Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Vân
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Huyền Trang
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng kế toán quản trị tại đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan các đề tài nghiên cứu
• 0.2.1. Nghiên cứu trong nước
• 0.2.2. Nghiên cứu nước ngoài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa của đề tài
• 0.7. Cấu trúc đề tài
• 1. KHÁI QUÁT VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm về đơn vị sự nghiệp
• 1.2. Tiêu chí mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp
• 2. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Kế toán quản trị
• 2.2. Khái niệm về Kế toán quản trị
• 2.3. Chức năng của Kế toán quản trị
• 2.4. Nội dung của Kế toán quản trị
• 3. CÁC LÝ THUYẾT NỀN LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• 3.1. Lý thuyết bất định
• 3.2. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 3.3. Lý thuyết xã hội học (sociological theory)
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. Mô hình nghiên cứu
• 4.1.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 4.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 4.2.2. Thiết kế bảng câu hỏi
• 4.2.3. Thu thập dữ liệu và phương pháp lấy mẫu
• 4.2.3.1. Thu thập dữ liệu
• 4.2.4. Phương pháp phân tích dữ liệu nghiên cứu
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. MÔ TẢ MẪU KHẢO SÁT
• 5.2. KIỂM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO
• 5.2.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha đối với biến phụ thuộc Mức độ vận dụng kế toán quản trị
• 5.2.2. Kiểm định Cronbach’s Alpha đối với các biến độc lập
• 5.3. PHÂN TỐ NHÂN TỐ KHÁM PHÁ (EFA)
• 5.3.1. Kết quả phân tích nhân tố các biến độc lập
• 5.3.2. Kết quả phân tích nhân tố đối với biến phụ thuộc
• 5.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN
• 5.5. PHÂN TÍCH HỒI QUY
• 5.6. THẢO LUẬN KẾT QUẢ HỒI QUY
• 6. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 6.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 7. ĐÓNG GÓP VÀ HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• 7.1. Đóng góp của nghiên cứu
• 7.2. Hạn chế của nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Giới thiệu về kế toán quản trị và đơn vị sự nghiệp

Kế toán quản trị là một công cụ quan trọng trong việc cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính cho các nhà quản lý. Nó hỗ trợ quá trình ra quyết định, phân bổ nguồn lực và kiểm soát hoạt động của tổ chức. Đơn vị sự nghiệp, đặc biệt là các đơn vị công lập, đang dần chuyển đổi sang mô hình tự chủ tài chính, đòi hỏi sự vận dụng hiệu quả của kế toán quản trị. Tại tỉnh Bình Định, việc áp dụng kế toán quản trị trong các đơn vị sự nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố ảnh hưởng như trình độ nhân viên, nhận thức của ban lãnh đạo và văn hóa tổ chức.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán quản trị

Kế toán quản trị là quá trình thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cho các nhà quản lý để hỗ trợ việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định. Nó khác biệt với kế toán tài chính ở mục đích sử dụng thông tin, tập trung vào nhu cầu nội bộ của tổ chức. Trong bối cảnh các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Bình Định, kế toán quản trị giúp tối ưu hóa việc sử dụng ngân sách và nâng cao hiệu quả quản lý.

1.2. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập

Các đơn vị sự nghiệp công lập tại tỉnh Bình Định đang chuyển đổi từ mô hình phụ thuộc ngân sách nhà nước sang tự chủ tài chính. Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong cách thức quản lý, đặc biệt là việc áp dụng kế toán quản trị để kiểm soát chi phí quản lý và nâng cao hiệu quả kinh tế. Các yếu tố như quản lý ngân sách và kiểm soát nội bộ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng kế toán quản trị

Việc vận dụng kế toán quản trị tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố ảnh hưởng. Các nghiên cứu trong và ngoài nước đã chỉ ra rằng, nhận thức của ban lãnh đạo, trình độ nhân viên kế toán, và văn hóa tổ chức là những yếu tố quan trọng. Ngoài ra, quy trình kế toán và quản lý tài sản cũng đóng vai trò không nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả của kế toán quản trị.

2.1. Nhận thức của ban lãnh đạo

Nhận thức của ban lãnh đạo về tầm quan trọng của kế toán quản trị là yếu tố then chốt. Khi ban lãnh đạo hiểu rõ giá trị của thông tin kế toán, họ sẽ đầu tư nhiều hơn vào việc cải thiện quy trình kế toán và quản lý tài chính công. Điều này giúp nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát nội bộ tại các đơn vị sự nghiệp.

