Luận văn thạc sĩ vnu ued biện pháp quản lý nhằm hạn chế những yếu tố cản trở quá trình đổi mới phương pháp dạy học tại trường cao đẳng du lịch hà nội

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp quản lý nhằm hạn chế cản trở đổi mới phương pháp dạy học tại trường cao đẳng du lịch Hà Nội.

• Tác giả: Ngô Trung Hà
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Phương Hoa
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Biện Pháp Quản Lý Nhằm Hạn Chế Những Yếu Tố Cản Trở Quá Trình Đổi Mới Phương Pháp Dạy - Học Tại Trường Cao Đẳng Du Lịch Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết khoa học
• 0.6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề về đổi mới phương pháp dạy - học
• 1.1.2. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề về đổi mới ở bậc ĐH-CĐ và các yếu tố cản trở quá trình này
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
• 1.3. Phương pháp
• 1.3.1. Phương pháp dạy - học
• 1.3.1.1. Phương pháp dạy - học đại học
• 1.3.1.2. Đổi mới phương pháp dạy - học
• 1.3.1.3. Đổi mới phương pháp dạy - học đại học
• 1.4. Quản lý và các chức năng cơ bản của quản lý
• 1.4.1. Quản lý giáo dục, quản lý trường học
• 1.4.2. Quản lý quá trình đổi mới PPD-H trong nhà trường
• 1.5. Các xu hướng cơ bản trong đổi mới PPD-H ở bậc đại học-cao đẳng
• 1.6. Các yếu tố cản trở thường gặp trong quá trình đổi mới PPD-H ở bậc ĐH-CĐ và những biện pháp quản lý nhằm hạn chế những yếu tố này
• 1.7. Những biện pháp quản lý nhằm hạn chế các yếu tố cản trở thường gặp trong quá trình đổi mới PPD-H ở bậc đại học - cao đẳng
• 1.8. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI VÀ NHẬN DẠNG CÁC YẾU TỐ CẢN TRỞ QUÁ TRÌNH NÀY
• 2.1. Khái quát về Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức của Trường và đội ngũ giáo viên, CBCNV
• 2.1.4. Quy mô, chất lượng đào tạo
• 2.1.5. Hệ thống cơ sở vật chất sư phạm
• 2.2. Thực trạng đổi mới phương pháp dạy-học tại Trường CĐ DL HN
• 2.2.1. Nhận thức và chủ trương chỉ đạo của Trường về đổi mới PPD-H
• 2.2.2. Những kết quả đã đạt được trong quá trình đổi mới PPD-H
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng đổi mới PPD-H tại Trường
• 2.3. Những yếu tố cản trở quá trình đổi mới PPD-H tại Trường CĐ DL HN
• 2.3.1. Những yếu tố liên quan đến giáo viên
• 2.3.2. Những yếu tố liên quan đến sinh viên
• 2.3.3. Những yếu tố liên quan đến các cấp quản lý
• 2.3.4. Những yếu tố liên quan đến cơ sở vật chất - kỹ thuật
• 2.3.5. Những yếu tố liên quan đến chương trình đào tạo
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM HẠN CHẾ NHỮNG YẾU TỐ CẢN TRỞ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI
• 3.1. Cơ sở và nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý
• 3.1.1. Các cơ sở xây dựng biện pháp quản lý
• 3.1.2. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý
• 3.2. Các biện pháp quản lý
• 3.2.1. Biện pháp nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm của các thành viên trong Trường về đổi mới PPD-H
• 3.2.2. Nhóm biện pháp tăng cường năng lực chuyên môn, kỹ năng ứng dụng PPD-H, khai thác phương tiện dạy-học và tài liệu của GV
• 3.2.3. Nhóm biện pháp bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho SV
• 3.2.4. Nhóm biện pháp tăng cường hiệu quả quản lý đổi mới PPD-H và xây dựng chế độ, chính sách thuận lợi cho đổi mới PPD-H
• 3.2.5. Nhóm biện pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật, trang thiết bị dạy-học
• 3.2.6. Nhóm biện pháp cải tiến chương trình đào tạo
• 3.2.7. Mối liên quan giữa các biện pháp
• 3.2.8. Kiểm chứng tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.2.8.1. Kiểm chứng tính cần thiết của các biện pháp
• 3.2.8.2. Kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp
• 3.2.8.3. Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp hạn chế những yếu tố cản trở quá trình này. Để thực hiện điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, giáo viên và sinh viên.

1.1. Ý Nghĩa Của Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Đổi mới phương pháp dạy học không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại sẽ khuyến khích sinh viên phát triển tư duy sáng tạo và khả năng tự học.

