Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Lòng Trung Thành Của Du Khách Tại Điểm Du Lịch Tâm Linh Ở Việt Nam

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của du khách tại điểm du lịch tâm linh ở Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và hữu ích.

• Tác giả: Thân Trọng Thụy
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Lòng Trung Thành Của Du Khách Tại Điểm Du Lịch Tâm Linh Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lòng Trung Thành Của Du Khách Tâm Linh

Du lịch Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc từ khi thực hiện chính sách mở cửa năm 1986, trở thành một ngành kinh tế quan trọng. Số lượng khách du lịch quốc tế và nội địa tăng trưởng liên tục, đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra hàng triệu việc làm. Du lịch tâm linh, một phần quan trọng của ngành du lịch, ngày càng trở nên phổ biến, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách. Việt Nam, với sự đa dạng về văn hóa, tín ngưỡng và tài nguyên du lịch, có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch tâm linh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để phát triển du lịch tâm linh một cách bền vững và chuyên nghiệp. Theo Tổng cục Du lịch, các hình thức du lịch tâm linh chiếm hơn 42% tổng số lượng khách nội địa, với gần 15 triệu lượt khách viếng thăm các địa điểm tâm linh trên cả nước.

1.1. Tiềm Năng Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Việt Nam

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên du lịch tâm linh phong phú, bao gồm các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được UNESCO công nhận, cùng với hàng ngàn cơ sở thờ tự của nhiều tôn giáo khác nhau. Sự đa dạng về dân tộc, tôn giáo và tín ngưỡng tạo nên những lễ hội văn hóa tâm linh đặc sắc, thu hút du khách. Lợi thế này tạo tiền đề cho việc phát triển du lịch tâm linh và quảng bá hình ảnh du lịch quốc gia. Các nghiên cứu chỉ ra rằng du lịch tâm linh mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, tín ngưỡng.

1.2. Vai Trò Của Lòng Trung Thành Trong Du Lịch Tâm Linh

Phát triển du lịch bền vững phụ thuộc nhiều vào sự quay trở lại của du khách. Lòng trung thành của du khách thể hiện qua ý định quay lại và cam kết với điểm đến. Việc duy trì khách hàng trung thành hiệu quả hơn so với việc thu hút khách hàng mới. Do đó, việc tạo ra sự hấp dẫn và sự hài lòng của du khách tâm linh là rất quan trọng. Các điểm đến cần xây dựng thương hiệu du lịch hấp dẫn, không chỉ dựa vào niềm tin tôn giáo mà còn tạo ra trải nghiệm tích cực cho du khách.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Lòng Trung Thành Du Khách

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về sự hài lòng và lòng trung thành của du khách, phần lớn tập trung vào các điểm đến du lịch nói chung, như du lịch biển hoặc du lịch nghỉ dưỡng. Du lịch tâm linh khác biệt bởi nó gắn liền với tính thiêng liêng và niềm tin tâm linh của du khách. Việc phát triển du lịch tâm linh đòi hỏi sự kiến tạo tính hấp dẫn và thương hiệu đặc trưng cho điểm đến, không chỉ dựa vào niềm tin tôn giáo. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của khách du lịch tâm linh tại Việt Nam còn hạn chế, đặt ra nhu cầu cấp thiết cho các nghiên cứu chuyên sâu.

2.1. Sự Khác Biệt Của Du Lịch Tâm Linh So Với Các Loại Hình Khác

Du lịch tâm linh không chỉ là tham quan các địa điểm tôn giáo mà còn là hành trình tìm kiếm sự bình an, sự kết nối tâm linh và trải nghiệm các giá trị văn hóa, tín ngưỡng. Điều này đòi hỏi các nhà quản lý du lịch cần hiểu rõ động cơ và mong muốn của du khách tâm linh để tạo ra những sản phẩm và dịch vụ phù hợp. Các yếu tố như giá trị văn hóa tâm linh, sự thanh tịnh và sự bình an đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng lòng trung thành.