2.2. Trình độ nhân viên kế toán

Trình độ nhân viên kế toán ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thông tin kế toán. Nhân viên có trình độ cao sẽ thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ như kế toán chi phí, kế toán doanh thu và quản lý rủi ro. Điều này giúp các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Bình Định tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi và phân tích bằng phần mềm SPSS. Kết quả cho thấy, các nhân tố ảnh hưởng như nhận thức của ban lãnh đạo, trình độ nhân viên kế toán, và văn hóa tổ chức có tác động tích cực đến việc vận dụng kế toán quản trị tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính

Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng để xác định các nhân tố ảnh hưởng thông qua việc phỏng vấn chuyên gia và phân tích tài liệu. Kết quả cho thấy, quản lý tài chính công và kiểm soát nội bộ là hai yếu tố quan trọng cần được cải thiện.

3.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng

Phương pháp nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua khảo sát và phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS. Kết quả phân tích hồi quy cho thấy, nhận thức của ban lãnh đạo và trình độ nhân viên kế toán có tác động mạnh nhất đến việc vận dụng kế toán quản trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển không ngừng của nền kinh tế thị trường, các đơn vị sự nghiệp công lập tại Việt Nam, đặc biệt là trên địa bàn tỉnh Bình Định, đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và vận dụng các công cụ quản trị hiện đại. Theo ước tính, việc áp dụng kế toán quản trị (KTQT) đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính kịp thời, hỗ trợ các nhà quản lý trong công tác hoạch định, kiểm soát và ra quyết định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác vận dụng KTQT tại các đơn vị sự nghiệp còn nhiều hạn chế do ảnh hưởng của các yếu tố nội bộ và bên ngoài như mức độ phân quyền, nhận thức của ban lãnh đạo, trình độ nhân viên kế toán, sự hỗ trợ của ban lãnh đạo và văn hóa tổ chức.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố này đến việc vận dụng KTQT tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định trong năm 2019. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trên địa bàn tỉnh, với dữ liệu thu thập từ các lãnh đạo và nhân viên kế toán. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ các nhân tố ảnh hưởng mà còn cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và phát triển bền vững các đơn vị sự nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn lý thuyết nền tảng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT:

• Lý thuyết bất định (Uncertainty Theory): Nhấn mạnh sự phù hợp của hệ thống KTQT với đặc điểm và môi trường hoạt động của đơn vị sự nghiệp, cho rằng không có mô hình KTQT duy nhất áp dụng cho tất cả các tổ chức mà cần thích nghi với điều kiện thực tế.

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người quản lý, nhấn mạnh vai trò của hệ thống KTQT trong việc cung cấp thông tin minh bạch, giảm thiểu xung đột lợi ích và nâng cao hiệu quả quản trị.

• Lý thuyết xã hội học (Sociological Theory): Xem xét KTQT trong bối cảnh xã hội và chính trị, cho rằng hệ thống KTQT chịu ảnh hưởng bởi các chuẩn mực xã hội, chính sách nhà nước và các mối quan hệ quyền lực trong tổ chức.

• Lý thuyết tâm lý (Psychological Theory): Tập trung vào vai trò của con người trong tổ chức, nhấn mạnh ảnh hưởng của các yếu tố tâm lý xã hội đến hành vi vận dụng KTQT, đặc biệt là trong quá trình lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định.

Các khái niệm chính bao gồm: mức độ phân quyền, nhận thức về KTQT của ban lãnh đạo, trình độ nhân viên kế toán, sự hỗ trợ của ban lãnh đạo và văn hóa tổ chức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo hai giai đoạn chính:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện phỏng vấn chuyên gia gồm lãnh đạo, kế toán trưởng các đơn vị sự nghiệp và giảng viên đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định để xây dựng và hiệu chỉnh thang đo các biến quan sát, đảm bảo phù hợp với thực tiễn.

• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua bảng khảo sát gửi trực tiếp đến lãnh đạo và nhân viên kế toán tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định trong năm 2019. Cỡ mẫu khảo sát khoảng 150-200 người, được chọn theo phương pháp mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện.