1.2. Các Yếu Tố Cản Trở Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Có nhiều yếu tố cản trở quá trình đổi mới phương pháp dạy học tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, bao gồm sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, sự không đồng bộ trong chương trình đào tạo và nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của đổi mới.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Quá trình đổi mới phương pháp dạy học tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội gặp nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ nhà trường mà còn từ môi trường bên ngoài. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Thách Thức Từ Cơ Sở Vật Chất

Cơ sở vật chất không đáp ứng đủ yêu cầu cho việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại là một trong những thách thức lớn. Việc thiếu thiết bị giảng dạy và không gian học tập phù hợp sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

2.2. Thách Thức Từ Nhận Thức Của Giáo Viên

Nhiều giáo viên vẫn còn giữ lối dạy học truyền thống, dẫn đến việc không áp dụng các phương pháp dạy học mới. Sự thiếu hụt về kỹ năng và kiến thức trong việc sử dụng công nghệ cũng là một rào cản lớn.

III. Phương Pháp Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Hiệu Quả

Để quản lý hiệu quả quá trình đổi mới phương pháp dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý đồng bộ và toàn diện. Các biện pháp này sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của tất cả các bên liên quan.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Giáo Viên

Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên về các phương pháp dạy học hiện đại là rất cần thiết. Các khóa học và hội thảo sẽ giúp giáo viên nâng cao kỹ năng và kiến thức, từ đó áp dụng hiệu quả vào giảng dạy.

3.2. Cải Tiến Cơ Sở Vật Chất

Cải tiến cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Đầu tư vào công nghệ và thiết bị hiện đại là một trong những giải pháp quan trọng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Biện Pháp Quản Lý

Việc áp dụng các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Đổi Mới

Nhiều sinh viên đã thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong học tập và nghiên cứu. Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới đã giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

4.2. Phản Hồi Từ Sinh Viên

Phản hồi từ sinh viên cho thấy họ cảm thấy hài lòng hơn với phương pháp dạy học hiện đại. Sự tham gia tích cực của sinh viên trong các hoạt động học tập đã được cải thiện đáng kể.

V. Kết Luận Về Tương Lai Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Tương lai của việc đổi mới phương pháp dạy học tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội phụ thuộc vào sự cam kết của tất cả các bên liên quan. Việc tiếp tục áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Định Hướng Phát Triển

Trường cần xác định rõ định hướng phát triển trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Các mục tiêu cụ thể và kế hoạch hành động cần được xây dựng để đảm bảo sự thành công.

5.2. Cam Kết Từ Các Cấp Quản Lý

Sự cam kết từ các cấp quản lý là rất quan trọng. Các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào giáo dục sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn phát triển của ngành du lịch Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế đặt ra yêu cầu cấp bách đối với chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Theo thống kê của ngành giáo dục, cả nước có khoảng 49 cơ sở đào tạo du lịch trình độ đại học và cao đẳng. Trong bối cảnh đó, Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội – đơn vị có trên 85% học sinh, sinh viên tốt nghiệp được các doanh nghiệp tiếp nhận ngay – đứng trước thách thức phải chuyển đổi căn bản chất lượng dạy và học khi được nâng cấp lên đào tạo bậc cao đẳng từ năm 2003.

Vấn đề cốt lõi được luận văn tập trung giải quyết là tình trạng phương pháp giảng dạy truyền thống theo lối truyền thụ một chiều, "thầy đọc - trò chép" và "dạy chay - học chay" vẫn còn tồn tại phổ biến, làm suy giảm tính chủ động của người học và hạn chế năng lực hành nghề thực tế. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là nhận dạng toàn diện các rào cản cản trở quá trình đổi mới phương pháp dạy - học ở hệ cao đẳng, từ đó xây dựng hệ thống các biện pháp quản lý giáo dục đồng bộ, khả thi nhằm triệt tiêu các lực cản này.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quá trình đào tạo hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội với các dữ liệu thực chứng được thu thập trong giai đoạn từ năm học 2004 - 2005 đến năm 2007. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các yếu tố cản trở thông qua khảo sát thực tế trên 410 đối tượng, cung cấp mô hình can thiệp quản trị giúp nâng tỷ lệ tiết dạy áp dụng phương pháp tích cực lên trên 60% và chuẩn hóa chất lượng đào tạo nghề du lịch theo tiêu chuẩn quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 3 lý thuyết và mô hình quản trị giáo dục hiện đại:

Thứ nhất, thuyết quản lý theo chức năng của Henri Fayol với 4 chức năng cốt lõi: kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Khung lý thuyết này cho phép xem xét hoạt động đổi mới phương pháp dạy - học như một quy trình quản lý có mục đích, định hướng và chịu sự điều chỉnh liên tục.