2.2. Thiếu Nghiên Cứu Chuyên Sâu Về Du Lịch Tâm Linh Tại Việt Nam

Các nghiên cứu hiện có thường tập trung vào các điểm đến du lịch nói chung hoặc các địa danh tôn giáo ở nước ngoài. Việc thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về du lịch tâm linh tại Việt Nam gây khó khăn cho việc xây dựng các chiến lược phát triển phù hợp. Cần có những nghiên cứu cụ thể để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của du khách tâm linh và yếu tố ảnh hưởng lòng trung thành du khách tại các điểm đến đặc thù của Việt Nam.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Lòng Trung Thành

Luận án sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để đạt được mục tiêu nghiên cứu. Nghiên cứu định tính sử dụng phỏng vấn chuyên gia để phát triển và hiệu chỉnh thang đo. Nghiên cứu định lượng kiểm định các giả thuyết nghiên cứu thông qua phân tích dữ liệu đa biến như Cronbach Alpha, EFA, CFA, SEM, t-test, ANOVA. Dữ liệu được thu thập từ các địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng tại Việt Nam trong năm 2017, bao gồm thông tin về thực trạng hoạt động du lịch tâm linh từ năm 2012 đến 2017.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Định Tính Và Định Lượng

Nghiên cứu định tính giúp xác định các yếu tố quan trọng và xây dựng thang đo phù hợp với bối cảnh du lịch tâm linh Việt Nam. Nghiên cứu định lượng sử dụng các phương pháp thống kê để kiểm định các giả thuyết và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến lòng trung thành của du khách. Sự kết hợp này đảm bảo tính toàn diện và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.2. Thu Thập Và Phân Tích Dữ Liệu Nghiên Cứu

Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát du khách tại các điểm du lịch tâm linh nổi tiếng, đảm bảo tính đại diện của mẫu nghiên cứu. Các phương pháp phân tích dữ liệu đa biến được sử dụng để đánh giá độ tin cậy, giá trị và mối quan hệ giữa các biến. Kết quả phân tích cung cấp những thông tin quan trọng về các yếu tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của du khách và cơ sở để đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Các Nhân Tố Tác Động Lòng Trung Thành

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều nhân tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của du khách tại các điểm du lịch tâm linh ở Việt Nam. Các nhân tố này bao gồm hình ảnh điểm đến, sự hài lòng của du khách, niềm tin tâm linh, và các yếu tố liên quan đến cơ sở hạ tầng, dịch vụ và văn hóa địa phương. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hình ảnh điểm đến và sự hài lòng có vai trò trung gian quan trọng trong mối quan hệ giữa các nhân tố khác và lòng trung thành của du khách.

4.1. Ảnh Hưởng Của Hình Ảnh Điểm Đến Du Lịch Tâm Linh

Hình ảnh điểm đến bao gồm các yếu tố như tính hấp dẫn của môi trường, hoạt động du lịch, đặc điểm tự nhiên và văn hóa, cơ sở hạ tầng và sự hỗ trợ của chính quyền. Hình ảnh điểm đến tích cực tạo ra ấn tượng tốt và tăng cường sự hài lòng của du khách, từ đó thúc đẩy lòng trung thành.

4.2. Vai Trò Của Sự Hài Lòng Và Niềm Tin Tâm Linh

Sự hài lòng của du khách với các dịch vụ, trải nghiệm và tiện nghi tại điểm đến có tác động trực tiếp đến lòng trung thành. Niềm tin tâm linh cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt đối với những du khách có tín ngưỡng mạnh mẽ. Sự kết hợp giữa sự hài lòng và niềm tin tâm linh tạo ra động lực mạnh mẽ để du khách quay trở lại và giới thiệu điểm đến cho người khác.

V. Hàm Ý Nghiên Cứu Nâng Cao Lòng Trung Thành Du Khách

Nghiên cứu đưa ra các gợi ý và khuyến nghị nhằm nâng cao tính hấp dẫn của điểm đến du lịch tâm linh, tạo ra sự hài lòng và nâng cao lòng trung thành của du khách. Các khuyến nghị này tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển các sản phẩm du lịch gắn với niềm tin tâm linh, và thúc đẩy sự tương tác giữa du khách và cộng đồng địa phương. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức tôn giáo, cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp du lịch để phát triển du lịch tâm linh một cách bền vững.

5.1. Cải Thiện Trải Nghiệm Du Lịch Và Dịch Vụ

Nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo ra những trải nghiệm du lịch độc đáo và ý nghĩa là yếu tố then chốt để tăng cường sự hài lòng của du khách. Cần chú trọng đến việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và thân thiện, đảm bảo an toàn và vệ sinh, và tạo ra môi trường thoải mái và tôn trọng cho du khách.

