Quản lý Bồi dưỡng HSG THCS Quận Kiến An, Hải Phòng (Luận văn)

Quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi THCS quận Kiến An, Hải Phòng: Giải pháp, kinh nghiệm, nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn. Xem ngay!

• Tác giả: Đỗ Đức Thiện
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Đức Sơn
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Giáo Dục
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
• 3.1. Khách thể nghiên cứu
• 3.2. Đối tƣợng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Phạm vi nghiên cứu
• 6.1. Giới hạn về khách thể khảo sát
• 6.2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu
• 7. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 7.1. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
• 7.2. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
• 7.3. Nhóm phƣơng pháp toán thống kê
• 8. Cấu trúc luận văn
• 1. Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG THCS
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Khái niệm về quản lý
• 1.2.2. Chức năng của quản lý
• 1.2.3. Các nguyên tắc quản lý
• 1.2.4. Quản lý Giáo dục
• 1.2.5. Khái niệm giáo dục
• 1.2.6. Khái niệm về quản lý giáo dục
• 1.2.7. Các nguyên tắc trong quản lý giáo dục
• 1.3. Quản lý hoạt động bồi dƣỡng HS giỏi của Hiệu trƣởng trƣờng THCS
• 1.3.1. Hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi
• 1.3.2. Học sinh giỏi
• 1.3.3. Học sinh giỏi THCS
• 1.3.4. Khái niệm bồi dƣỡng học sinh giỏi
• 1.3.5. Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi
• 1.4. Hiệu trƣởng và quản lý hoạt động bồi dƣỡng HS giỏi của Hiệu trƣởng
• 1.4.1. Vị trí, vai trò, quyền hạn của hiệu trƣởng
• 1.4.2. Quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng
• 1.5. Các yếu tố có tác động đến quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG của Hiệu trƣởng
• 1.6. Tiểu kết chƣơng 1
• 2. Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƢỞNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI CÁC TRƢỜNG THCS QUẬN KIẾN AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về sự nghiệp giáo dục của quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.1.1. Vài nét về kinh tế xã hội của quận Kiến An
• 2.1.2. Khái quát về thực trạng giáo dục quận Kiến An
• 2.1.3. Loại hình trƣờng và quy mô trƣờng lớp các trƣờng THCS
• 2.1.4. Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
• 2.1.5. Kết quả giáo dục quận Kiến An năm học 2012- 2013
• 2.2. Thực trạng hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của các trƣờng THCS quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.3. Thực trạng về quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của Hiệu trƣởng các trƣờng THCS quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.3.1. Phân tích thực trạng từng biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng các trƣờng THCS quận Kiến An, TP. Hải Phòng
• 2.3.1.1. Thực trạng quản lý kế hoạch hoạt động bồi dƣỡng HSG
• 2.3.1.2. Thực trạng quản lý nội dung chƣơng trình bồi dƣỡng HSG
• 2.3.1.3. Thực trạng quản lý hồ sơ, giáo án bồi dƣỡng của GV
• 2.3.1.4. Thực trạng quản lý việc thực hiện kế hoạch bồi dƣỡng HSG
• 2.3.1.5. Thực trạng quản lý việc sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học
• 2.3.1.6. Thực trạng quản lý công tác tự học, tự bồi dƣỡng của giáo viên
• 2.3.1.7. Thực trạng quản lý việc kiểm tra đánh giá HS của hiệu trƣởng
• 2.3.1.8. Thực trạng quản lý bài soạn của giáo viên
• 2.3.2. Đánh giá thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng các trƣờng THCS
• 2.3.3. Nhận thức về các yếu tố ảnh hƣởng đến việc quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của Hiệu trƣởng các trƣờng THCS
• 2.3.3.1. Các yếu tố chủ quan ảnh hƣởng đến việc quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng các trƣờng trung học cơ sở
• 2.3.3.2. Các yếu tố khách quan ảnh hƣởng đến việc quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng các trƣờng trung học cơ sở
• 2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng việc quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của hiệu trƣởng các trƣờng THCS quận Kiến An
• 2.3.4.1. Những thành công, hạn chế trong hoạt động quản lý
• 2.3.4.2. Nguyên nhân thành công, hạn chế hoạt động quản lý
• 2.3.4.2.1. Nguyên nhân thành công
• 2.3.4.2.2. Nguyên nhân hạn chế
• 2.4. Tiểu kết chƣơng 2
• 3. Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI CỦA HIỆU TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG THCS QUẬN KIẾN AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi của Hiệu trƣởng các trƣờng trung học cơ sở quận Kiến An
• 3.2.1. Quản lý kế hoạch bồi dƣỡng học sinh giỏi cụ thể, thiết thực, phù hợp với thực tế nhà trƣờng
• 3.2.1.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.1.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.2.2. Chỉ đạo giáo viên thực hiện đổi mới sáng tạo trong giảng dạy theo chuẩn nghề nghiệp, chuẩn kiến thức kỹ năng
• 3.2.2.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.2.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.2.3. Chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện công tác bồi dƣỡng đội ngũ
• 3.2.3.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.3.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.2.4. Thƣờng xuyên cải tiến nội dung bồi dƣỡng HSG
• 3.2.4.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.4.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.2.5. Đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá học sinh trong quá trình bồi dƣỡng HSG
• 3.2.5.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.5.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.2.6. Đẩy mạnh ứng dụng CNTT, sử dụng triệt để phòng bộ môn, thiết bị dạy học
• 3.2.6.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.6.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.2.7. Tổ chức tốt công tác thi đua khen thƣởng đối với giáo viên, học sinh có thành tích xuất sắc trong công tác HSG
• 3.2.7.1. Nội dung và cách thức thực hiện
• 3.2.7.2. Các điều kiện thực hiện
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đƣợc đề xuất
• 3.3.1. Các bƣớc tiến hành khảo nghiệm
• 3.3.2. Kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Tiểu kết chƣơng 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Đối với Bộ Giáo dục & Đào tạo
• 2. Đối với Sở Giáo dục & Đào tạo
• 3. Đối với Phòng giáo dục và các Nhà trƣờng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Toàn cảnh công tác bồi dưỡng HSG THCS Kiến An Hải Phòng