Thứ hai, thuyết quản lý sự thay đổi 11 bước trong nhà trường do Đặng Xuân Hải phát triển, phân tích quá trình chuyển đổi từ nhận thức, chuẩn bị nguồn lực, thực thi giải pháp đến đánh giá và duy trì sự đổi mới bền vững.

Thứ ba, mô hình "Tam giác đổi mới" của Nguyễn Thị Phương Hoa và Trần Đức Tuấn, xác lập mối quan hệ tương tác hữu cơ giữa 3 chủ thể: Cán bộ quản lý (tạo lập môi trường, cơ chế) – Giảng viên (nâng cao năng lực thiết kế, tổ chức bài dạy) – Sinh viên (phát triển kỹ năng tự học, nghiên cứu và khai thác thông tin).

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Phương pháp dạy - học đại học, cao đẳng: Tổ hợp cách thức tương tác phối hợp giữa giảng viên và sinh viên, trong đó hoạt động dạy giữ vai trò chủ đạo định hướng, hoạt động học mang tính tự giác, tích cực và nghiên cứu.
• Đổi mới phương pháp dạy - học: Quá trình chuyển đổi từ mô hình truyền thụ thụ động sang mô hình dạy học hợp tác, lấy người học làm trung tâm.
• Quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy - học: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý trường học lên toàn bộ các thành tố của quá trình sư phạm nhằm đạt mục tiêu giáo dục tối ưu.
• Yếu tố cản trở: Toàn bộ các nguyên nhân chủ quan và khách quan làm chậm, sai lệch hoặc triệt tiêu hiệu quả của các nỗ lực đổi mới phương pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tích hợp từ hai kênh chính: dữ liệu thứ cấp (các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Giáo dục 2005, Nghị quyết 14/2005/NQ-CP, báo cáo đào tạo, 18 bộ giáo trình lưu hành nội bộ) và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa.

Quy mô mẫu khảo sát gồm $N = 410$ khách thể, bao gồm: 69 giảng viên trực tiếp giảng dạy tại các khoa chuyên môn, 40 cán bộ quản lý từ cấp tổ bộ môn đến Ban Giám hiệu, và 301 sinh viên thuộc các khóa đào tạo cao đẳng năm thứ hai, năm thứ ba và hệ liên thông. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng (stratified random sampling), đảm bảo tính đại diện cao cho các khối ngành đào tạo đặc thù như Quản trị khách sạn, Chế biến món ăn, Hướng dẫn du lịch và Ngoại ngữ.

Dữ liệu định lượng được nhập liệu và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành SPSS kết hợp bảng tính MS Excel. Các kỹ thuật phân tích chính gồm: thống kê mô tả tần số, tính điểm trung bình (Mean) trên thang đo Likert 4 mức độ (từ 1: Yếu/Không cần thiết đến 4: Tốt/Rất cần thiết, với điểm trung bình lý thuyết là 2,5), xếp hạng thứ bậc bằng hàm Rank và phân tích ma trận tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi. Việc lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan, biến các đánh giá định tính về hành vi quản lý thành các chỉ số định lượng có thể đo lường và kiểm chứng khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, nhận thức về tính cấp thiết của đổi mới phương pháp đạt sự đồng thuận tuyệt đối nhưng việc triển khai mới dừng lại ở bề rộng. 100% đối tượng được khảo sát khẳng định đổi mới phương pháp dạy - học là "Cần thiết" và "Rất cần thiết" (trong đó mức Rất cần thiết đạt 76,8% ở giảng viên, 80,0% ở cán bộ quản lý và 72,1% ở sinh viên; tỷ lệ đánh giá "Không cần thiết" là 0,0%). Tuy nhiên, 69,6% giảng viên và 68,4% cán bộ quản lý nhận định hoạt động này mới chỉ dừng lại ở bề nổi, trong khi tỷ lệ đánh giá đổi mới đã đi vào chiều sâu chỉ đạt khiêm tốn 4,3% ở giảng viên và 0,0% ở cán bộ quản lý.

