Các biện pháp quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I

Luận văn thạc sĩ VNU UED phân tích biện pháp quản lý thiết bị dạy học tại trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật công nghiệp I hiện nay.

• Tác giả: Trần Đức Hiển
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Hậu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Các biện pháp quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I trong giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TBDH VÀ QUẢN LÝ TBDH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG
• 1.1. Các khái niệm dạy học
• 1.2. Yêu cầu và đặc điểm về dạy học ở trường ĐH, CĐ
• 1.3. Khái niệm TBDH
• 1.4. Yêu cầu và đặc điểm công tác TBDH ở trường ĐH, CĐ
• 1.5. Khái niệm quản lý và quản lý giáo dục
• 1.6. Các chức năng cơ bản của Quản lý
• 1.7. Khái niệm Quản lý giáo dục và Quản lý trường học
• 1.8. Quản lý quá trình dạy học và quản lý thiết bị dạy học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TBDH VÀ QUẢN LÝ TBDH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP I
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TBDH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP I TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về biện pháp quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I

Quản lý thiết bị dạy học là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục tại các cơ sở đào tạo. Tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I, việc quản lý thiết bị dạy học không chỉ đảm bảo tính hiệu quả trong giảng dạy mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Thiết bị dạy học (TBDH) bao gồm các phương tiện, công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy và học, từ đó giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách trực quan và sinh động hơn. Việc quản lý TBDH hiệu quả sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và sinh viên trong quá trình học tập.

1.1. Khái niệm và vai trò của thiết bị dạy học

Thiết bị dạy học là những công cụ, phương tiện được sử dụng trong quá trình giảng dạy nhằm hỗ trợ giáo viên và học sinh trong việc truyền đạt và tiếp nhận kiến thức. Vai trò của TBDH không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà còn giúp kích thích sự sáng tạo và tư duy của sinh viên.

1.2. Tình hình hiện tại về thiết bị dạy học tại trường

Hiện nay, trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng thiết bị dạy học. Số lượng TBDH còn thiếu, chưa đồng bộ và không đáp ứng kịp thời với yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy.

II. Những thách thức trong quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I

Quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I đang gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy mà còn tác động đến sự phát triển toàn diện của sinh viên. Việc thiếu hụt thiết bị, sự không đồng bộ trong cơ cấu và chất lượng thiết bị là những vấn đề cần được giải quyết ngay.

2.1. Thiếu hụt thiết bị dạy học

Sự thiếu hụt thiết bị dạy học là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc giảng dạy không đạt hiệu quả cao. Nhiều môn học yêu cầu sử dụng thiết bị hiện đại nhưng thực tế lại không có đủ thiết bị để phục vụ.

2.2. Chất lượng thiết bị dạy học không đồng bộ

Chất lượng thiết bị dạy học không đồng bộ giữa các khoa và bộ môn cũng là một thách thức lớn. Điều này dẫn đến việc sinh viên không được tiếp cận với công nghệ mới, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của họ sau khi ra trường.

III. Các biện pháp quản lý thiết bị dạy học hiệu quả tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I

Để nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học, trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I cần áp dụng một số biện pháp cụ thể. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình hiện tại mà còn tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai.

3.1. Xây dựng kế hoạch quản lý thiết bị dạy học

Xây dựng kế hoạch quản lý thiết bị dạy học rõ ràng và chi tiết sẽ giúp nhà trường xác định được nhu cầu, nguồn lực và phương pháp sử dụng thiết bị một cách hiệu quả nhất.

3.2. Đào tạo giáo viên về sử dụng thiết bị dạy học

Đào tạo giáo viên về cách sử dụng thiết bị dạy học hiện đại là một trong những biện pháp quan trọng. Điều này không chỉ giúp giáo viên nâng cao kỹ năng mà còn tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận với công nghệ mới.

3.3. Tăng cường đầu tư vào thiết bị dạy học

Đầu tư vào thiết bị dạy học hiện đại và đồng bộ sẽ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy. Nhà trường cần tìm kiếm các nguồn tài trợ và hợp tác với các doanh nghiệp để nâng cao cơ sở vật chất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học

Việc áp dụng các biện pháp quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những cải tiến trong quản lý không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho sinh viên.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải tiến quản lý

Sau khi áp dụng các biện pháp quản lý, trường đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng giảng dạy và học tập. Sinh viên có cơ hội tiếp cận với thiết bị hiện đại hơn, từ đó nâng cao kỹ năng thực hành.

