phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của các biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả hoạt động cấp khoa ở trường cao đẳng. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động cấp khoa ở trường Cao đẳng sư phạm Lạng Sơn. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả hoạt động cấp khoa ở trường Cao đẳng sư phạm Lạng Sơn. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CẤP KHOA Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG 1.
Một số khái niệm cơ bản và những vấn đề lý luận 1. Quản lý Từ khi xã hội loài người xuất hiện, con người đã biết tập hợp thành từng bầy, từng nhóm để đấu tranh sinh tồn và phát triển. Từ lao động đơn lẻ đến lao động phối hợp phức tạp hơn, con người đã biết phân công, hợp tác với nhau trong cộng đồng nhằm đạt được năng xuất lao động cao hơn. Sự phân công, hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành., đó chính là hình thức sơ khai của chức năng quản lý.
Các quan điểm truyền thống, các học thuyết quản lý cổ điển ra đời đã gần một thế kỷ nay, nhưng ý nghĩa mang tính lý luận cũng như giá trị thực tiễn của nó vẫn còn nguyên vẹn, bởi các học thuyết đó ra đời trong bối cảnh nền văn minh công nghiệp đã phát triển ở trình cao. Nhiều tác giả đã nghiên cứu các học thuyết đó và vận dụng một số quan điểm về khoa học quản lý trong bối hiện nay. Khái niệm về quản lý có thể xét từ nhiều góc cạnh Theo W. Taylor (1856-1915): “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất”.
Theo Henry Fayon (1841-1925): "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra". Ông còn khẳng định: "Khi con người lao động hiệp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành, và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức". 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Theo Mary Parker Pollett: Quản lý là "Nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác", là “Quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên của tổ chức, và sử dụng tất cả các nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt được các mục tiêu của tổ chức”.
Theo Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc, định nghĩa kinh điển nhất về quản lý đó là: Sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. Từ những khái niệm trên, ta có thể rút ra một kết luận chung về quản lý như sau: Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có mục đích, có tổ chức và có lựa chọn của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm giữ cho sự vận hành của tổ chức được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất [13]. Quản lý giáo dục Giáo dục được hiểu là hoạt động diễn ra trong xã hội nói chung, vậy quản lý giáo dục là quản lý mọi hoạt động giáo dục trong xã hội; còn hiểu giáo dục là hoạt động chuyên biệt trong các cơ sở giáo dục thì quản lý giáo dục là quản lý các hoạt động trong một đơn vị cơ sở giáo dục, như trường học, trung tâm giáo dục, các đơn vị phục vụ đào tạo. Thực chất quản lý giáo dục là một loại hình quản lý đặc biệt.
Có tác giả đã đưa ra khái niệm quản lý giáo dục như sau: "Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội hiện nay" [23]. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nói một cách khác: "Quản lý giáo dục là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân". Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên để tạo nên một xã hội học tập, công tác giáo dục không chỉ giới hạn là giáo dục thể hệ trẻ mà cho tất cả mọi người có nhu cầu học tập, tuy nhiên trọng tâm vẫn là thế hệ trẻ. Giáo dục là một bộ phận thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, hệ thống giáo dục, mạng lưới nhà trường là một bộ phận kết cấu hạ tầng xã hội, do vậy quản lý giáo dục là quản lý một quá trình kinh tế - xã hội nhằm thực hiện đồng bộ, hài hoà sự phân hoá xã hội để tái sản xuất sức lao động có kỹ thuật phục vụ các yêu cầu phát triển kinh tế -xã hội [24].
Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường là một xu hướng quản lý giáo dục nhằm mục đích tăng cường sự phân cấp quản lý cho các chủ thể quản lý bên trong nhà trường, với những quyền hạn và trách nhiệm rộng rãi hơn để thực hiện nguyên tắc giải quyết công việc ngay tại chỗ. Nội dung chủ yếu của quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường bao gồm: - Nhà trường là thực thể trung tâm của mọi sự biến đổi trong hệ thống giáo dục. - Nhà trường tự chủ giải quyết những vấn đề sư phạm, kinh tế, xã hội của mình với sự tham gia tích cực và có trách nhiệm của những thực thể hữu quan ngoài nhà trường. - Nâng cao trách nhiệm và tính tự quản của mỗi giáo viên.