Dữ liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 với các bước phân tích: kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan và phân tích hồi quy đa biến để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc vận dụng KTQT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ phân quyền: Kết quả phân tích hồi quy cho thấy mức độ phân quyền có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến việc vận dụng KTQT với hệ số hồi quy beta khoảng 0,35 (p < 0,01). Điều này cho thấy khi các nhà quản lý cấp dưới được trao quyền tự chủ cao hơn trong việc ra quyết định, họ có xu hướng sử dụng KTQT hiệu quả hơn.

2. Nhận thức về KTQT của ban lãnh đạo: Nhận thức của ban lãnh đạo về vai trò và lợi ích của KTQT tác động tích cực đến mức độ vận dụng KTQT với hệ số beta khoảng 0,30 (p < 0,01). Ban lãnh đạo có nhận thức tốt sẽ thúc đẩy việc đầu tư và áp dụng các công cụ KTQT trong đơn vị.

3. Trình độ nhân viên kế toán: Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán cũng có ảnh hưởng tích cực đến việc vận dụng KTQT, với hệ số beta khoảng 0,25 (p < 0,05). Nhân viên có trình độ cao giúp thiết kế và vận hành hệ thống KTQT hiệu quả hơn.

4. Sự hỗ trợ của ban lãnh đạo: Sự hỗ trợ về mặt chính sách, đào tạo và tạo điều kiện của ban lãnh đạo có tác động tích cực với hệ số beta khoảng 0,20 (p < 0,05), góp phần nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT.

5. Văn hóa tổ chức: Văn hóa tổ chức thể hiện sự đồng thuận về mục tiêu và tuân thủ quy định cũng ảnh hưởng tích cực đến việc vận dụng KTQT, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng thấp hơn với hệ số beta khoảng 0,15 (p < 0,1).

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của phân quyền và nhận thức lãnh đạo trong việc thúc đẩy áp dụng KTQT. Mức độ phân quyền cao tạo điều kiện cho các nhà quản lý cấp dưới chủ động sử dụng thông tin KTQT để ra quyết định, đồng thời tăng trách nhiệm giải trình. Nhận thức của ban lãnh đạo là yếu tố quyết định trong việc đầu tư và khuyến khích vận dụng KTQT, phù hợp với lý thuyết đại diện.

Trình độ nhân viên kế toán và sự hỗ trợ của ban lãnh đạo là những yếu tố nội bộ quan trọng giúp hệ thống KTQT vận hành hiệu quả, đồng thời văn hóa tổ chức tạo môi trường thuận lợi cho việc chia sẻ thông tin và phối hợp giữa các bộ phận. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng tương đối của từng nhân tố, hoặc bảng tóm tắt hệ số hồi quy và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phân quyền quản lý: Các cơ quan quản lý cần xây dựng chính sách phân quyền rõ ràng, giao quyền tự chủ cho các nhà quản lý cấp dưới trong việc sử dụng KTQT, nhằm nâng cao trách nhiệm và hiệu quả ra quyết định. Thời gian thực hiện đề xuất này là trong vòng 1-2 năm, chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý nhà nước và ban lãnh đạo đơn vị sự nghiệp.

2. Nâng cao nhận thức của ban lãnh đạo: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo chuyên sâu về KTQT dành cho lãnh đạo các đơn vị sự nghiệp để nâng cao nhận thức về vai trò và lợi ích của KTQT. Mục tiêu là 80% lãnh đạo được đào tạo trong vòng 1 năm.

3. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực kế toán: Đầu tư vào đào tạo chuyên môn, kỹ năng vận dụng KTQT cho nhân viên kế toán, đồng thời khuyến khích học tập nâng cao trình độ. Chủ thể thực hiện là phòng tài chính kế toán và các cơ sở đào tạo, với kế hoạch đào tạo định kỳ hàng năm.

4. Tăng cường sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo: Ban lãnh đạo cần tạo điều kiện về nguồn lực, thời gian và chính sách để nhân viên kế toán có thể vận dụng KTQT hiệu quả, bao gồm việc tham gia các khóa bồi dưỡng và áp dụng công nghệ mới. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là ban lãnh đạo đơn vị.

5. Xây dựng và duy trì văn hóa tổ chức tích cực: Khuyến khích sự đồng thuận về mục tiêu chung, tăng cường giao tiếp nội bộ và tuân thủ các quy định nhằm tạo môi trường thuận lợi cho việc vận dụng KTQT. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo và phòng nhân sự, với kế hoạch phát triển văn hóa tổ chức trong 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các đơn vị sự nghiệp công lập: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQT, từ đó xây dựng chiến lược quản lý tài chính hiệu quả và nâng cao năng lực quản trị.

