Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế các nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của lao động tự do tại thành phố phan rang tháp chàm tỉnh ninh thuận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý kinh tế các nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của lao động tự, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Lai
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Thông
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Tham Gia Bảo Hiểm Xã Hội Tự Nguyện Của Lao Động Tự Do Tại Phan Rang - Tháp Chàm
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM TẠ
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về BHXH tỉnh Ninh Thuận. Quá trình hình thành và phát triển
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm về BHXH và BHXH TN. Những quy định cơ bản về BHXH TN
• 2.2. Đặc trưng của lao động tự do
• 2.3. Cơ sở lý thuyết về hành vi người tiêu dùng
• 2.4. Mô hình học thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action model= TRA)
• 2.5. Mô hình hành vi dự định TPB. Các thành phần, giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất. Nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH TN của lao động tự do trên địa bàn thành phố Phan Rang Tháp Chàm. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.6. Thang đo Nhận thức về an sinh xã hội
• 2.7. Thang đo Ảnh hưởng xã hội
• 2.8. Thang đo Hiểu biết của người dân về BHXH TN
• 2.9. Thang đo Truyền thông
• 2.10. Phương pháp nghiên cứu
• 2.10.1. Phương pháp thu thập dữ liệu. Dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp
• 2.10.2. Phương pháp phân tích số liệu. Phương pháp thống kê mô tả
• 2.10.3. Kiểm định độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá (EFA). Phương pháp tương quan và hồi quy đa biến. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng tham gia BHXH tự nguyện của lao động tự do trên địa bàn thành phố Phan Rang - Tháp Chàm
• 3.2. Đánh giá về công tác tuyên truyền BHXH tự nguyện
• 3.3. Đánh giá về thu nhập của lao động tự do
• 3.4. Công tác xây dựng mạng lưới hệ thống tư vấn, thu BHXH tự nguyện
• 3.5. Những khó khăn và hạn chế trong công tác triển khai BHXH tự nguyện
• 3.6. Mức độ hài lòng khi đang tham gia BHXH tự nguyện
• 3.7. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH tự nguyện
• 3.8. Kiểm định độ tin cậy thang đo
• 3.9. Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện
• 3.9.1. Tạo việc làm, ổn định thu nhập cho lao động tự do
• 3.9.2. Nâng cao nhận thức tính an sinh xã hội của BHXH tự nguyện cho lao động tự do
• 3.9.3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền
• 3.9.4. Khuyến khích sự ảnh hưởng của gia đình và xã hội đối với tham gia BHXH tự nguyện của lao động tự do
• 3.9.5. Nâng cao sự hiểu biết cho lao động tự do về chính sách BHXH tự nguyện
• 3.9.6. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện
• 3.9.7. Hoàn thiện chính sách BHXH tự nguyện
• PHỤ LỤC
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về BHXH Tự Nguyện Cơ Hội An Sinh Cho LĐ Tự Do

Bảo hiểm xã hội (BHXH) nói chung và bảo hiểm xã hội tự nguyện (BHXH TN) nói riêng đóng vai trò then chốt trong hệ thống an sinh xã hội. Chính sách này giúp ổn định cuộc sống của người lao động, đặc biệt là khi họ gặp rủi ro hoặc về già. BHXH TN mang đến cơ hội hưởng lương hưu và các chế độ khác cho hàng chục triệu người lao động tự do, những người không thuộc diện bảo hiểm bắt buộc. Chính sách này được kỳ vọng là chỗ dựa vững chắc cho người có thu nhập thấp, góp phần giảm thiểu rủi ro và bất ổn trong cuộc sống. BHXH TN không chỉ là một chính sách xã hội mà còn là một công cụ quan trọng để thực hiện công bằng xã hội, đảm bảo an toàn và chất lượng cuộc sống cho mọi người dân. Việc mở rộng độ bao phủ của BHXH TN là một trong những mục tiêu quan trọng của Đảng và Nhà nước, nhằm xây dựng một xã hội an sinh và phát triển bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của BHXH tự nguyện với lao động tự do

BHXH tự nguyện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với lao động tự do, những người thường xuyên đối mặt với sự bấp bênh về thu nhập và việc làm. Tham gia BHXH TN giúp họ chủ động hơn trong việc đảm bảo an sinh cho bản thân và gia đình, giảm bớt gánh nặng tài chính khi về già hoặc gặp rủi ro. Theo báo cáo của BHXH tỉnh Ninh Thuận, số người tham gia BHXH TN liên tục tăng trong những năm gần đây, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của người dân đối với chính sách này. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia vẫn còn thấp so với tiềm năng, đặc biệt là trong nhóm lao động tự do. Điều này đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp hiệu quả hơn để khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động tham gia BHXH TN.