- Hình thành các cơ cấu cần thiết và thiết thực để các thực thể hữu quan ngoài nhà trường có thể thực sự tham gia vào việc điều phối công việc nhà trường. Đồng thời tăng cường trách nhiệm và quyền hạn của giáo viên tham gia quá trình ra quyết định quản lý trong nhà trường. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Hình thành các thiết chế hỗ trợ về tài chính và các nguồn lực cần thiết khác để giáo viên thực sự tham gia vào việc quản lý nhà trường. Hình thành cơ chế phân cấp quản lý tài chính, nhân sự thực hiện, thậm chí cải tiến thích hợp nội dung và phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đặc điểm riêng của mỗi nhà trường.
- Hình thành và hoàn thiện hệ thống thông tin giữa các thực thể trong và ngoài nhà trường tham gia vào các hoạt động quản lý nhà trường. - Xây dựng môi trường sư phạm trong nhà trường và xây dựng nhà trường thành một hệ thống mở nhằm công khai hoá các hoạt động của nhà trường. - Hình thành thiết chế đánh giá kết quả hoạt động sư phạm của nhà trường dựa trên những thực thể trực tiếp tham gia quá trình sư phạm và quản lý nhà trường. Quản lý nhà nước về giáo dục Quản lý nhà nước về giáo dục là việc Nhà nước thực hiện quyền lực công được xã hội uỷ thác để điều chỉnh toàn bộ các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội Quản lý nhà nước về giáo dục phải tuân thủ hiến pháp và pháp luật, tuân thủ quy chế quản lý hành chính của bộ máy Nhà nước.
Cơ quan quản lý giáo dục là cơ quan có tư cách pháp nhân công quyền, có đủ thẩm quyền thực thi quyền hành pháp để điều chỉnh các hoạt động giáo dục bằng pháp luật; có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm được thể chế hoá. Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục gồm: - Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật trong lĩnh vực giáo dục. - Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch và chương trình quốc gia về phát triển giáo dục. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Huy động, quản lý và chỉ đạo việc sử dụng các nguồn lực đầu tư cho sự nghiệp giáo dục.
- Quy định mục tiêu, chương trình, mục tiêu giáo dục, tiêu chuẩn giáo viên, trường sở và thiết bị giáo dục, qui chế thi và hệ thống văn bằng. - Tổ chức và chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục. - Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục - Tổ chức và tiến hành nghiên cứu các khoa học giáo dục. - Thực hiện hợp tác quốc tế về giáo dục.
Quản lý nhà trường Quản lý nhà trường bao gồm hai loại: - Tác động của những chủ thể bên trên và bên ngoài nhà trường. Quản lý nhà trường là những tác động quản lý của các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học tập, giáo dục của nhà trường. Quản lý nhà trường cũng bao gồm những chỉ dẫn, quyết định của các thực thể bên ngoài nhà trường, nhưng có liên quan trực tiếp đến nhà trường như: Cộng đồng được đại diện dưới hình thức hội đồng nhà trường (hội đồng giáo dục) nhằm định hướng sự phát triển và hỗ trợ, tạo điều kiện cho nhà trường thực hiện phương hướng phát triển đó. - Tác động của những chủ thể bên trong nhà trường.
Quản lý nhà trường do chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồm các hoạt động: + Quản lý đội ngũ gioá viên, cán bộ – công nhân viên. + Quản lý học sinh, sinh viên. + Quản lý quá trình dạy học. + Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học.
+ Quản lý tài chính trường học. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Quản lý mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng. Bản chất của hoạt động quản lý Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý đến tập thể người bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh, sinh viên và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục.