CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan về nghiên cứu vấn đề Ngày nay với sự phát triển như vũ bão của nền khoa học kỹ thuật, chất lượng hoạt động giáo dục luôn đóng một vai trò chủ đạo, then chốt trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Để có được nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, việc nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết, trong đó bậc học mầm non là bậc học đầu tiên đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người. Người ta ví “tâm hồn trẻ như một trang giấy trắng”, chúng ta vẽ lên trang giấy trắng như thế nào thì kết qủa sẽ như thế đó.
Trên báo nhân dân số 5526 ngày 1/6/1969 có bài viết của Bác về thiếu niên, nhi đồng có tựa đề: “Nâng cao trách nhiệm chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng” Người đã khẳng định “Thiếu niên nhi đồng là người chủ tương lai của nước nhà. Vì vậy chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân”, thấm nhuần lời dạy của Bác chúng ta phải luôn quan tâm đến chất lượng giáo dục trẻ ngay từ bậc học mầm non, bởi đó là cả một thế hệ của tương lai đất nước. Những năm gần đây phong trào xây dựng trường MN đạt chuẩn quốc gia ngày càng phát triển, do đó chất lượng CSGD trẻ ngày một tốt hơn. GDMN tồn tại với đủ các quy mô trường, lớp, nhóm, với các loại hình công lập, bán công, dân lập, tư thục.
GDMN ngày càng đáp ứng được lòng tin và yêu cầu của xã hội. Trong những năm qua vấn đề quản lý bậc học mầm non đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, nhiều công trình nghiên cứu ở các cấp độ khác nhau đã được thực hiện: đề tài cấp Nhà nước và cấp Bộ, một số luận văn tiến sỹ, thạc sỹ. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ của trường mầm non (Phạm Thị Châu, trường Cao đẳng sư phạm nhà trẻ - Mau giáo TW1 năm 1995) đề tài đã đề cập một số biện pháp chỉ đạo chuyên môn của Ban giám hiệu và các cấp quản lý nhằm góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ. Tuy vậy đề tài chưa chú ý tập trung các biện pháp có tính toàn diện mà Hiệu trưởng trường mầm non phải vận dụng đế nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.
Nguyễn Thị Hoài An: "Biện pháp quản lý cơ sở mầm non Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ". Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục năm 1999. Công trình nghiên cứu này đề cập các biện pháp quản lý trường tư thục, một loại hình GDMN xuất hiện khá nhiều trong giai đoạn hiện nay. Nguyễn Thị Dung: “Một số biện quản lý chất lượng trường trọng điểm trên địa bàn tỉnh Nghệ An”.
Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục năm 2003); Đề tài đã chỉ ra được một số biện pháp quản lý chất lượng trường trọng điêm trên địa bàn tỉnh Nghệ An nên chưa đi sâu nghiên cứu chất lượng giáo dục các trường mầm non. Qua đó chúng ta thấy các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục trẻ ở các trường MN hầu như chưa được đề cập đến. Đặc biệt là các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trẻ của hiệu trưởng ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Lục Ngạn Tỉnh Bắc Giang Khi lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài này sẽ thừa kế những kết quả các công trình nghiên cứu đã đề cập tới và nêu ra thực trạng của chất lượng giáo dục trẻ mầm non tại các trường mầm non cũng như đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi căn cứ vào tình hình thực tế nhằm phần nào giúp cải thiện tình hình mới tạo ra những sản phẩm đào tạo có chất lượng thật sự. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Một số khái niệm cơ bản 1. Hoạt động giáo dục Ở trường mầm non có hai loại hoạt động cơ bản: Hoạt động chăm sóc và hoạt động giáo dục. Hai hoạt động này được diễn ra song song, hỗ trợ lẫn nhau. Nó được trải đều vào hoạt động hàng ngày của trẻ.
Hoạt động chăm sóc bao gồm các hoạt động như ăn, ngủ, vệ sinh. Đây là hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu sinh lí của trẻ, đồng thời tập cho trẻ một số nề nếp, thói quen tốt trong sinh hoạt hằng ngày và tạo cho trẻ trạng thái sảng khoái, vui vẻ. Trong giờ ăn: Phải đảm bảo đủ suất ăn và chất lượng ăn theo khẩu phần cho trẻ. Trước khi ăn phải vệ sinh mặt mũi tay chân, quần áo gọn gàng sạch sẽ.
Trong và sau giờ ăn giáo dục trẻ các thói quen, hành vi văn minh trong ăn uống. Trong hoạt động vệ sinh: Vệ sinh thân thê cần được tố chức hợp lý. Những trẻ nhỏ cần được sự giúp đỡ của cô, cần rèn cho trẻ các thói quen vệ sinh phù hợp với từng độ tuổi, giáo viên cần chuẩn bị đầy đủ các vật dụng, đồ dùng trước giơ vệ sinh một cách đầy đủ, đúng yêu cầu. Hoạt động ngủ: Phòng ngủ phải sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, ấm về mùa đông.
Trước khi ngủ tránh cho trẻ hoạt động mạnh, hoặc quá sợ hãi, có thê hát ru cho trẻ ngủ. Khi trẻ ngủ phải luôn theo dõi giấc ngủ của trẻ. Hoạt động giáo dục bao gồm: Hoạt động học (Hoạt động chơi tập có chủ đích, hoạt động chung), hoạt động chơi (hoạt động vui chơi, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời), hoạt động ngày hội, ngày lễ, hoạt động lao động. Hoạt động chơi: Giáo viên cần tổ chức cho trẻ những trò chơi phù hợp với độ tuổi, chương trình lịch trình.