5.2. Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Tâm Linh Đa Dạng

Phát triển các sản phẩm du lịch gắn với niềm tin tâm linh, như các tour hành hương, các lớp học về văn hóa và tín ngưỡng, và các hoạt động thiện nguyện. Cần tạo ra những sản phẩm du lịch mang tính giáo dục, giải trí và kết nối cộng đồng, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách. Đồng thời, cần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống, tránh thương mại hóa quá mức.

VI. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Du Lịch Tâm Linh Việt Nam

Nghiên cứu này đã xác định các nhân tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của du khách tại các điểm du lịch tâm linh ở Việt Nam, cung cấp những thông tin quan trọng cho việc xây dựng các chiến lược phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế, như phạm vi khảo sát chưa bao phủ hết các điểm du lịch tâm linh trên cả nước và chưa xem xét đến các yếu tố vĩ mô như chính sách và quy định của nhà nước. Các nghiên cứu trong tương lai nên mở rộng phạm vi khảo sát, xem xét đến các yếu tố vĩ mô và sử dụng các phương pháp nghiên cứu phức tạp hơn để có được những kết quả toàn diện và sâu sắc hơn.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Du Lịch Tâm Linh

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của du lịch tâm linh đến cộng đồng địa phương, nghiên cứu về hành vi tiêu dùng của du khách tâm linh, và phát triển các mô hình quản lý du lịch tâm linh hiệu quả. Cần có sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và doanh nghiệp du lịch để tạo ra những nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Du Lịch Tâm Linh Bền Vững

Phát triển du lịch tâm linh bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống. Cần có sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn văn hóa, đảm bảo rằng du lịch tâm linh không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và cộng đồng địa phương. Du lịch tâm linh bền vững là chìa khóa để phát triển ngành du lịch Việt Nam một cách toàn diện và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Trong Chương này, tác giả tập trung vào giới thiệu tính cấp thiết của nghiên cứu do thiếu vắng các nghiên cứu mô hình hóa các nhân tố ảnh hưởng tới tính hấp dẫn của điểm đến, sự hài lòng và thái độ cam kết quay trở lại của du khách trong bối cảnh của niềm tin tâm linh. Tác giả cũng đưa ra các câu hỏi nghiên cứu, mục đích nghiên cứu và khái quát những đóng góp mới của nghiên cứu về mặt lý luận, khoa học và thực tiễn của luận án. 8 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ TRUNG THÀNH CỦA DU KHÁCH 2. Tổng quan nghiên cứu Du lịch và các hoạt động liên quan đến thu hút du lịch địa phương, quốc gia là một chủ đề nghiên cứu khá phổ biến được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam.

Cùng với sự phát triển đa dạng của các hình thức du lịch khác nhau trong đó có du lịch tâm linh thì các chủ đề nghiên cứu liên quan đến du lịch nói chung và du lịch tâm linh nói riêng cũng ngày càng được mở rộng và có những cách tiếp cận khá khác nhau giữa các nhà nghiên cứu. Trong luận án này, tác giả tóm lược các nghiên cứu theo lịch sử nghiên cứu và các cách tiếp cận phổ biến. Các nghiên cứu về tâm linh Nghiên cứu về du lịch tâm linh mới xuất hiện gần đây nhưng có thể xem nó xuất phát từ những nghiên cứu về tín ngưỡng, tôn giáo đặc biệt liên quan đến các tôn giáo có các nghi lễ hành hương, thực hành các hình thức tu tập, cầu nguyện tại những thánh địa, thánh tích tôn giáo được xem là linh thiêng trong từng tôn giáo. Tiếp theo các nghiên cứu về tôn giáo học các nghiên cứu về du lịch tâm linh gần đây cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau.