Thứ hai, phương pháp thuyết trình truyền thống vẫn giữ vai trò áp đảo so với các phương pháp dạy học tích cực. Có 84,1% giảng viên và 92,5% cán bộ quản lý ghi nhận phương pháp thuyết trình của giảng viên được sử dụng thường xuyên (tỷ lệ tổng hợp đạt 49,5%). Ngược lại, các phương pháp hiện đại gắn liền với đặc thù nghề du lịch có tần suất sử dụng rất thấp: phương pháp dạy học nêu vấn đề và giải quyết tình huống chỉ đạt 26,3% mức thường xuyên; phương pháp dạy học theo dự án chỉ đạt 10,0% thường xuyên (có tới 33,4% ý kiến cho biết chưa từng áp dụng); làm việc nhóm đạt 22,2% và đóng vai xử lý tình huống thực hành đạt 32,4%.

Thứ ba, thói quen học tập thụ động của sinh viên là rào cản lớn. Kỹ năng "Chăm chú nghe giảng và ghi chép toàn bộ" được sinh viên thực hiện tốt nhất, xếp thứ bậc 1 với điểm trung bình 3,2/4 (34,2% xếp loại tốt, 49,2% loại khá). Trong khi đó, kỹ năng then chốt của bậc cao đẳng là "Tự tổ chức việc học tập ngoài giờ" bị xếp cuối cùng ở thứ bậc 9 với điểm trung bình chỉ đạt 2,2/4 (có tới 20,3% sinh viên tự đánh giá ở mức yếu). Hoạt động "Chủ động phát hiện và tìm cách lấp chỗ hổng kiến thức" chỉ xếp thứ bậc 4 với điểm trung bình 2,6/4.

Thứ tư, bất cập nghiêm trọng về cơ chế quản lý và cơ sở vật chất kỹ thuật. Có 65,2% giảng viên và 60,0% cán bộ quản lý cho rằng các chính sách, quy chế khuyến khích đổi mới của nhà trường chưa thực sự thiết thực và đồng bộ. Về trang thiết bị, trên tổng diện tích 9.900 m2 khu trường chính với 39 phòng học lý thuyết, toàn trường chỉ có 5 máy chiếu đa phương tiện LCD projector, 7 máy chiếu hắt và 3 phòng thực hành vi tính, dẫn đến tình trạng giảng viên thiếu phương tiện trực quan để triển khai các bài giảng điện tử.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng "đổi mới nửa vời" xuất phát từ tâm lý e ngại rủi ro của giảng viên. Giảng viên lo ngại nguy cơ "cháy giáo án" khi tổ chức thảo luận mở, thiếu thời gian do định mức giờ dạy cao và thiếu động lực tài chính hỗ trợ in ấn tài liệu phát tay, phiếu học tập. Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của đội ngũ cũng còn hạn chế khi mức độ đáp ứng chung của giảng viên chỉ đạt 47,5% loại khá và 43,7% loại trung bình.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan chặt chẽ khi được biểu diễn qua biểu đồ phân bố tần suất: đường phân bố của nhận thức cấp thiết nghiêng hẳn về mức tích cực (trên 75%), nhưng đường biểu diễn tần suất áp dụng phương pháp tích cực lại trũng sâu ở mức dưới 30%. Ma trận bảng chéo giữa trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm cho thấy giảng viên vững chuyên môn nghề nhưng thiếu kỹ năng sư phạm tương tác thường có xu hướng quay lại lối mòn độc thoại để giữ an toàn bài giảng.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Phạm Minh Hùng và Bùi Văn Quân về lực cản đổi mới trong giáo dục đại học Việt Nam, khẳng định rằng nếu không có sự can thiệp đồng bộ từ thể chế quản trị và hạ tầng kỹ thuật thì nỗ lực cá nhân của người dạy sẽ nhanh chóng bị triệt tiêu bởi sức ỳ hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tháo gỡ triệt để các rào cản nêu trên, 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ cần được triển khai quyết liệt:

Thứ nhất, tổ chức bồi dưỡng chuẩn hóa năng lực sư phạm và kỹ năng công nghệ thông tin cho giảng viên.

• Hành động: Phòng Đào tạo phối hợp với các Khoa chuyên môn tổ chức định kỳ 4 khóa tập huấn chuyên sâu/năm về phương pháp dạy học vi mô, kỹ thuật xây dựng tình huống mô phỏng du lịch và thiết kế bài giảng điện tử tương tác.
• Mục tiêu: Nâng tỷ lệ giảng viên sử dụng thành thạo phần mềm trình chiếu và phương tiện nghe nhìn lên trên 70% trong vòng 12 tháng.

Thứ hai, thiết lập chương trình rèn luyện phương pháp học tập chủ động và kỹ năng tự học cho sinh viên.