4.2. Phản hồi từ sinh viên và giảng viên

Phản hồi từ sinh viên và giảng viên cho thấy sự hài lòng với các thiết bị dạy học mới được trang bị. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng học tập mà còn tạo động lực cho sinh viên trong quá trình học tập.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quản lý thiết bị dạy học

Quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Những biện pháp đã được áp dụng cần được duy trì và mở rộng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của giáo dục trong thời đại công nghệ 4.0.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trường cần xác định rõ định hướng phát triển trong việc quản lý thiết bị dạy học, từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể để thực hiện. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.2. Tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp

Hợp tác với các doanh nghiệp trong lĩnh vực giáo dục và công nghệ sẽ giúp trường có thêm nguồn lực và thiết bị hiện đại, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trở thành yếu tố sống còn đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Quán triệt tinh thần Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII về việc tăng cường cơ sở vật chất và đổi mới phương pháp giảng dạy, việc xây dựng và chuẩn hóa hệ thống công cụ hỗ trợ đào tạo là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho thấy tình trạng dạy lý thuyết thuần túy, thiếu gắn kết với thực hành vẫn diễn ra phổ biến do sự thiếu hụt và bất cập trong công tác quản trị cơ sở vật chất.

Nghiên cứu của tác giả Trần Đức Hiển (2007) tập trung giải quyết bài toán tối ưu hóa công tác quản lý thiết bị dạy học tại Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp I (tiền thân của Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp ngày nay). Mục tiêu then chốt của luận văn là khảo sát toàn diện thực trạng quản lý và sử dụng trang thiết bị giai đoạn 2001 - 2006 tại 2 cơ sở đào tạo (Hà Nội và Nam Định), từ đó xây dựng hệ thống biện pháp khoa học nhằm nâng cao hiệu suất khai thác tài sản sư phạm. Với quy mô đào tạo phục vụ hơn 23.000 học sinh - sinh viên trên 15 ngành nghề trọng điểm, nghiên cứu đóng vai trò nền tảng giúp tăng tỷ lệ khai thác phòng học thực hành lên trên 80%, giảm thiểu hao mòn thiết bị và hiện thực hóa mục tiêu đào tạo kỹ sư thực hành đáp ứng chính xác nhu cầu thị trường lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa lý thuyết hệ thống sư phạm và khoa học quản trị tổ chức hiện đại. Luận văn vận dụng mô hình cấu trúc quá trình đào tạo gồm 6 thành tố biện chứng: Mục tiêu đào tạo, Giảng viên, Sinh viên, Nội dung chương trình, Phương pháp giảng dạy và Điều kiện phương tiện/thiết bị dạy học. Trong mối quan hệ này, thiết bị dạy học đóng vai trò là cầu nối vật chất hóa phương pháp, trực quan hóa kiến thức trừu tượng và hỗ trợ chuyển giao kỹ năng nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, tác giả tích hợp chu trình quản lý 4 chức năng kinh điển (Lập kế hoạch - Tổ chức - Chỉ đạo - Kiểm tra) của Taylor và Tikhomirop vào môi trường giáo dục chuyên nghiệp. Luận văn chuẩn hóa 3 khái niệm trọng tâm:

• Thiết bị dạy học: Bộ phận cơ sở vật chất trực tiếp tham gia vào giờ học để thầy và trò cùng tương tác, truyền đạt và tiếp nhận tri thức.
• Quản lý thiết bị dạy học: Hệ thống tác động có chủ đích của chủ thể quản lý vào 3 khâu chu chuyển gồm trang bị, sử dụng và bảo quản.
• Chất lượng đào tạo: Mức độ thỏa mãn mục tiêu giáo dục theo tiêu chuẩn ISO 9000 và Điều 40 Luật Giáo dục 2005, nhấn mạnh phương châm đào tạo kỹ thuật "miệng nói - tay làm".

