Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác bồi dưỡng năng lực đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT. Chương 2: Thực trạng đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT và công tác tổ chức bồi dưỡng năng lực đội ngũ cán bộ Phòng GD&ĐT thuộc tỉnh Hòa Bình. Chương 3: Biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực đội ngũ cán bộ Phòng GD&ĐT thuộc tỉnh Hòa Bình trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Từ khi hình thành xã hội loài người thì công việc quản lý luôn được quan tâm và có những tác động to lớn đến sự phát triển của xã hội. Khi nền sản xuất công nghiệp ra đời thì quản lý và nghiên cứu về quản lý đã được đặt vào vị thế đặc biệt quan trọng.
Từ thế kỷ thứ XVI khoa học quản lý đã trở thành một môn khoa học độc lập với đầy đủ các yếu tố của nó. Quản lý giáo dục là một bộ phận trong quản lý với những tính chất đặc thù riêng. Từ cuối thế kỷ XIX đến nay có nhiều các nhà khoa học nói chung và các nhà giáo dục học nói riêng đã có nhiều tác phẩm đề cập đến vấn đề quản lý giáo dục. Một trong các vấn đề quan trọng được các nhà khoa học đề cập đến trong quản lý giáo dục đó là đội ngũ cán bộ quản lý.
Những thành tựu chưa từng có về khoa học quản lý chỉ ra rằng ở đâu có được đội ngũ CBQL năng động, sẵn sang đổi mới và có tầm nhìn hiện đại thì nền giáo dục ở đó luôn luôn phát triển và có chất lượng cao góp phần vào việc phát triển nguồn nhân lực cho xã hội. Như vậy vai trò của đội ngũ CBQL là rất quan trọng, quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục của cả một quốc gia hay mỗi vùng miền, mỗi nhà trường. Vì vậy, ngày nay các quốc gia đều tập trung vào nghiên cứu, bồi dưỡng nâng cao năng lực hoạt động nghề nghiệp cho đội ngũ CBQL giáo dục. Tác giả Leonard Nadle người Mỹ (1980) đã đưa ra sơ đồ quản lý nguồn nhân lực.
Theo quan điểm của ông nguồn nhân lực có 3 thành phần chính: Phát triển nguồn nhân lực (giáo dục, đào tạo, phát triển, nghiên cứu, phục vụ); Sử dụng nguồn nhân lực (tuyển dụng, sàng lọc, bố trí); Mở rộng nguồn nhân lực (mở rộng chủng loại làm việc, mở rộng quy mô làm việc, phát triển tổ chức. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com UNESCO (năm 1991) trong cuốn “Quản lý hành chính trong các nhà trường Trung học cơ sở” đã phân tích các vai trò, chức năng, trách nhiệm và yêu cầu chất lượng đối với người Hiệu trưởng.J đề cập về tiêu chuẩn cần có của nhà quản lý giáo dục trong đó có Hiệu trưởng trong tác phẩm “Giới thiệu những tiêu chuẩn quản lý giáo dục, lý thuyết và thực hành” Tác giả Williamson R(2010) nêu lên vấn đề phát triển cán bộ quản lý nhà trường thế kỷ XXI. Thông qua tác phẩm của mình ông đã chỉ ra mối quan hệ giữa việc nghiên cứu những gì người Hiệu trưởng cần làm đi đôi với việc tổ chức các hoạt động bồi dưỡng chuyên sâu hay phát triển năng lực lãnh đạo của họ. Các tác giả trên thế giới đã đề cập đến tầm quan trọng của đội ngũ CBQL giáo dục đổi với việc nâng cao chất lượng, hiệu quả sự phát triển nguồn nhân lực cho xã hội.
Đồng thời khẳng công tác phát triển năng lực cho đội ngũ CBQL giáo dục là một khâu có tính quyết định. Nghiên cứu ở trong nước Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản quý báu của Đảng Cộng Sản và nhân dân Việt Nam, sinh thời người rất quan tâm đến công tác bồi dưỡng cán bộ. Khi bàn về công tác cán bộ người nói: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Mọi thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong”. Người cho rằng, muốn cách mạng thành công cần phải có đội ngũ cán bộ đảm bảo tốt các yêu cầu chất lượng, đáp ứng được các nhiệm vụ đặt ra, vậy thì công tác phát triển đội ngũ cán bộ phải thực hiện ở bất cứ thời điểm nào.
Vận dụng sáng tạo các thành tựu của khoa học quản lý nói chung và khoa học quản lý giáo dục nói riêng, nhiều nhà khoa học của Việt Nam cũng đã nghiên cứu và phát triển được giá trị phù hợp với tình hình trong nước. Một số tác giả như: Phạm Đức Thành với cuốn sách “Quản trị nguồn nhân 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lực”, Trần Kiểm với cuốn sách Khoa học tổ chức và tổ chức giáo dục, Đỗ Hoàng Toàn với cuốn sách “Lý thuyết quản lý”,… Các chuyên gia tập trung nghiên cứu những về vấn đề phát triển giáo dục, đổi mới nhằm phát triển nguồn nhân lực cho đất nước trong từng giai đoạn, trong đó có những nội dung đề cập đến việc xây dựng, phát triển đội ngũ CBQL giáo dục như: Bùi Minh Hiển với cuốn sách “Quản lý Giáo dục”, Nguyễn Phúc Châu với cuốn sách “Quản Lý nhà trường”, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí với cuốn “Lý luận đại cương về quản lý”. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm và chức năng của quản lý - Khái niệm quản lý Quản lý (tiếng Anh là Management) được hiểu là quá trình chủ thể quản lý điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của một tổ chức (kinh tế, xã hội) thông qua việc thiết lập, thay đổi các điều kiện (nhân lực, tài chính, vật tư, trí thực và giá trị vô hình) nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức.
Theo từ điển ngôn ngữ Hán Việt, “quản lý” là thực hiện hai nhiệm vụ có quan hệ hữu cơ với nhau gồm: “ Quản” đó là sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ thống ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” bao gồm việc sử dụng các quy định, nội quy, quy chế, quyết định nhằm đưa hệ thống vào thế “phát triển”. Có nhiều cách nhìn khác nhau về khái niệm quản lý. Warren Bennis, một chuyên gia nổi tiếng về nghệ thuật lãnh đạo cho rằng: “Quản lý là một cuộc thử nghiệm gắt gao trong cuộc đời mỗi cá nhân, và điều đó sẽ mài giũa họ trở thành các nhà lãnh đạo”. Trong tác phẩm “Khoa học Tổ chức và Quản lý”, tác giả Đặng Quốc Bảo đưa ra quan niệm: “Quản lý là một quá trình lập kế hoạch, tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra những nỗ lực của các thành viên trong một tổ chức và sử dụng các nguồn lực của tổ chức để đạt được những mục tiêu cụ thể”.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Từ nhiều cách tiếp cận khác nhau, chúng ta thấy các tác giả đều thống nhất ở một vấn đề cốt lõi của khái niệm quản lý đó là trả lời câu hỏi: Chủ thể quản lý là ai và quản lý ai? quản lý cái gì? (đối tượng quản lý); Quản lý như thế nào? (Phương pháp quản lý); Quản lý bằng cái gì? (Công cụ quản lý); quản lý để làm gì? (Mục tiêu quản lý). Như vậy có nhiều quan điểm, cách tiếp cận khác nhau về quản lý. Theo tác giả: Quản lý chính là quá trình mà chủ thể quản lý sử dụng công cụ, ý chí của mình tác động vào khách thể quản lý để mọi cá nhân trong tổ chức cùng hướng đến hoàn thành mục tiêu chung. - Chức năng quản lý bao gồm: + Lập kế hoạch: Nhà quản lý cần phải xác định được hình ảnh trong tương lai của tổ chức, từ đó dự kiến được cách huy động, phân bổ các nguồn lực để thực hiện mục tiêu, các bước tiến hành và tiến độ thời gian đảm bảo cho mục tiêu được thực hiện một cách có hiệu quả nhất.
Các kế hoạch xây dựng cần dựa trên sự khảo sát tình hình thực tế của bối cảnh xã hội, nội lực của tổ chức đồng thời phải nhìn thấy sự phát triển trong tương lai. Đặc biệt kế hoạch chiến lược cần có được tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của cả một thời kì. + Tổ chức thực hiện: Chức năng này quy định người quản lý phải biết sử dụng các nguồn lực một cách hợp lý, đúng người, đúng việc, đúng thời điểm. Việc phân công lao động, huy động và bố trí các nguồn lực hợp lý giúp cho việc thực hiện mục tiêu của tổ chức có hiệu quả và chất lượng hơn.
Đặc biệt việc sử dụng nguồn nhân lực là một nghệ thuật của nhà quản lý, tục ngữ Việt Nam có câu “Dụng nhân như dụng mộc” khi con người được đặt đúng vị trí và có cảm hứng làm việc thì năng suất và hiệu quản sẽ đạt được rất cao góp phần thực hiện mục tiêu chung của tổ chức. + Lãnh đạo, điều hành: Người quản lý cần có sự linh hoạt trong việc dưa ra các giải pháp nhằm đôn đốc, thúc đẩy các cá nhân trong cơ quan tổ 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chức của mình thực hiện các nhiệm vụ hướng đến mục tiêu chung. Muốn thống nhất chung được suy nghĩ, hành động của tất cả các cá nhân trong tổ chức thì bản thân người quản lý phải có một nhân cách, tầm nhìn vượt trội, đồng thời phải sử dụng nghệ thuật thu hút, thuyết phục mọi người làm theo. Lãnh đạo vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật mà ở đây người quản lý vận dụng sáng tạo một hệ thống các giải pháp và công cụ như hành chính, kinh tế, giáo dục tâm lý để dẫn dắt hành vi cá nhân, tập thể theo mục tiêu chung.
+ Kiểm tra, giám sát: Xã hội và mỗi cá nhân, tổ chức đều luôn trong tiến trình biến đổi, một kế hoạch đặt ra dù chi tiết đến đâu thì trong quá trình thực hiện vẫn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Chức năng kiểm tra, giám sát giúp nhà quản lý nắm được tiến độ, cách thức thực hiện mục tiêu và trong đó có những trường hợp cần thiết phải đưa ra những quyết định điều chỉnh kịp thời nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong việc thực hiện mục tiêu chung. Quản lý giáo dục Giáo dục là một hoạt động mang bản chất xã hội, thông qua giáo dục tri thức xã hội được truyền từ đời này sang đời khác làm cho xã hội con người ngày càng phát triển. Quản lý giáo dục là một khoa học quản lý chuyên ngành với nhiều cách tiếp cận khác nhau khi giải thích về khái niệm này.