phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của việc phát triển đội ngũ giảng viên trƣờng Cao đẳng kỹ thuật Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên ở trƣờng Cao đẳng Giao thông vận tải. Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trƣờng Cao đẳng Giao thông vận tải 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT 1. Các khái niệm công cụ nghiên cứu của đề tài 1.
Quản lý Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động, chính sự phân công hợp tác lao động nhằm đạt hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong công viÖc ®ßi hái ph¶i cã sù chØ huy, phèi hîp, ®iÒu hµnh, kiÓm tra, chØnh lý … ph¶i cã ng-êi ®øng ®Çu. §©y lµ ho¹t ®éng ®Ó ng-êi thñ tr-ëng phèi hîp nç lùc cña c¸c thµnh viªn trong nhãm, trong céng ®ång, trong tæ chøc nh»m ®¹t ®-îc môc tiªu ®Ò ra. Nãi ®Õn ho¹t ®éng nµy kh«ng thÓ kh«ng nãi ®Õn ý t-ëng s©u s¾c cña K.Marx “Mét nghÖ sÜ vÜ cÇm th× tù ®iÒu khiÓn m×nh cßn d¯n nh³c cÇn cã nh³c trëng”. Qu¶n lý lµ mét lo¹i h×nh ho¹t ®éng x· héi v« cïng quan träng cña con ng-êi trong céng ®ång nh»m môc ®Ých thùc hiÖn c¸c môc tiªu mµ tæ chøc hoÆc x· héi ®Æt ra.
Kh¸i niÖm qu¶n lý xuÊt hiÖn cïng víi sù ph¸t triÓn cña tri thøc nh©n lo¹i, khi c¸c ho¹t ®éng cña x· héi loµi ng-êi cßn kh¸ ®¬n gi¶n th× viÖc qu¶n lý ®-îc thùc hiÖn theo kinh nghiÖm víi sù linh ho¹t, nh¹y bÐn cña ng-êi ®øng ®Çu tæ chøc. X· héi loµi ng-êi ph¸t triÓn th× c«ng t¸c qu¶n lý, kinh nghiÖm cña ng-êi ®øng ®Çu ngµy cµng phong phó h¬n. §iÒu nµy ®ång nghÜa víi viÖc kh¸i niÖm qu¶n lý ®-îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ho¹t ®éng thùc tiÔn vµ ph¸t triÓn ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n. Mäi ho¹t ®éng trong x· héi ®Òu cÇn ®Õn qu¶n lý.
Ngµy nay, qu¶n lý kh«ng cßn ®¬n gi¶n b»ng kinh nghiÖm, mµ qu¶n lý ®-îc x¸c ®Þnh võa lµ khoa häc, võa lµ nghÖ thuËt trong viÖc ®iÒu khiÓn mét hÖ thèng x· héi ë tÇm vÜ m« vµ vi m«. Qu¶n lý cã vai trß quyÕt ®Þnh tíi sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i trong nhiÒu lÜnh vùc: Kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ x· héi… Nãi ®Õn qu¶n lý lµ ph¶i nãi ®Õn c«ng t¸c tæ chøc, x©y dùng tæ chøc, ®iÒu phèi tæ chøc, ph¸t triÓn tæ chøc… nÕu kh«ng th× qu¶n lý kh«ng cã môc 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiªu, kh«ng vËn ®éng ®Õn môc tiªu. Mét tæ chøc kh«ng cã qu¶n lý th× sÏ lµ tæ chøc ®i vµo qu¸ khø, ®i ®Õn diÖt vong. Qu¶n lý nh»m tíi chÊt l-îng tæng thÓ vµ hiÖu qu¶ bÒn v÷ng, thÝch øng mäi sù thay ®æi.
§ßi hái nhµ qu¶n lý võa ph¶i biÕt lµm viÖc ®óng vµ lµm ®óng viÖc theo chøc tr¸ch, bæn phËn cña m×nh. Kh¸i niÖm qu¶n lý lµ mét kh¸i niÖm réng, cã nhiÒu c¸ch ®Þnh nghÜa theo c¸c c¸ch tiÕp cËn kh¸c nhau. M²c viÕt: “TÊt c° mäi lao ®éng x± héi trùc tiÕp hay chung nµo tiÕn hµnh trªn qui m« t-¬ng ®èi lín th× Ýt nhiÒu còng cÇn ph¶i cã mét sù chØ ®¹o, ®iÒu hoµ nh÷ng ho¹t ®éng c¸ nh©n nh»m thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng chung ph¸t sinh tõ sù vËn ®éng cña toµn bé c¬ thÓ s¶n xuÊt kh¸c víi sù vËn ®éng cña nh÷ng khÝ quan ®éc lËp cña nã. Mét ng-êi ®éc tÊu vÜ cÇm th× tù m×nh ®iÒu khiÓn lÊy m×nh, nh-ng mét dµn nh¹c th× cÇn cã nh¹c trëng”.
[11] Henry Fayol (nhµ lý luËn qu¶n lý kinh tÕ ng-êi Ph¸p) – ng-êi ®Çu tiªn chØ ra chøc n¨ng qu°n lý th× cho r´ng “Qu°n lý l¯ sù dù ®o²n v¯ lËp kÕ ho³ch, tæ chøc, ®iÒu khiÓn, phèi hîp v¯ kiÓm tra.W Taylor – Ng-êi ®-îc coi lµ cha ®Î cña thuyÕt qu¶n lý khoa häc cho r´ng: “Qu°n lý l¯ nghÖ thuËt biÕt râ r¯ng, chÝnh x²c c²i g× cÇn l¯m v¯ l¯m c²i ®ã thÕ n¯o b´ng ph¬ng ph²p tèt nhÊt v¯ rÎ nhÊt.” [13] Theo t²c gi° ngêi Mü, H.Koontz trong t²c phÈm ”Nh÷ng vÊn ®Ò cèt yÕu cña qu¶n lý” th× cho r´ng: “Qu°n lý l¯ mét ho³t ®éng thiÕt yÕu, nã ®°m b¶o phèi hîp nh÷ng nç lùc c¸ nh©n nh»m ®¹t ®-îc môc ®Ých cña nhãm, víi thêi gian, tiÒn b³c v¯ sù bÊt m±n Ýt nhÊt.” [21] Theo tõ ®iÓn TiÕng ViÖt th«ng dông – Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc – 1998 th×: “ Qu¶n lý lµ tæ chøc, ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña mét ®¬n vÞ, c¬ quan”. NhiÒu häc gi° cña ViÖt Nam ®± ®a ra c²c kh²i niÖm vÒ qu°n lý nh sau: PGS.TS NguyÔn ThÞ Mü Léc v¯ TS. NguyÔn Quèc ChÝ cho r´ng: “Ho³t ®éng qu¶n lý lµ t¸c ®éng cã ®Þnh h-íng, cã chñ ®Ých cña chñ thÓ qu¶n lÝ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (ng-êi qu¶n lý) ®Õn kh¸ch thÓ qu¶n lý (ng-êi bÞ qu¶n lý) trong mét tæ chøc nh´m l¯m cho tæ chøc vËn h¯nh v¯ ®³t ®îc môc ®Ých cña tæ chøc.” [12] §øng trªn quan ®iÓm cña Koontz, GS. NguyÔn Ngäc Quang cho r»ng: “Qu°n lý l¯ t²c ®éng cã môc ®Ých, cã kÕ ho³ch cña chñ thÓ qu°n lý ®Õn nh÷ng lao ®éng nãi chung lµ kh¸ch thÓ qu¶n lý nh»m thùc hiÖn ®-îc nh÷ng môc tiªu dù kiÕn.” [23] Trong t²c phÈm “Lý luËn qu°n lý nh¯ níc” cña Mai H÷u Khuª, xuÊt b¶n n¨m 2003 xem qu¶n lý lµ mét ph¹m trï cã liªn quan mËt thiÕt víi hiÖp t¸c vµ ph©n c«ng lao ®éng, nã lµ mét thuéc tÝnh tù nhiªn cña mäi lao ®éng hiÖp t¸c.