Công tác bồi dưỡng HSG THCS Kiến An - Hải Phòng là một nhiệm vụ trọng tâm, phản ánh chất lượng giáo dục mũi nhọn của quận. Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội, quận Kiến An xác định giáo dục là nền tảng, ưu tiên đầu tư để trở thành một trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo nghiên cứu của Đỗ Đức Thiện (2013) về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi tại đây, các trường THCS đã đạt được những thành tựu đáng kể. Hệ thống trường lớp được đầu tư, với 7/7 trường THCS đạt chuẩn quốc gia giai đoạn I. Đội ngũ giáo viên 100% đạt chuẩn, trong đó trên 60% đạt trình độ trên chuẩn, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát hiện và đào tạo tài năng. Hoạt động này không chỉ nhằm mục đích đạt thành tích cao trong các kỳ thi, mà còn là nhân tố quan trọng nâng cao kiến thức THCS một cách toàn diện, tạo ra môi trường học tập cạnh tranh, thúc đẩy cả giáo viên và học sinh không ngừng nỗ lực. Việc quản lý hiệu quả hoạt động này, từ khâu lập kế hoạch, lựa chọn giáo viên giỏi tại Hải Phòng, đến xây dựng chương trình và đánh giá, là yếu tố then chốt quyết định thành công. Chất lượng đầu ra của các đội tuyển học sinh giỏi là minh chứng rõ nét cho vị thế và uy tín của các trung tâm giáo dục tại Kiến An.

1.1. Khái quát về hệ thống giáo dục các trường THCS tại Kiến An

Hệ thống giáo dục tại quận Kiến An bao gồm 7 trường THCS công lập, bao gồm các trường tiêu biểu như THCS Lương Khánh Thiện, Trần Phú, Bắc Sơn. Một điểm sáng là tất cả các trường này đều đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia, cho thấy sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và chất lượng đội ngũ. Theo thống kê, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, với 100% giáo viên đạt chuẩn đào tạo. Đặc biệt, tỷ lệ giáo viên có trình độ trên chuẩn chiếm hơn 60%, đây là nguồn lực cốt lõi cho công tác luyện thi học sinh giỏi Kiến An. Các trường đều có quy mô ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và tổ chức các lớp chuyên sâu. Môi trường giáo dục được chú trọng, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện, không chỉ tập trung vào kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng và phẩm chất cho học sinh.