1.2. Mục tiêu mở rộng độ bao phủ BHXH tự nguyện tại Việt Nam

Mục tiêu của việc mở rộng độ bao phủ và nâng cao hiệu quả của chính sách BHXH tự nguyện ở Việt Nam là phát huy đầy đủ vai trò trụ cột của BHXH, góp phần quan trọng không chỉ cho sự nghiệp phát triển kinh tế mà còn nhằm mục tiêu ổn định xã hội và an sinh cho mọi người dân. Nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đã và đang đạt được những kết quả khả quan đáng ghi nhận. Việc mở rộng đối tượng bảo hiểm xã hội là hoàn toàn phù hợp với điều kiện thực tiễn và đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Có thể nói, việc xây dựng chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện là rất cần thiết cho lao động tự do. Vì vậy, đây là một trong những chính sách lớn rất được nhà nước quan tâm.

II. Thách Thức Rào Cản Vì Sao LĐ Tự Do Chưa Mặn Mà BHXH

Mặc dù BHXH tự nguyện mang lại nhiều lợi ích thiết thực, nhưng số lượng người tham gia vẫn còn thấp so với tiềm năng, đặc biệt là trong nhóm lao động tự do. Nhiều người lao động tự do vẫn chưa thực sự am hiểu về chính sách BHXH TN, hoặc còn e ngại về khả năng tài chính để đóng góp thường xuyên. Theo báo cáo của BHXH tỉnh Ninh Thuận, số người tham gia BHXH TN còn thấp so với tiềm năng, đặc biệt là lao động tự do với đặc thù là việc làm không ổn định, thu nhập thấp lại không thường xuyên. Điều này cho thấy cần có những nỗ lực lớn hơn nữa để nâng cao nhận thức và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động tham gia BHXH TN. Bên cạnh đó, chính sách BHXH TN cũng cần được điều chỉnh và hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng tốt hơn nhu cầu và mong muốn của người lao động.

2.1. Rào cản về thu nhập và việc làm không ổn định

Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc tham gia BHXH TN của lao động tự do là thu nhập không ổn định và việc làm bấp bênh. Nhiều người lao động tự do phải đối mặt với tình trạng thiếu việc làm, thu nhập thấp và không thường xuyên, khiến họ khó có thể dành ra một khoản tiền để đóng BHXH hàng tháng. Theo kết quả khảo sát, thu nhập của người lao động thiếu ổn định, phí đóng bảo hiểm cao, lợi ích của việc tham gia còn hạn chế và thời gian đóng bảo hiểm dài là những lý do chủ yếu dẫn đến tỷ lệ người tham gia vẫn còn là con số rất khiêm tốn. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp hỗ trợ tài chính và tạo việc làm ổn định cho người lao động tự do, giúp họ có điều kiện tham gia BHXH TN.

2.2. Thiếu thông tin và nhận thức về lợi ích BHXH tự nguyện

Một rào cản khác là sự thiếu thông tin và nhận thức về lợi ích của BHXH tự nguyện. Nhiều người lao động tự do chưa hiểu rõ về các chế độ, quyền lợi mà họ sẽ được hưởng khi tham gia BHXH TN, hoặc còn nghi ngờ về tính hiệu quả của chính sách này. Do đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về BHXH TN, giúp người lao động hiểu rõ hơn về lợi ích và tầm quan trọng của việc tham gia BHXH TN. Bên cạnh đó, cần có những kênh tư vấn, hỗ trợ chuyên nghiệp để giải đáp thắc mắc và hướng dẫn người lao động tham gia BHXH TN một cách thuận lợi nhất.

2.3. Chính sách BHXH tự nguyện chưa thực sự hấp dẫn

Một số ý kiến cho rằng chính sách BHXH tự nguyện hiện nay chưa thực sự hấp dẫn đối với người lao động tự do. Mức đóng BHXH còn cao so với thu nhập của nhiều người, trong khi các chế độ, quyền lợi chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của họ. Do đó, cần có những điều chỉnh, sửa đổi chính sách BHXH TN để phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu của người lao động tự do. Cần nghiên cứu, thiết kế các gói BHXH TN linh hoạt, đa dạng, phù hợp với nhiều đối tượng và mức thu nhập khác nhau.

III. Nghiên Cứu Tại Phan Rang Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Ý Định Tham Gia

Đề tài nghiên cứu "Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của lao động tự do tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận" đã được thực hiện nhằm xác định các yếu tố tác động đến quyết định tham gia BHXH TN của người lao động tự do tại địa phương. Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp điều tra thực nghiệm, thu thập ý kiến của 140 lao động tự do trên địa bàn thành phố. Các phương pháp phân tích thống kê mô tả, thống kê so sánh, kiểm định Cronbach's alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến đã được áp dụng để xử lý dữ liệu và đưa ra kết luận.