Tõ c¸c quan niÖm cña c¸c häc gi¶ ®· nªu, PGS. TrÇn Kh¸ch §øc kh²i qu²t l³i: “Qu°n lý l¯ ho³t ®éng cã ý thøc cña con ngêi nh´m phèi hîp hµnh ®éng cña mét nhãm ng-êi hay mét céng ®ång ng-êi ®Ó ®¹t ®-îc c¸c môc tiªu ®Ò ra mét c²ch hiÖu qu° nhÊt.” [18] Nh- vËy, kh¸i niÖm qu¶n lý cã nhiÒu c¸ch diÔn ®¹t kh¸c nhau, song cho dï b»ng c¸ch diÔn ®¹t nµo ®i n÷a th× c¸c t¸c gi¶ còng ®Òu thèng nhÊt quan ®iÓm: + Qu¶n lý lµ mét qu¸ tr×nh t¸c ®éng liªn tôc cã ®Þnh h-íng, cã chñ ®Þnh cña chñ thÓ qu¶n lý lªn kh¸ch thÓ qu¶n lý trong mét tæ chøc th«ng qua qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch, tæ chøc, l·nh ®¹o vµ kiÓm tra nh»m ®¹t ®-îc môc tiªu ®Æt ra trong ®iÒu kiÖn biÕn ®éng cña m«i tr-êng. + Qu¶n lý lµ thuéc tÝnh bÊt biÕn néi t¹i cña mäi qu¸ tr×nh ho¹t ®éng x· héi. Ho¹t ®éng qu¶n lý lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó lµm cho tæ chøc tån t¹i, vËn hµnh vµ ph¸t triÓn.
Nh- vËy, qu¶n lý gåm c¸c yÕu tè sau: + Chñ thÓ qu¶n lý: Lµ mét c¸ nh©n, hay mét nhãm, mét tæ chøc t¹o ra nh÷ng t¸c ®éng qu¶n lý (ai qu¶n lý?). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Kh¸ch thÓ qu¶n lý: Lµ ®èi t-îng qu¶n lý, ®ã cã thÓ lµ ng-êi (qu¶n lý ai?), vËt (qu¶n lý c¸i g×) hay sù viÖc (qu¶n lý viÖc nµo?). + C«ng cô qu¶n lý: Lµ ph-¬ng tiÖn t¸c ®éng cña chñ thÓ qu¶n lý tíi kh¸ch thÓ qu¶n lý (qu¶n lý th«ng qua c¸i g×? c«ng cô, ph-¬ng tiÖn nµo?) nh-: QuyÕt ®Þnh, chÝnh s¸ch, luËt lÖ, néi qui, qui ®Þnh… + BiÖn ph¸p qu¶n lý: Lµ c¸ch thøc t¸c ®éng cña chñ thÓ qu¶n lý tíi kh¸ch thÓ qu¶n lý nh»m ®¹t ®-îc môc tiªu ®Ò ra (qu¶n lý b»ng c¸ch nµo, qu¶n lý nh- thÕ nµo?) nh-: MÖnh lÖnh, gi¸o dôc thuyÕt phôc… Do vËy, ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh, qu¶n lý võa lµ mét khoa häc võa lµ mét nghÖ thuËt, bëi v× c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý cã tæ chøc, cã ®Þnh h-íng ®Òu dùa trªn nh÷ng qui luËt, nh÷ng nguyªn t¾c vµ ph-¬ng ph¸p ho¹t ®éng cô thÓ (tÝnh khoa häc), ®ång thêi nã còng cÇn ®-îc vËn dông mét c¸ch linh ho¹t, s¸ng t¹o vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn, hoµn c¶nh cô thÓ, con ng-êi cô thÓ, trong sù kÕt hîp vµ t¸c ®éng nhiÒu mÆt cña c¸c yÕu tè kh¸c nhau trong ®êi sèng x· héi (nghÖ thuËt). C¸c ho¹t ®éng t¸c ®éng cña chñ thÓ qu¶n lý tíi kh¸ch thÓ qu¶n lý th«ng qua c¸c kh©u hay c¸c ho¹t ®éng x¸c ®Þnh khi ®-îc chuyªn m«n ho¸ gäi lµ chøc n¨ng qu¶n lý.