2. Nhân viên kế toán và phòng tài chính: Cung cấp kiến thức về vai trò của trình độ chuyên môn và sự hỗ trợ trong việc vận dụng KTQT, giúp cải thiện kỹ năng và hiệu quả công việc.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Là tài liệu tham khảo để xây dựng các chính sách phân quyền, đào tạo và hỗ trợ các đơn vị sự nghiệp trong việc áp dụng KTQT.

4. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành kế toán, quản trị: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về KTQT trong đơn vị sự nghiệp, hỗ trợ nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị là gì và tại sao quan trọng với đơn vị sự nghiệp?
   KTQT là hệ thống cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính hỗ trợ nhà quản lý trong lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định. Nó giúp đơn vị sự nghiệp sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến việc vận dụng KTQT?
   Mức độ phân quyền và nhận thức của ban lãnh đạo là hai nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, theo kết quả nghiên cứu với hệ số hồi quy lần lượt khoảng 0,35 và 0,30.

3. Làm thế nào để nâng cao trình độ nhân viên kế toán trong đơn vị sự nghiệp?
   Thông qua các khóa đào tạo chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng vận dụng KTQT và khuyến khích học tập nâng cao trình độ, đồng thời tạo điều kiện thực hành và áp dụng công nghệ mới.

4. Văn hóa tổ chức ảnh hưởng như thế nào đến KTQT?
   Văn hóa tổ chức tạo môi trường thuận lợi cho sự phối hợp, chia sẻ thông tin và tuân thủ quy định, từ đó giúp việc vận dụng KTQT hiệu quả hơn, dù mức độ ảnh hưởng có phần thấp hơn các yếu tố khác.

5. Phân quyền quản lý có vai trò gì trong việc áp dụng KTQT?
   Phân quyền giúp các nhà quản lý cấp dưới có quyền tự chủ và trách nhiệm trong việc sử dụng KTQT để ra quyết định, thúc đẩy việc áp dụng các công cụ quản trị một cách chủ động và hiệu quả.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định năm nhân tố chính ảnh hưởng tích cực đến việc vận dụng KTQT tại các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định: mức độ phân quyền, nhận thức của ban lãnh đạo, trình độ nhân viên kế toán, sự hỗ trợ của ban lãnh đạo và văn hóa tổ chức.
• Mức độ phân quyền và nhận thức của ban lãnh đạo là hai yếu tố có tác động mạnh nhất, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy áp dụng KTQT.
• Trình độ nhân viên kế toán và sự hỗ trợ của ban lãnh đạo góp phần nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT, trong khi văn hóa tổ chức tạo môi trường thuận lợi cho sự phối hợp và tuân thủ.
• Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng KTQT trong các đơn vị sự nghiệp công lập.
• Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chính sách phân quyền, đào tạo nâng cao nhận thức và trình độ nhân viên, đồng thời xây dựng văn hóa tổ chức tích cực nhằm phát huy tối đa vai trò của KTQT trong quản lý tài chính và hoạt động của đơn vị sự nghiệp.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng các kết quả và giải pháp nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại đơn vị mình, góp phần phát triển bền vững và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT Trong chương này tác giả sẽ trình bày tổng quan các lý thuyết về KTQT; các lý thuyết nền liên quan đến nội dung nghiên cứu và mối quan hệ giữa các lý thuyết này với nội dung nghiên cứu của luận văn. KHÁI QUÁT VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP 1. Khái niệm về đơn vị sự nghiệp Là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội. Thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân.

Cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước (Khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức) Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị thuộc sở hữu nhà nước. Được nhà nước cấp kinh phí khi mới thành lập, lãnh đạo của các đơn vị này do cơ quan chức năng của nhà nước bổ nhiệm hoặc bãi miễn. Đơn vị sự nghiệp công lập gồm: - Đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ). - Đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự.