1.2. Vai trò của đội tuyển học sinh giỏi trong thành tích chung

Đội tuyển học sinh giỏi đóng vai trò là mũi nhọn, là đầu tàu trong phong trào học tập của mỗi nhà trường. Thành tích của đội tuyển không chỉ mang lại vinh dự cho cá nhân học sinh, gia đình và nhà trường mà còn có tác động lan tỏa, thúc đẩy tinh thần học tập chung. Đây là thước đo quan trọng để đánh giá chất lượng dạy và học, đặc biệt là công tác phát hiện và bồi dưỡng nhân tài. Một đội tuyển học sinh giỏi mạnh sẽ tạo ra động lực để các học sinh khác noi theo, đồng thời khẳng định năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên. Theo nghiên cứu, các nhà quản lý tại Kiến An đều xác định việc xây dựng và phát triển đội tuyển là nhiệm vụ trọng tâm, ảnh hưởng trực tiếp đến vị thế và uy tín của nhà trường trong hệ thống giáo dục của thành phố Hải Phòng.

II. Thách thức trong việc luyện thi học sinh giỏi Kiến An là gì

Mặc dù đạt được nhiều thành công, công tác bồi dưỡng HSG THCS Kiến An - Hải Phòng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Luận văn của Đỗ Đức Thiện (2013) đã chỉ ra những hạn chế cần được khắc phục. Một trong những vấn đề nổi cộm là phương pháp giảng dạy. Một bộ phận giáo viên, đặc biệt là những người lớn tuổi, còn ngại đổi mới, chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống, chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy còn hạn chế. Bên cạnh đó, công tác quản lý chuyên môn ở một số trường vẫn mang nặng tính kinh nghiệm, thiếu các giải pháp đột phá và khoa học. Chương trình bồi dưỡng chưa có sự hướng dẫn cụ thể, thống nhất. Công tác kiểm tra, đánh giá đôi khi còn hình thức, chưa phản ánh đúng thực chất năng lực của học sinh. Việc tìm kiếm một gia sư chuyên luyện thi HSG hay một trung tâm dạy thêm uy tín Hải Phòng có phương pháp hiện đại cũng là một bài toán đối với nhiều phụ huynh. Những khó khăn này đòi hỏi một chiến lược cải tiến đồng bộ từ cấp quản lý đến từng giáo viên để nâng cao hiệu quả ôn thi HSG cấp quận Kiến An.

2.1. Hạn chế trong phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá

Nghiên cứu thực trạng cho thấy, một số giáo viên vẫn còn phụ thuộc vào phương pháp thuyết trình, truyền thụ một chiều. Điều này làm giảm khả năng tư duy độc lập và sáng tạo của học sinh giỏi. Việc đổi mới phương pháp, áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực chưa được triển khai đồng bộ. Ngoài ra, hệ thống kiểm tra đánh giá còn bất cập. Các bài kiểm tra chủ yếu tập trung vào việc tái hiện kiến thức, chưa có nhiều dạng bài tập đòi hỏi tư duy phân tích, tổng hợp và giải quyết vấn đề. Hình thức đánh giá chưa đa dạng, thiếu sự theo dõi và phản hồi liên tục trong suốt lộ trình ôn thi HSG cấp 2, khiến việc điều chỉnh phương pháp dạy và học chưa kịp thời. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chuẩn bị cho các kỳ thi quan trọng.

