phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về tổ chức bồi dƣỡng năng lực quản lý cho Hiệu trƣởng các trƣờng tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Thực trạng tổ chức bồi dƣỡng năng lực quản lý cho Hiệu trƣởng các trƣờng tiểu học huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Chƣơng 3: Biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực quản lý cho Hiệu trƣởng các trƣờng tiểu học huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHO HIỆU TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Ở ngoài nước Thế kỷ XXI, “thế kỷ của đỉnh cao trí tuệ” kéo theo sự bùng nổ của tri thức khoa học và công nghệ. Giáo dục đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lƣợc phát triển của mỗi quốc gia.
Việc “học tập suốt đời” (lifelong learning) ở nhiều nƣớc trong khu vực cũng nhƣ trên thế giới không còn tồn tại chỉ nhƣ một khái niệm hay một nguyên tắc đơn thuần trong học tập mà nó đã trở thành một trong những chìa khóa quan trọng nhất để thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Xây dựng mô hình xã hội học tập có nghĩa là xây dựng một nền giáo dục của một xã hội học tập suốt đời, toàn diện và tích hợp, một xã hội mà trong đó tất cả những yêu cầu học hành của mọi ngƣời ở mọi nơi, mọi lúc đều đƣợc đáp ứng. Mô hình xã hội học tập mới ra đời nhƣng đã tỏ ra là một mô hình hữu hiệu đối với tất cả các quốc gia không phân biệt giàu - nghèo, phát triển hay đang phát triển. Xây dựng một xã hội học tập suốt đời dựa trên cơ sở bốn yêu cầu cơ bản hay còn gọi là bốn trụ cột mà trong báo cáo trình UNESCO của Ủy ban quốc tế về giáo dục thế kỷ XXI đề cập đến đó là: Học để biết, học để làm, học để tồn tại, học để cùng chung sống với nhau (Learn to know; Learn to do; Learn to be; Learn to live together).
Một trong những hình thức học tập suốt đời chính là bồi dƣỡng nguồn nhân lực. Trong nền giáo dục mỗi quốc gia, đội ngũ hiệu trƣởng là những nhân vật quan trọng nhất trong nhà trƣờng, phải đƣợc liên tục bồi dƣỡng để đáp ứng đƣợc với yêu cầu n hà trƣờng hiện tại, đồng thời phải có khả năng thích ứng với những đổi mới của hệ thống giáo dục suốt 40 năm công tác của mỗi ngƣời. Đội ngũ hiệu trƣởng chính là lực lƣợng cốt cán biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực, giữ vai trò quyết định chất lƣợng và hiệu quả giáo 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xu thế đổi mới giáo dục để chuẩn bị con ngƣời cho thế kỷ XXI đang đặt ra những yêu cầu mới về phẩm chất, năng lực của đội ngũ hiệu trƣởng.
Chính vì vậy, những mối quan tâm của các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực giáo dục cùng những phƣơng thức tiến hành tổ chức các hoạt động đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ hiệu trƣởng đang trở thành những vấn đề lớn, đƣợc đặc biệt chú trọng trong các hệ thống giáo dục tại các nƣớc trên thế giới. Trên thế giới, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý nói chung và quản lý trong lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo nói riêng. Harold Koontz, CyrilOdonell, Heinz Weihrich với công trình “Những vấn đề cốt yếu của quản lý”[20], đề cập nhiều về yêu cầu chất lƣợng của ngƣời QL. Ở Liên Xô (cũ), các công trình nghiên cứu, xét ở góc độ lý luận giáo dục học, các tác giả đã đề cập tới lực lƣợng giáo dục, trong đó nêu rõ vai trò, vị trí, chức năng của CBQL trƣờng học.
Tiêu biểu là công trình của tác giả T. Ilina với tác phẩm “Giáo dục học”[53]; N. Savin với tác phẩm “Những vấn đề cơ bản của QL nhà trường”[40]; Dakharop với tác phẩm “Tổ chức lao động của hiệu trưởng”[13]. Tác phẩm “Quản trị hiệu quả trường học” của nhóm tác giả: Bertie Everard, Ian Wilson và Geoffrey Morris đƣợc đánh giá là “cẩm nang” của những ngƣời làm công tác quản trị và lãnh đạo nhà trƣờng”[4].
Năm 1991, UNESCO xuất bản cuốn “Quản lý hành chính và sư phạm”[30] của Jean Valérien nhằm giới thiệu các modul về vai trò, chức năng, trách nhiệm, yêu cầu chất lƣợng và nhiệm vụ của ngƣời hiệu trƣởng trƣờng học. Tháng 12 năm 2000, đáp lại đề nghị của Bộ GD&ĐT Việt Nam, UNESCO đã biên soạn và tiến hành dịch ra Tiếng Việt cuốn “Lập kế hoạch giáo dục cho mọi người”[56]. Đây là một công cụ hữu ích giúp các nhà quản lý giáo dục có kiến thức kỹ năng xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá kế hoạch giáo dục một cách khoa học. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy, vấn đề bồi dƣỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho hiệu trƣởng trƣờng học không còn là vấn đề mới.