Các niềm tin tâm linh, đức tin tôn giáo ra đời, tồn tại và phát triển cùng các tôn giáo khác nhau thông qua hệ thống giáo lý, giáo luật tập trung vào những đức tin siêu nhiên (Thomson, 2005). Đức tin tôn giáo trong các tôn giáo lớn được nghiên cứu như một hệ thống thần học dựa trên kinh sách hay giáo lý khởi thủy từ những vị giáo chủ của từng tôn giáo thông qua các chức sắc tôn giáo như các linh mục (Thiên Chúa giáo), mục sư (Tin Lành), các vị sư, ni (Phật giáo), Iman (Hồi giáo),… Các nhà triết học phương Tây bắt đầu xem xét tín ngưỡng, tôn giáo như đối tượng nghiên cứu của triết học tách khỏi hệ thống thần học giáo lý của các tôn giáo từ khoảng thế kỷ 17, 18. Chẳng hạn, nhà triết học Hà Lan Baruch Spinoza (1632 - 1667) từ thế kỷ 17 đã cho rằng niềm tin tôn giáo được hình thành do các điều kiện sống thực tế, khi con người rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bế tắc, không tìm được những cách giải quyết thì họ đặt niềm tin vào cái gì đó để giúp đỡ họ, cái họ tin là một lực lượng thần thánh đầy bí hiểm rất khó giải thích. Nhà triết học Đức Ludwig Andreas Feuerbach (1804-1872) thì cho rằng các trạng thái tâm lý đã tạo nên niềm tin tôn giáo, khách thể tôn giáo (các lực 9 lượng siêu nhiên) nằm trong con người.

Khách thể này tồn tại bên trong con người và có một ví trí đặc biệt với những người theo tôn giáo. Nhà triết học và tôn giáo học Rudolf Otto (1869 - 1937) cho rằng niềm tin tôn giáo bắt nguồn từ niềm tin về sự tồn tại của Thượng đế, gặp gỡ giữa con người và Thượng đế ở tầng sâu của tâm lý và tạo ra những xúc cảm tôn giáo tương ứng như niềm tin tôn giáo. Nhà tâm lý học người Mỹ Erich Fromm (1900 - 1980) cho rằng niềm tin tôn giáo không chỉ do những xúc cảm sợ hãi mà còn xuất phát từ những xung đột xuất hiện trong quá trình tồn tại của con người. Những người theo chủ nghĩa duy vật như Marx (1818 - 1883), Engel (1820 - 1895) cho rằng tôn giáo là niềm tin hư ảo như những bông hoa rừng tưởng tượng hay niềm tin vào những lực lượng không tồn tại trên trần thế.

Lenin đi xa hơn khi phê phán tôn giáo là niềm tin vào thánh thần, ma quỷ, vào những phép màu của những người bất lực trước cuộc đấu tranh của thiên nhiên. Như vậy, niềm tin tâm linh có nhiều cách giải thích khác nhau về nguồn gốc xuất hiện. Những nhà triết học, tâm lý phương Tây cận đại dưới sự ảnh hưởng của các truyền thống Thiên Chúa giáo thường giải thích niềm tin tôn giáo liên quan đến việc tin tưởng vào Thượng đế hay Đấng sáng tạo (Thiên húa duy nhất) được giải thích trong các Thánh kinh của các tôn giáo độc thần (Do Thái giáo, Thiên Chúa giáo, Hồi giáo). Những nhà duy vật chủ nghĩa phủ nhận và phê phán niềm tin tâm linh, cho rằng niềm tin tâm linh bắt nguồn từ sự sợ hãi, bất lực của con người trước thiên nhiên.

Các nghiên cứu về tâm linh tại Việt Nam bắt đầu tập trung vào khái niệm của tín ngưỡng muộn hơn. Chẳng hạn, Đào Duy Anh (1957) cho rằng tín ngưỡng là “lòng ngưỡng mộ, mê tín với một tôn giáo hoặc một chủ nghĩa; hay “Tín ngưỡng được hiểu là niềm tin của con người vào cái gì đó thiêng liêng, cao cả, siêu nhiên, hay nói gọn lại là niềm tin, ngưỡng vọng vào “cái thiêng”, đối lập với cái “trần tục”, hiện hữu mà ta có thể sờ mó, quan sát được. Có nhiều loại niềm tin, nhưng ở đây là niềm tin của tín ngưỡng là niềm tin vào “cái thiêng”. Do vậy, niềm tin vào cái thiêng thuộc về bản chất của con người, nó là nhân tố cơ bản tạo nên đời sống tâm linh của con người, cũng giống như đời sống vật chất, đời sống xã hội tinh thần, tư tưởng, đời sống tình cảm.

