B GIÁ O D C VÀ À OT O TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ĐINH THỊ QUỲNH GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2004 Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn aùp duïng cho coâng ty baûo hieåm quoác teá Myõ _________________________________________________________________________________________ MÔÛ ÑAÀU 1. Söï caáp thieát cuûa ñeà taøi Vaøo thaùng 8 naêm 1996, Toång Coâng ty Baûo hieåm Vieät Nam ñöa ra thò tröôøng nhöõng saûn phaåm baûo hieåm nhaân thoï ñaàu tieân ñaùnh daáu söï ra ñôøi cuûa moät nhaùnh môùi trong ngaønh kinh doanh baûo hieåm – ñoù laø nhaùnh baûo hieåm Nhaân thoï. Tieáp theo ñoù laø söï ra ñôøi cuûa Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï 100% voán nöôùc ngoaøi ñaàu tieân Prudential, vaø caùc lieân doanh baûo hieåm Baûo Minh – CMG vaø Chinfon Manulife (baây giôø laø Manulife) ñaõ laøm neân moät böôùc chuyeån heát söùc maïnh meõ trong thò tröôøng baûo hieåm nhaân thoï.
Söï goùp maët cuûa caùc coâng ty baûo hieåm 100% voán nöôùc ngoaøi vaø caùc doanh nghieäp baûo hieåm moät beân laø ñoái taùc Vieät Nam vaø moät beân laø ñoái taùc töø caùc nöôùc coù neàn taøi chính vaø dòch vuï phaùt trieån ñaõ taïo cho thò tröôøng baûo hieåm Vieät Nam moät saéc thaùi môùi, naêng ñoäng hôn. Ñoái vôùi hoaït ñoäng baûo hieåm nhaân thoï, chæ trong moät thôøi gian raát ngaén hoaït ñoäng baûo hieåm nhaân thoï ñöôïc ñaùnh giaù laø phaùt trieån nhanh taïi thò tröôøng Vieät Nam. Coù theå noùi ñaây laø moät lónh vöïc hoaït ñoäng taïo ra thoùi quen môùi trong daân cö – thoùi quen keá hoaïch hoùa taøi chính daøi haïn cuûa moãi gia ñình, laø moät keânh huy ñoäng voán daøi haïn ñeå ñaàu tö trôû laïi cho neàn kinh teá raát coù hieäu quaû, beân caïnh caùc hình thöùc tieát kieäm khaùc taïi Vieät Nam. Neáu nhìn vaøo möùc thu nhaäp bình quaân tính theo ñaàu ngöôøi ôû moät soá tænh, ñaëc bieät laø caùc tænh mieàn nuùi, khoâng ai coù theå nghó raèng baûo hieåm nhaân thoï coù theå trieån khai ôû nhöõng khu vöïc naøy.
Nhöng vôùi nhöõng saûn phaåm baûo hieåm phuø hôïp, phöông thöùc khai thaùc vaø thu phí baûo hieåm thích öùng, caùc doanh nghieäp baûo hieåm nhaân thoï ñaõ thaønh coâng.000 tyû ñoàng ñaõ ñöôïc ñaàu tö trôû laïi cho neàn kinh teá töø hoaït ñoäng baûo hieåm nhaân thoï, laøm cho ngaønh kinh doanh baûo hieåm trôû thaønh moät taùc nhaân quan troïng cuûa vieäc hình thaønh vaø phaùt trieån thò tröôøng voán ôû Vieät Nam. Moät ñieåm khoâng keùm phaàn quan troïng, coù yù nghóa ñaëc bieät ñoái vôùi xaõ hoäi ñoù laø chæ trong moät thôøi gian raát ngaén, soá vieäc laøm maø baûo hieåm nhaân thoï taïo ra leân tôùi treân 74.494 ngöôøi, trong ñoù treân 70.568 ñaïi lyù chuyeân nghieäp, coù haøng nghìn ngöôøi ñaïi lyù gioûi coù thu nhaäp treân 10 trieäu ñoàng/thaùng. Ñaây laø ñoùng goùp höõu hieäu cuûa ngaønh baûo hieåm trong boái caûnh soá löôïng ngöôøi chöa coù vieäc laøm ôû nöôùc ta ñang coù Trang 1 Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn aùp duïng cho coâng ty baûo hieåm quoác teá Myõ _________________________________________________________________________________________ xu höôùng taêng leân. Vôùi söï phaùt trieån ñoù, ngheà tö vaán baûo hieåm coù teân trong danh muïc ngheà nghieäp ôû nöôùc ta.