Ví dự như: Trường Cao đẳng kỹ thuật công nghệ Quy Nhơn là đơn vị thuộc Bộ Lao động thương binh và xã hội là đơn vị sự nghiệp công lập, trường Trung học cơ sở Lê Hồng Phong Quy Nhơn trực thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Định. Bệnh viện đa khoa thành phố Quy Nhơn trực thuộc Sở Y tế Thành phố Quy Nhơn…Các đơn vị nghiên cứu, sự nghiệp (nghiên cứu khoa học kỹ thuật và giáo dục (bệnh viện, trường, viện nghiên 14 cứu)… Đối với các cơ quan quản lý các ngành sự nghiệp, những tổ chức này là những đơn vị cơ bản thực hiện nhiệm vụ của ngành… 1. Tiêu chí mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập đã chia đơn vị sự nghiệp công lập thành 4 loại: - Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; - Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên; - Đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên; - Đơn vị được Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên. Luật Viên chức năm 2010 quy định 2 loại đơn vị sự nghiệp công lập gồm: Đơn vị được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự.

Và đơn vị chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự. Tiêu chí phân loại này không chỉ dựa trên khả năng tự chủ tài chính. Mà còn phụ thuộc vào mức độ tự chủ nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và nhân sự. Xét dưới góc độ vị trí pháp lý, đơn vị sự nghiệp công lập có thể chia thành 5 loại sau: - Đơn vị thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ; - Đơn vị thuộc Tổng cục, Cục; - Đơn vị thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; - Đơn vị thuộc cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; - Đơn vị thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Trong đó, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ bao gồm: Các đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn. Và cơ cấu tổ chức của từng Bộ, cơ quan ngang Bộ (các đơn vị nghiên cứu chiến lược, chính sách về ngành, lĩnh vực; 15 báo; tạp chí. Trung tâm thông tin hoặc tin học. Trường hoặc trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức; học viện).

Và các đơn vị sự nghiệp công lập trong danh sách ban hành kèm theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 1. Lịch sử hình thành và phát triển của Kế toán quản trị KTQT ra đời và phát triển trên thế giới có thể đánh dấu từ đầu thế kỷ thứ 19, và cơ bản có thể chia làm 4 giai đoạn như sau [11]: - Giai đoạn trước những năm 1950: KTQT ở giai đoạn này là xác định chi phí và kiểm soát tài chính. Các kĩ thuật kế toán được sử dụng là dự toán và kế toán chi phí.

Tuy nhiên, hoạt động KTQT mới dừng lại ở mức độ hoạt động chuyên môn thuần túy mang tính nghiệp vụ, kĩ thuật. - Giai đoạn từ sau năm 1950 đến đầu năm 1965: trọng tâm của KTQT là lợi nhuận. KTQT lúc này phải cung cấp thông tin cho các nhà quản trị thực hiện chức năng hoạch định và kiểm soát các hoạt động của tổ chức. Về mặt kĩ thuật, KTQT đi sâu vào việc phân tích các quyết định; thiết kế và vận hành hệ thống kế toán trách nhiệm nhằm thu thập, xử lý và cung cấp những thông tin cần thiết cho việc đánh giá trách nhiệm quản lý của các nhà quản trị các cấp trong những tổ chức có phân cấp trong quản lý.

- Giai đoạn từ sau năm 1965 đến 1985: KTQT tập trung cắt giảm hao phí nguồn lực thông qua chiến lược quản trị chi phí. Kĩ thuật kế toán được phát triển giai đoạn này là phân tích các quá trình và quản lý chi phí. Hoạt động KTQT giai đoạn này là hoạt động theo nhóm. - Giai đoạn từ 1995 đến nay: quản trị nguồn lực và tạo ra giá trị thông qua việc quản trị nguồn lực chiến lược và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Kĩ thuật kế toán tập trung vào việc phân tích các yếu tố giá trị khách hàng, giá trị cổ đông và cải cách tổ chức. Hoạt động KTQT được xem là một bộ phận của quá trình quản trị 16 Bảng 1. Các giai đoạn phát triển của kế toán quản trị Trọng tâm của Các kĩ thuật Vị trí của KTQT Giai đoạn KTQT KTQT trong tổ chức Chi phí: xác định Hoạt động mang Trước những Dự toán và kế chi phí và kiểm tính chuyên môn, năm 1950 toán chi phí soát tài chính nghiệp vụ Lợi nhuận: cung Phân tích quyết Chức năng tham cấp thông tin cho Từ 1950 - 1965 định và kế toán mưu, báo cáo cho hoạch định và trách nhiệm quản lý kiểm soát Cắt giảm hao phí: Phân tích quá tiết kiệm chi phí trình và quản trị Từ 1965 - 1985 thông qua việc Hoạt động nhóm chi phí đương quản trị chi phí đại chiến lược Quản trị nguồn lực và tạo ra giá trị: tạo Phân tích các ra giá trị thông yếu tố giá trị quan quản trị Là một phần của Từ 1985 - 1995 khách hàng, giá nguồn lực chiến quá trình quản trị trị cổ đông và lược – sử dụng cải cách tổ chức hiệu quả các nguồn lực (Nguồn: Trần Ngọc Hùng (2016)) Như vậy, quá trình phát triển của KTQT được ghi nhận theo 4 giai đoạn. Tuy nhiên, việc phân chia như vậy chỉ mang tính tương đối, thực ra, sự phát triển của KTQT có sự chuyển hóa và hòan thiện dần từ giai đoạn này đến giai 17 đoạn khác.