Chú ý cung cấp đầy đủ đồ chơi, tạo điều kiện cho trẻ được tìm hiểu, khám phá các hiện tượng thiên nhiên, các sự vật diễn ra bên ngoài môi trường thiên nhiên có xung quanh trẻ. cần tạo cho trẻ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tâm thế thoải mãi, ý thức kỷ luật.quan sát trẻ chơi, tạo tình huống cho trẻ chơi và chơi cùng trẻ khi cần thiết. Hoạt động học: Tạo cho trẻ tâm trạng thoải mái, tránh gò bó, áp đặt khiến cho trẻ khó tiếp thu tri thức. Trong quá trình thực hiện tiết học giáo viên nên động viên kịp thời tính tích cực của trẻ.
Giờ học phải đảm bảo phương châm học mà chơi, chơi mà học, chú ý đặc điểm cá nhân của mỗi trẻ, tạo các tình huống đê trẻ giải quyết và đưa ra các câu trả lời khác nhau. Hoạt động lao động: Là các hoạt động mà cá nhân trẻ và các bạn cùng nhau họp tác để hoàn thành các nhiệm vụ của giáo viên, người lớn giao cho, ví dụ như: Nhặt lá, lau cây, tưới cây, sắp xếp bàn ghế trước và sau khi hoạt động.Trong qúa trình tổ chức giáo viên cần nêu ra nhiệm vụ cụ thể cho trẻ biết, động viên, khuyến khích trẻ tự giác làm việc để hoàn thành nhiệm vụ. Hoạt động ngày hội, ngày lễ: Là các hoạt động được tổ chức kỷ niệm vào các ngày lễ hội, các sự kiện quan trọng trong năm liên quan đến trẻ có ý nghĩa giáo dục và mang lại niềm vui cho trẻ. Chất lượng và chất lượng hoạt động giáo dục: Chất lượng nói lên cái bản chất, cái giá trị của một sự vật hiện tượng xung quanh chúng ta, nó làm cho sự vật này khác với sự vật kia.
Vậy chất lượng giáo dục là gì? Từ cách nhìn khác nhau, mỗi nhóm người hay mỗi người cũng có thể có nhiều cách hiểu khác nhau về chất lượng giáo dục. Chăng hạn như: giáo viên đánh giá chất lượng học tập bằng mức độ mà học sinh nắm vững các kiến thức kỹ năng, phương pháp và thái độ học tập của cá nhân. Học sinh có thể đánh giá chất lượng học tập bằng việc nắm vững kiến thức và vận dụng vào thực hành các bài tập, bài kiểm tra, bài thi. Cha mẹ học sinh đánh giá chất lượng bằng điểm số kiêm tra - thi, xếp loại.
Người sử dụng sản phẩm đào tạo thì đánh giá chất lượng bằng khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao, khả năng thích ứng với môi trường. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo PGS. Nguyễn Văn Đản (Trường đại học Sư phạm Hà Nội), chất lượng giáo dục là những lợi ích, giá trị mà kết quả học tập đem lại cho cá nhân và xã hội, trước mắt và lâu dài. Khái niệm trên được đúc kết từ nhiều góc độ khác nhau.
Dưới góc độ quản lý thì chất lượng giáo dục có được khi người học nắm được các kiến thức, kỹ năng, phương pháp, chuẩn mực, thái độ sau một quá trình học; đáp ứng được các yêu cầu khi lên lớp, chuyến cấp, vào học nghề hay đi vào cuộc sống lao động.Còn dưới góc độ giáo dục học thì chất lượng giáo dục được giới hạn trong phạm vi đánh giá sự phát triển của cá nhân sau quá trình học tập và sự phát triển xã hội khi họ tham gia vào các lĩnh vực hoạt động kinh tế sản xuất, chính trị - xã hội, văn hóa - thể thao. Như vậy, chất lượng giáo dục là sự phù hợp với mục tiêu giáo dục. Đối với giáo dục mầm non, chất lượng giáo dục cũng là sự phù hợp vói mục tiêu giáo dục mầm non, được cụ thể hóa ở mục tiêu của Chương trình GDMN (được đo bằng kết quả mong đợi của trẻ theo từng độ tuổi) và bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi. Muốn đạt được mục tiêu đó thì cần chú ý tới chất lượng của tất cả các hoạt động chăm sóc giáo dục trong ngày của trẻ bao gồm (Đón trẻ: thể dục sáng; tiết học; Chơi, hoạt động ở các góc; hoạt ngoài trời, hoạt động ăn, ngủ; hoạt động chiều); sao cho đảm bảo thực hiện được mục tiêu chăm sóc- giáo dục trẻ mầm non, đảm bảo phù hợp với sự tăng trưởng và phát triển của độ tuổi, sự cân đối hài hoà giữa nuôi và dạy (chăm sóc - giáo dục), đảm bảo sự điều hoà giữa hoạt động và nghỉ ngơi, trình tự hoạt động ổn định, phải phù hợp với điều kiện thực tế địa phương và khí hậu từng vùng, từng mùa.
Trong trường mầm non mỗi một hoạt động giáo dục đều hướng tới việc đạt được mục tiêu, kết quả mong đợi của trẻ ở các độ tuối thông qua việc thực hiện nội dung giáo dục theo yêu cầu của chương trình GDMN.