Beân caïnh ñoù hoaït ñoäng kinh doanh baûo hieåm noùi chung vaø baûo hieåm nhaân thoï noùi rieâng ñöôïc coi laø moät hoaït ñoäng ñaëc thuø thuoäc lónh vöïc taøi chính, tín duïng, tieàn teä. Baûo hieåm laø moät keânh taøi chính ñoùng vai troø quan troïng trong vieäc huy ñoäng voán trung vaø daøi haïn cho neàn kinh teá quoác daân. Baûo hieåm coøn laø moät lónh vöïc taøi chính aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán tình hình taøi chính caù nhaân cuûa haøng trieäu ngöôøi trong xaõ hoäi vaø vì theá aûnh höôûng ñeán tình hình taøi chính vaø söï oån ñònh cuûa neàn kinh teá quoác gia. Do ñoù coâng taùc keá toaùn trong moät doanh nghieäp baûo hieåm ñoùng vai troø raát quan troïng.
Noù laø nguoàn cung caáp thoâng tin höõu ích vaø trung thöïc, giuùp cho caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp ñaùnh giaù ñöôïc tình hình hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty vaø coù nhöõng phöông aùn söû duïng nguoàn voán hieäu quaû ñeå coù theå ñaûm baûo ñöôïc khaû naêng thanh toaùn cho nhöõng ngöôøi tham gia baûo hieåm. Ngoaøi ra coâng taùc keá toaùn coøn giuùp cho caùc cô quan chöùc naêng coù theå kieåm soaùt ñöôïc tình hình taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp baûo hieåm, töø ñoù ñeà ra nhöõng bieän phaùp kòp thôøi vaø hôïp lyù nhaèm ñaûm baûo quyeàn lôïi cho nhöõng ngöôøi tham gia mua baûo hieåm. Vôùi nhöõng ñaëc ñieåm vaø yeâu caàu quaûn lyù ñaëc thuø nhö treân, ngaøy 31 thaùng 12 naêm 1996, Boä Taøi chính ñaõ coù Quyeát ñònh soá 1296 TC/QÑ/CÑKT ban haønh Heä thoáng Cheá ñoä keá toaùn aùp duïng cho caùc doanh nghieäp baûo hieåm. Sau ñoù cuøng vôùi söï ra ñôøi cuûa Luaät Kinh doanh baûo hieåm (soá 24/2000/QH 10 ngaøy 09/12/2000) vaø moät soá Nghò ñònh vaø Thoâng tö coù lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh baûo hieåm, ñoàng thôøi ñeå ñaùp öùng yeâu caàu quaûn lyù kinh teá, taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp baûo hieåm, Boä Taøi chính ñaõ ra Quyeát ñònh soá 150/2001/QÑ-BTC ngaøy 31 thaùng 12 naêm 2001 veà vieäc söûa ñoåi vaø boå sung Cheá ñoä keá toaùn doanh nghieäp baûo hieåm soá 1296 TC/QÑ/CÑKT.