2.2. Vấn đề về cơ sở vật chất và công tác quản lý chuyên môn

Dù đã đạt chuẩn quốc gia, việc khai thác và sử dụng cơ sở vật chất, đặc biệt là các phòng bộ môn và thiết bị dạy học hiện đại, vẫn chưa triệt để. Kỹ năng sử dụng thiết bị của một bộ phận giáo viên còn hạn chế, dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư. Về công tác quản lý, các biện pháp chỉ đạo chuyên môn đôi khi còn chung chung, thiếu tính đột phá. Báo cáo của Đỗ Đức Thiện chỉ ra rằng: “Công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên THCS chưa được các trường quan tâm đúng mức, thiếu những biện pháp thiết thực, khả thi”. Sự phối hợp giữa các tổ chuyên môn chưa thực sự chặt chẽ, việc chia sẻ kinh nghiệm thi học sinh giỏi và phương pháp hay còn mang tính tự phát. Điều này tạo ra rào cản trong việc xây dựng một chiến lược bồi dưỡng nhân tài thống nhất và bền vững trên toàn quận.

III. Bí quyết bồi dưỡng HSG Nâng cao năng lực giáo viên giỏi

Chất lượng công tác bồi dưỡng HSG THCS Kiến An - Hải Phòng phụ thuộc trực tiếp vào năng lực của đội ngũ nhà giáo. Đây là khâu then chốt, quyết định sự thành bại. Để tạo ra đột phá, việc đầu tư vào con người phải được đặt lên hàng đầu. Các nhà trường cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên cho giáo viên. Cần tổ chức các chuyên đề, hội thảo để các giáo viên giỏi tại Hải Phòng có cơ hội trao đổi, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Đặc biệt, cần khuyến khích giáo viên tự học, tự nghiên cứu, cập nhật các phương pháp giảng dạy tiên tiến trên thế giới. Bên cạnh đó, vai trò của các chuyên gia bên ngoài như gia sư chuyên luyện thi HSG cũng cần được xem xét. Việc mời các chuyên gia về giảng dạy hoặc tư vấn giúp mang lại luồng gió mới, cập nhật những dạng bài khó và tư duy giải quyết vấn đề hiện đại. Chính sách khen thưởng, động viên kịp thời những giáo viên có thành tích xuất sắc trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi cũng là một biện pháp quản lý hiệu quả, tạo động lực để họ cống hiến và sáng tạo không ngừng.

3.1. Chỉ đạo đổi mới sáng tạo trong phương pháp giảng dạy

Hiệu trưởng các trường cần chỉ đạo quyết liệt việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, giáo viên cần đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, khám phá tri thức. Cần tăng cường các hoạt động học tập trải nghiệm, làm việc nhóm, tranh biện để rèn luyện tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc nâng cao kiến thức THCS không chỉ dừng lại ở sách giáo khoa mà cần mở rộng ra các tài liệu tham khảo, các vấn đề thực tiễn. Giáo viên phải là người truyền cảm hứng, khơi dậy niềm đam mê học tập và nghiên cứu khoa học trong mỗi học sinh. Việc này đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc vào việc soạn giáo án và chuẩn bị bài giảng.

3.2. Vai trò của gia sư và các trung tâm dạy thêm uy tín

Bên cạnh chương trình chính khóa, việc học tập thêm với gia sư chuyên luyện thi HSG hoặc tại các trung tâm dạy thêm uy tín Hải Phòng là một lựa chọn phổ biến. Các trung tâm này thường có chương trình được thiết kế chuyên biệt, cập nhật liên tục các dạng đề thi mới. Đội ngũ giáo viên tại đây thường là những người có nhiều kinh nghiệm luyện thi, nắm vững các kỹ thuật làm bài hiệu quả. Đặc biệt, việc dạy kèm môn tiếng Anh HSG hay bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán đòi hỏi phương pháp tiếp cận riêng. Sự kết hợp hài hòa giữa việc học ở trường và học thêm một cách có chọn lọc sẽ giúp học sinh củng cố kiến thức nền tảng và phát triển tư duy ởระดับ cao, sẵn sàng chinh phục các kỳ thi lớn.

