LỜI MỞ ĐẦU Trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay, khi Việt Nam đã chính thức gia nhập vào tổ chức kinh tế thế giới WTO, bước vào một nền kinh tế năng động với nhiều cơ hội nhưng cũng có không ít khó khăn thách thức. Vấn đề đặt ra cho các Doanh nghiệp trong giai đoạn này là làm thế nào để tổ chức kinh doanh có hiệu quả nhằm thu được lãi. Hoạt động sản xuất kinh doanh được coi là có lãi khi thu nhập từ hoạt động kinh doanh phải lớn hơn tổng chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra. Muốn vậy doanh nghiệp cần phải xác định rõ nhu cầu vốn nhằm đảm bảo sự tồn tại và phát triển vững chắc của mình.
Có vốn kinh doanh doanh nghiệp mới có thể mở rộng quy mô sản xuất, chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ, nâng cao uy tín của doanh nghiệp. Mặt khác, vốn kinh doanh được tạo ra là kết quả của sự hài hòa, nhịp nhàng, linh hoạt giữa các khâu, các công đoạn, các yếu tố của quá trình sản xuất kinh doanh. Vì vậy phân tích vốn kinh doanh giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn để đồng vốn mang lại hiệu quả cao nhất. Do tầm quan trọng của phân tích vốn kinh doanh và qua thực tế nghiên cứu, tìm hiểu về Công ty cổ phần NICOTEX em quyết định chọn đề tài ”Thực trạng và các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần NICOTEX”.
Khoá luận của em gồm 3 phần: Phần I: Cơ sở lí luận chung về vốn kinh doanh và hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của Doanh nghiệp. Phần II: Thực trạng và hiệu quả sử dụng vốn ở Công ty Cổ Phần Nicotex Phần III: Một số biện pháp chủ yếu góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần NICOTEX. Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các cô chú của Công ty và sự hướng dẫn của Ths. Nguyễn Thị Ngọc Mỹ.
Tuy đã rất cố gắng nhưng do hiểu biết còn hạn chế bài khóa luận của em không tránh khỏi những thiếu sót rất mong được thầy cô và các bạn góp ý để bài luận văn được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn ! Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang _ Lớp QT 902N_Trường ĐHDL Hải Phòng 1 Thực trạng và một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần NICOTEX Phần 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN 1. Khái niệm, phân loại, vai trò của vốn kinh doanh. Khái niệm vốn kinh doanh.
Trong nền kinh tế, mỗi doanh nghiệp được coi là”tế bào”với chức năng chủ yếu là tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra sản phẩm hàng hóa, dịch vụ cung cấp cho xã hội nhằm tạo mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Để tiến hành sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp phải có một lượng vốn nhất định. Vậy vốn là một trong những vấn đề cơ bản quyết định đến sự hình thành tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trừơng. Với tầm quan trọng đó vốn đã trở thành đề tài nghiên cứu của nhiều nhà kinh tế học, nhưng dưới góc độ nghiên cứu khác nhau và những điều kiện kinh tế không giống nhau, quan điểm về vốn có sự khác biệt: - Theo quan điểm của Mác, dưới góc độ các yếu tố sản xuất thì: “Vốn (tư bản) là đem lại giá trị thặng dư, là đầu vào của quá trình sản xuất”.
- Theo Dvidd Begg, Stanlei Ficher, Rudiger Darnbusch trong kinh tế học, vốn gồm 2 loại là: Vốn hiện vật và vốn tài chính. Vốn hiện vật là dự trữ các hàng hóa đã sản xuất ra để sản xuất hàng hóa khác. Vốn tài chính là các giấy tờ có giá và tiền mặt của doanh nghiệp. Một số nhà kinh tế khác cho rằng: Vốn có ý nghĩa là phần lượng sản phẩm tạm thời phải hy sinh tiêu dùng hiện tại của nhà đầu tư để đẩy mạnh sản xuất tiêu dùng trong tương lai.
Ta thấy muốn tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải có đầy đủ các yếu tố: Nguyên vật liệu, vật tư, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải…. Để có được các yếu tố trên thì doanh nghiệp phải bỏ tiền ra để mua sắm chúng. Vậy biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các tài sản đó là vốn kinh doanh, điều này khiến vốn kinh doanh trở thành điều kiện có tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển cho bất cứ doanh nghiệp, lĩnh vực sản xuất kinh doanh nào. Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang _ Lớp QT 902N_Trường ĐHDL Hải Phòng 2 Thực trạng và một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần NICOTEX Vậy có thể định nghĩa tổng quát về vốn: “Vốn kinh doanh của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản hữu hình và tài sản vô hình được đầu tư vào kinh doanh nhằm mục đích sinh lời”.
Phân loại vốn kinh doanh. Trong quá trình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải tiêu hao các loại vật tư, nguyên vật liệu, hao mòn máy móc thiết bị, trả lương nhân viên. Đó là chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để đạt được mục tiêu kinh doanh. Nhưng vấn đề đặt ra là chi phí này phát sinh có tính chất thường xuyên, liên tục gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp.