Maëc duø vieäc söûa ñoåi naøy giuùp cho caùc coâng ty baûo hieåm coù theå aùp duïng cheá ñoä keá toaùn vaøo trong coâng taùc quaûn lyù vaø thöïc haønh keá toaùn deã daøng hôn, nhöng noù vaãn coøn boäc loä moät soá nhöôïc ñieåm khoâng thích hôïp vôùi hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp baûo hieåm. Do ñoù caàn phaûi tieán haønh ñieàu chænh vaø hoaøn thieän hôn nöõa heä thoáng keá toaùn daønh cho caùc doanh nghieäp baûo hieåm noùi chung vaø baûo hieåm nhaân thoï noùi rieâng. Trang 2 Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn aùp duïng cho coâng ty baûo hieåm quoác teá Myõ _________________________________________________________________________________________ Ñeà taøi luaän vaên cao hoïc “Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn aùp duïng cho Coâng ty TNHH Baûo hieåm Quoác teá Myõ taïi Vieät Nam” ñaõ ñöôïc nghieân cöùu nhaèm ñaùp öùng yeâu caàu treân. Muïc ñích cuûa luaän vaên Muïc ñích cuûa luaän vaên heä thoáng hoùa caùc vaán ñeà lyù luaän lieân quan ñeán baûo hieåm nhaân thoï vaø keá toaùn baûo hieåm nhaân thoï.
Ñoàng thôøi cuõng neâu leân thöïc traïng cuûa heä thoáng keá toaùn baûo hieåm nhaân thoï taïi Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Myõ (AIA) ôû Vieät Nam. Beân caïnh ñoù luaän vaên cuõng ñeà ra moät soá giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính daønh cho coâng ty baûo hieåm nhaân thoï. Phaïm vi nghieân cöùu - Nghieân cöùu vaø hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn daønh rieâng cho baûo hieåm nhaân thoï chöù khoâng nghieân cöùu ñeán heä thoáng keá toaùn cho baûo hieåm phi nhaân thoï. - Do phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi vaø ñeå ñaûm baûo tính khaû thi cuûa caùc giaûi phaùp ñeà ra, luaän vaên chæ taäp trung nghieân cöùu vaø hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính, taøi khoaûn vaø trình töï haïch toaùn moät soá nghieäp vuï ñaëc thuø cho hoaït ñoäng baûo hieåm nhaân thoï.
Boá cuïc cuûa luaän vaên Luaän vaên bao goàm ba chöông: Chöông 1: Toång quan veà keá toaùn baûo hieåm nhaân thoï Chöông 2: Tình hình thöïc teá veà coâng taùc keá toaùn taïi coâng ty AIA Vieät nam Chöông 3: Giaûi phaùp hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn baûo hieåm nhaân thoï taïi coâng ty AIA Vieät nam Trang 3 Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn aùp duïng cho coâng ty baûo hieåm quoác teá Myõ _________________________________________________________________________________________ CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ KEÁ TOAÙN BAÛO HIEÅM NHAÂN THOÏ 1. Nhöõng vaán ñeà chung veà baûo hieåm nhaân thoï 1.1 Nhöõng khaùi nieäm cô baûn veà baûo hieåm nhaân thoï - Kinh doanh baûo hieåm: laø hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp baûo hieåm nhaèm muïc ñích sinh lôïi, theo ñoù doanh nghieäp baûo hieåm chaáp nhaän ruûi ro cuûa ngöôøi ñöôïc baûo hieåm, treân cô sôû beân mua baûo hieåm ñoùng phí baûo hieåm ñeå doanh nghieäp traû tieàn baûo hieåm cho ngöôøi thuï höôûng hoaëc boài thöôøng cho ngöôøi ñöôïc baûo hieåm khi xaûy ra söï kieän baûo hieåm. - Kinh doanh taùi baûo hieåm: laø hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp baûo hieåm nhaèm muïc ñích sinh lôïi, theo ñoù doanh nghieäp baûo hieåm nhaän moät khoaûn phí baûo hieåm cuûa doanh nghieäp baûo hieåm khaùc ñeå cam keát boài thöôøng cho caùc traùch nhieäm ñaõ nhaän baûo hieåm. - Hoaït ñoäng ñaïi lyù baûo hieåm: laø hoaït ñoäng giôùi thieäu, chaøo baùn baûo hieåm, thu xeáp vieäc giao keát hôïp ñoàng baûo hieåm vaø caùc coâng vieäc khaùc nhaèm thöïc hieän hôïp ñoàng baûo hieåm theo uûy quyeàn cuûa doanh nghieäp baûo hieåm.
- Doanh nghieäp baûo hieåm: laø doanh nghieäp ñöôïc thaønh laäp, toå chöùc vaø hoaït ñoäng theo quy ñònh cuûa Luaät kinh doanh baûo hieåm vaø caùc quy ñònh khaùc cuûa phaùp luaät coù lieân quan ñeå kinh doanh baûo hieåm, taùi baûo hieåm. - Beân mua baûo hieåm: laø toå chöùc, caù nhaân giao keát hôïp ñoàng baûo hieåm vôùi doanh nghieäp baûo hieåm vaø ñoùng phí baûo hieåm. Beân mua baûo hieåm coù theå ñoàng thôøi laø ngöôøi ñöôïc baûo hieåm hoaëc ngöôøi thuï höôûng. - Ngöôøi ñöôïc baûo hieåm: laø toå chöùc, caù nhaân coù taøi saûn, traùch nhieäm daân söï, tính maïng ñöôïc baûo hieåm theo hôïp ñoàng baûo hieåm.
Ngöôøi ñöôïc baûo hieåm coù theå ñoàng thôøi laø ngöôøi thuï höôûng. - Ngöôøi thuï höôûng: laø toå chöùc, caù nhaân ñöôïc beân mua baûo hieåm chæ ñònh ñeå nhaän tieàn baûo hieåm theo hôïp ñoàng baûo hieåm con ngöôøi. Trang 4 Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn aùp duïng cho coâng ty baûo hieåm quoác teá Myõ _________________________________________________________________________________________ - Quyeàn lôïi coù theå ñöôïc baûo hieåm: laø quyeàn sôû höõu, quyeàn chieám höõu, quyeàn söû duïng, quyeàn taøi saûn; quyeàn, nghóa vuï nuoâi döôõng, caáp döôõng ñoái vôùi ñoái töôïng ñöôïc baûo hieåm. - Söï kieän baûo hieåm: laø söï kieän khaùch quan do caùc beân thoaû thuaän hoaëc phaùp luaät quy ñònh maø khi söï kieän ñoù xaûy ra thì doanh nghieäp baûo hieåm phaûi traû tieàn baûo hieåm cho ngöôøi thuï höôûng hoaëc boài thöôøng cho ngöôøi ñöôïc baûo hieåm.
- Phí baûo hieåm: laø khoaûn tieàn maø beân mua baûo hieåm phaûi ñoùng cho doanh nghieäp baûo hieåm theo thôøi haïn vaø phöông thöùc do caùc beân thoûa thuaän trong hôïp ñoàng baûo hieåm. - Baûo hieåm nhaân thoï: laø loaïi nghieäp vuï baûo hieåm cho tröôøng hôïp ngöôøi ñöôïc baûo hieåm soáng hoaëc cheát. - Baûo hieåm sinh kyø: laø nghieäp vuï baûo hieåm cho tröôøng hôïp ngöôøi ñöôïc baûo hieåm soáng ñeán moät thôøi haïn nhaát ñònh, theo ñoù doanh nghieäp baûo hieåm phaûi traû tieàn baûo hieåm cho ngöôøi thuï höôûng, neáu ngöôøi ñöôïc baûo hieåm vaãn soáng ñeán thôøi haïn ñöôïc thoûa thuaän trong hôïp ñoàng baûo hieåm. - Baûo hieåm töû kyø: laø nghieäp vuï baûo hieåm cho tröôøng hôïp ngöôøi ñöôïc baûo hieåm cheát trong moät thôøi gian nhaát ñònh, theo ñoù doanh nghieäp baûo hieåm phaûi traû tieàn baûo hieåm cho ngöôøi thuï höôûng, neáu ngöôøi ñöôïc baûo hieåm cheát trong thôøi haïn ñöôïc thoûa thuaän trong hôïp ñoàng baûo hieåm.
- Baûo hieåm hoãn hôïp: laø nghieäp vuï baûo hieåm keát hôïp baûo hieåm sinh kyø vaø baûo hieåm töû kyø.