IV. Cách xây dựng lộ trình ôn thi HSG cấp 2 tại Kiến An tối ưu

Để công tác bồi dưỡng HSG THCS Kiến An - Hải Phòng đạt hiệu quả cao nhất, cần xây dựng một lộ trình ôn thi HSG cấp 2 khoa học và bài bản. Lộ trình này phải bắt đầu từ sớm, ngay từ khi phát hiện những học sinh có tố chất ở các lớp dưới. Giai đoạn đầu tập trung vào việc củng cố kiến thức nền tảng một cách vững chắc, đảm bảo học sinh nắm sâu, hiểu rộng. Giai đoạn tiếp theo là mở rộng và nâng cao, giới thiệu các chuyên đề khó, các dạng bài tập mới lạ. Cuối cùng là giai đoạn luyện đề và tổng ôn, giúp học sinh làm quen với áp lực phòng thi và hoàn thiện kỹ năng làm bài. Trong suốt lộ trình, việc ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới cách thức kiểm tra là rất quan trọng. Thay vì các bài kiểm tra truyền thống, có thể tổ chức các kỳ thi thử trực tuyến, sử dụng phần mềm để phân tích điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh. Việc tìm đến các lớp học thêm lớp 9 Kiến An hay các lớp chuyên Lý Hóa THCS có lộ trình rõ ràng cũng là một giải pháp hỗ trợ đắc lực cho học sinh và phụ huynh.

4.1. Cải tiến nội dung chương trình bồi dưỡng chuyên sâu

Nội dung chương trình là xương sống của quá trình bồi dưỡng. Chương trình cần được xây dựng một cách hệ thống, phù hợp với năng lực học sinh và bám sát cấu trúc đề thi các cấp. Đối với các môn như Toán, Lý, Hóa, cần có các chuyên đề riêng biệt, đi sâu vào từng mảng kiến thức khó. Ví dụ, chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán cần bao gồm các chuyên đề về bất đẳng thức, hình học tổ hợp, lý thuyết số. Các lớp chuyên Lý Hóa THCS cần tăng cường thời lượng thực hành, thí nghiệm để học sinh hiểu rõ bản chất vấn đề. Nội dung chương trình phải được thường xuyên cập nhật, cải tiến để không bị lạc hậu so với xu hướng ra đề thi chung.

4.2. Ứng dụng công nghệ và đổi mới hình thức kiểm tra

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những giải pháp đột phá. Giáo viên có thể sử dụng các phần mềm dạy học tương tác, các nguồn tài liệu trực tuyến phong phú để bài giảng thêm sinh động. Việc sử dụng triệt để các phòng bộ môn, thiết bị dạy học hiện đại giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan. Song song đó, cần đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá. Thay vì chỉ kiểm tra cuối kỳ, cần có các bài kiểm tra nhỏ, đánh giá thường xuyên để theo dõi tiến độ. Việc này giúp giáo viên và học sinh kịp thời phát hiện lỗ hổng kiến thức để khắc phục. Tổ chức thi thử định kỳ theo format của kỳ ôn thi HSG cấp quận Kiến An và cấp thành phố là cách tốt nhất để rèn luyện tâm lý và chiến thuật làm bài cho học sinh.

V. Phân tích kết quả thực tiễn bồi dưỡng HSG tại Kiến An

Kết quả thực tiễn là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của công tác bồi dưỡng HSG THCS Kiến An - Hải Phòng. Dữ liệu từ luận văn của Đỗ Đức Thiện (2013) cho thấy sự tiến bộ vượt bậc qua các năm. Tỷ lệ học sinh lớp 9 đạt giải trong kỳ thi HSG cấp quận đã tăng đều, từ 40,6% năm học 2009-2010 lên 53% năm học 2012-2013. Đáng chú ý hơn, ở cấp thành phố, tỷ lệ này đã có bước nhảy vọt ấn tượng, từ 31,6% lên 52,8% trong cùng giai đoạn. Những con số này không chỉ phản ánh nỗ lực của cá nhân học sinh mà còn là thành quả của cả một quá trình quản lý, chỉ đạo và giảng dạy khoa học. Các trường THCS trên địa bàn quận như THCS Lương Khánh Thiện, Trần Phú đã dần khẳng định vị thế của mình trên bản đồ giáo dục thành phố. Những kinh nghiệm thi học sinh giỏi được đúc kết từ thực tiễn thành công này là bài học quý báu để các thế hệ sau tiếp nối và phát huy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn của quận Kiến An.