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận đa chiều kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Khảo sát toàn diện trên tổng thể 339 giảng viên cơ hữu và chọn mẫu phân tầng 500 sinh viên thuộc 5 khoa mũi nhọn (Dệt may Thời trang, Hóa Công nghiệp, Cơ khí, Công nghệ thông tin, Ngoại ngữ).
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Kết hợp nghiên cứu tài liệu pháp quy, bảng hỏi An-két chuẩn hóa, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý phòng ban và quan sát sư phạm trực tiếp tại 65 phòng thí nghiệm, xưởng thực hành.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê toán học để xử lý tần suất, tỷ lệ phần trăm và phân tích tương quan giữa mức độ đầu tư thiết bị với chất lượng đầu ra của sinh viên.
• Kế hoạch thực hiện: Đề tài triển khai từ tháng 5/2007 đến tháng 12/2007, trải qua các giai đoạn khảo sát thực địa, phân tích định lượng và hoàn thiện nghiệm thu luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng tại 2 cơ sở đào tạo với tổng diện tích 23 ha cho thấy bức tranh đa chiều về năng lực cơ sở vật chất của nhà trường giai đoạn 2001 - 2006:

Thứ nhất, quy mô cơ sở vật chất tăng trưởng ấn tượng với 80 phòng học lý thuyết (8.000 m2), 65 phòng thí nghiệm và xưởng thực hành (5.000 m2), thư viện đạt 100.000 đầu sách và hệ thống 800 máy vi tính kết nối mạng nội bộ giữa Hà Nội và Nam Định. Nhà trường đã đầu tư 2,8 tỷ đồng cho các trang thiết bị hiện đại như máy gia công CNC, máy đo màu quang phổ và hệ thống giác mẫu tự động, đồng thời tiếp nhận gói chuyển giao công nghệ may trị giá 2 tỷ đồng từ tổ chức JODC (Nhật Bản).

Thứ hai, cơ cấu đội ngũ cán bộ có sự chuyển biến tích cực khi 46,3% trong tổng số 339 giảng viên cơ hữu đạt trình độ Thạc sĩ và Tiến sĩ. Dự án AOTS đã hỗ trợ đào tạo chuyên sâu cho 100 cán bộ quản lý và giảng viên. Tuy nhiên, sự phân bổ năng lực sử dụng công nghệ cao chưa đồng đều; khoảng 35% giảng viên lớn tuổi còn lúng túng trong việc tích hợp thiết bị số vào bài giảng.

Thứ ba, công tác quản lý vận hành còn bộc lộ điểm nghẽn lớn khi cơ chế mua sắm phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước và nguồn thu học phí, dẫn đến sự thiếu chủ động. Tỷ lệ giờ dạy thực hành có sử dụng thiết bị đạt khoảng 68%, song hiệu suất khai thác một số dây chuyền nhập khẩu cao cấp mới chỉ đạt 50 - 60% công suất thiết kế do thiếu vật tư tiêu hao đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ sự phát triển quá nóng về quy mô đào tạo khi lưu lượng người học vượt mốc 23.000 sinh viên, tạo áp lực quá tải lên hệ thống 65 phòng thực hành. Sự mất cân đối giữa tốc độ đổi mới chương trình và năng lực vận hành thiết bị phản ánh rõ nét rào cản chung của các trường cao đẳng kỹ thuật giai đoạn đầu hội nhập WTO.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, dữ liệu có thể được mô tả sinh động qua bảng ma trận phân loại thiết bị theo xuất xứ và công năng (gồm nhóm thiết bị đo lường, hệ thống máy tính điều khiển và dây chuyền sản xuất thực nghiệm). Đồng thời, biểu đồ cột biểu diễn tỷ lệ đáp ứng thiết bị giữa các chuyên ngành sẽ làm nổi bật khoảng cách giữa khối ngành Công nghệ thông tin (đạt 85% chuẩn) so với khối ngành Cơ khí truyền thống (đạt khoảng 62%). Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc đầu tư thiết bị chỉ thực sự phát huy giá trị sư phạm khi đi kèm với quy trình bảo dưỡng định kỳ và chuẩn hóa kỹ năng thao tác cho đội ngũ giảng dạy.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi:

 (Kế hoạch 3-5 năm)         (Số hóa sổ nhật ký)       (Hội thi tự làm TBDH)       (Hợp tác doanh nghiệp)

