tôi dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của TS. Hồ Công Hƣởng. Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, kết quả nghiên cứu là trung thực. Trong đó các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây, các nội dung do ngƣời khác thực hiện và các trích dẫn đƣợc ghi nguồn đầy đủ trong luận văn.

Tôi xin chịu trách nhiện hoàn toàn về lời cam đoan của mình. Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2022 Ngƣời thực hiện Võ Kỳ Nguyên iii LỜI CÁM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành chƣơng trình đào tạo trình độ Đại học chính quy – Chƣơng trình Chất lƣợng cao, chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của Nhà trƣờng. Đồng thời, tôi xin chân thành gởi lời cảm ơn đến toàn thể Quý Thầy cô tham gia giảng dạy, truyền đạt kiến thức cho tôi cũng nhƣ các học viên khác, các Thầy cô quản lý thuộc các Khoa Đại học trong suốt thời gian tham gia lớp học.

Kính chúc toàn thể Quý Thầy cô có sức khỏe dồi dào để tiếp tục sự nghiệp trồng ngƣời cho các thế hệ tiếp theo một cách hiệu quả nhất. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và lời cảm ơn chân thành nhất đến TS. Hồ Công Hƣởng, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn, truyền đạt các kiến thức, các kinh nghiệm quý báu và tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành tốt khoá luận đại học này. Và sau cùng, xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và toàn thể các bạn lớp HQ6-GE12 cũng nhƣ bạn bè tôi, những ngƣời đã luôn động viên, khích lệ tôi trong những lúc khó khăn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu trên giảng đƣờng đại học, tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành khoá luận đại học này.

Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2022 Ngƣời thực hiện Võ Kỳ Nguyên iv MỤC LỤC ABSTRACT. ii LỜI CAM ĐOAN. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG.

ix DANH MỤC HÌNH. ix CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU. Lý do chọn đề tài. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu của đề tài. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Đóng góp của đề tài. Bố cục của đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƢỢC KHẢO CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN. Giá cổ phiếu.

Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA). Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE). Thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS). Giá trên giá trị sổ sách (PBV).

Quy mô Ngân hàng (SIZE). Tỷ số giá thu nhập trên mỗi cổ phần (P/E). Các lý thuyết có liên quan. Thuyết thị trƣờng hiệu quả.

Thuyết bƣớc đi ngẫu nhiên. Lƣợc khảo một số nghiên cứu có liên quan. Các nghiên cứu trong nƣớc. Các nghiên cứu nƣớc ngoài.

Đánh giá chung. Các giả thuyết nghiên cứu. 18 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. 20 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Dữ liệu nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu. Thu thập và xử lý dữ liệu. Quy trình nghiên cứu.

Mô hình hồi quy. Xác định mô hình hồi quy. Lựa chọn phƣơng pháp hồi quy. Một số kiểm định trong mô hình.

25 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. 27 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả hồi quy và kiểm định. Thống kê mô tả các biến.

Đánh giá mức độ tƣơng quan giữa các biến. Kiểm định đa cộng tuyến. Thực hiện hồi quy. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

Kiểm định giả thuyết. 34 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. 37 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH. Kết quả nghiên cứu.

Các gợi ý chính sách. Về Quy mô ngân hàng. Về ROA và ROE. Đối với các nhà quản trị Ngân hàng.

Đối với nhà đầu tƣ. Hạn chế của đề tài. 42 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 43 vi PHỤ LỤC.

45 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Tên viết tắt Nghĩa tiếng Việt NHTM Ngân hàng Thƣơng mại HOSE Sở giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh TMCP Thƣơng mại Cổ phần SIZE Quy mô ngân hàng ROA Tỷ suất sinh lợi trên Tài sản ROE Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu EPS Thu nhập trên mỗi cổ phiếu PBV Giá trên giá trị sổ sách P/E Tỷ số giá trên thu nhập mỗi cổ phần viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Kỳ vọng về dấu các biến ảnh hƣởng đến giá cổ phiếu NHTM tại HOSE 18 Bảng 3. Mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu. Thống kê mô tả các biến.

Ma trận tƣơng quan giữa các biên. Kiểm định VIF. Tổng hợp kết quả hồi quy. Kết quả kiểm định Breusch & Pagan Lagrangian.

Kết quả kiểm định Hausman. Kết quả kiểm định phƣơng sai thay đổi. Kết quả kiểm định tự tƣơng quan. Kết quả hồi quy FGLS.

Tóm tắt kết quả nghiên cứu. 36 DANH MỤC HÌNH Hình 3. Quy trình nghiên của mô hình hồi quy. Sơ đồ ảnh hƣởng của các yếu tố đến giá cổ phiếu của các NHTM niêm yết tại HOSE.

