Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia; Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định; Chương 3: Các biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề Bất cứ ở giai đoạn lịch sử nào, GD&ĐT luôn có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại. Từ sau cách mạng Tháng Tám (1945) đến nay, hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam đã có sự thay đổi qua 3 lần cải cách giáo dục.
Cụ thể là: - Cải cách giáo dục lần thứ nhất bắt đầu từ năm 1950: Chuyển hệ thống phân ban tú tài sang hệ thống giáo dục phổ thông 9 năm. - Cải cách giáo dục lần thứ hai bắt đầu từ năm 1956: Chuyển hệ thống phân phổ thông 9 năm sang hệ thống giáo dục phổ thông 10 năm. - Cải cách giáo dục lần thứ ba bắt đầu từ năm 1979 (theo Nghị quyết số 14 NQ/TW ngày 11 tháng 1 năm 1979 của Bộ Chính trị, khóa IV): Chuyển hệ thống giáo dục phổ thông 10 năm sang hệ thống giáo dục phổ thông 12 năm. Cho đến nay hệ thống giáo dục quốc dân nước ta vẫn được tiếp tục nghiên cứu cải cách, điều chỉnh cho phù hợp với công cuộc đổi mới do Đảng ta đề xướng và lãnh đạo.
Hệ thống giáo dục quốc dân tương đối ổn định, hoàn chỉnh về cơ cấu cấp học, bậc học, đa dạng hóa về các loại hình đào tạo từng bước hoàn thiện về trường, lớp có nhiều sự liên thông, với một mạng lưới rộng lớn trường học của tất cả các bậc học, cấp học phân bổ ở tất cả các vùng miền. Mỗi giai đoạn hình thành và phát triển lại xuất hiện một hệ thống trường học. Từ năm 1996 đến nay, hệ thống trường tiểu học nước ta theo kiểu mới. Hệ thống trường học nhằm: “Nâng cao chất lượng toàn diện, tiêu chuẩn hoá và hiện đại hoá các điều kiện dạy và học.
Bảo đảm diện tích đất đai và 6 sân chơi, bãi tập cho các trường theo đúng quy định của Nhà nước.Ban hành chuẩn quốc gia về trường học”[1]. Để xây dựng hệ thống nhà trường theo chuẩn quy định, giai đoạn 1996 – 2000 Bộ GD&ĐT đã ra quyết định số 1366/GD-ĐT ngày 26 tháng 04 năm 1997 về việc Ban hành quy chế công nhận trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 1996 - 2000 theo 5 tiểu chuẩn trên các mặt: Tổ chức và quản lý; Xây dựng đội ngũ giáo viên; Xây dựng CSVC; Công tác xã hội hoá giáo dục; Hoạt động và chất lượng giáo dục. Đến ngày 24 tháng 10 năm 2005, Bộ GD&ĐT ra quyết định số: 32/2005/QĐ-BGD&ĐT về việc ban hành Quy chế công nhận trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia theo mức độ 1 và 2. Xây dựng trường chuẩn quốc gia ở tiểu học có tầm quan trọng to lớn.
Xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia sẽ góp phần thực hiện mục tiêu chuẩn hóa và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học trong chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020: “ Đến năm 2020, nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản và toàn diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thành xã hội học tập”[37, tr. Qua một thời gian triển khai thực hiện, kiểm nghiệm và điều chỉnh, đến nay Bộ GD&ĐT đã ra thông tư số 59/2012/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 12 năm 2012 ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá, công nhận trường tiểu học đạt mức chất lượng tối thiểu, trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. Hệ thống nhà trường tiểu học hiện nay phải xây dựng theo mô hình mới, mô hình 7 dựa vào 5 tiêu chuẩn của của trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia với các cấp chất lượng tương ứng mức độ 1 và mức độ 2. Quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia là một tình huống quản lý đặc biệt, khoa học của người hiệu trưởng trong xây dựng và phát triển trường học thế hệ mới.
Trong cuốn Nghệ thuật ứng xử tình huống trong quản lý trường phổ thông của Phan Thế Sủng có đề cập: “Quản lý trường học thực chất là quản lý một tiểu hệ thống xã hội mang dấu ấn đặc trưng của quản lý quá trình lao động sư phạm. Xây dựng CSVC nhà trường, xây dựng một đội ngũ đông đảo những người làm công tác giáo dục yêu nghề, yêu trường, hết lòng yêu thương, chăm sóc học sinh, không ngừng trao đổi đạo đức, bồi dưỡng nâng cao tay nghề, thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo”[35]. Để thực hiện chương trình bồi dưỡng CBQL giáo dục, Bộ GD&ĐT và nhà xuất bản Giáo dục đã xuất bản tập: “Những bài giảng về quản lý trường học” gồm 3 tập do Hà Sĩ Hồ-Lê Tuấn biên soạn. Trong tập 3 của bộ sách nói về “Nghiệp vụ quản lý trường học”.
