CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Tổng quan về lý thuyết trắc nghiệm 1.1 Trên thế giới: Trắc nghiệm dịch từ nghĩa của chữ TEST (testum) với nghĩa nguyên thủy là lọ đất sét dùng trong thuật luyện kim để thử vàng. Vào năm 1646 Viện Đại Học Havard đã có bài trắc nghiệm nhập học và tốt nghiệp. Các bài trắc nghiệm nhập học thực hiện chỉ trong một ngày, đầu tiên vốn là tổng quát chung chung nhưng nhanh chóng trở thành nghiêm khắc và xác định.[29] Năm 1815 Đại học Yale đã tiến hành hình thức thi trắc nghiệm cho các lớp học. Tiếp nối sự hình thành của hình thức trắc nghiệm đến năm 1890 nhà tâm lý học người Mỹ J.
Cattell đã hoàn thành quyển sách về “ Các trắc nghiệm và đo lường trí tuệ” được xuất bản tại New York và ông đã làm mẫu 50 câu hỏi trắc nghiệm để chỉ rõ sự khác biệt về tâm lý giữa các cá thể người khác nhau. Từ đây, trắc nghiệm được hiểu theo nghĩa rộng là dụng cụ, phương tiện, cách thức để khảo sát và đo lường trong tâm lý. Năm 1905 hai nhà tâm lý người Pháp Alfred Binet và Theodore Simon xây dựng Trắc nghiệm trí tuệ Simon – Binet được cải tiến tại đại học Stanford Mỹ bởi Lewis Terman năm 1916, sau đó nó được cải tiến liên tục và ngày nay được sử dụng với tên gọi là Trắc nghiệm trí tuệ IQ (interlligence quotient). Năm 1910, loạt trắc nghiệm do G.
Munsterberg xây dựng dùng cho công tác tuyển chọn nghề nghiệp cũng đã góp phần đáng kể vào việc phát triển rộng rãi việc sử dụng trắc nghiệm. Thống kê tại Mỹ cho thấy năm 1961 đã có 2126 trắc nghiệm tiêu chuẩn. Sang đầu thế kỷ XX, E. Thorndike là người đầu tiên đã dùng trắc nghiệm như một phương pháp “khách quan và nhanh chóng” để đo trình độ kiến thức học sinh, bắt đầu dùng với môn số học và sau đó là đối với một số loại kiến thức khác.
Đến năm 1940, ở Hoa Kỳ đã xuất hiện nhiều hệ thống trắc nghiệm dùng để đánh giá HVTH: Nguyễn Phan Mai Khoa LLPP 18B Page 7 GVHD: Ts. Nguyễn Trần Nghĩa thành tích học tập của học sinh. Năm 1961, Hoa Kỳ đã có hơn 2000 chương trình trắc nghiệm chuẩn. [15] Ở Liên Xô, từ năm 1926 đến năm 1931 đã có một số nhà sư phạm tại Matxcơva, Lêningrat, Kiep, thí nghiệm dùng trắc nghiệm để chẩn đoán đặc điểm tâm lý cá nhân và kiểm tra kiến thức học sinh.
Nhưng do ảnh hưởng của những sai lầm nói trên, sử dụng mà chưa thấy hết những nhược điểm của trắc nghiệm nên ở thời kỳ này tại Liên Xô có nhiều người phản đối dùng trắc nghiệm. Chỉ từ năm 1963, tại Liên Xô mới phục hồi việc sử dụng trắc nghiệm để kiểm tra kiến thức học sinh. Đã xuất hiện những công trình nghiên cứu dùng trắc nghiệm trong các môn học khác nhau: E. Craxmianscaia (1963)… Người ta vẫn tiếp tục thảo luận về những ưu điểm và nhược điểm của trắc nghiệm.2 Tại Việt Nam Nước ta đã từng áp dụng hình thức thi trắc nghiệm vào các môn học lý thuyết tại các trường Đại học và Phổ thông ngay từ những năm 1950, trắc nghiệm đã được học sinh nước ta tiếp cận thông qua hình thức thi anh văn do các trường quốc tế tổ chức tại Việt Nam.