3.1. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua thảo luận nhóm và tham khảo ý kiến chuyên gia để xây dựng bảng hỏi và mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng được thực hiện bằng phương pháp điều tra khảo sát, thu thập dữ liệu từ 140 lao động tự do trên địa bàn thành phố Phan Rang - Tháp Chàm. Các thang đo được đánh giá sơ bộ qua hệ số tin cậy Cronbach Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA và tương quan, hồi quy đa biến.

3.2. Kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến cho thấy có 6 yếu tố tác động đến ý định tham gia BHXH TN của người lao động tại TP. Phan Rang - Tháp Chàm, theo thứ tự quan trọng của mức độ ảnh hưởng: Thu nhập, Thái độ, Hiểu biết về chính sách BHXH TN, Tuyên truyền, Nhận thức tính ASXH của BHXH TN, và Ảnh hưởng xã hội. Trong đó, nhân tố Thu nhập là quan trọng nhất, cho thấy vai trò then chốt của khả năng tài chính trong quyết định tham gia BHXH TN.

3.3. Thực trạng tham gia BHXH tự nguyện tại Phan Rang Tháp Chàm

Thực tế tìm hiểu về tình hình phát triển BHXH tự nguyện tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm giai đoạn 2019 - 2021 cho thấy, mặc dù số lượng người tham gia chương trình bảo hiểm này có tăng lên, tỷ lệ hoàn thành kế hoạch vẫn đảm bảo qua các năm nhưng so với lực lượng lao động thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện của thành phố thì vẫn còn khá thấp (tính đến năm 2021 chỉ có 2.099 lao động tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 1,07% tổng số lao động). Kết quả khảo sát các đối tượng chưa tham gia tại thành phố cho thấy thu nhập của người lao động thiếu ổn định, phí đóng bảo hiểm cao, lợi ích của việc tham gia còn hạn chế và thời gian đóng bảo hiểm dài là những lý do chủ yếu dẫn đến tỷ lệ người tham gia vẫn còn là con số rất khiêm tốn.

IV. Giải Pháp Phát Triển BHXH Tự Nguyện Hướng Đến An Sinh Toàn Dân

Nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện của lao động tự do tại TP. Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận. Các giải pháp này tập trung vào việc tạo việc làm, ổn định thu nhập cho lao động tự do; nâng cao nhận thức về tính an sinh xã hội của BHXH TN; đẩy mạnh công tác tuyên truyền; khuyến khích sự ảnh hưởng xã hội đối với tham gia BHXH TN; nâng cao sự hiểu biết cho lao động tự do về chính sách BHXH tự nguyện; mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện và hoàn thiện chính sách BHXH tự nguyện.

4.1. Tạo việc làm và ổn định thu nhập cho lao động tự do

Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu để khuyến khích người lao động tự do tham gia BHXH TN. Cần có các chính sách hỗ trợ tạo việc làm, đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng cho người lao động tự do, giúp họ có thu nhập ổn định và có khả năng đóng BHXH. Bên cạnh đó, cần có các biện pháp hỗ trợ tài chính cho người lao động tự do có thu nhập thấp, giúp họ có thể tham gia BHXH TN.

4.2. Nâng cao nhận thức về an sinh xã hội của BHXH tự nguyện

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về BHXH TN, giúp người lao động hiểu rõ hơn về lợi ích và tầm quan trọng của việc tham gia BHXH TN. Cần tập trung vào việc truyền tải thông điệp về tính an sinh xã hội của BHXH TN, giúp người lao động nhận thức được rằng BHXH TN là một công cụ quan trọng để bảo vệ bản thân và gia đình trước những rủi ro trong cuộc sống.

4.3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và tư vấn BHXH tự nguyện

Công tác tuyên truyền cần được thực hiện một cách đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng và địa bàn. Cần sử dụng nhiều kênh truyền thông khác nhau, như báo chí, truyền hình, internet, mạng xã hội, tờ rơi, áp phích,... để tiếp cận người lao động. Bên cạnh đó, cần có đội ngũ tư vấn viên chuyên nghiệp, nhiệt tình, sẵn sàng giải đáp thắc mắc và hướng dẫn người lao động tham gia BHXH TN.

V. Hoàn Thiện Chính Sách BHXH Yếu Tố Quyết Định Sự Tham Gia

Để khuyến khích người lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện, việc hoàn thiện chính sách là vô cùng quan trọng. Điều này bao gồm việc điều chỉnh mức đóng, mở rộng đối tượng tham gia, và cải thiện các chế độ, quyền lợi. Chính sách cần linh hoạt và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, cũng như nhu cầu của người lao động. Việc lắng nghe ý kiến của người dân và các chuyên gia là cần thiết để đảm bảo chính sách thực sự hiệu quả và được người dân tin tưởng.

