Luận văn một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây xoan ta melia azedarach tại vườn ươm trường đại học nông lâm thái nguyên

Khám phá các biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây xoan ta Melia azedarach tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

• Tác giả: Lường Văn Thương
• Người hướng dẫn: GS. TS Đặng Kim Vui
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây Xoan ta (Melia azedarach) tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4. Trong thực tiễn sản xuất
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Những nghiên cứu trên thế giới
• 2.3. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.4. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 2.5. Những thông tin về đối tượng nghiên cứu
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm tiến hành nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp ngoại nghiệp
• 3.4.2. Phương pháp nội nghiệp
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kỹ thuật thu hái và xử lý hạt xoan ta
• 4.1.1. Kỹ thuật thu hái
• 4.1.2. Chế biến hạt
• 4.1.3. Phương pháp xử lý
• 4.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến số lá và Hvn của cây Xoan ta
• 4.2.1. Thành phần ruột bầu ảnh hưởng đến sinh trưởng về chiều cao (Hvn) của cây Xoan ta
• 4.2.2. Sinh trưởng về động thái ra lá của cây Xoan ta
• 4.2.3. Đánh giá chất lượng cây con, dự tính tỷ lệ xuất vườn cây Xoan ta
• 4.3. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất Xoan ta (Melia azedarach)
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Biện pháp kỹ thuật sản xuất giống cây xoan ta

Biện pháp kỹ thuật trong sản xuất giống cây xoan ta (Melia azedarach) tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên tập trung vào các phương pháp gieo ươm hiệu quả. Nghiên cứu nhấn mạnh việc xử lý hạt giống, chọn lọc đất và hỗn hợp ruột bầu phù hợp để đảm bảo cây con sinh trưởng tốt. Kỹ thuật sản xuất bao gồm các bước thu hái, chế biến hạt và xử lý hạt bằng phương pháp vật lý như ngâm nước ấm để kích thích nảy mầm. Hỗn hợp ruột bầu được nghiên cứu kỹ lưỡng, bao gồm đất, phân hữu cơ và chất phụ gia như xơ dừa, tro trấu để tăng độ thoáng khí và giữ ẩm. Các yếu tố dinh dưỡng như đạm, lân, kali được bổ sung để cải thiện chất lượng cây con.

1.1. Xử lý hạt giống

Xử lý hạt giống là bước quan trọng trong sản xuất giống cây xoan ta. Hạt được thu hái từ cây mẹ khỏe mạnh, sau đó chế biến và xử lý bằng phương pháp vật lý như ngâm nước ấm để kích thích nảy mầm. Quá trình này giúp loại bỏ nấm mốc và tăng tỷ lệ nảy mầm. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc xử lý hạt đúng cách giúp cây con phát triển đồng đều và khỏe mạnh.

1.2. Hỗn hợp ruột bầu

Hỗn hợp ruột bầu đóng vai trò quyết định trong kỹ thuật sản xuất giống cây xoan ta. Nghiên cứu sử dụng đất có độ thoáng khí cao, kết hợp với phân hữu cơ và chất phụ gia như xơ dừa, tro trấu. Hỗn hợp này giúp cây con hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn và phát triển nhanh chóng. Các yếu tố dinh dưỡng như đạm, lân, kali được bổ sung để đảm bảo cây con đạt tiêu chuẩn xuất vườn.

II. Ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng cây xoan ta

Nghiên cứu tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã phân tích ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng cây xoan ta. Kết quả cho thấy hỗn hợp ruột bầu có tỷ lệ đất, phân hữu cơ và chất phụ gia phù hợp giúp cây con phát triển nhanh về chiều cao và số lá. Các yếu tố dinh dưỡng như đạm, lân, kali được bổ sung đúng cách giúp cây con khỏe mạnh và đạt tiêu chuẩn xuất vườn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng phân bón hữu cơ và vô cơ kết hợp giúp cải thiện chất lượng cây con đáng kể.

2.1. Chiều cao và số lá

Chiều cao và số lá của cây xoan ta được cải thiện đáng kể khi sử dụng hỗn hợp ruột bầu phù hợp. Nghiên cứu chỉ ra rằng hỗn hợp ruột bầu giàu dinh dưỡng giúp cây con phát triển nhanh về chiều cao và tăng số lá. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo cây con đạt tiêu chuẩn xuất vườn.

2.2. Chất lượng cây con

Chất lượng cây con được đánh giá dựa trên sức sống và khả năng chống chịu với điều kiện môi trường. Nghiên cứu tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cho thấy hỗn hợp ruột bầu giàu dinh dưỡng giúp cây con khỏe mạnh và có tỷ lệ xuất vườn cao. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất giống cây trồng.

III. Ứng dụng thực tiễn và giá trị nghiên cứu

Nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật sản xuất giống cây xoan ta tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên có giá trị thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu được áp dụng vào thực tế sản xuất, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện môi trường. Kỹ thuật sản xuất được đề xuất giúp tăng tỷ lệ nảy mầm và chất lượng cây con, đáp ứng nhu cầu trồng rừng và phủ xanh đất trống đồi trọc. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nguồn gen cây xoan ta, một loài cây có giá trị kinh tế và sinh thái cao.

3.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của nghiên cứu được thể hiện qua việc tăng tỷ lệ nảy mầm và chất lượng cây con. Kỹ thuật sản xuất được đề xuất giúp giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất cây trồng. Điều này góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển bền vững ngành lâm nghiệp.

3.2. Bảo tồn nguồn gen

Nghiên cứu góp phần vào việc bảo tồn nguồn gen cây xoan ta, một loài cây có giá trị kinh tế và sinh thái cao. Việc sản xuất giống cây chất lượng giúp duy trì và phát triển nguồn gen quý, đáp ứng nhu cầu trồng rừng và phủ xanh đất trống đồi trọc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lường Văn Thương tập trung vào việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống cây Xoan ta (Melia azedarach Linn.) tại vườn ươm, một khâu kỹ thuật quan trọng trong công tác trồng và phục hồi rừng tại khu vực trung du miền núi phía Bắc.

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Tài nguyên rừng giữ vai trò điều hòa vi khí quyển, hấp thụ các chất khí độc hại như CO2, SO2, chống xói mòn và duy trì cân bằng hệ sinh thái. Trong các chương trình lâm nghiệp xã hội và phủ xanh đất trống đồi núi trọc, việc lựa chọn loài cây gỗ đa tác dụng, có biên độ sinh thái rộng và chu kỳ kinh doanh hợp lý là yêu cầu cấp thiết. Cây Xoan ta (còn gọi là Sầu đâu), thuộc họ Xoan (Meliaceae), là loài thực vật bản địa phân bố trải dài từ Bắc vào Nam tại Việt Nam cũng như một số nước lân cận như Lào, Campuchia.

Xoan ta là cây thân gỗ lớn, có thể đạt chiều cao tới 30m, đường kính ngang ngực gần 100cm. Gỗ Xoan thuộc nhóm V, tỷ trọng trung bình 0,565, lực kéo ngang thớ đạt 22 kg/cm², lực nén dọc thớ đạt 339 kg/cm²; dác gỗ màu xám trắng, lõi màu hồng hoặc nâu nhạt. Sau khi ngâm nước theo tập quán truyền thống, gỗ có độ bền cao, ít bị mối mọt, thích hợp cho xây dựng nhà ở, đóng đồ gia dụng và trang trí nội thất. Ngoài giá trị lấy gỗ với chu kỳ khai thác từ 5–6 năm (gỗ nhỏ) hoặc 8–10 năm (gỗ lớn), lá và vỏ cây chứa các hoạt chất có thể chế biến thuốc trừ sâu sinh học, hạt dùng ép dầu, đồng thời cây có khả năng tái sinh chồi gốc tốt từ 3–4 luân kỳ. Mặc dù có tiềm năng lâm sinh lớn, kỹ thuật sản xuất cây giống Xoan ta trong giai đoạn vườn ươm trước đây chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thiếu quy trình chuẩn hóa về xử lý hạt nảy mầm và tỷ lệ phối trộn ruột bầu nhằm đạt tỷ lệ xuất vườn cao.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích bao quát của đề tài là xác định phương pháp kỹ thuật gieo ươm cây con Xoan ta giai đoạn vườn ươm nhằm phục vụ nhu cầu giống cây trồng rừng, nâng cao giá trị kinh tế và phòng hộ môi trường. Mục tiêu cụ thể được xác định: Xây dựng bản hướng dẫn một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong gieo ươm loài cây Xoan ta tại vườn ươm. Nhiệm vụ nghiên cứu được phân định thành ba nội dung chính:

1. Nghiên cứu kỹ thuật thu hái, chế biến và xử lý kích thích nảy mầm hạt giống Xoan ta bằng nước ấm ở nhiệt độ 40°C.
2. Thí nghiệm xác định ảnh hưởng của các tỷ lệ phối trộn phân vi sinh hữu cơ hoai mục trong hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng chiều cao vút ngọn (Hvn) và động thái ra lá của cây con.
3. Đánh giá chất lượng cây con theo các công thức thí nghiệm, dự tính tỷ lệ xuất vườn và đề xuất quy trình kỹ thuật gieo ươm cây Xoan ta hoàn chỉnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Cây Xoan ta (Melia azedarach Linn.) ở giai đoạn vườn ươm từ khâu hạt giống đến giai đoạn cây con 3–7 tháng tuổi.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào kỹ thuật thu hái quả, chế biến tách hạt, xử lý nhiệt độ nước 40°C kết hợp đốt hun nhiệt kích thích nảy mầm; kiểm nghiệm 4 công thức thành phần ruột bầu phối trộn giữa đất tầng B với phân vi sinh hữu cơ hoai mục.
• Phạm vi không gian: Vườn ươm Khoa Lâm nghiệp thuộc Trung tâm Thực nghiệm, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành theo dõi, đo đếm thực nghiệm từ ngày 02/01/2014 đến ngày 20/05/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên cơ sở sinh lý hạt giống và sinh lý dinh dưỡng khoáng của cây con trong giai đoạn vườn ươm:

• Sinh lý nảy mầm của hạt: Quá trình nảy mầm trải qua 3 giai đoạn kế tiếp nhau gồm: giai đoạn vật lý (hạt hút nước, trương nở, làm nứt vỏ cứng), giai đoạn sinh hóa (nhiệt độ và ẩm độ kích hoạt enzyme phân giải hợp chất dự trữ), và giai đoạn sinh lý (phân chia tế bào phôi mầm, rễ mầm đâm ra ngoài vỏ hạt thành cây mầm). Với hạt Xoan ta có vỏ ngoài hóa gỗ cứng và chứa lớp dầu, việc tác động cơ nhiệt bằng nước ấm 40°C kết hợp ủ nhiệt đóng vai trò phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ sinh lý.
• Cơ sở dinh dưỡng ruột bầu: Hỗn hợp ruột bầu quyết định tính chất lý học (độ xốp, khả năng thấm nước, giữ ẩm) và hóa học (dinh dưỡng N, P, K dễ tiêu). Đất tầng B có thành phần cơ giới thịt nhẹ, cát pha làm nền phối trộn với phân vi sinh hữu cơ hoai mục giúp cung cấp cân đối hệ đạm (tổng hợp protein, diệp lục), lân (phát triển bộ rễ, tăng cường chuyển hóa năng lượng) và kali (điều hòa áp suất thẩm thấu, tăng sức đề kháng mô thân), tạo điều kiện cho cây con đạt tỷ lệ xuất vườn tối ưu.

Điều kiện khu vực thí nghiệm

Vườn ươm nằm tại xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên, địa hình đồi bát úp lượn sóng nhẹ với độ dốc 10–15°, độ cao 50–70m. Đất tại chỗ là đất Feralit phát triển trên đá phiến sa thạch. Theo kết quả phân tích mẫu đất năm 2013 của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên:

• Tầng 1–10 cm: Mùn 1,776%; N tổng số 0,024%; P2O5 tổng số 0,241%; K2O tổng số 0,035%; N dễ tiêu 3,64 mg/100g; P2O5 dễ tiêu 456 mg/100g; K2O dễ tiêu 0,90 mg/100g; pH đạt 3,5.
• Tầng 10–30 cm: Mùn 0,670%; N tổng số 0,058%; P2O5 tổng số 0,211%; K2O tổng số 0,060%; N dễ tiêu 3,06 mg/100g; P2O5 dễ tiêu 12 mg/100g; K2O dễ tiêu 0,44 mg/100g; pH đạt 3,9.
• Tầng 30–60 cm: Mùn 0,711%; N tổng số 0,034%; P2O5 tổng số 0,131%; K2O tổng số 0,107%; N dễ tiêu 0,107 mg/100g; P2O5 dễ tiêu 3,04 mg/100g; K2O dễ tiêu 3,05 mg/100g; pH đạt 3,7. Đặc điểm khí hậu Thái Nguyên các tháng thực nghiệm (1–4/2014): Nhiệt độ trung bình dao động từ 11,9°C (tháng 1) đến 23,4°C (tháng 4); ẩm độ không khí 73–83%; lượng mưa tích lũy từ 4,4 mm (tháng 1) tăng dần đến 30,1 mm (tháng 4).

Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm

1. Kỹ thuật xử lý hạt giống: Tiến hành trên 2 kg hạt sạch. Khử trùng hạt qua dung dịch thuốc tím KMnO4 0,1% (1g/lít) trong 15 phút. Ngâm hạt vào nước ấm 40°C (tỷ lệ 2 phần nước sôi 3 phần nước lạnh) để nguội dần trong 10 giờ. Vớt hạt, đưa xuống hố gieo ủ, phủ lớp đất mặt dày 10 cm, rải cỏ/lá khô lên bề mặt đốt tạo nhiệt, sau đó tưới ẩm định kỳ cho đến khi hạt nứt nanh thì đem cấy.

2. Bố trí thí nghiệm ruột bầu: Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) gồm 4 công thức (CTTN) với 3 lần lặp lại. Quy mô mỗi lần lặp là 40 bầu/công thức; tổng số 120 bầu/công thức; toàn bộ thí nghiệm gồm 480 bầu:

   • CT1 (Đối chứng): 100% Đất tầng B (không bổ sung phân bón).
   • CT2: 97% Đất tầng B + 3% Phân vi sinh hữu cơ hoai mục.
   • CT3: 95% Đất tầng B + 5% Phân vi sinh hữu cơ hoai mục.
   • CT4: 93% Đất tầng B + 7% Phân vi sinh hữu cơ hoai mục.

3. Chăm sóc và thu thập số liệu: Đo đếm các chỉ tiêu định kỳ vào 3 đợt: Lần 1 (21/03/2014), Lần 2 (10/04/2014), Lần 3 (02/05/2014).

   • Chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$, cm): Đo từ mặt bầu đến đỉnh sinh trưởng của chồi ngọn.
   • Động thái ra lá ($Sl$, lá): Đếm tổng số lá kép bình thường xuất hiện trên cây mầm.
   • Phân cấp chất lượng cây con đợt cuối: Xếp theo 3 cấp Tốt (thân mập, lá xanh thẫm, đỉnh sinh trưởng phát triển mạnh), Trung bình (thân mảnh hơn, lá phát triển bình thường), Xấu (còi cọc, vàng lá hoặc cong queo).

4. Phương pháp thống kê nội nghiệp: Số liệu thực nghiệm được xử lý bằng Microsoft Excel thông qua phân tích phương sai một nhân tố (ANOVA Single Factor). Đặt giả thuyết vô hiệu $H_0: \mu_1 = \mu_2 = \mu_3 = \mu_4$ so sánh với đối thuyết $H_1$ (tồn tại ít nhất một cặp công thức có giá trị trung bình sai khác). Tính toán tổng biến động ($V_T$), biến động nhân tố ($V_A$) và biến động ngẫu nhiên ($V_N$). Tiêu chuẩn kiểm định F thực nghiệm ($F_{tn} = S_A^2 / S_N^2$) được so sánh với trị số lý luận $F_{05}$ ở các bậc tự do tương ứng. Khi bác bỏ $H_0$, áp dụng chỉ tiêu sai dị bảo đảm nhỏ nhất LSD (Least Significant Difference) ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$ để kiểm tra sai khác từng cặp trị số trung bình: $$LSD = t_{0,05} \times S_N \times \sqrt{\frac{2}{b}}$$ Cặp công thức nào có hiệu trung bình $|\bar{X}_i - \bar{X}_j| > LSD$ được khẳng định có sai dị thực sự.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ giá trị thực tiễn đa mục đích của loài Xoan ta trong cơ cấu cây trồng rừng kinh tế và phục hồi sinh thái. Xác định rõ mục đích, mục tiêu đề tài, ý nghĩa khoa học trong việc rèn luyện phương pháp nghiên cứu lâm sinh thực nghiệm, cùng giá trị ứng dụng trực tiếp đối với công tác ươm tạo giống tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Hệ thống hóa các nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến kỹ thuật gieo ươm cây lâm nghiệp:

• Trên thế giới: Tổng kết các nghiên cứu về xử lý tiền nảy mầm (axit, nhiệt độ nước, cơ giới), phân tích hệ protein nảy mầm (Gallardo trên Arabidopsis), khảo nghiệm kích thước hạt Tếch (Tectona grandis) tại Thái Lan, cùng hiệu quả ứng dụng phân bón khoáng và phân bón vi sinh sinh học trong phát triển lâm nghiệp bền vững tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ.
• Tại Việt Nam: Tổng thuật các kết quả nghiên cứu thành phần ruột bầu và kích thước bầu của Nguyễn Xuân Quát (1985) trên Thông nhựa (Pinus merkusii), Nguyễn Tuấn Bình (2002) trên Dầu song nàng (Dipterocarpus dyerii), Nguyễn Thị Mừng (1997) trên Cẩm lai (Dalbergia bariaensis), Nguyễn Văn Thêm và Phạm Thanh Hải (2004) trên Chiêu liêu nước (Terminalia calamansanai), và Nguyễn Thị Cẩm Nhung (2006) trên Huỳnh liên (Tecoma stans).
• Khái quát điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu Thái Nguyên và đặc điểm thực vật học của loài Xoan ta.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chi tiết hóa đối tượng nghiên cứu (cây Xoan ta giai đoạn vườn ươm), địa điểm thực hiện (Vườn ươm ĐH Nông Lâm Thái Nguyên), lịch trình thí nghiệm (tháng 1 đến tháng 5/2014). Mô tả chi tiết phương pháp xử lý hạt, sơ đồ bố trí 4 công thức ruột bầu theo khối ngẫu nhiên, phương pháp đo đếm Hvn, số lá và hệ thống công thức toán học phân tích phương sai ANOVA một nhân tố cùng công thức kiểm định sai dị bảo đảm LSD.

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Bao gồm kết quả xử lý hạt giống; đo đạc và phân tích thống kê phương sai đối với chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$); phân tích động thái ra lá ($Sl$); xếp loại chất lượng cây con đợt cuối; và đề xuất hệ thống biện pháp kỹ thuật sản xuất giống Xoan ta hoàn chỉnh.

Phần 5: Kết luận, tồn tại và kiến nghị

Đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu đề tài, tổng hợp các thông số kỹ thuật tối ưu rút ra từ thực nghiệm; chỉ rõ những hạn chế khách quan về mặt thời gian và phạm vi thí nghiệm; đề xuất kiến nghị ứng dụng vào sản xuất tại Thái Nguyên và định hướng mở rộng nghiên cứu.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả sinh trưởng chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$)

Ở lần đo đầu tiên (21/03/2014), cây mạ vừa cấy vào bầu nên mức độ chênh lệch chiều cao giữa các công thức chưa rõ rệt, dao động từ 4,24 cm đến 4,37 cm. Sau 3 đợt theo dõi, các công thức có bổ sung phân vi sinh (CT2, CT3, CT4) đều thúc đẩy sinh trưởng vượt trội so với đối chứng (CT1).