Tại Việt Nam trước năm 1975, ở miền Bắc, chỉ có một số nghiên cứu về đo lường trong tâm lý, trong khi ở miền Nam có một vài chuyên gia được đào tạo ở Mỹ về lĩnh vực này và kỳ thi tú tài năm 1974 đã triển khai bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan (TNKQ). Cho đến thập niên 1990, sự phát triển khoa học về đo lường trong giáo dục ở Việt Nam vẫn rất yếu.[8,Website] Ở miền nam lần đầu tiên vào năm 1969 giáo sư Dương Thiệu Tống đã đưa các môn trắc nghiệm khách quan và thống kê giáo dục vào giảng dạy tại các lớp cao học của trường Đại học Sài Gòn. Năm 1972, các nhà giáo dục Việt Nam mới bắt đầu quan tâm đến trắc nghiệm thành quả học tập. Đến năm 1974, lần đầu tiên các bài thi trắc nghiệm tiêu chuẩn hóa được áp dụng cho tất cả các môn thi trong hai khóa Tú tài tại miền nam [21].
Tuy nhiên sau đó hình thức này bị bãi bỏ và mãi cho đến gần đây hình thức trắc nghiệm lại được đưa vào sử dụng và ngày càng trở nên phổ biến cho hầu hết các môn học lý thuyết ở trình độ Đại học. Một điểm mốc cần được ghi nhận là vào tháng 7 năm 1996 tại kỳ thi tuyển Đại học thí HVTH: Nguyễn Phan Mai Khoa LLPP 18B Page 8 GVHD: Ts. Nguyễn Trần Nghĩa điểm của Trường Đại Học Đà Lạt đã đem lại nhiều thành công tốt đẹp với kết quả thi rất tốt, hiện tượng tiêu cực hầu như giảm rõ rệt. Cụ thể là kỳ thi có 7200 thí sinh dự thi được yêu cầu chọn lựa đề thi tự luận và trắc nghiệm thì có 70% thí sinh lựa chọn hình thức trắc nghiệm, trong quá trình thi có 60 trường hợp thí sinh bị kỷ luật do quay cóp thì chỉ có 4/60 thí sinh thuộc nhóm trắc nghiệm, và có đến 56/60 thi sinh thuộc nhóm tự luận.
Đến năm 2002 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức kỳ thi tuyển sinh Đại học với chủ trương “ 3 chung”. Bộ đã thành lập “ Cục khảo thí và Kiểm định chất lượng” vào ngày 18/07/2003 theo nghị định số 85/2003/NĐ – CP để cải tiến việc thi cử và đánh giá chất lượng các trường Đại học, sau đó đến năm 2005 (trắc nghiệm môn Anh văn), 2006,2007, 2008 và cả những năm về sau sẽ áp dụng hình thức thi trắc nghiệm cho hầu hết các môn thi Đại học .Với mục tiêu đề ra theo Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ về đổi mới cơ bản toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 -2020 là: “ Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học, tạo được chuyển biến cơ bản về chất lượng, hiệu quả và quy mô, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế và nhu cầu học tập của nhân dân. Đến năm 2020, giáo dục đại học Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và tiếp cận trình độ tiên tiến trên thế giới; có năng lực cạnh tranh cao, thích ứng với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.” Thì hình thức thi trắc nghiệm ngày càng được ứng dụng rộng rãi và trong thời gian gần đây các luận văn Thạc sỹ, công trình khoa học có giá trị đã bắt đầu đi sâu vào nghiên cứu những lý thuyết trắc nghiệm theo hình thức cổ điển và hiện đại để áp dụng sao cho phù hợp với từng môn học. Việc xây dựng được các ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan, có thể áp dụng và kết hợp với phương thức kiểm tra, đánh giá truyền thống “ tự luận, vấn đáp” vào môn học một cách hiệu quả ở các cấp đào tạo đã và đang ngày càng đi sâu vào các cấp học mang lại hiệu quả cao, giúp người học đánh giá một cách khách quan trình độ mà họ đạt được.