5.1. Điều chỉnh mức đóng BHXH tự nguyện phù hợp

Mức đóng BHXH tự nguyện cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thu nhập của người lao động tự do. Có thể xem xét việc giảm mức đóng cho những người có thu nhập thấp, hoặc cho phép đóng theo nhiều hình thức khác nhau (ví dụ: đóng theo tháng, quý, năm). Điều này sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người lao động và khuyến khích họ tham gia BHXH tự nguyện.

5.2. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

Cần mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau, như người lao động trong khu vực phi chính thức, người làm công việc tự do, người nội trợ,... Điều này sẽ giúp tăng độ bao phủ của BHXH tự nguyện và đảm bảo an sinh cho nhiều người dân hơn.

5.3. Cải thiện chế độ và quyền lợi BHXH tự nguyện

Các chế độ và quyền lợi của BHXH tự nguyện cần được cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người lao động. Có thể xem xét việc bổ sung thêm các chế độ mới, như chế độ bảo hiểm thất nghiệp, chế độ bảo hiểm tai nạn lao động,... Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục hưởng các chế độ, quyền lợi để người lao động dễ dàng tiếp cận.

VI. Tương Lai BHXH Tự Nguyện Hướng Đến Hệ Thống An Sinh Bền Vững

BHXH tự nguyện đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống an sinh xã hội bền vững. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, và người dân. Việc tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và điều chỉnh chính sách là cần thiết để đảm bảo BHXH tự nguyện ngày càng phát triển và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội. Với sự nỗ lực của tất cả các bên, BHXH tự nguyện sẽ trở thành một trụ cột vững chắc của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam.

6.1. Vai trò của nhà nước trong phát triển BHXH tự nguyện

Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng và phát triển hệ thống BHXH tự nguyện. Nhà nước cần ban hành các chính sách, quy định pháp luật phù hợp, tạo môi trường thuận lợi cho BHXH tự nguyện phát triển. Đồng thời, nhà nước cần đầu tư nguồn lực cho công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về BHXH tự nguyện, cũng như hỗ trợ tài chính cho người lao động tham gia BHXH tự nguyện.

6.2. Sự tham gia của các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội, như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên,... có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện. Các tổ chức này có mạng lưới rộng khắp, gần gũi với người dân, và có thể truyền tải thông tin về BHXH tự nguyện một cách hiệu quả.

6.3. Nâng cao trách nhiệm của người dân

Người dân cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của BHXH tự nguyện và chủ động tham gia BHXH tự nguyện để bảo vệ bản thân và gia đình trước những rủi ro trong cuộc sống. Việc tham gia BHXH tự nguyện không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân đối với xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội tự nguyện (BHXH TN) là chính sách xã hội quan trọng nhằm ổn định đời sống người lao động tự do, góp phần thực hiện công bằng xã hội. Tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận, số người tham gia BHXH TN tăng từ 466 người năm 2019 lên 2.099 người năm 2021, trong đó lao động tự do chiếm 1.711 người. Tuy nhiên, tỷ lệ này chỉ chiếm khoảng 1,07% tổng số lao động tự do trên địa bàn, còn rất thấp so với tiềm năng. Thu nhập không ổn định, phí đóng bảo hiểm cao, lợi ích hạn chế và thời gian đóng dài là những nguyên nhân chính khiến người lao động tự do chưa mặn mà tham gia.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH TN của lao động tự do tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, từ đó đề xuất giải pháp phát triển chính sách phù hợp. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu sơ cấp thu thập từ 140 lao động tự do chưa tham gia BHXH TN, kết hợp với dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2019-2021. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách mở rộng độ bao phủ BHXH TN, góp phần tăng nguồn thu quỹ BHXH dài hạn, hỗ trợ phát triển kinh tế và an sinh xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết hành vi tiêu dùng chính:

• Lý thuyết hành động hợp lý (TRA): Nhấn mạnh thái độ và chuẩn chủ quan là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định hành vi. Thái độ phản ánh cảm nhận tích cực hay tiêu cực về BHXH TN, trong khi chuẩn chủ quan là áp lực xã hội từ người thân, bạn bè.

• Lý thuyết hành vi dự định (TPB): Mở rộng TRA bằng việc bổ sung yếu tố kiểm soát nhận thức hành vi, tức là cảm nhận về khả năng và điều kiện thực hiện hành vi tham gia BHXH TN.