Vì vậy, các doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn một cách tối đa nhằm đạt mục tiêu kinh doanh lớn nhất. Để quản lý và kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện các định mức chi phí, hiệu quả sử dụng vốn, tiết kiệm chi phí ở từng khâu sản xuất và toàn doanh nghiệp. Cần phải tiến hành phân loại vốn, phân loại vốn có tác dụng kiểm tra, phân tích quá trình phát sinh những loại chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để tiến hành sản xuất kinh doanh. Có nhiều cách phân loại vốn, tuỳ thuộc vào mỗi góc độ khác nhau ta có các cách phân loại vốn khác nhau.
Căn cứ theo nguồn hình thành vốn kinh doanh. Theo cách phân loại này toàn bộ vốn kinh doanh của Doanh nghiệp chia thành 2 loại: Vốn chủ sở hữu và vốn huy động từ bên ngoài. Vốn chủ sở hữu của Doanh nghiệp: là vốn chủ sở hữu của Doanh nghiệp do chủ sở hữu doanh nghiệp bỏ ra để đầu tư hay vốn cổ phần. Vốn chủ sở hữu gồm vốn điều lệ của doanh nghiệp và số vốn doanh nghiệp tự bổ sung từ hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.
- Vốn điều lệ: Là vốn hiện có mà doanh nghiệp bỏ ra để kinh doanh và được ghi vào điều lệ hoạt động của doanh nghiệp. Với Doanh nghiệp Nhà nước (Nhà nước là chủ sở hữu duy nhất) khi mới thành lập bao giờ cũng được ngân sách nhà nước cấp một số vốn nhất định để doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngoài ra trong quá trình hoạt động của mình doanh nghiệp luôn được nhà nước bổ sung vốn kinh doanh qua Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang _ Lớp QT 902N_Trường ĐHDL Hải Phòng 3 Thực trạng và một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần NICOTEX việc cấp loại Tài sản cố định như: nhà cửa, máy móc thiết bị, quyền sử dụng đất…, cấp vốn bằng tiền, vật tư… Với công ty cổ phần thì vốn do nguồn vốn của các cổ đông đóng góp. Mỗi cổ đông là một chủ sở hữu của công ty (tùy theo tỷ lệ vốn góp) và chỉ chịu trách nhiệm theo tỷ lệ vốn góp.
- Vốn tự bổ sung từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Lợi nhuận thu được trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp sau khi đã nộp thuế thu nhập bổ sung, bù lỗ cho những năm về trước, bù đắp những khoản chi phí bất hợp lý… sẽ được trích một phần để bổ sung vào vốn kinh doanh nhằm mục đích phát triển, mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai. b) Vốn huy động từ bên ngoài doanh nghiệp; gồm có - Nguồn vốn liên doanh liên kết: là một hình thức liên kết kinh tế mà khi doanh nghiệp thực hiện một dự án sản xuất kinh doanh nhưng không đủ vốn đầu tư phải kêu gọi các doanh nghiệp, các cá nhân khác cùng bỏ vốn đầu tư cùng chia lợi nhuận theo vốn góp. Đây là hình thức thu hút vốn đầu tư rất phát triển ở nước ta.
Hiện nay có nhiều doanh nghiệp liên doanh đã được thành lập, với hình thức này có thể san sẻ bớt rủi ro cho đối tác góp vốn liên doanh nhưng trong quá trình liên doanh những doanh nghiệp trong nước bị doanh nghiệp nước ngoài lán át do thế lực như tiềm lực tài chính của họ mạnh hơn. - Nguồn vốn vay: là khoản vốn huy động từ các tổ chức tài chính các đơn vị tập thể, các cá nhân trong và ngoài nước bằng các hình thức khác nhau. Người ta chia vốn kinh doanh ra làm 2 loại chính là vốn vay dài hạn và vốn vay ngắn hạn, ngoài ra còn có vay do tín dụng thuê mua, phát hành trái phiếu công ty. - Nguồn vốn do doanh nghiệp chiếm dụng: Thực chất đây là các khoản phải trả của doanh nghiệp cho các đối tượng trong và ngoài doanh nghiệp nhưng doanh nghiệp chưa thanh toán hay thanh toán không hết, gồm.
Phải nộp ngân sách nhà nước Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang _ Lớp QT 902N_Trường ĐHDL Hải Phòng 4 Thực trạng và một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần NICOTEX Phải trả người bán Chiếm dụng của người mua Phải trả nội cán bộ công nhân viên Vốn chiếm dụng của các đơn vị khác. Căn cứ theo phương thức chu chuyển. a) Vốn cố định của doanh nghiệp: Là một bộ phận của vốn đầu tư ứng trước về TSCĐ mà đặc điểm của nó luân chuyển dần dần từng phần trong chu kỳ sản xuất kinh doanh và hoàn thành một vòng tuần hoàn khi TSCĐ hết thời gian sử dụng. Đặc điểm vốn cố định: - Vốn cố định là khoản vốn đầu tư ứng trước về TSCĐ.
Quy mô vốn cố định sẽ quy định quy mô của TSCĐ. - Vốn cố định sẽ tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh, vì thế vốn cố định hình thái biểu hiện bằng tiền của nó cũng tham gia vào các chu kỳ sản xuất tương ứng. - Vốn cố định được chuyển dần vào sản xuất sản phẩm. Khi tham gia vào quá trình sản xuất giá trị của TSCĐ giảm dần.