1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch và quy hoạch trang bị theo chu kỳ 3 - 5 năm: Ban Giám hiệu phối hợp với Phòng Đào tạo tiến hành rà soát danh mục thiết bị định kỳ hàng năm; ưu tiên ngân sách cho các ngành mũi nhọn (Dệt may, Cơ khí CNC, Tự động hóa) nhằm nâng tỷ lệ đồng bộ trang thiết bị lên trên 85% trước năm 2010.
2. Đổi mới quy trình phân cấp và tổ chức quản lý thiết bị dạy học: Ban hành quy chế phân định rõ trách nhiệm giữa cán bộ chuyên trách phòng thí nghiệm và giảng viên bộ môn; thiết lập hệ thống sổ nhật ký theo dõi sử dụng và bảo dưỡng cho 100% máy móc kỹ thuật cao; ứng dụng phần mềm quản lý tài sản nội bộ trên hạ tầng mạng LAN.
3. Nâng cao năng lực khai thác và phát động phong trào tự làm thiết bị dạy học: Phòng Quản lý khoa học và các khoa chuyên môn định kỳ tổ chức tập huấn công nghệ mới cho 339 giảng viên cơ hữu; đưa tiêu chí sử dụng thiết bị vào đánh giá thi đua; tổ chức hội thi thiết bị dạy học tự làm cấp trường nhằm gia tăng từ 15% đến 20% lượng đồ dùng trực quan chi phí thấp nhưng hiệu quả cao.
4. Tăng cường kiểm tra, đánh giá và đa dạng hóa nguồn lực tài chính: Thiết lập chế độ kiểm kê tài sản định kỳ 6 tháng/lần nhằm phát hiện sớm hư hỏng; chủ động mở rộng liên kết với các doanh nghiệp công nghiệp và tổ chức quốc tế để thu hút nguồn tài trợ thiết bị, giảm bớt sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý và Ban Giám hiệu các trường đại học, cao đẳng kỹ thuật: Cung cấp khung lý thuyết và mô hình chu trình quản lý 4 chức năng giúp tái cấu trúc hệ thống phòng thí nghiệm, tối ưu hóa nguồn lực tài chính công.
• Giảng viên các khối ngành kỹ thuật và công nghệ: Nắm bắt phương pháp kết hợp thiết bị trực quan vào bài giảng lý thuyết và thực hành, học hỏi kinh nghiệm thiết kế học cụ tự làm để nâng cao chất lượng tiết dạy.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tiếp cận mô hình nghiên cứu kết hợp giữa lý luận sư phạm và thống kê thực chứng, sử dụng hệ thống câu hỏi khảo sát làm tài liệu tham khảo cho các đề tài tương đương.
• Cán bộ phụ trách quản trị thiết bị và cơ sở vật chất: Áp dụng trực tiếp quy trình kiểm kê, bảo quản, vận hành tài sản sư phạm và phương pháp xây dựng danh mục mua sắm thiết bị theo chu kỳ khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác quản lý thiết bị dạy học tại các trường cao đẳng kỹ thuật là gì?
Rào cản lớn nhất nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa tốc độ đầu tư thiết bị với năng lực vận hành của đội ngũ giảng viên. Khi quy mô đào tạo tăng nhanh lên hơn 23.000 sinh viên, hệ thống 65 phòng thực hành rơi vào tình trạng quá tải, trong khi kinh phí bảo trì định kỳ và vật tư tiêu hao không đáp ứng kịp thời.

Chu trình quản lý thiết bị dạy học theo luận văn bao gồm những chức năng nào?
Chu trình quản trị toàn diện gồm 4 chức năng khép kín: Lập kế hoạch mua sắm và trang bị; Tổ chức sắp xếp bộ máy nhân sự quản lý; Chỉ đạo điều hành quá trình sử dụng trong từng tiết dạy; Kiểm tra, đánh giá tình trạng kỹ thuật và hiệu quả sư phạm định kỳ.

Thiết bị dạy học đóng vai trò chuyển đổi phương pháp giáo dục như thế nào?
Trang thiết bị hiện đại đóng vai trò cầu nối giúp chuyển đổi mô hình từ "đọc - chép, dạy chay" sang phương pháp tích cực "lấy người học làm trung tâm". Công cụ trực quan giúp sinh viên trực tiếp thao tác, biến tri thức lý thuyết tĩnh thành kỹ năng thực hành nghề nghiệp chuẩn mực.

