MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sau gần 10 năm thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập trên cơ sở tổng kết đánh giá kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những bất cập phát sinh, ngày 14/2/2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ-CP, theo đó nghị định này đã thể hiện rõ mục tiêu đổi mới toàn diện các đơn vị sự nghiệp công lập; đẩy mạnh việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị đồng bộ cả về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính. Bên cạnh đó việc áp dụng chế độ kế toán mới tại Thông tƣ 107/2017/TT- BTC ngày 10/10/2017 về hƣớng dẫn chế độ kế toán hành chính sự nghiệp vẫn còn tồn tại một số thực trạng về hiệu quả của bộ máy tổ chức kế toán tại đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính tại Việt Nam hiện nay nhƣ sau: Về tổ chức bộ máy kế toán tại các đơn vị đều có bộ máy kế toán đơn giản, thƣờng do một ngƣời đảm nhiệm một công việc cố định nên việc kiểm soát khó đảm bảo tính khách quan của thông tin kế toán, khó phát hiện nếu có sai sót xảy ra. Về tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống chứng từ tƣơng đối nhiều nhƣng nhiều khi chƣa thực sự khoa học, còn chồng chéo.
Việc lập ghi chép các số liệu liên quan đến các yếu tố ghi trên chứng từ gốc có chỗ chƣa đầy đủ hoặc rút gọn. Ngoài ra, công tác kiểm tra chứng từ mới chỉ đƣợc thực hiện thƣờng xuyên ở khâu đầu, còn việc kiểm tra chứng từ lần sau thƣờng dồn vào cuối quý, thậm chí cuối năm. Do đó, việc phát hiện ra thiếu sót chƣa kịp thời. Một số điểm mới mà đề tài đề cập đến là về môi trƣờng pháp lý của nhà nƣớc vẫn chƣa thực sự hoàn thiện nhƣ dẫn đến một số vƣớng mắc khi áp dụng thông tƣ nhƣ tổ chức vận dụng một số tài khoản chƣa thống nhất về nội dung, tài khoản kế toán chi tiết mở chƣa đầy đủ dẫn đến thông tin về đối tƣợng kế toán bị phản ánh lệch lạc, không phản ánh đúng đối tƣợng gây khó khăn cho công tác kiểm tra và tổng hợp thu, chi 1 ngân sách nhà nƣớc, ảnh hƣởng đến chất lƣợng các quyết định điều hành của nhà quản lý, các tài khoản bị xóa sổ khỏi thông tƣ 107/2017/TT-BTC ngày 10/10/2017 nhƣ tài khoản ngoài bảng 005 không đƣợc sử dụng dẫn đến việc đơn vị không xác định cụ thể các loại công cụ nào đƣợc hình thành từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc và công cụ nào hình thành từ nguồn vốn kinh doanh của đơn vị, tài khoản nợ phải thu khó đòi không tồn tại dẫn đến việc đơn vị muốn xoá nợ là không có cơ sở.
Hoàn thiện về công tác kiểm tra kế toán đối với kiểm tra trong nội bộ, trƣớc hết, chủ tài khoản cần phải nghiên cứu tìm hiểu kiến thức cơ bản về công tác kế toán vì đó là ngƣời kiểm tra công việc của kế toán đầu tiên. Việc này một phần giúp lãnh đạo hiểu đƣợc các nội dung kế toán trình bày, từ đó đƣa ra các quyết định thực hiện; một phần tạo tâm lý cho kế toán phải thận trọng, kỹ lƣỡng và trung thực trong công việc. Chấn chỉnh công tác tự kiểm tra tài chính kế toán tại đơn vị. Tuỳ vào khả năng của đơn vị mà bố trí bộ phận kiểm tra kế toán độc lập, nhằm đảm bảo tính khách quan trong quá trình kiểm tra.
Để bảo đảm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, ngoài việc ban hành đầy đủ khung pháp lý về cơ chế tự chủ trong đó có tự chủ tài chính, chúng ta cần phải tiếp tục hoàn thiện tổ chức công tác kế toán, nâng cao chất lƣợng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có mục tiêu: Đến năm 2021, phấn đấu có 10% đơn vị tự chủ tài chính, giảm bình quân 10% chi trực tiếp từ NSNN cho các đơn vị sự nghiệp công lập so với giai đoạn 2011 - 2015; Đến năm 2025, có tối thiểu 20% đơn vị tự chủ tài chính; 100% đơn vị sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác có đủ điều kiện hoàn thành chuyển đổi thành công ty cổ phần. Do đó việc xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị CNSL có CCTCTC là vấn đề cấp bách nên tác giả đã chọn đề tài: “Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính tại TP. HCM” để nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu 2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân của các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính tại thành phố Hồ Chí Minh từ đó đƣa ra giải pháp hoàn thiện hiệu quả công tác tổ chức kế toán của các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính tại thành phố Hồ Chí Minh.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể Tìm hiểu các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
Xác định mức ảnh hƣởng của các nhân tố đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Phân tích những ƣu, nhƣợc điểm công tác tổ chức kế toán của các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Câu hỏi nghiên cứu Từ những mục tiêu nghiên cứu nêu trên, có thể đặt ra những câu hỏi nghiên cứu nhƣ sau: Những lý luận, quy định nào về hiệu quả công tác tổ chức kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính? Các nhân tố nào ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính tại thành phố Hồ Chí Minh? Ƣu điểm và nhƣợc điểm của hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (phân tích dƣới góc nhìn của các nhân tố ảnh hƣởng)? Để hoàn thiện hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh thì cần thực hiện những 3 gì trong ngắn hạn và dài hạn? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tƣợng nghiên cứu Đề tài tập trung vào tất cả các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính tại thành phố Hồ Chí Minh.2 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi thời gian: năm 2019, 2020.
Phạm vi không gian: các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ chế tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Phƣơng pháp nghiên cứu Luâ ̣n văn sƣ̉ du ̣ng phƣơng pháp nghiên cƣ́u tổ ng hơ ̣p, cụ thể nhƣ sau: Phƣơng pháp nghiên cƣ́u đinh ̣ tính : Đƣợc sử dụng để xác định nội dung của các nhân tố ảnh hƣởng đến đơn vị hành chính sự nghiệp thông qua các phƣơng pháp : Phương pháp thu thập thông tin và dữ liệu: Tác giả sử dụng p hƣơng pháp tra cƣ́u tài liê ̣u, thu thập thông tin để nghiên cứu lý luận về vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cƣ́u tƣ̀ các nguồ n : Hê ̣ thố ng sách chuyên môn , tạp chí chuyên ngành , các công trình nghiên cƣ́u khoa ho ̣c nhƣ luâ ̣n án , luận văn nghiên cƣ́u khoa ho ̣c, Thông tƣ, Nghị định, Luật và các tài liệu khác qua mạng… Phương pháp phỏng vấ n chuyên gia : Tác giả sẽ phỏng vấn trực tiếp hoặc phỏng vấn qua điê ̣n thoa ̣i các cán bộ có hiểu biết về tổ chƣ́c công tác kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập có CCTCTC tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phƣơng pháp nghiên cƣ́u đinh ̣ lƣơ ̣ng : Đƣợc sử dụng để đo lƣờng, kiểm tra sự liên quan giữa các biến số dƣới dạng thống kê và để tổng quát hóa kết quả nghiên cứu thông qua phân phối mẫu đại diện. Phương pháp thố ng kê : Tiến hành điều tra thu thâ ̣p dữ liệu lấy ý kiến các cán bộ có hiểu biết về lĩnh vực tài chính công thông qua khảo sát để xác đinh ̣ đƣơ ̣c nhƣ̃ng giải pháp nhằm hoàn thiện hiệu quả tổ chƣ́c công tác kế toán của các đơn vị SNCL có cơ 4 chế tự chủ tài chính.
Tác giả sƣ̉ du ̣ng phầ n mề m máy tính trong kinh tế ho ̣c và nghiên cƣ́u khoa ho ̣c để thƣ̣c hiê ̣n thố ng kê, xử lý số liệu cụ thể là phần mềm SPSS. Bƣớc 1: Xác định nguồn thông tin cần thu thập phục vụ cho đề tài của luận văn và các đối tƣơ ̣ng điề u tra, phỏng vấn. Bƣớc 2: Thiế t lâ ̣p Bảng câu hỏi và thiế t kế các câu hỏi phỏng vấ n liên quan đế n vấ n đề cầ n nghiên cƣ́u để thu thâ ̣p dƣ̃ liê ̣u sơ cấ p. Bƣớc 3: Thƣ̣c hiê ̣n điề u tra với các đố i tƣơ ̣ng là Kế toán đơn vị HCSN và thực hiê ̣n thu thâ ̣p dƣ̃ liê ̣u.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 6.1 Về ý nghĩa khoa học Luận văn hệ thống hóa những vấn đề liên quan đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính và các nhân tố tác động đến hiệu quả công tác tổ chức kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính. Tổng quát đánh giá đựơc các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính và các nhân tố tác động đến hiệu quả công tác tổ chức kế toán đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính.