HVTH: Nguyễn Phan Mai Khoa LLPP 18B Page 9 GVHD: Ts. Nguyễn Trần Nghĩa 1.2 Đại cương về kiểm tra đánh giá 1. Từ đó test được dùng theo tiếng Anh có nghĩa là phép thử, còn dùng theo tiếng Trung Quốc có nghĩa là “ đo lường”. Ngày nay trắc nghiệm được hiểu là một dụng cụ hay phương thức hệ thống nhằm đo lường một mẫu các động thái (behavior) để trả lời cho câu hỏi “Thành tích của cá nhân như thế nào, so sánh với những người khác hay so với một lĩnh vực các nhiệm vụ học tập được dự kiến” [26] b.
Trắc nghiệm khách quan (Objective test) Là một phương tiện KT-ĐG về kiến thức hoặc để thu thập thông tin. Là hệ thống câu hỏi mà trong đó mỗi câu hỏi kèm theo câu trả lời, nó cung cấp cho học sinh những thông tin cần thiết đòi hỏi học sinh chỉ cần trả lời đúng hay sai, lựa chọn, ghép hợp, hoặc điền thêm một vài từ hoặc kí hiệu. Tuy nhiên ở đây phải hiểu “khách quan” với nghĩa tương đối. Trắc nghiệm chuẩn mực (norm-referenced test) Là trắc nghiệm được soạn nhằm cung cấp một số đo lường thành tích mà người ta có thể giải thích được căn cứ trên vị thế tương đối của một cá nhân so với một nhóm người nào đó đã được biết.
Trắc nghiệm tiêu chí (Criterion-referenced tests) - Trắc nghiệm tiêu chí là trắc nghiệm được xây dựng nhằm cho phép giải thích thành tích của người được khảo sát liên quan đến một tập hợp các năng lực đã được xác định rõ ràng. Ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm (Test question bank). [29] NHCHTN là tập hợp một số lượng tương đối lớn các câu hỏi trắc nghiệm. Trong đó mỗi câu hỏi đã được định cỡ, tức là được gắn với các phần nội dung xác định và các tham số xác định (độ khó, độ phân biệt) f.
Đo lường HVTH: Nguyễn Phan Mai Khoa LLPP 18B Page 10 GVHD: Ts. Nguyễn Trần Nghĩa Là quá trình thực hiện một lối mô tả bằng con số mức độ mà một cá nhân đã đạt được (hay đã có), một đặc điểm nào đó (td: khả năng (ability), thái độ (attitude)). Độ khó Là tỷ lệ học sinh trả lời đúng câu hỏi trắc nghiệm trong tổng số học sinh của hai nhóm giỏi và kém trả lời câu hỏi trắc nghiệm đó. Độ phân cách Là khả năng phân biệt nhóm học sinh giỏi và nhóm học sinh kém khi trả lời câu hỏi trắc nghiệm.
Tính tin cậy (Hay độ tin cậy) của một dụng cụ đo là khái niệm cho biết mức độ ổn định, vững chãi của các KQ đo được khi tiến hành đo một đối tượng khảo sát nhiều lần. Tính giá trị (Hay độ giá trị) của một dụng cụ đo là một khái niệm chỉ ra rằng dụng cụ này có khả năng đo đúng được cái nó được thiết kế để đo.Kiểm tra: Là công cụ hay phương tiện đo lường kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh.Đánh giá: [9] Là một khái niệm nhằm xác định mức độ, trình độ của học sinh, cụ thể là điểm số.Mối liên hệ giữa kiểm tra – đánh giá Kiểm tra là phương tiện của đánh giá. Đánh giá là mục đích của kiểm tra. Mục đích đánh giá quyết định nội dung và hình thức của kiểm tra.1: Mối liên hệ giữa kiểm tra và đánh giá HVTH: Nguyễn Phan Mai Khoa LLPP 18B Page 11 GVHD: Ts.
Nguyễn Trần Nghĩa o.Chức năng của kiểm tra và đánh giá -So sánh: So sánh giữa mục đích dạy học với kết quả đạy được Hình 1.