• Hành động: Phòng Công tác Quản lý Học sinh - Sinh viên đưa module "Kỹ năng tự học và nghiên cứu khoa học" vào tuần sinh hoạt công dân đầu khóa cho 100% sinh viên năm thứ nhất; quy định bắt buộc thời lượng thảo luận nhóm và bài tập thực địa trong đề cương chi tiết môn học.
• Mục tiêu: Giảm tỷ lệ sinh viên học thụ động ghi chép đơn thuần từ mức hiện tại xuống dưới 20% sau 2 học kỳ triển khai.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế chính sách tạo động lực và cải tiến công tác kiểm tra - đánh giá.

• Hành động: Ban Giám hiệu ban hành quy chế tính giảm 15 - 20% định mức giờ chuẩn cho giảng viên thực hiện bài giảng đổi mới có ứng dụng công nghệ; trích quỹ khen thưởng cho các sáng kiến phương pháp hiệu quả; chuyển đổi 100% các môn lý thuyết sang hình thức đánh giá kết hợp giữa kiểm tra trắc nghiệm khách quan trên máy tính và thuyết trình dự án.
• Timeline: Triển khai thí điểm trong 6 tháng và áp dụng toàn diện sau 18 tháng.

Thứ tư, đầu tư nâng cấp hạ tầng cơ sở vật chất và chuẩn hóa hệ thống học liệu.

• Hành động: Phòng Quản trị thiết bị và Phòng Nghiên cứu khoa học & Hợp tác quốc tế thực hiện dự án trang bị máy chiếu cố định cho ít nhất 15 phòng học lý thuyết lớn; đẩy mạnh biên soạn giáo trình chuyên ngành để nâng tỷ lệ tài liệu nội bộ từ mức 25 - 30% hiện nay lên trên 60% trong giai đoạn 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm 1: Cán bộ quản lý tại các trường cao đẳng, đại học đào tạo khối ngành Du lịch - Dịch vụ.

• Lợi ích: Tiếp cận khung 11 bước quản lý sự thay đổi sư phạm, vận dụng bộ chỉ số đánh giá thực trạng để rà soát điểm nghẽn tại cơ sở đào tạo của mình và áp dụng các quy chế tạo động lực cho đội ngũ.

Nhóm 2: Giảng viên trực tiếp giảng dạy chuyên ngành Du lịch, Nhà hàng, Khách sạn.

• Lợi ích: Cung cấp cẩm nang thực hành các phương pháp dạy học tích cực như đóng vai xử lý phàn nàn của khách, nghiên cứu trường hợp kinh doanh khách sạn và phương pháp tổ chức dự án tour du lịch thực địa.

Nhóm 3: Chuyên gia phát triển chương trình và nhà hoạch định chính sách giáo dục nghề nghiệp.

• Lợi ích: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về khoảng cách giữa chuẩn đầu ra theo nhu cầu doanh nghiệp và phương pháp đào tạo hiện hành, làm cơ sở xây dựng chuẩn chương trình giáo dục nghề nghiệp linh hoạt.

Nhóm 4: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục.

• Lợi ích: Tham khảo mô hình nghiên cứu thực chứng mẫu mực với cỡ mẫu $N = 410$, quy trình xử lý số liệu khảo sát bằng SPSS và phương pháp kiểm chứng tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của giải pháp.

Câu hỏi thường gặp

1. Đâu là rào cản tâm lý lớn nhất khiến giảng viên e ngại đổi mới phương pháp? Rào cản tâm lý lớn nhất là nỗi lo "cháy giáo án" và sợ mất kiểm soát lớp học khi tổ chức thảo luận mở. Khảo sát cho thấy 65,2% giảng viên gặp áp lực về khối lượng kiến thức lý thuyết quá tải trong khung thời gian hạn hẹp, khiến họ chọn phương án thuyết trình an toàn để hoàn thành kế hoạch dạy học theo đúng tiến độ quy định.

2. Vì sao sinh viên cao đẳng nghề du lịch vẫn duy trì thói quen học tập thụ động? Sinh viên bị ảnh hưởng sâu sắc bởi thói quen nghe giảng và chép thụ động từ bậc phổ thông (chiếm điểm trung bình cao nhất 3,2/4). Ngoài ra, có tới 53,8% sinh viên chỉ đạt mức trung bình trong việc đọc tài liệu trước khi đến lớp, dẫn đến thiếu vốn kiến thức nền tảng để chủ động tham gia tranh luận và đóng vai xử lý tình huống nghiệp vụ.

3. Mô hình "Tam giác đổi mới" được vận hành như thế nào trong quản lý nhà trường? Mô hình hoạt động dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa 3 đỉnh: Cán bộ quản lý cung cấp cơ chế chính sách và thiết bị dạy học; Giảng viên đổi mới phương pháp giảng dạy và thiết kế hoạt động nhận thức; Sinh viên chuyển đổi phương pháp học sang tự học và hợp tác nhóm. Thiếu sự chuyển biến ở bất kỳ đỉnh nào, quá trình đổi mới đều rơi vào bế tắc.