Các khái niệm chính trong mô hình nghiên cứu gồm: nhận thức về tính an sinh xã hội của BHXH TN, thái độ, ảnh hưởng xã hội, hiểu biết về chính sách BHXH TN, thu nhập và truyền thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng. Giai đoạn định tính gồm thảo luận nhóm với 15 chuyên gia và phỏng vấn tay đôi 30 lao động tự do để xây dựng bảng câu hỏi. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát trực tiếp 140 lao động tự do chưa tham gia BHXH TN tại 16 xã, phường của thành phố Phan Rang - Tháp Chàm từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2022.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê với các kỹ thuật: thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan Pearson và hồi quy tuyến tính đa biến. Cỡ mẫu 140 được xác định theo tiêu chuẩn tối thiểu 5 quan sát cho mỗi biến quan sát trong mô hình. Phương pháp chọn mẫu là phi ngẫu nhiên thuận tiện nhằm đảm bảo thu thập dữ liệu thực tế từ đối tượng nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tham gia BHXH TN còn thấp: Năm 2021, chỉ có 2.099 lao động tự do tham gia BHXH TN, chiếm 1,07% tổng số lao động tự do tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm.

2. Thu nhập là nhân tố quan trọng nhất: Kết quả hồi quy đa biến cho thấy thu nhập ổn định có ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định tham gia BHXH TN, với hệ số tác động cao hơn các nhân tố khác.

3. Thái độ tích cực thúc đẩy ý định tham gia: Lao động tự do có thái độ tích cực về lợi ích BHXH TN có xu hướng cao hơn trong việc quyết định tham gia, chiếm tỷ lệ ảnh hưởng khoảng 20-25%.

4. Hiểu biết về chính sách và truyền thông có vai trò quan trọng: Mức độ hiểu biết về quyền lợi, thủ tục BHXH TN và hiệu quả công tác tuyên truyền ảnh hưởng tích cực đến ý định tham gia, chiếm khoảng 15-18% mức độ tác động.

5. Ảnh hưởng xã hội có tác động vừa phải: Sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè và đồng nghiệp góp phần tăng ý định tham gia BHXH TN, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng thấp hơn so với các nhân tố cá nhân.

Thảo luận kết quả

Thu nhập ổn định là điều kiện tiên quyết để lao động tự do cân nhắc tham gia BHXH TN, phù hợp với nghiên cứu của Min-Sun Horng và Yung-Wang Chang (2007) tại Đài Loan. Thái độ tích cực phản ánh nhận thức về lợi ích lâu dài của BHXH TN, đồng thời thể hiện trách nhiệm cá nhân và gia đình, tương đồng với kết quả nghiên cứu trong nước. Hiểu biết về chính sách và truyền thông là kênh quan trọng giúp người lao động tiếp cận thông tin, giảm bớt sự e ngại và tăng niềm tin vào BHXH TN.

Ảnh hưởng xã hội tuy có tác động nhưng không phải là yếu tố quyết định hàng đầu, điều này cho thấy sự tự chủ trong quyết định của lao động tự do tại địa phương. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tác động tương đối của từng nhân tố, hoặc bảng hệ số hồi quy chi tiết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tạo việc làm và ổn định thu nhập cho lao động tự do: Các cơ quan chức năng phối hợp với doanh nghiệp địa phương phát triển các chương trình hỗ trợ việc làm bền vững, nâng cao thu nhập trong vòng 1-3 năm tới nhằm tăng khả năng tham gia BHXH TN.

2. Nâng cao nhận thức về tính an sinh xã hội của BHXH TN: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo và chiến dịch truyền thông sâu rộng trong 6-12 tháng nhằm giúp lao động tự do hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia BHXH TN.

3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền đa kênh: Sử dụng truyền hình, radio, mạng xã hội và các tổ chức đoàn thể địa phương để truyền tải thông tin chính sách BHXH TN một cách sinh động, dễ hiểu, liên tục trong 1-2 năm.

4. Khuyến khích sự ảnh hưởng xã hội tích cực: Phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng và các nhóm bạn bè trong việc vận động tham gia BHXH TN thông qua các mô hình tuyên truyền tại cộng đồng, triển khai trong 12 tháng.

5. Nâng cao hiểu biết về chính sách BHXH TN: Cải tiến thủ tục hành chính, cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết, minh bạch và dễ tiếp cận, đồng thời tổ chức tư vấn trực tiếp tại các điểm thu BHXH trong 6 tháng.

6. Mở rộng đối tượng tham gia và hoàn thiện chính sách: Xem xét điều chỉnh mức đóng, thời gian hưởng chế độ phù hợp với đặc thù lao động tự do, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính cho nhóm thu nhập thấp trong 2-3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý BHXH và chính sách xã hội: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh, hoàn thiện chính sách BHXH TN, nâng cao hiệu quả vận động người lao động tự do tham gia.

2. Các tổ chức đoàn thể và cộng đồng địa phương: Áp dụng các giải pháp tuyên truyền, vận động dựa trên các nhân tố ảnh hưởng đã được xác định để tăng cường sự tham gia BHXH TN.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, chính sách công: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả để phát triển các đề tài liên quan đến an sinh xã hội và bảo hiểm.

4. Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng lao động tự do: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH TN của người lao động để phối hợp với cơ quan BHXH trong việc hỗ trợ người lao động tham gia bảo hiểm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ lao động tự do tham gia BHXH TN tại Phan Rang - Tháp Chàm còn thấp?
   Nguyên nhân chính là thu nhập không ổn định, phí đóng bảo hiểm cao, lợi ích chưa rõ ràng và thời gian đóng dài, khiến người lao động e ngại tham gia.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định tham gia BHXH TN?
   Thu nhập ổn định, thái độ tích cực và hiểu biết về chính sách BHXH TN là ba nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất, theo kết quả phân tích hồi quy đa biến.

3. Làm thế nào để nâng cao nhận thức của lao động tự do về BHXH TN?
   Thông qua các chương trình đào tạo, hội thảo, truyền thông đa kênh và tư vấn trực tiếp tại cộng đồng, giúp người lao động hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm.

4. Ảnh hưởng xã hội đóng vai trò thế nào trong quyết định tham gia BHXH TN?
   Sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè có tác động tích cực nhưng mức độ ảnh hưởng thấp hơn các yếu tố cá nhân như thu nhập và thái độ.

5. Chính sách BHXH TN có hỗ trợ tài chính cho người tham gia không?
   Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH TN tối đa 10 năm, giúp giảm gánh nặng tài chính cho người lao động tự do khi tham gia.

Kết luận

• Tỷ lệ lao động tự do tham gia BHXH TN tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm còn thấp, chỉ chiếm khoảng 1,07% tổng số lao động tự do năm 2021.
• Sáu nhân tố chính ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH TN gồm: thu nhập, thái độ, hiểu biết về chính sách, truyền thông, nhận thức tính an sinh xã hội và ảnh hưởng xã hội.
• Thu nhập ổn định là yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy ý định tham gia BHXH TN.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thiết thực như tạo việc làm ổn định, nâng cao nhận thức, đẩy mạnh tuyên truyền và hoàn thiện chính sách BHXH TN.
• Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm nhằm tăng tỷ lệ tham gia BHXH TN, góp phần phát triển bền vững an sinh xã hội địa phương.

Để nâng cao hiệu quả chính sách BHXH TN, các cơ quan chức năng và tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng đối tượng và hoàn thiện chính sách phù hợp với đặc thù lao động tự do.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN 1. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan 1. Các nghiên cứu nước ngoài Có khá nhiều đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng các sản phẩm Liyue và Yu (2006) nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định đến việc tham gia BHXH của dân cư tự do tại 06 thành phố ở Trung Quốc từ ba nhóm người lao động sống tại khu vực thành phó, làm việc tại doanh nghiệp và lao động tự do. Kết quả tìm ra nhân tố ảnh hưởng đến ý định tham gia BHXH tự nguyện là nhận thức về tính an sinh xã hội khi tham gia BHXH tự nguyện, hiểu biết về BHXH tự nguyện, trong khi đó chính sách xã hội của các thành phố ảnh hưởng đáng kê đến sự tham gia của bảo hiểm xã hội của những lao động tự do.

Min-Sun Horng and Yung-Wang Chang, (2007) được thực hiện từ Đài Loan giúp người nghiên cứu tìm ra nhân tố “Thu nhập” có ảnh hưởng như thế nào đến ý định tham gia BHXH TN. Nghiên cứu này những người có thu nhập cảng cao thì họ càng có ý định trong việc tìm kiếm các dịch vụ bảo hiểm như BHXH TN. Pradeep Panda và các cộng sự (2013) đã làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc tham gia các chương trình bảo hiểm y tế tự nguyện và bảo hiểm xã hội tại các nước thu nhập thấp và trung bình. Nghiên cứu đã có đóng góp trong việc tông quan hàng loạt các nghiên cứu đã được tiến hành trước đây, xây dựng khung phân tích về các yếu tố ảnh hưởng đến việc tham gia BHXH và bảo hiểm y tế tự nguyện tại một số quốc gia tiêu biểu.

Tác gia đã sử dụng mô hình hồi quy xác xuất dé xem xét khả năng tham gia của người dân tại các khu vực nghiên cứu. Các yếu tố có ý nghĩa thống kê tác động đến khả năng tham gia đó là: Tuổi; trình độ học vấn; thu nhập; khu vực cư trú; khả năng tiêp cận và sự quan tâm đên tương lai 1. Các nghiên cứu trong nước Nguyễn Quốc Bình (2013) nghiên cứu sự tham gia BHXH tự nguyện của người buôn bán nhỏ lẻ tại tinh Phú Yên. Mẫu gồm 323 người được phỏng van trực tiếp bang bảng câu hỏi điều tra và sử dụng phương pháp phân tích hồi quy dé kiểm định các giả thuyết.