23 ix CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài Các nhà đầu tƣ trong nƣớc lẫn nƣớc ngoài tập trung vào các ngành kinh tế mũi nhọn nhƣ: Công nghiệp, Công nghệ, Du lịch, Ngân hàng… Trong đó, Ngân hàng là một trong những ngành đáng chú ý. Những đóng góp của hệ thống NHTM Việt Nam vào quá trình đổi mới và thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa là rất lớn. Các NHTM không chỉ tiếp tục khẳng định là một kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế, mà còn góp phần ổn định sức mua đồng tiền.

Cùng với quá trình cải cách và đổi mới, số lƣợng các NHTM đã tăng nhanh, đã và đang từng bƣớc chuyển dần hƣớng tới một hệ thông tƣơng thích của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Sự gia tăng về số lƣợng các NHTM sự cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng khốc liệt hơn. Các ngân hàng 100% vốn đầu tƣ nƣớc ngoài có nguồn vốn khổng lồ, đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp. Ngƣợc lại, nhiều ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc có vốn điều lệ còn thấp, trình độ của nhân viên, năng lực lãnh đạo còn yếu kém nên việc cạnh tranh với các ngân hàng nƣớc ngoài rất khó khan.

Do đó, các NHTM luôn tìm cách thu hút nguồn vốn đáp ứng yêu cầu của Ngân hàng Nhà nƣớc về vốn pháp định và tăng khả năng cạnh tranh. Phát hành cổ phiếu trên sàn chứng khoán là cách thu hút nguồn vốn nhanh chóng và ít tốn kém chi phí nhất. Bên cạnh đó, ngành ngân hàng rất quan trọng trong nền kinh tế phát triển và hệ thống tài chính của một quốc gia. Vì vậy, cổ phiếu ngân hàng là một trong yếu tố phản ánh đƣợc hệ thống có hiệu quả hay không.

Trong phân tích cơ bản, có một số tỷ lệ tài chính phản ánh tình trạng tài chính và hiệu quả hoạt động của Ngân hàng. Có các tỷ số tài chính nhƣ sau Quy mô ngân hàng (SIZE), Tỷ suất sinh lợi trên Tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS), Giá trên giá trị sổ sách (PBV), Tỷ số giá trên thu nhập mỗi cổ phần (P/E). Các tỷ số tài chính đƣợc sử dụng để giải thích những điểm mạnh và điểm yếu trong điều kiện tài chính của một Ngân hàng cũng nhƣ để dự đoán lợi nhuận của cổ phiếu trong thị trƣờng vốn. Sự hấp dẫn chính đối với các chủ sở hữu công ty (cổ đông) trong một công ty là khả năng sinh lời.

Trong bối cảnh này, khả năng sinh lời là kết quả thu đƣợc thông qua nỗ lực của 1 ban quản lý đối với các quỹ do chủ sở hữu công ty đầu tƣ. Một số nhà nghiên cứu đã thực hiện các nghiên cứu liên quan đến ảnh hƣởng của các tỷ số tài chính đến giá cổ phiếu. Và các kết quả nghiên cứu thu đƣợc có những kết luận khác nhau. Các kết quả nghiên cứu khác nhau là lý do để các nhà nghiên cứu kiểm tra lại để biết rõ hơn về ảnh hƣởng của các nhân tố trên đến giá cổ phiếu của các NHTM.

Qua các dẫn chứng trên, sinh viên thực hiện đã đề xuất đề tài: “Các yếu tố ảnh hƣởng đến giá cổ phiếu Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh” để bổ sung thêm một số đề xuất, làm hoàn thiện hơn cho các đề tài nghiên cứu sau này. Tính cấp thiết của đề tài Biến động giá cổ phiếu của các NHTM niêm yết là vấn đề không mới, đã đƣợc quan tâm và phân tích nhiều trên thế giới. Tuy nhiên, tại Việt Nam thì số lƣợng bài nghiên cứu là chƣa nhiều và phong phú. Với đặc thù là thị trƣờng chứng khoán mới nổi, quy mô chƣa xứng tầm với tiềm năng, chƣa ngang tầm với chứng khoán khu vực, hoạt động thị trƣờng vẫn chƣa ổn định, tâm lý nhà đầu tƣ yếu.nên tác giả thấy đƣợc sự quan trọng trong nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến biến động giá chứng khoán, trong đó chú trọng đến những khoảng trống mà các nghiên cứu trƣớc đây để lại.

Kết quả của nghiên cứu này sẽ bổ sung những bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố ảnh hƣởng đến giá cổ phiếu, đây là yếu tố quan trọng giúp thị trƣờng chứng khoán Việt Nam phát triển một cách ổn định và bền vững hơn trong bối cảnh kinh tế thế giới đang diễn biến hết sức phức tạp trong vài năm trở lại đây. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Mục tiêu nghiên cứu chung là xác định đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến giá cổ phiếu các NHTM tại HOSE. Từ đó đƣa ra các hàm ý chính sách giúp gia tăng giá cổ phiếu của Ngân hàng niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam và nhà đầu tƣ có những quyết định hợp lý hơn.