MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài luận văn Nguồn nhân lực luôn giữ vai trò quan trọng, quyết định tới hiệu lực, hiệu quả hoạt động của nền hành chính mỗi quốc gia. Đào tạo, bồi dƣỡng nâng cao chất lƣợng công chức là một nhiệm vụ không thể thiếu đối với mỗi nền công vụ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: “cán bộ là cái gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [32, tr 269 ].
Cán bộ là cầu nối giữa đảng, chính phủ với nhân dân. Ngƣời cán bộ cách mạng phải hội đủ. Vì vậy, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng. Trong quá trình xây dựng nền công vụ của Việt Nam, Đảng, nhà nƣớc ta đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dƣỡng nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức.
Đây là một khâu trong quy trình quản lý, sử dụng cán bộ, công chức, một công việc có phạm vi khá rộng. Tuy nhiên trong khuôn khổ luận văn này chỉ tập trung nghiên cứu về “ Bồi dƣỡng công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai” với các lý do nhƣ sau: Thứ nhất, xuất phát từ yêu cầu cải cách hành chính, nâng cao chất lƣợng hoạt động của chính quyền cấp xã để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Lào Cai. Đối với tỉnh Lào Cai, là tỉnh miền núi biên giới thuộc khu vực Tây bắc, mới đƣợc tái lập từ năm 1991, trong đà phát triển chung của cả nƣớc, với tiềm năng, lợi thế về tài nguyên, thiên nhiên và vị trí cửa ngõ, có cửa khẩu quốc tế nối hành lang kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Côn Minh (Trung Quốc), trong thời gian vừa qua, tỉnh đã có những cơ chế chính sách tạo môi trƣờng phát triển kinh tế xã hội, giữ vững quốc phòng – anh ninh, mức tăng trƣởng hàng năm duy trì từ 8-10%. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI luôn ở tốp đầu trong cả nƣớc.
Song tốc độ và chất lƣợng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh chƣa tƣơng xứng với tiềm năng, lợi thế. Một trong những điểm nghẽn kìm hãm sự phát triển của tỉnh là hoạt động của các cấp chính quyền chƣa thực sự hiệu quả, đặc biệt là chính quyền cấp 1 Luan van xã. Trong đó vai trò quyết định là đội ngũ cán bộ, công chức. Điều này thể hiện rất rõ qua chỉ số đo lƣờng hiệu quả quản trị hành chính công (PAPI) của Lào Cai trong vài năm qua chỉ đạt mức trung bình.
Kết quả khảo sát của cơ quan đánh giá cho thấy ngƣời dân chƣa hài lòng với chính quyền cơ sở, chƣa hài lòng với kết quả giải quyết công việc của công chức cấp xã đang đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực cho đội ngũ này. Thứ hai, xuất phát từ tổng kết đánh giá kết quả đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong thời gian qua. Do mặt bằng, xuất phát điểm của đội ngũ cán bộ, công chức tỉnh Lào Cai rất thấp. Thời điểm năm 2005, đội ngũ công chức cấp xã của tỉnh vừa thiếu, vừa yếu.
Trình độ văn hóa từ THCS trở lên chỉ chiếm 62%. Số công chức đạt chuẩn về trình độ chuyên môn (trung cấp) chỉ đạt 40%. Do vậy trong 2 nhiệm kỳ liên tiếp, 2005 – 2010, 2011 -2015, Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm đến đào tạo CBCC bằng việc ban hành các đề án về đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở. Trong đó tập trung đào tạo lại cán bộ, công chức cấp xã đạt chuẩn trình độ văn hóa, chuyên môn, lý luận chính trị, quản lý nhà nƣớc.
Nhiều cán bộ, công chức phải đi đào tạo cả 4 nội dung này. Các lớp đào tạo cán bộ, công chức cấp xã đƣợc tổ chức tại các huyện để thuận lợi cho cán bộ, công chức đi học, một số công chức đƣợc cử đi đào tạo trình độ đại học. Kết quả thực hiện các đề án này, đến nay có 98% công chức có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên. Trình độ của công chức đã đƣợc nâng lên một bƣớc, đáp ứng phần nào yêu cầu hoạt động của chính quyền cơ sở.
Tuy vậy, kết quả đào tạo, bồi dƣỡng cũng bộc lộ những hạn chế. Phƣơng thức đào tạo, bồi dƣỡng nặng về bằng cấp để đáp ứng tiêu chuẩn chức danh; nội dung chƣơng trình, tài liệu thiên về lý thuyết; thiếu các kỹ năng, nghiệp vụ cần thiết để thực thi công vụ. Đội ngũ công chức mặc dù có trình độ đạt chuẩn nhƣng năng lực thực thi công vụ không đƣợc nâng lên tƣơng xứng, không đáp ứng yêu cầu của ngƣời dân. Thứ ba, xuất phát từ yêu cầu tiêu chuẩn của công chức cấp xã theo quy định của Chính phủ và của UBND tỉnh.