Kết qua chỉ ra mô hình phù hợp tốt với dữ liệu và ủng hộ các giả thuyết đề xuất. Thái độ, kỳ vọng của gia đình, trách nhiệm đạo lý, kiến thức, cảm nhận rủi ro ảnh hưởng đương đến sự quan tâm tham gia BHXH tự nguyện. Đặc biệt, tuổi va thu nhập được phát hiện có ảnh hưởng phi tuyến bậc hai đối với sự quan tâm tham gia BHXH tự nguyện. Từ đây các giải pháp mở rộng đối tượng tham gia vào loại BHXH này được đề xuất.

Nguyễn Xuân Cường, Nguyễn Xuân Thọ và Hồ Huy Tựu (2014) phân tích nhân tô ảnh hưởng đến sự quan tâm tham gia BHXH tự nguyện của người buôn bán nhỏ lẻ trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Tác giả đã tiến hành khảo cứu các lý thuyết về hành vi người tiêu đùng nói chung như TRA và TPB. Kết quả nghiên cứu xác định 7 biến tác động có ý nghĩa thống kê đến sự quan tâm tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với tầm quan trọng lần lượt là: Tuyên truyền về bảo hiểm xã hội tự nguyện, Ý thức sức khỏe, Kiến thức về bảo hiểm xã hội tự nguyện, Thái độ, Kỳ vọng gia đình, Trách nhiệm đạo lý và Kiểm soát hành vi. Trương Thị Phượng, Nguyễn Thị Hiền (2013) với nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của người lao động khu vực phi chính thức tại tỉnh Phú Yên.

Tác giả đã đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 6 nhân tố, bao gồm: (1) Nhận thức tính an sinh xã hội của BHXH TN; (2) Thái độ; (3) Ảnh hưởng xã hội; (4) Hiểu biết về BHXH TN; (5) Thu nhập và (6) Truyền thông. Qua khảo sát và xử lý số liệu điều tra với 342 người lao động khu vực phi chính thức lựa chọn ngẫu nhiên theo đơn vị hành chính tỉnh Phú Yên, 6 nhân tố này đều tác động một cách có ý nghĩa thống kê đối với biến phụ thuộc. Nguyễn Thị Thúy (2018) đã thực hiện nghiên cứu về phân tích thực trạng tham gia BHXH TN của người lao động tự do tại Việt Nam. Nghiên cứu đã nêu lên những bất cập của chính sách và công tác thực hiện triển khai BHXH TN như: (1) Người lao động tự do có ít thời gian và điều kiện đề tiếp cận văn bản pháp luật; (2) Người lao động tự do có ít thời gian và điều kiện đề tiếp cận văn bản pháp luật; (3) Điều kiện kinh tế của đa số lao động tự do còn thấp, trong khi BHXH TN yêu cầu đối tượng phải có mức thu nhập tương đối 6n định và thời gian tham gia dai, sau 20 năm tham gia mới được hưởng chế độ; (4) Mạng lưới đại lý thu BHXH TN còn ít nên chưa thuận tiện cho người lao động tham gia.

Hoàng Thu Thủy và Bùi Hoàng Minh Thư (2018) đã tiến hành nghiên cứu các nhân tô ảnh hưởng đến quyết định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của nông dân: Trường hợp địa bản tinh Phú Yên. Phú Yên nỗi tiếng là tinh có nhiều sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu, số lao động nông nghiệp chiếm đến 75% dân số trong tỉnh. Tuy nhiên số người tham gia BHXH bắt buộc chỉ 53.260 người chiếm 5,92% dân số của tỉnh và chỉ có 2.375 người tham gia BHXH TN chiếm 0,26% dân số tỉnh, đây chủ yếu là những người đã có thời gian công tác tham gia BHXH bắt buộc muốn đóng thêm dé đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí. Như vậy, còn rất nhiều lao động chưa chủ động tham gia BHXH TN.

Mẫu được khảo sát từ 325 hộ nông dân được phân đều đến 4 địa bàn của tỉnh Phú Yên. Bằng mô hình hồi quy Logit tác giả đã xác định được các nhân tổ độc lập ảnh hưởng đến quyết định tham gia BHXH TN của nông dân trên địa bàn tỉnh Phú Yên đó là các yếu tổ nhân khẩu học (tuổi, giới tính, trình độ học van), tuyén truyén về BHXH TN, ý thức sức khỏe, thu nhập, sự am hiểu về BHXH TN, ảnh hưởng của gia đình và xã hội. Với kết quả nghiên cứu, một số hàm ý chính sách được gợi ý nhằm gia tăng quyết định tham gia BHXH TN của nông dân trên địa ban tỉnh Phú Yên, đó là việc đổi mới chất lượng tô chức thực hiện chế độ BHXH TN; nâng cao nhận thức của người dân về sự cần thiết tham gia BHXH TN; hoàn thiện cơ chế chính sách và tăng cường quản lý nhà nước về Bảo hiểm xã hội. Tựu chung lại, đã có nhiều nghiên cứu trong nước và quốc tế tiến hành nghiên cứu về các hình thức tham gia bảo hiểm, phát triển BHXH TN nói chung và BHXH TN nói riêng.