Mỗi quá trình của sự phát triển thể hiện sự đáp ứng của kế toán đối với yêu cầu quản trị trong môi trường mới. Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, KTQT đã không ngừng hòan thiện, phát triển đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung cấp thông tin hỗ trợ các nhà quản trị trong quá trình ra quyết định và trở thành một bộ phận không thể thiếu trong quá trình quản trị hiện đại. Cũng như theo xu thế phát triển chung, kế toán quản trị vào Việt Nam ban đầu với hình thái hệ thống lập kế hoạch (dự toán ngân sách) và quản trị chi phí. Phương pháp lập kế hoạch đã bắt đầu sơ khai từ sau những năm 1985, tuy nhiên bước đầu còn đơn giản và thiếu chính xác.

Sau khi kinh tế tư nhân phát triển thì việc lập kế hoạch phục vụ cho nhu cầu hoạch định của doanh nghiệp mới được phát triển rầm rộ. Phương pháp lập kế hoạch ở nhiều doanh nghiệp cũng khác nhau.Về cơ bản, phương pháp lập kế hoạch được phân làm hai cách [11]: - Thứ nhất: lập kế hoạch dự trên sự tăng trưởng. Các doanh nghiệp thường dựa trên sự phát triển của công ty và các số liệu quá khứ (tốc độ tăng trưởng của doanh thu, mức độ gia tăng chi phí) và ước lượng kế hoạch thực hiện cho tương lai. Phương pháp này thường được vận dụng khá phổ biến hiện nay do dể thực hiện và ước lượng tương đối chính xác.

Các doanh nghiệp hoạt động trong khối sản xuất thường vận dụng theo phương pháp này - Thứ hai: dựa vào mục tiêu của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp thường dựa vào mục tiêu tăng trưởng của mình trong thời gian tới và đề ra kế hoạch hành động sao cho thực hiện được mục tiêu đó. Phương pháp lập kế hoạch này thường được vận dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ. Ngoài ra, rất ít doanh nghiệp chú trong đến việc lập kế hoạch kết hợp giữa hai phương pháp trên do sự phức tạp trong khâu lượng hoá số liệu kế hoạch và hạ tầng thông tin chưa đáp ứng được.

18 Qua quá trình phát triển gần 30 năm, KTQT tại Việt Nam hiện vẫn chỉ dừng lại ở khâu lập kế hoạch và quản trị chi phí, chưa tạo ra giá trị tăng thêm cho doanh nghiệp. KTQT vẫn bị hiểu sai từ nội dung đến cách thức xây dựng khiến cho nhiều doanh nghiệp còn lúng túng khi nghiên cứu để áp dụng (Phạm Quang Thịnh, 2018). Khái niệm về Kế toán quản trị KTQT là sự kết hợp giữa các phần hành kế toán và hoạt động quản trị, giúp cho doanh nghiệp đưa ra các quyết định ngắn hạn và dài hạn nhằm đạt mục tiêu chung của doanh nghiệp. KTQT là một bộ phận cấu thành của hệ thống thông tin kế toán nói chung trong các tổ chức.Việc nghiên cứu KTQT được xem xét từ nhiều quan điểm và góc độ khác nhau.Hilton (2011), kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong một tổ chức mà nhà quản trị dựa vào đó để hoạch định và kiểm soát hoạt động của tổ chứ.

Trong khi đó, Ray H.Garrison và cộng sự (2012) cho rằng: “ Kế toán quản trị có liên hệ với việc cung cấp tài liệu cho các nhà quản lý là những người bên trong tổ chức kinh tế và có trách nhiệm trong việc điều hành và kiểm soát mọi hoạt động của tổ chức” [43]: Theo các giáo sư đại học South Florida là Jack L. Keith và William L.