Công chức cấp xã phải có trình độ hiểu 2 Luan van biết về lý luận chính trị, nắm vững chủ trƣơng đƣờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nƣớc; có năng lực tổ chức, vận động nhân dân, có trình độ văn hóa và trình độ chuyên môn nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; có đủ năng lực, sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao; am hiểu và tôn trọng phong tục, tập quán của của cộng đồng dân cƣ trên địa bàn công tác. Vì vậy, công chức cấp xã cần phải đƣợc đào tạo, bồi dƣỡng để có đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ, công vụ đƣợc giao. Với các lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “ Bồi dƣỡng công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai” để nghiên cứu luận văn cao học của mình với mong muốn giải quyết các vấn đề đã nêu. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn Đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực quản lý công là một trong những nội dung quan trọng của quản lý nguồn nhân lực.
Trong những năm qua, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu, phân tích, đánh giá chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức ở nhiều lĩnh vực, trong đó có cán bộ, công chức cấp xã để xác định chƣơng trình, nội dung và phƣơng pháp đào tạo, bồi dƣỡng phù hợp, hiệu quả. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu nhƣ: Luận văn thạc sỹ quản lý công với đề tài “ Đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã tại tỉnh Bình Định – Thực trạng và giải pháp” (Nguyễn Văn Khá, 2010), tác giả Nguyễn Văn Khá đã hệ thống hóa cơ sở khoa học về đào tạo, bồi dƣỡng công chức nói chung và đào tạo, bồi dƣỡng công chức cấp xã nói riêng, đánh giá thực trạng công tác đào tạo, bồi dƣỡng công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Bình Định trong giai đoạn 2007-2010, qua đó tác giả đề xuất các nhóm giải pháp thực hiện đào tạo, bồi dƣỡng công chức cấp xã ở tỉnh Bình Định nhƣ: Nhóm giải pháp về quản lý chỉ đạo; nhóm giải pháp về cơ sở đào tạo; nhóm giải pháp về công chức cấp xã. Tại bài viết "Tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tình hình mới" (2011), tác giả Nguyễn Đức Quyền, đã phân tích thực trạng chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức cấp xã từ 3 Luan van cái nhìn tổng quan, qua đó chỉ ra những hạn chế yếu kém của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã xuất phát từ nguyên nhân một số cấp ủy và ngƣời đứng đầu chƣa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác cán bộ, chƣa thực sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ các khâu trong công tác cán bộ. Việc đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức theo chức vụ, chức danh chƣa đƣợc chú trọng đúng mức.
Chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cơ sở có điểm còn bất cập. Các giải pháp do tác giả đề xuất nhằm nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở, đáp ứng tình hình, nhiệm vụ trong giai đoạn mới [35]. Đề tài “Đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã của huyện Chƣơng Mỹ - TP Hà Nội (Hà Thị Nhung, 2012). Đề tài này đã tập trung hệ thống hóa các cơ sở khoa học về Đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã nhƣ các khái niệm liên quan; các nội dung đào tạo, bồi dƣỡng; các nhân tố ảnh hƣởng đến đào tạo cán bộ, công chức cấp xã; phân tích thực trạng công tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã ở huyện Chƣơng Mỹ - Hà Nội từ năm 2010 đến năm 2012.
Qua đó tác giả đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lƣợng đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã trên địa bàn huyện Chƣơng Mỹ đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2020. Tuy nhiên, đề tài này vẫn nghiên cứu chung về cả đào tạo và bồi dƣỡng với cả 2 nhóm đối tƣợng khác nhau đó là cán bộ và công chức cấp xã. Tác giả chƣa đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc về đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã trên địa bàn; hệ thống giải pháp tác giả đề xuất thiên về chủ thể thực hiện là cơ sở đào tạo [33]. Luận văn thạc sĩ quản lý công với đề tài " Chất lượng công chức cấp xã tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay " tác giả Hoàng Thị Thu Hà đã trình bày khá đầy đủ những kiến thức lý luận làm nền tảng để tiếp cận thực tiễn cho phù hợp với nội dung đề tài.
Tác giả cũng đã luận giải và đề xuất đƣợc một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đội ngũ công chức cấp xã tại thành phố Đồng Hới, Quảng Bình. Các giải pháp đƣợc đề xuất 4 Luan van đều dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn. Đặc biệt các nội dung phân tích về vai trò, đặc điểm, tiêu chí đánh giá chất lƣợng công chức cấp xã đƣợc trình bày thấu đáo trong luận văn là gợi ý tốt cho việc nghiên cứu đề tài " Bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai”[23]. Đề tài “Đào tạo, bồi dƣỡng công chức cấp xã từ thực tiễn thành phố Hải Phòng (Bùi Văn Uyên, 2016).
Trong nghiên cứu này, tác giả hệ thống hóa khá chi tiết các cơ sở khoa học về đào tạo, bồi dƣỡng nhƣ các khái niệm liên quan; quy trình thực hiện đào tạo, bồi dƣỡng: Xác định nhu cầu, xác định mục tiêu, xây dựng chƣơng trình đào tạo, bồi dƣỡng, lựa chọn phƣơng pháp, đánh giá hiệu quả của đào tạo, bồi dƣỡng; phân tích khá kỹ các yếu tố tác động đến đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức cấp xã.