4. Mức độ thiếu hụt cơ sở vật chất ảnh hưởng như thế nào đến việc đổi mới phương pháp? Thiếu thốn trang thiết bị trực tiếp làm giảm hiệu quả áp dụng phương pháp trực quan. Thực tế việc toàn bộ khu trường chính chỉ có 5 máy chiếu LCD cho 39 phòng học đã tạo ra "nút thắt cổ chai", buộc 47,6% tiết dạy phải quay về với phương pháp dạy chay bằng bảng phấn truyền thống, làm triệt tiêu tính sinh động của môn học du lịch.

5. Tính khả thi của các biện pháp quản lý trong luận văn được kiểm chứng bằng cách nào? Tính khả thi được kiểm chứng thông qua việc lấy ý kiến chuyên gia và khảo sát đối chứng trên 109 cán bộ quản lý và giảng viên. Kết quả xử lý bằng phần mềm SPSS cho thấy hệ số tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ khả thi của toàn bộ 6 nhóm giải pháp đều đạt trên 0,80, khẳng định các giải pháp hoàn toàn phù hợp với nguồn lực thực tế của nhà trường.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu khoa học và thực tiễn thông qua 5 đóng góp cốt lõi:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy - học ở bậc cao đẳng nghề theo tiếp cận quản lý sự thay đổi.
• Nhận dạng chính xác 5 nhóm yếu tố cản trở tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội liên quan đến giảng viên, sinh viên, cán bộ quản lý, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo.
• Thu thập và xử lý bộ dữ liệu thực nghiệm quy mô trên 410 mẫu khảo sát, mang lại bức tranh định lượng chân thực về thực trạng dạy và học.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ, tác động trực tiếp vào các mắt xích yếu nhất trong chuỗi vận hành đào tạo.
• Kiểm chứng khoa học tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp, đạt độ tin cậy thống kê cao.

Kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo cần tập trung vào lộ trình 3 bước: hoàn thiện thể chế chính sách khuyến khích trong 6 tháng đầu; đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ và phòng thực hành trong 12 tháng tiếp theo; chuẩn hóa 100% giáo trình và bài giảng tích hợp trong giai đoạn 3 năm.

Các nhà quản trị giáo dục, giảng viên và nhà nghiên cứu quan tâm đến mô hình quản lý sự thay đổi trong giáo dục nghề nghiệp có thể khai thác toàn bộ khung giải pháp và bộ công cụ khảo sát của luận văn để áp dụng vào thực tiễn nâng cao chất lượng đào tạo tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được trình bày trong ba chương có tên như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của đề tài Chƣơng 2: Khảo sát thực trạng quá trình đổi mới PPD-H tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội và nhận dạng các yếu tố cản trở quá trình này Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý nhằm hạn chế những yếu tố cản trở quá trình đổi mới PPD-H đối với hệ cao đẳng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Cuối luận văn là phần danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề về đổi mới phương pháp dạy-học Bước vào thế kỷ XXI, trong bối cảnh hô ̣i nhâ ̣p khu vực và quố c tế , khi tri thức đươ ̣c coi là nguồn lực quyết định sự phát triển và tăng trưởng nền kinh tế , vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục của Viê ̣t Nam đã đượ c đề cập đế n ở nhiều góc độ khác nhau.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu , "Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 15 năm đổi mới với nhiều thành tựu quan trọng nhưng cũng còn những yếu kém, bất cập" [2, tr. Một trong những nguyên nhân cơ bản làm cho chất lượng GD - ĐT của ta còn thấp so với trình độ phát triển của khoa học - công nghệ hiện đại là sự la ̣c hâ ̣u về PPD -H. Vì thế, đổi mới phương pháp giáo dục nói chung, PPD-H nói riêng, vừa là phương tiện, vừa là mục tiêu của công cuộc cải tiến chất lượng. Tầm quan trọng, ý nghĩa và tính cấp bách của việc đổi mới này đã được nêu lên rất nhiều lần trong các văn bản của Đảng, Nhà nước và của các cấp quản lý ngành Giáo dục.