Tác giả Nguyễn Văn Lê, Đỗ Hữu Tài (NXBGD – 1996 ) đã ra bộ sách: “Chuyên đề quản lý trường học” giúp Hiệu trưởng các trường nâng cao nhiệm vụ quản lý trường học, làm giàu kinh nghiệm về các biện pháp quản lý chuyên môn. Tháng 11 năm 2006, Bộ GD&ĐT đã xuất bản cuốn “Một số vấn đề về đổi mới QLGD tiểu học vì sự phát triển bề vững” trong đó, có nói về những vấn đề chỉ đạo giáo dục tiểu học, chuẩn nghề nghiệp của giáo viên tiểu học, đánh giá xếp loại giáo viên và học sinh tiểu học. Hướng dẫn điều chỉnh việc dạy và học cho học sinh tiểu học theo chương trình và sách giáo khoa mới phù hợp với đặc điểm học sinh từng vùng miền. Trong bài viết “ Xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 8 2001-2010”, Hà thế Truyền (Học viện QLGD) đã tập trung nêu rõ mục tiêu, kết quả xây dựng trường chuẩn quốc gia và giải pháp thực hiện.
Tác giả xác định, xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia là một chủ trương đúng đắn nhằm từng bước xây dựng nhà trường theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, đồng thời đưa hoạt động giáo dục toàn diện của nhà trường vào kỷ cương, nền nếp nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Để thực hiện mục tiêu các trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia, ngoài việc làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến sâu rộng trong toàn ngành và xã hội về công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia, các địa phương, các cấp quản lý giáo dục trong phạm vi cả nước cần khẩn trương triển khai thực hiện các đề án cụ thể. Đã có các cuộc hội nghị, hội thảo, công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này và đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm về xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia được thể hiện ở các công trình nghiên cứu, đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD như: - Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Hữu Lam, trường Đại học Sư Phạm - Đại học Thái Nguyên, đã viết về: “Quản lý xây dựng trường chuẩn quốc gia mức độ 2 của Hiệu trưởng trường tiểu học Nguyễn Bá Ngọc thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh ” năm 2014. Tác giả Trương Văn Trường, trường Đại học Sư Phạm Huế, năm 2007, đã chọn đề tài nghiên cứu: “Các biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia của phòng giáo dục quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng” cho luận văn Thạc sĩ của mình.
Trong đó, tác giả Trương Văn Trường thực hiện đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia của phòng giáo dục quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng theo các tiêu chuẩn quy định tại quyết định 32/2005/QĐ-BGDĐT ngày 24 tháng 10 năm 2005 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, còn tác giả Nguyễn Hữu Lam nghiên cứu đề cập đến việc xây dựng trường chuẩn quốc gia mức độ 2, ở phạm vi một trường tiểu học. 9 Năm 2009, tác giả Tống Thị Thanh Mai, khoa sư phạm trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã nghiên cứu “Biện pháp xây dựng các trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia tại thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông” để làm luận văn. Đề tài tập trung nghiên cứu trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia theo quyết định số: 32/2005/QĐ-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT về việc ban hành Quy chế công nhận trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia theo mức độ 1 và 2. Ngành giáo dục thành phố Quy Nhơn nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung trong những năm gần đây nêu cao tinh thần đoàn kết, sáng tạo, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện tốt yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH và hội nhập quốc tế.
Nhưng công tác tuyên truyền, đầu tư xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia chưa hiệu quả, còn nhiều trường tiểu học chưa đạt chuẩn quốc gia. Năm 2013, luận văn thạc sỹ giáo dục học “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở (THCS) đạt chuẩn quốc gia tại thành phố Quy Nhơn” của tác giả Nguyễn Thị Ánh Vân cũng đã đề cập đến trường đạt chuẩn quốc gia tại thành phố Quy Nhơn, nhưng đề tài này chú trọng đến việc quản lý đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường THCS. Qua tìm hiểu, việc nghiên cứu đề ra các biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu đạt chuẩn quốc gia theo Thông tư số 59/2012/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 12 năm 2012 Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định chưa có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề này. Trên cơ sở tiếp thi, hệ thống hóa lý luận, thực tiễn và kế thừa kết quả nghiên cứu của những người đi trước, chúng tôi đã nghiên cứu đề tài: “Biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định”.