Luận văn đề xuất giải pháp gì để giải quyết tình trạng thiếu hụt ngân sách mua sắm?
Tác giả đề xuất đẩy mạnh hợp tác quốc tế (như các dự án JODC trị giá 2 tỷ đồng hay tiếp nhận 60 máy vi tính viện trợ), kết hợp liên kết đào tạo với doanh nghiệp và phát động phong trào giảng viên - sinh viên tự chế tạo thiết bị dạy học ứng dụng.

Tiêu chí nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả khai thác thiết bị của giảng viên?
Hiệu quả được đánh giá thông qua tần suất sử dụng thiết bị theo kế hoạch môn học, chất lượng quản lý sổ mượn tại phòng thí nghiệm, mức độ thành thạo khi vận hành trong các kỳ thao giảng và sự tiến bộ về kỹ năng thực hành của người học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học trong môi trường giáo dục cao đẳng kỹ thuật theo chuẩn ISO 9000 và Luật Giáo dục.
• Khảo sát thực trạng tại 2 cơ sở đào tạo quy mô 23 ha đã chỉ rõ tiềm năng lớn về hạ tầng (800 máy tính, 65 phòng thực hành) cũng như những bất cập trong phân cấp vận hành giai đoạn 2001 - 2006.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền chu trình 4 chức năng quản trị, mang tính đột phá cho bài toán nâng cao hiệu suất sử dụng tài sản công.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo thực chứng quý giá cho công tác quản lý cơ sở vật chất tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời kỳ hội nhập WTO.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển tiếp theo về việc xây dựng hệ thống quản lý thiết bị dạy học số hóa trên nền tảng mạng nội bộ cho giai đoạn chuyển đổi lên đại học.

Quý độc giả, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu quan tâm đến mô hình quản trị cơ sở vật chất sư phạm có thể khai thác toàn văn tài liệu tại hệ thống thư viện để ứng dụng vào thực tiễn quản lý đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TBDH VÀ QUẢN LÝ TBDH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG 1.1- Các khái niệm dạy học 1. Quá trình dạy học. Quá trình dạy học là quá trình phối hợp thống nhất hoạt động điều khiển, tổ chức, hướng dẫn của người dạy với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của HSSV nhằm làm đạt tới mục tiêu dạy học. Nó bao hàm hoạt động “dạy” và hoạt động “học” được thực hiện đồng thời với cùng nội dung và hướng tới cùng mục đích.

Nó là sự vận hành biện chứng của các yếu tố : Mục tiêu dạy học, nguyên tắc dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức dạy học, hoạt động dạy, hoạt động học, môi trường sư phạm, các mối quan hệ, kết quả dạy học. Quá trình dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm nó mang tính mục đích rất cao với các nhiệm vụ: - Cung cấp kiến thức cho học sinh: Cung cấp cho học sinh hệ thống kiến thức khoa học toàn diện về tự nhiên xã hội, tư duy về kỹ thuật và nghệ thuật… cùng với nó là kỹ năng thực hành và phương pháp tư duy sáng tạo. - Phát triển trí tuệ cho học sinh: Trên cơ sở cung cấp kiến thức cho học sinh quá trình dạy học còn chú trọng đến việc bồi dưỡng phương pháp tư duy sáng tạo cho học sinh. Phát triển trí tuệ là chức năng vốn có, là mục đích tự thân của quá trình dạy học.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngược lại quá trình dạy học bằng mọi khả năng của mình tác động đến học sinh làm phát triển tối đa tiềm năng trí tuệ của họ. - Giáo dục phẩm chất nhân cách cho học sinh: Nhân cách là bộ mặt tâm lý đặc trưng của một cá nhân, với tổ hợp những phẩm chất phù hợp với những giá trị và chuẩn mực xã hội, được xã hội thừa nhận. Mục đích cuối cùng của quá trình dạy học là là hình thành các phẩm chất nhân cách cho học sinh. Yêu cầu và đặc điểm về dạy học ở trường ĐH, CĐ.

Điều 40 của Luật Giáo dục năm 2005 quy định: Yêu cầu về nội dung phương pháp giáo dục: Đào tạo Cao đẳng phải đảm bảo cho sinh viên có kiến thức khoa học cơ bản và kiến thức chuyên môn cần thiêt, chú trọng rèn luyện kỹ năng cơ bản và năng lực thực hiện công tác chuyên môn. Phương pháp đào tạo phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu thực nghiệm ứng dụng. Đặc điểm dạy học ở trường Cao đẳng là: - Dạy kiến thức khoa học cơ bản và kiến thức chuyên ngành. - Dạy kỹ năng thực hành, kỹ xảo nghề nghiệp, vì vị trí của họ sau khi tốt nghiệp là kỹ sư thực hành, điều hành dây chuyền sản xuất tại các xưởng, nhà máy, cho nên họ vừa phải giỏi về lý thuyết chuyên môn vừa phải có kỹ năng thực hành tốt “ miệng nói – tay làm”.

- Dạy cho sinh viên tư duy sáng tạo nghiên cưú và phương pháp nghiên cứu, các đề tài ứng dụng cũng như giải quyết các vướng mắc, sự cố kỹ thuật trong lĩnh vực chuyên môn. Khái niệm TBDH 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm Trong các tài liệu sư phạm của một số tác giả trước đây hay dùng các thuật ngữ: Phương tiện dạy học, phương tiện trực quan … để chỉ các thiết bị, đồ dùng dạy học được sử dụng trong nhà trường. Bàn về phương tiện dạy học có nhiều định nghĩa: Theo Nguyễn Ngọc Quang “ Phương tiện dạy học bao gồm mọi thiết bị kỹ thuật từ đơn giản đến phức tạp được dùng trong quá trình dạy học để làm dễ dàng cho sự truyền đạt và lĩnh hội kiến thức kỹ năng, kỹ xảo “ Theo Trần Doãn Quới: “ Phương tiện dạy học là tất cả các phương tiện, vật chất cần thiết giúp đỡ giáo viên hay học sinh tổ chức và tiến hành hợp lý, có hiệu quả quá trình giáo dục và giáo dưỡng ở các cấp học, ở các lĩnh vực các môn học để có thể thực hiện những yêu cầu của chương trình giảng dạy”.

Quan điểm khác, PTDH là một trong những thành tố của quá trình dạy học tác dụng quyết định tới kết quả hoạt động dạy học. Là tập hợp những vật mang tin và truyền tin, đóng vai trò hỗ trợ để thực hiện các mục đích nhiệm vụ cũng như nội dung của quá trình dạy học. PTDH được hiểu là toàn bộ những trang thiết bị đồ dùng dụng cụ phục vụ cho việc giảng dạy và học tập. Ở Việt Nam trong quá trình dạy học, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động dạy học mà thầy trò thường sử dụng đến gọi là học cụ, đồ dùng dạy học, thiết bị giáo dục, thiết bị dạy học.

Việc có quá nhiều thuật ngữ để chỉ một khái niệm, phản ánh tình trạng thiếu chính quy của hệ thống này. Khi xã hội còn ở trình độ phát triển thấp trong giai đoạn ban đầu, nhà trường còn ở trạng thái giản đơn, cơ sở vật chất trường học có nội hàm đơn giản. Khi xã hội phát triển ở trình độ cao dưới ảnh hưởng khoa học kỹ thuật và công nghệ làm cho cơ sở vật chất trường học trong đó có TBDH trở nên hết sức phong phú đa dạng. Nó tác động mạnh vào nhà trường, vào quá trình đào 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Một trường hiện đại là nhà trường có nội dung, phương pháp đào tạo hiện đại và việc đảm bảo cho việc thực hiện nội dung phương pháp hiện đại này chính là cơ sở vật chất sư phạm của nhà trường phải hiện đại mới thực hiện có hiệu quả các chương trình giáo dục. Có thể hiểu: Cơ sở vật chất trường học là tất cả các phương tiện vật chất được được thầy và trò cùng sử dụng nhằm thực hiện có hiệu quả các chương trình giáo dục, giảng dạy. Tuy nhiên, để chỉ bộ phận cơ sở vật chất trường học trực tiếp có mặt trong các giờ học được thầy, trò cùng sử dụng thì khái niệm TBDH được nhiều người sử dụng và được coi là đại diện cho các cách gọi trên. Như vậy: TBDH là bộ phận cơ sở vật chất trường học trực tiếp có mặt trong các giờ học được thầy và trò cùng sử dụng nhằm thực hiện mục đích của quá trình dạy học.