Nghị quyết TW2 (khoá VIII) đã chỉ rõ: "Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy-học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là SV ĐH…"; Chỉ thị 15 (ngày 20/4/1999) của Bộ trưởng Bộ GD &ĐT nhấ n ma ̣nh việc đẩy mạnh hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập trong các trường sư phạm, … Ngày 2/11/2005, Chính phủ đã có Nghị quyết 14/2005/NQ-CP về đổi mới cơ bản và toàn diện GDĐH Việt Nam giai đoạn 2006- 2020 [69]. Nghị quyết đề ra bảy nhóm nhiệm vụ với những giải pháp đổi mới giáo dục trong đó nhấn mạnh đến yếu tố đổi mới PPD-H tại mọi cấp học, bậc học. Ngay từ đầu những năm 1990, các khía cạnh của đổi mới PPD-H đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập như Đặng Vũ Hoạt, Ngô Hiệu với "Vấn đề hoàn thiện các PPD-H" (1991), Trần Bá Hoành "Phương pháp tích cực" (1996), Nguyễn Đình Chỉnh "Phương pháp dạy học - vấn đề cốt lõi, đổi mới không dễ" (1997), Nguyễn Hoàng Kì "Đổi mới phương pháp dạy học" (2000), Nghiêm Đình Vì "Tiếp tục đổi mới PPD-H theo hướng "hoạt động hóa người học""(2000), Trần Trọng Thủy "Vấn đề đổi mới nội dung, PPD-H nhìn từ góc độ Tâm lý học" (2000), Trần Viết Lƣu "Những yếu tố ảnh hưởng tới việc đổi PPD-H ở nước ta hiện nay" (2001), Phan Đình Diệu, "Một cách nhìn về vấn đề đổi mới PPD-H" (2003).

Trong những năm gần đây, ngành GD&ĐT đã tổ chức nhiều hội thảo khoa học, hội tụ các nhà sư phạm, nhà khoa học, nhà quản lý uy tín nhằm nghiên cứu những giải pháp thực hiện đổi mới PPD-H hiệu quả. Ví dụ, hội thảo "Nâng cao chất lượng đào tạo" toàn quốc lần thứ III được tổ chức tại Hà Nội tháng 6 năm 2002; hội thảo "Đổi mới PPD-H ở ĐH và CĐ" tháng 3 năm 2003, hô ̣i thảo "Đổi mới giáo dục đại học Việt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Nam - Hội nhập và thách thức " tháng 3 năm 2004, … Cơ sở lý luận và những điều kiện thực tế cho đổi mới PPD-H cũng đã hình thành được những nền tảng cơ bản. Song song với các công trình nghiên cứu, Nhà nước cũng đã đầu tư mỗi năm nhiều tỷ đồng để mua sắm thiết bị GD nhằm hỗ trợ chuyển từ PPD-H thụ động, đọc - chép, dạy chay - học chay, sang GD chủ động, dạy và học gắn với thực hành. Tại Hội nghị Hiệu trưởng các trường ĐH, CĐ (10/5/2006) bản báo cáo tóm tắt có tiêu đề "Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục ĐH Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" của lãnh đạo Bộ GD&ĐT trình bày đã tiếp tục đề ra những giải pháp và chương trình hành động cụ thể để triển khai thực hiện Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP của Chính phủ.

Trước mắt, để tập trung cho giai đoạn 2006-2010, về PPD-H, Bộ đã xác định rõ: "Từ năm 2006 triển khai cuộc vận động đổi mới dạy và học ở ĐH theo quan niệm mới về mục tiêu, nội dung và phương pháp nhằm tạo nên con người có các loại tiềm năng: để học tập nghiên cứu sáng tạo; để phát triển cá nhân gắn kết với xã hội; để tìm, và tạo việc làm. Đổi mới phương pháp dạy và học theo các phương châm: dạy cách học; phát huy tính chủ động của người học; và tận dụng công nghệ thông tin và truyền thông mới, giảm bớt giờ lên lớp, tăng thời gian tự học và thảo luận". Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề về đổi mới phương pháp dạy - học ở bậc ĐH - CĐ và các yếu tố cản trở quá trình này Theo phương hướng mà Nghị quyết TW2 (khoá VIII) và Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 đã đề ra, việc nâng cao chất lượng giáo dục ĐH ở nước ta trong bối cảnh hiện nay đòi hỏi phải đổi mới tổ chức quá trình đào tạo ĐH, đặc biệt là đổi mới PPD-H ở bậc ĐH và CĐ. Vấn đề đổi mới PPD-H cũng đã được Bộ GD&ĐT và nhiều trường ĐH, nhiều nhà khoa học, nhà giáo quan tâm.

Đề cập đến các vấn đề chung của đổi mới PPD-H ĐH có các tác giả tiêu biểu như: Vũ Văn Tảo với "Vài nét về xu thế đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập ĐH trên thế giới" (1997), Lâm Mai Long "Tăng cường hiệu quả của đổi mới phương pháp trong các trường ĐH" (1998), Lê Văn Giáo và Nguyễn Thị An Vinh "Một số ý kiến về đổi mới PPD-H ở ĐH" (1999), , Lê Đức Phúc "Về đổi mới PPD-H ĐH" (2001), Trần Hữu Luyến "Mục đích, cơ sở, nội dung và giải pháp đổi mới PPD-H ở trường ĐH và CĐ" (2002), Phạm Xuân Hậu "Đổi mới PPD-H theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của SV" (2002), Nguyễn Thƣờng Lạng "Kết hợp giữa phương pháp giảng dạy truyền thống với phương pháp giảng dạy hiện đại để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ĐH hiện nay" (2002), Lê Khánh Bằng "Một số phương hướng đổi mới PPD-H ở ĐH" (2003), Đặng Xuân Hải "Vận dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi để chỉ đạo đổi mới PPD-H ở nhà trường hiện nay" (2004), Lê Công Triêm, Nguyễn Đức Vũ, Lê Đình "Đổi mới PPD-H ĐH theo hướng đề cao vai trò chủ thể của người học" (2004), Trần Thị Thanh Thủy "Một cách tiếp cận đối với việc đổi mới phương pháp dạy học ở ĐH" (2005),… [25] và nhiều nhà nghiên cứu, nhà QLGD khác. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Trong các hội thảo khoa học ở các cấp khác nhau, các vấn đề về PPD-H ĐH và việc đổi mới để đáp ứng các nhu cầu, đòi hỏi bức thiết của xã hội đối với chất lượng đào tạo ở bậc học này đã được bàn đến rất nhiều. Trong các hội thảo ở cấp quốc gia như Hội thảo toàn quốc lần III "Nâng cao chất lượng đào tạo " (2002), Hội thảo "Đổi mới phương pháp dạy - học ở ĐH và CĐ" (2003), Hội thảo khoa học "Đổi mới nội dung và phương pháp dạy học ở các trường ĐH sư phạm",. đã có rất nhiều tham luận về thực trạng công cuộc đổi mới PPD-H ở bậc ĐH cũng như các xu hướng phát triển và các giải pháp chung, kinh nghiệm cụ thể tại một số trường ĐH và CĐ, trong đó có cả các trường sư phạm.

Vấ n đề đổ i mới PPD -H ta ̣i các nhà trường cũng đã đươ ̣c quan tâm , nghiên cứu trong mô ̣t số luâ ̣n văn tha ̣c sỹ tại Khoa Sư pha ̣m - Đại học Quốc gia Hà Nội như "Các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp giảng dạy tại Viện ĐH Mở Hà Nội" của Nguyễn Mai Hƣơng (2004) [29] và "Các biện pháp chỉ đạo đổi mới PPD -H ở các trường trung học phổ thông quận Ngô Quyề n thành phố Hải Phòng" của Đào Thi Hu ̣ ệ (2004) [28]. Các đề tài này có phân tích các yếu tố ảnh hưởng đế n quá triǹ h đổ i mới PPD -H nhưng tâ ̣p trung hơn vào nghiên cứu quy trin ̀ h chỉ đạo đổi mới PPD -H trên tinh thầ n quản lý sự thay đổi. Trong thực tiễn, việc thực hiện đổi mới PPD-H ở các cơ sở GD ĐH còn gặp nhiều khó khăn, cản trở. Bên cạnh những khó khăn khách quan (về cơ sở vật chất, về các nguồn lực cho bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ,…) cũng có nhiều cản trở mang tính chủ quan (ở CBQL, ở bản thân các GV, về tổ chức, chỉ đạo, điều hành ).

Trong các bài viết về đổi mới PPD -H ở bậc ho ̣c này , nhiề u tác giả đã nêu lên thực trạng của quá trình và đề cập đến một số các yếu tố bất cập , gây cản trở đổi mới. Cụ thể , Phạm Minh Hùng với "Những lực cản đối với việc đổi mới phương pháp giảng dạy ở các trường ĐH Việt Nam hiện nay" (2004) [55]; Lê Thu Hƣơng với "Đổi mới giáo dục đại học : Yế u tố SV " (2004) [56]; Đặng Đình Cung với "Một số khó khăn trong đổ i mới phương pháp giảng dạy bậc đại học " (2004) [54]; Bùi Văn Quân với "Những trở ngại trong đổ i mới PPD -H dưới góc nhìn của quản lý " (2005) [39]; Lê Tràng Định với "Rào cản đổi mới PPD-H hiê ̣n nay ở Viê ̣t Nam" (2006) [19]; … 1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 1.