Ngoài ra, một số tác giả cũng đã áp dụng mô hình định lượng như phân tích nhân tố khám phá, phân tích hồi quy Logit, Probit để đi sâu vào nghiên cứu cách thức để mở rộng sự tham gia BHXH TN của người dân thông qua quyết định của họ. Các đề tài nghiên cứu trên đã chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của người dân/người lao động. Các đề tài này sử dụng nhiều biến độc lập khác nhau, các biến cơ bản như là biến nhân khâu học (tuổi, giới tính, trình độ học van) bién vé thu nhap, khu vực cư trú, hiểu biết về BHXH TN, su quan tâm đến tương lai, cảm nhận rủi ro, trách nhiệm đạo lý, ảnh hưởng của gia đình và xã hội. Đây là những biến có sự ảnh hưởng nhất định đến quyết định của người dân, có thể vận dụng một cách có chọn lọc, bổ sung cho phù hợp với mô hình phân tích của nghiên cứu này.

Tông hợp một số công trình nghiên cứu theo hướng định lượng có liên quan đên đê tải EfhueŠt Mô hình Nhân tô ảnh hưởng Tàn xửlýsô — Tên tác giả liệu Nhận thức tính an sinh xã hội của BHXH TN : L se ` Hiểu 7 biếtÍ về BHXH se tự nguyện TẾ ỦmySUSW lựa chọn hợp EFA elZhu Yu ila Chinh sach xã hội ly và TPB (2006) Dac diém doanh nghiệp y Dac diém ca nhân của NLD Tuoi ; Hah tà nea Thu nhap Ly thuyét két: : Panda i va cac _. hợp TPB và Logit cộng sự eee Kha nang tiêp cận TAM (2013) ` Sự quan tâm đên tương lai ` D Ậ Lý thuyêt kêt Horng and Trình độ học vân x : Bist yon : hợp TPB và Logit Yung-Wang Môi trường cư trú Ä TAM Chang Thu nhập ; (2016) Khu vực phat triên Thái độ đôi với việc tham gia Kỳ vọng của gia đình lee Cảm nhận rủi TO Ly thuyét TRA, TPA Probit Nguyễn Quốc Binh (2013) Trinh d6 hoc van Tuoi Trach nhiém dao ly Tuôi Lý thuyêt gỡ Nguyễn Xuân Giới tính TRA, TPA 8 Cường va Mô hình Nhân tố ảnh hưởng Lý bảo xửlýsố — Tên tác giả liệu Học vân cộng sự Tuyên truyền về BHXH TN (2013) Ý thức sức khỏe Thu nhập Sự am hiéu về BHXH TN Ảnh hưởng của gia đình và xã hội Nhận thức tính an sinh xã hội của BHXH TN Truong Thi Thai độ Ly thuyét ĐA. Phượng, Hiêu biệt ve BHXH TN TRA, TPA Nguyên Thị Thu nhập Hiền (2013) Truyền thông Thái độ đôi với việc tham gia Thu nhập Lý thuyết về Cảm nhận rủi ro hành vi người EFA Nguyễn Thị Anh hưởng xã hội tiêu dùng, Thúy (2018) Công tác tuyên truyền TRA, TPA Hiểu biết về BHXH Hiểu biết về chính sách BHXH TN : ee are 8 Hoàng Thu Thái độ đôi với việc tham gia Lý thuyết Thủy và Bùi Cam nhận rủi ro TRA,TPA FT. HoàngMinh Thủ tục tham gia BHXH TN Thư (2018) Trách nhiệm đạo lý (Nguồn: Tổng hợp của tác giả) 1.

Tong quan về địa bàn nghiên cứu 1. Vị trí địa lý Ninh Thuận là tỉnh duyên hải Nam Trung bộ, có diện tích tự nhiên 3.360 Km? gồm 6 huyện là Ninh Sơn, Ninh Hải, Ninh Phước, Bác ái, Thuận Bắc, Thuận Nam và 01 thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, dân số toàn tỉnh gần 600 ngàn người. Nằm trên giao điểm của các trục giao thông quốc gia, cách thành phố Hồ Chí Minh 350 km về phía nam, cách sân bay quốc tế Cam Ranh 50 km và thành phố Nha Trang 105 km về phía bắc, cách thành phố Đà Lạt 110 km về phía tây, và cách thành phố Phan Thiết 150 km về phía nam. Phía đông có bờ biển dai 105 km (UBND tỉnh Ninh Thuận, 2021).