Yêu cầu và đặc điểm công tác TBDH ở trường ĐH, CĐ. Yêu cầu: - TBDH phải đáp ứng được mục tiêu, nội dung, phương pháp và chương trình đào tạo cho các ngành nghề về số lượng, chủng loại, chất lượng tương ứng với nhiệm vụ đào tạo các trường đại học, cao đẳng. - TBDH phục vụ cho dạy học kiến thức khoa học cơ bản, kiến thức cơ sở, kiến thức chuyên môn của các ngành đào tạo. - TBDH phục vụ cho nghiên cứu khoa học.

- TBDH phục vụ cho các xưởng thực hành, xưởng sản xuất và các dịch vụ khác. Đặc điểm của TBDH: - TBDH là cụng cụ thống nhất biện chứng trong sử dụng của người dạy và người học. Cả hai đều là chủ thể trong khi tác động đến PTDH. Người dạy 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phải biết sử dụng phương tiện để khai thác thông tin trong quá trình truyền đạt, còn người học phải tiến hành thao tác với PTDH để lĩnh hội tri thức, luyện tập kỹ năng, kỹ xảo bằng các thông tin chính xác và có độ tin cậy cao qua sự trình diễn của người dạy qua sự tác động của mình đến PTDH.

- TBDH thường có tính sư phạm cao, nên có tác dụng quan trọng trong việc tác động đến tư tưởng, tình cảm và niềm tin trong quá trình truyền đạt cũng như lĩnh hội tri thức. - TBDH không chỉ mang thông tin mà còn là phương tiện truyền đạt thông tin. - TBDH là công cụ để kiểm tra và đánh giá kết quả lĩnh hội tri thức, kỹ năng, giúp cho người học biết cách điều chỉnh được hoạt động tự học của bản thân cũng như giúp người dạy tiến hành tổ chức, điều khiển và điều chỉnh hoạt động giảng dạy của mình. Khái niệm quản lý và quản lý giáo dục.

Khái niệm quản lý: Có nhiều khái niệm quản lý do nhiều nhà lý luận cũng như thực hành quản lý nêu ra. Taylor: “ Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào, bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” Theo Ia. Tikhomirop: “ Quản lý là tác động có hướng đích, dựa trên nhận thức tính quy luật khách quan của quan hệ quản lý đến các quá trình đang diễn ra nhằm đạt được một cách tối ưu mục đích đặt ra” Theo Nguyễn Minh Đạo: “ Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tối đa mục đích đề ra.” Từ đó rút ra các ý cơ bản khái niệm quản lý như sau: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Quản lý được coi là tập hợp những tác động có mục đích đến những tập thể trong hệ thống xã hội. - Quản lý là sự phối hợp hoạt động của nhiều người, theo lịch sử phát triển xã hội loài người thì quản lý nảy sinh cùng với sự phân công và hợp tác lao động trong xã hội để thực hiện chức năng chung.

- Quản lý nhằm bảo toàn hệ thống làm cho hệ thống vận động tới những trạng thái mới thích ứng với hoàn cảnh mới của môi trường tuân theo quy luật xã hội thực hiện chức năng đặc thù. Các chức năng cơ bản của Quản lý Bàn về hoạt động quản lý và người quản lý, chúng ta cần tìm hiểu công việc của họ cũng chính là tìm hiểu các chức năng quản lý và tìm hiểu họ làm công tác này như thế nào, nói cách khác đi xem xét họ đóng vai trò quản lý nào. Phần này chỉ đề cập sơ bộ về bốn chức năng cơ bản quản lý là: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá. Chức năng lập kế hoạch: Là quá trình xác định mục tiêu, xác định các bước đi để đạt được mục tiêu.

Thực chất là đưa toàn bộ những hoạt động vào công tác kế hoạch hoá với mục đích biện pháp rõ ràng, bước đi cụ thể và ấn định tường minh các điều kiện cung ứng cho từng mục tiêu.