Trần Ngọc Thêm cho rằng, tín ngưỡng được đặt trong văn hóa tổ chức đời sống cá nhân: “Tổ chức đời sống cá nhân là bộ phận thứ hai trong văn hóa tổ chức cộng đồng. Đời sống mỗi cá nhân trong cộng đồng được tổ chức theo những tập tục được lan truyền từ đời này sang đời khác (phong tục). Khi đời sống và trình độ hiểu biết còn thấp, họ tin tưởng và ngưỡng mộ vào những thần thánh do họ tưởng tượng ra (tín ngưỡng). Tín ngưỡng cũng là một hình thức tổ chức đời sống cá nhân rất quan trọng.

Từ tự phát lên tự giác theo con đường quy phạm hóa thành giáo 10 lý, có giáo chủ, thánh đường… tín ngưỡng trở thành tôn giáo. Ở xã hội Việt Nam cổ truyền, các tín ngưỡng dân gian chưa chuyển được thành tôn giáo theo đúng nghĩa của nó - mới có những mầm mống của những tôn giáo như thế - đó là Ông Bà, đạo Mẫu. Phải đợi khi các tôn giáo thế giới như Phật, Đạo, Kitô giáo… đã được du nhập và đến thời điểm giao lưu với phương Tây, các tôn giáo dân tộc như Cao Đài, Hòa Hảo mới xuất hiện” (Trần Ngọc Thêm, 1997). Như vậy, có thể xem niềm tin tâm linh được hình thành do các trạng thái tâm lý của con người tạo nên gắn với niềm tin vào các thế lực siêu nhiên, tôn thờ một Thượng đế (các tôn giáo độc thần) hay nhiều thần linh khác nhau (các tôn giáo đa thần và các hình thức tín ngưỡng bản địa như các hình thức Shaman giáo) hoặc không tồn tại Thượng đế (Phật giáo).

Nhiều truyền thống của các tôn giáo tín ngưỡng thường gắn với các hoạt động động hành hương, thực hiện các nghi lễ cầu nguyện hay các nghi thức tôn giáo tại những địa điểm được cho là có sự hiện diện của thần linh. Hoạt động hành hương là nguồn gốc ban đầu cho các hoạt động du lịch tâm linh, hành hương vừa mang tính học hỏi để hiểu biết về đức tin tôn giáo, vừa là còn đường tầm đạo với đấng siêu nhiên trong các đức tin của tín đồ. Các nghiên cứu về du lịch tâm linh Mặc dù hành hương là nguồn gốc ban đầu cho các hoạt động du lịch tâm linh và tồn tại từ xa xưa trong nhiều truyền thống của các tôn giáo. Chẳng hạn, tín đồ Hồi giáo phải thực hiện nghĩa vụ hành hương về thánh địa Mecca ít nhất một lần trong đời nếu có đủ điều kiện, người Thiên chúa giáo cũng hành hương về vùng Đất thánh tại Jerusalem, hay tín đồ Phật giáo đến các thánh tích Phật giáo ở Ấn Độ… Tuy nhiên, thuật ngữ về du lịch tâm linh mới xuất hiện gần đây.

Chẳng hạn, Mu và cộng sự (2007) trong nghiên cứu về du lịch tâm linh và hành hương văn hóa tại Trung Quốc đã định nghĩa du lịch tâm linh là họat động du lịch văn hóa đặc biệt, được định hướng bởi văn hóa tâm linh với sự hỗ trợ của môi trường sinh thái cụ thể, liên quan đến các hoạt động thờ cúng, nghiên cứu, vãn cảnh được thực hiện bởi các tín đồ tôn giáo và cả những du khách thế tục. Du lịch tâm linh cũng có thể được xem như hoạt động du lịch có sự tham gia của du khách được thúc đẩy một phần bởi những lý do tâm linh (Rinschede, 1992); Du lịch tâm linh thường liên quan đến việc tham quan những địa điểm tâm linh của du khách đi hành hương và du khách thông thường là những người có động cơ một phần hoặc hoàn toàn là tâm linh (Terzidou và cộng sự, 2008). Trong một nghiên cứu hệ thống về du lịch tâm linh, Olsen (2013) cho rằng thuật ngữ tâm linh là một thuật ngữ không rõ ràng, mọi người có thể hiểu, cảm nhận 11 nhưng rất khó định nghĩa.