Chøc n¨ng qu¶n lý lµ tæng hîp vai trß, vÞ trÝ c¸c mÆt ho¹t ®éng cña hÖ thèng qu¶n lý ®èi víi m«i tr-êng bªn ngoµi vµ bªn trong nã. Trong gi¸o dôc ®µo t¹o lµ sù t¸c ®éng cña nhµ qu¶n lý gi¸o dôc ®Õn tËp thÓ gi¸o viªn, häc sinh, sinh viªn vµ c¸c lùc l-îng kh¸c trong x· héi nh»m thùc hiÖn hÖ thèng c¸c môc tiªu qu¶n lý gi¸o dôc. C¸c chøc n¨ng qu¶n lý lµ nh÷ng ho¹t ®éng chuyªn biÖt, ®Æc thï cña c«ng t¸c qu¶n lý. Cã nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau khi x¸c ®Þnh chøc n¨ng qu¶n lý, song ®Òu thèng nhÊt ë bèn chøc n¨ng c¬ b¶n ®ã lµ: KÕ ho¹ch ho¸; Tæ chøc; L·nh ®¹o; KiÓm tra.
- Chøc n¨ng kÕ ho¹ch ho¸: Lµ mét trong nh÷ng chøc n¨ng quan träng nhÊt cña ho¹t ®éng qu¶n lý. KÕ ho¹ch ho¸ cã nghÜa lµ x¸c ®Þnh môc tiªu, môc ®Ých ®èi víi thµnh tùu t-¬ng lai cña tæ chøc vµ c¸c con ®-êng, biÖn ph¸p, c¸ch thøc ®Ó ®¹t ®-îc môc tiªu, môc ®Ých ®ã. §Ó thùc hiÖn tèt chøc n¨ng kÕ ho¹ch ho¸ ph¶i: X¸c ®Þnh, h×nh thµnh môc tiªu (ph-¬ng ph¸p) ®èi víi tæ chøc; X¸c ®Þnh vµ ®¶m b¶o (cã tÝnh ch¾c ch¾n, cã tÝnh cam kÕt) vÒ c¸c nguån lùc cña tæ chøc ®Ó thùc hiÖn c¸c môc tiªu nµy vµ quyÕt ®Þnh xem c¸c ho¹t ®éng nµo lµ cÇn thiÕt ®Ó ®¹t ®-îc c¸c môc tiªu ®ã. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chøc n¨ng tæ chøc: Lµ qu¸ tr×nh h×nh thµnh cÊu tróc c¸c quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn, gi÷a c¸c bé phËn trong mét tæ chøc nh»m lµm chóng thùc hiÖn thµnh c«ng c¸c kÕ ho¹ch vµ ®¹t ®-îc môc tiªu tæng thÓ cña tæ chøc.
Ng-êi qu¶n lý cã thÓ ®iÒu phèi, phèi hîp tèt h¬n c¸c nguån nh©n lùc, vËt lùc khi chøc n¨ng tæ chøc cã hiÖu qu¶. ViÖc sö dông c¸c nguån lùc cña tæ chøc cã hiÖu qu¶ hay kh«ng phô thuéc rÊt nhiÒu vµo n¨ng lùc cña nhµ qu¶n lý vµ ®iÒu nµy sÏ t¹o ra thµnh tùu cña tæ chøc. - Chøc n¨ng l·nh ®¹o: Lµ qu¸ tr×nh t¸c ®éng ®Õn con ng-êi mµ trong ®ã nhµ l·nh ®¹o dïng ¶nh h-ëng cña m×nh t¸c ®éng ®Õn c¸c thµnh viªn trong tæ chøc lµm cho hä nhiÖt t×nh, tr¸ch nhiÖm, tù gi¸c, nç lùc phÊn ®Êu thùc hiÖn môc tiªu cña tæ chøc.