Song vấn đề tổ chức bồi dƣỡng năng lực quản lý cho Hiệu trƣởng các trƣờng tiểu học nhƣ thế nào thì những công trình trên chƣa chỉ rõ và chƣa đi sâu bồi dƣỡng các kỹ năng cụ thể mà chỉ nêu tầm quan trọng và nội dung bồi dƣỡng chung cho CBQL giáo dục. Ở trong nước Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến giáo dục và bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục: “Đại đa số cán bộ hoặc bận công việc hoặc xa xôi quá, chưa được huấn luyện. Đối với những cán bộ đó, Đảng phải tìm cách huấn luyện họ hoặc mở lớp ở địa phương hoặc gửi sách vở cho họ nghiên cứu. Lời Bác dạy nhƣ kim chỉ nam đối với Ngành Giáo dục suốt những năm qua.
Trong tiến trình đổi mới đất nƣớc, khi xem xét các vấn đề giáo dục, Đảng và Nhà nƣớc đã khẳng định vai trò của đội ngũ CBQLGD trong hệ thống giáo dục đang ngày càng phát triển về mọi mặt. Đảng ta xác định: phải đổi mới công tác đào tạo và bồi dƣỡng đội ngũ CBQLGD, sử dụng đúng năng lực, đãi ngộ đúng công sức và tài năng… Để phát triển GD&ĐT nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, Đảng và Nhà nƣớc đã đề ra chủ trƣơng "chuẩn hóa, hiện đại hóa và xã hội hóa" giáo dục với quan điểm "Giáo dục là quốc sách hàng đầu", “đổi mới căn bản, toàn diện, mạnh mẽ nền giáo dục Việt Nam”. Chủ trƣơng trên đã đƣợc thể chế hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Chính phủ và của Bộ GD&ĐT cũng nhƣ của các Bộ, ngành khác. Nội dung các văn bản này đang đƣợc hiện thực hóa và có tác dụng tích cực làm thay đổi diện mạo nền giáo dục Việt Nam.
Trên cơ sở đánh giá những ƣu, khuyết điểm của đội ngũ CBQLGD, Ban Bí thƣ Trung ƣơng Đảng đã ra Chỉ thị số 40-CT/TW về việc xây dựng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ CBQLGD, nhấn mạnh cần chuẩn hóa trƣờng sở, đào tạo và bồi dƣỡng CBQLGD. Nghị quyết về giáo dục số 37/2004 của Quốc hội 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khóa 11, kỳ họp thứ 6 đã nhấn mạnh vấn đề thứ 4 là tập trung xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD đủ về số lƣợng, đồng bộ về cơ cấu, đạt chuẩn về trình độ đào tạo, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lƣơng tâm, trách nhiệm nghề nghiệp, trình độ, kỹ năng về chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục[51]. Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của nhà giáo theo yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực nghề nghiệp. Khuyến khích đội ngũ nhà giáo và CBQL nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ”.
[16] Với những định hƣớng về GD&ĐT nhƣ trên, rất nhiều các công trình nghiên cứu khoa học đã đề cập đến vấn đề bồi dƣỡng CBQLGD nói chung, Hiệu trƣởng nói riêng. Tác giả Vũ Ngọc Hải viết về “Đào tạo CBQLGD trong phát triển giáo dục Việt Nam hiện đại và hội nhập quốc tế” [24]. Theo tác giả, công tác đào tạo CBQLGD hiện nay phải: Phù hợp với nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa; nhằm phát triển hài hoà giáo dục công lập và ngoài công lập; CBQLGD cần có năng lực thực hiện vai trò giám sát bằng luật pháp; ƣu tiên đào tạo cán bộ quản lý nhà nƣớc về giáo dục; trang bị năng lực độc lập, tính bản lĩnh và trách nhiệm; tăng tính tích cực, chủ động cho cán bộ quản lý để tham gia hội nhập quốc tế sâu rộng. Tác giả Vƣơng Thanh Hƣơng viết về: “Một số xu hướng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo nhà trường trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [29].
Đội ngũ lãnh đạo luôn đóng vai trò quan trọng, mang tính quyết định đối 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với sự thành bại của các tổ chức nói chung và của nhà trƣờng nói riêng. Bài viết đề cập đến một số xu hƣớng đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ lãnh đạo nhà trƣờng trong bối cảnh mới với sự thay đổi nhanh chóng của kinh tế, công nghệ, xã hội và văn hóa. Tác giả Dƣơng Thị Hoàng Yến nghiên cứu những kĩ năng quản lý con ngƣời của CBQLGD cùng mô hình học tập để phát triển hệ thống kĩ năng này. Một CBQLGD giỏi không chỉ biết tổ chức công việc mà còn phải biết tự phát triển chính mình vì sự phát triển của nhà trƣờng đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo của Việt Nam trong giai đoạn tới [58].
Tác giả Trần Minh Hằng đề cập đến vai trò của năng lực tự đánh giá, sự bất cập năng lực tự đánh giá của CBQLGD hiện nay; đề ra các biện pháp nâng cao năng lực tự đánh giá cho CBQLGD.