5.1. Thống kê tỷ lệ đạt giải qua các kỳ thi HSG cấp quận và thành phố

Số liệu thống kê là thước đo khách quan nhất. Theo báo cáo của Phòng GD&ĐT quận Kiến An được trích dẫn trong nghiên cứu, số lượng và chất lượng giải thưởng tăng trưởng ổn định. Cụ thể, tại kỳ ôn thi HSG cấp quận Kiến An, năm học 2011-2012 có 108/205 học sinh dự thi đạt giải (tỷ lệ 52,7%). Đến năm học 2012-2013, tỷ lệ này tiếp tục tăng lên 53% (105/198 học sinh). Tại đấu trường cấp thành phố, thành tích còn ấn tượng hơn khi tỷ lệ đạt giải tăng từ 40,3% (năm 2010-2011) lên 52,8% (năm 2012-2013). Sự tăng trưởng bền vững này cho thấy các biện pháp quản lý và bồi dưỡng đang đi đúng hướng, mang lại hiệu quả thực chất.

5.2. Kinh nghiệm thi học sinh giỏi từ thực tiễn thành công

Từ những thành công thực tiễn, có thể đúc kết nhiều kinh nghiệm thi học sinh giỏi quý báu. Thứ nhất, cần có sự chuẩn bị dài hạn và một lộ trình ôn thi HSG cấp 2 rõ ràng. Thứ hai, vai trò của người thầy truyền cảm hứng và có chuyên môn sâu là không thể thay thế. Thứ ba, học sinh cần được rèn luyện không chỉ kiến thức mà còn cả tâm lý thi đấu và kỹ năng quản lý thời gian. Thứ tư, sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các trung tâm giáo dục tại Kiến An tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Cuối cùng, việc thường xuyên tham gia các kỳ thi thử giúp học sinh cọ xát, tự đánh giá năng lực và rút kinh nghiệm cho bản thân trước khi bước vào kỳ thi chính thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS. Chương 2: Thực trạng quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi các trường THCS quận Kiến An, thành phố Hải Phòng. Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi của Hiệu trưởng các trường THCS quận Kiến An, thành phố Hải Phòng. Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu 4 http://lrc.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG THCS 1.

Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Giáo dục là chìa khoá tiến tới một xã hội tốt hơn, vai trò của giáo dục là phát triển tiềm năng của con ngƣời, giáo dục là đòn bẩy mạnh mẽ nhất để tiến vào tƣơng lai, giáo dục là quyền cơ bản nhất của con ngƣời, giáo dục là điều kiện tiên quyết để thực hiện nhân quyền, dân chủ, hợp tác trí tuệ, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. Nhƣ vậy, giáo dục là phƣơng tiện mà xã hội dùng để đổi mới và phát triển điều kiện sinh tồn của chính bản thân xã hội. Giáo dục có vai trò to lớn trong việc tái sản xuất sức lao động và thức tỉnh tiềm năng sáng tạo trong mỗi con ngƣời, tạo môi trƣờng cho sự phát triển kinh tế xã hội. Đến lƣợt mình, sự phát triển kinh tế xã hội lại tác động trở lại tạo điều kiện cho giáo dục phát triển.

Chúng ta đã bƣớc vào thế kỷ thứ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri thức, sự phát triển của xã hội phụ thuộc vào “Tư duy sáng tạo và tài năng sáng chế của con người”. Sự thịnh vƣợng về kinh tế, chính trị của mỗi quốc gia ở thế kỷ này phải dựa trên sức mạnh về chất xám, đội ngũ những ngƣời nghiên cứu khoa học kỹ thuật, những ngƣời lao động lành nghề, sáng tạo và tự chủ trong công việc. Do đó giáo dục có vị trí đặc biệt quan trọng đối với mỗi quốc gia và trở thành một trong những vấn đề quốc sách hàng đầu trong chiến lƣợc phát triển đất nƣớc của tất cả các quốc gia trên thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng. Sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã rất quan tâm đến giáo dục, ngƣời đã khẳng định “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” và “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước hết cần có con người xã hội chủ nghĩa”.

Con ngƣời mà Bác Hồ mong muốn đào tạo ra là ngƣời không chỉ có lòng yêu nƣớc, tinh thần đấu tranh anh dũng, có lý tƣởng cách mạng, phẩm chất đạo đức cách mạng mà còn phải có tri thức khoa học, kỹ năng lao động sản xuất. Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu 5 http://lrc.vn/ Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của giáo dục trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá và phát triển đất nƣớc. Hội nghị lần thứ 2, Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khoá VIII đã nêu rõ: “Cần phải khai thác và sử dụng nhiều nguồn nhân lực khác nhau, trong đó nguồn lực con người là quí báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt là đối với nước ta khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp. Nguồn lực đó là người lao động có trí tuệ cao, có tay nghề thành thạo, có phảm chất tốt đẹp, được đào tạo, bồi dưỡng và phát huy bởi một nền giáo dục tiên tiến gắn liền với nền khoa học, công nghệ hiện đại.

Giáo dục phải làm tốt nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước, đội ngũ lao động cho khoa học và công nghệ” 7. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã xác định nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo là: Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới cơ cấu tổ chức, nội dung, phương pháp dạy và học, thực hiện “Chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam” 8. Nhƣ vậy mục đích của dạy học ngày nay không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ cho học sinh những kỹ năng, kiến thức, những kinh nghiệm mà loài ngƣời đã tích luỹ đƣợc, mà còn phải bồi dƣỡng cho họ năng lực sáng tạo ra những kiến thức mới, phƣơng tiện mới, cách giải quyết mới chƣa từng có nhƣ: Năng lực giao tiếp, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực tự học, năng lực tự cập nhật kiến thức, khả năng thích ứng … Trang bị cho con ngƣời những năng lực nói trên là nhiệm vụ trọng tâm của tất cả các nhà trƣờng nói chung, nhà trƣờng THCS nói riêng. Làm thế nào để nhà trƣờng có thể cung cấp cho xã hội những sản phẩm tốt của giáo dục đáp ứng yêu cầu trên? Để làm đƣợc nhiệm vụ đó đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục phải đầu tƣ nghiên cứu để tìm ra những giải pháp nâng cao chất lƣợng dạy và học trong các nhà trƣờng.

Vì vấn đề chất lƣợng giáo dục đã trở thành vấn đề của thời đại, vấn đề sống còn của tất cả các nhà trƣờng trong thời đại ngày nay. Một trong những giải pháp đó là đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý giáo dục trong các nhà trƣờng. Vấn đề Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu 6 http://lrc.vn/ quản lý giáo dục, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là vấn đề có ý nghĩa trong việc "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài", đặc biệt có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục - đào tạo của mỗi nhà trƣờng. Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Trƣờng Đại học Sƣ phạm Thái nguyên, tác giả thấy từ năm 2000 đến nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu về nâng cao chất lƣợng đội ngũ, nâng cao năng lực quản lý hoạt động chuyên môn, quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG, hoạt động dạy và học để nâng cao chất lƣợng dạy học trong các nhà trƣờng, nhƣ là: Viên Thị Dung: Biện pháp quản lí hoạt động dạy học của hiệu trƣởng trƣờng Tiểu học Thành phố Thanh Hoá, luận văn thạc sĩ QLGD - 2003; Phạm Thị Thắng: Quản lý và tổ chức hoạt động giảng dạy của hiệu trƣởng Tiểu học, luận văn thạc sĩ QLGD 2003; Bùi Thị Minh Hải: Các biện pháp tăng cƣờng quản lý nâng cao chất lƣợng dạy học của hiệu trƣởng các trƣờng Tiểu học quận Thanh Xuân - Hà Nội, luận văn thạc sĩ QLGD - 2007; Trần Thị Vương: Một số biện pháp nâng cao năng lực quản lí chuyên môn của hiệu trƣởng trƣờng THCS Thanh Trì - Hà Nội, luận văn thạc sĩ QLGD- 2003; Trần Thị Minh Nguyệt: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trƣởng Trƣờng THPT Thành phố Thái Nguyên, luận văn thạc sĩ QLGD- 2002; Doãn Văn Quân: Các biện pháp tăng cƣờng quản lí hoạt động dạy học của hiệu trƣởng Trƣờng THPT Thành phố Hải Phòng, luận văn thạc sĩ QLGD-2003; Phạm Văn Kính: Một số biện pháp quản lí chuyên môn của hiệu trƣởng nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở Trƣờng THPT Chuyên Hạ long, luận văn thạc sĩ QLGD -2004; Riêng đối với cấp THCS, đã có có một số đề tài đã đƣợc nghiên cứu, đó là: Nguyễn Mạnh Cường: Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lí của hiệu trƣởng trƣờng trung học tỉnh Lạng Sơn nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục, luận văn thạc sĩ QLGD-2003; Hà Văn Cung: Một số biện pháp bồi dƣỡng năng lực quản lý quá trình dạy học của các trƣờng THCS tỉnh Quảng Ninh, Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu 7 http://lrc.vn/ luận văn thạc sĩ QLGD - 2000; Nguyễn Văn Tiến: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn của hiệu trƣởng trƣờng THCS ngoại thành Hải Phòng, luận văn thạc sĩ QLGD - 2000; Đỗ Việt Tiến: Một số biện pháp quản lí hoạt động giảng dạy của hiệu trƣởng trƣờng THCS vùng ven đô quận Hồng Bàng - Hải Phòng, luận văn thạc sĩ QLGD- 2003; Nguyễn Thị Hải: Một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học của hiệu trƣởng nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục ở trƣờng THCS Đông Sơn- Thanh Hoá, luận văn thạc sĩ QLGD- 2003; Trần Thị Vương: Một số biện pháp nâng cao năng lực quản lí chuyên môn của hiệu trƣởng trƣờng THCS Thanh Trì - Hà Nội, luận văn thạc sĩ QLGD- 2003.

Đề tài nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG nhƣ: Nguyễn Thị Thanh Nam: Quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG tại trƣờng THCS Lê Hữu Trác, tỉnh Hƣng Yên, luận văn thạc sĩ QLGD- 2012; Hoàng Khắc Tiệp: Quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG ở trƣờng THCS Lê Qúy Đôn, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay, luận văn thạc sĩ QLGD- 2012; Là ngƣời trực tiếp bồi dƣỡng HSG và quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG ở trƣờng THCS nhiều năm, tác giả thấy rõ vị trí, vai trò của hoạt động bồi dƣỡng HSG trong nhà trƣờng. Qua nghiên cứu các giáo trình về quản lý, các đề tài về quản lý các hoạt động dạy học, quản lý bồi dƣỡng HSG., tác giả nhận thấy để nâng cao chất lƣợng dạy và học, làm tốt công tác bồi dƣỡng HSG trong nhà trƣờng THCS thì ngƣời Hiệu trƣởng nhà trƣờng cần phải có những biện pháp quản lý hoạt động một cách sát thực và phù hợp với đơn vị của mình. Trong xu thế phát triển giáo dục hiện nay, hiệu trƣởng nhà trƣờng THCS nói riêng, các nhà quản lý giáo dục nói chung đều có xu hƣớng không ngừng cải tiến và quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG của mình, qua đó tác động đến các khâu, các bộ phận khác của hệ thống giáo dục. Vì vậy, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng”.

Quản lý hoạt động chuyên môn, hoạt động bồi dƣỡng HSG để nâng cao chất lƣợng dạy học trong các nhà trƣờng là một vấn đề rất cần thiết và đƣợc Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu 8 http://lrc.vn/ nhiều ngƣời quan tâm đến. Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đứng trên các góc độ khác nhau, bình diện khác nhau để tìm ra các biện pháp quản lý, nhƣng đều tập trung đến mục đích chung là nâng cao chất lƣợng dạy học trong các nhà trƣờng. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm về quản lý Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài ngƣời.

Nó là một phạm trù tồn tại khách quan, đƣợc ra đời một cách tất yếu do nhu cầu của chế độ xã hội, mọi tổ chức, mọi quốc gia, mọi thời đại.