Công thức thí nghiệm	Lần 1 (21/03) - cm	Lần 2 (10/04) - cm	Lần 3 (02/05) - cm	Tổng $\sum X_i$	Trung bình $\bar{X}_i$ (cm)
CT1 (100% Đất tầng B)	4,29	4,37	4,44	13,10	4,37
CT2 (97% Đất + 3% Phân)	4,37	11,12	17,76	33,25	11,08
CT3 (95% Đất + 5% Phân)	4,31	11,22	18,06	33,59	11,20
CT4 (93% Đất + 7% Phân)	4,24	11,09	16,88	32,21	10,73

Phân tích phương sai một nhân tố cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê rất cao:

• Biến động do nhân tố A ($SS_A$): 2375,97 với bậc tự do $df = 3$; phương sai $MS_A = 1187,99$.
• Biến động ngẫu nhiên ($SS_N$): 7,01 với bậc tự do $df = 8$; phương sai $MS_N = 1,17$.
• Trị số $F_{tn} = 1016,80$ lớn hơn rất nhiều so với giá trị lý luận $F_{05} = 5,14$ ($P\text{-value} = 2,55 \times 10^{-8}$).
• Bác bỏ $H_0$, khẳng định thành phần ruột bầu tác động không đồng đều đến chiều cao cây.
• Tính toán chỉ tiêu $LSD = 0,59$. Hiệu sai giữa CT3 ($\bar{X} = 11,20$ cm) và CT4 ($\bar{X} = 10,73$ cm) đạt 0,47; hiệu sai giữa CT3 và CT2 ($\bar{X} = 11,08$ cm) là 0,12 (nhỏ hơn LSD). Tuy nhiên, xét chiều cao tuyệt đối tại lần đo cuối, CT3 đạt mức cao nhất (18,06 cm), là công thức nổi trội nhất về chỉ tiêu chiều cao.

Kết quả động thái ra lá ($Sl$)

Số lượng lá phản ánh diện tích quang hợp và sức sống mô chồi của cây con.

Công thức thí nghiệm	Lần 1 (lá)	Lần 2 (lá)	Lần 3 (lá)	Tổng $\sum X_i$	Trung bình $\bar{X}_i$ (lá)
CT1 (Đối chứng)	2,00	2,00	3,00	9,00	3,00
CT2 (97% Đất + 3% Phân)	3,00	4,66	6,00	18,00	6,00
CT3 (95% Đất + 5% Phân)	3,00	4,66	4,33	13,00	4,33
CT4 (93% Đất + 7% Phân)	2,00	3,33	4,00	12,00	4,00

Phân tích ANOVA đối với động thái ra lá:

• Biến động do công thức ($SS_A$): 14,25 ($df = 3$); $MS_A = 4,75$.
• Biến động ngẫu nhiên ($SS_N$): 0,67 ($df = 8$); $MS_N = 0,083$.
• Trị số $F_{tn} = 57,00 > F_{05} = 4,07$ ($P\text{-value} = 9,6 \times 10^{-6}$).
• Giá trị $LSD = 0,54$. So sánh từng cặp cho thấy hiệu số lá giữa CT2 ($\bar{X} = 6,00$) với CT3 ($\bar{X} = 4,33$) là 1,67 > LSD; giữa CT2 với CT4 ($\bar{X} = 4,00$) là 2,00 > LSD. Do đó, CT2 vượt trội có ý nghĩa thống kê về số lượng lá phát triển.

Đánh giá chất lượng và tỷ lệ xuất vườn

Chất lượng cây con tại lần đo cuối đợt thí nghiệm được phân hóa rõ nét giữa các công thức:

Công thức thí nghiệm	Cây loại Tốt (%)	Cây loại Trung bình (%)	Cây loại Xấu (%)
CT1 (100% Đất tầng B)	7,78	47,78	4,44
CT2 (97% Đất + 3% Phân)	75,56	20,00	4,44
CT3 (95% Đất + 5% Phân)	65,56	22,22	12,22
CT4 (93% Đất + 7% Phân)	11,11	58,89	30,00

Công thức 2 cho tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn tốt cao nhất (75,56%), tỷ lệ cây xấu chỉ 4,44%. Khi tăng tỷ lệ phân bón lên 7% (CT4), cây sinh trưởng kém đi rõ rệt, tỷ lệ cây xấu tăng vọt lên 30,00%, cây tốt chỉ còn 11,11% (hiện tượng thừa dinh dưỡng cục bộ gây ức chế bộ rễ non).

Đề xuất quy trình kỹ thuật gieo ươm cây Xoan ta

Từ kết quả thực nghiệm, tác giả đề xuất hệ thống biện pháp kỹ thuật gieo ươm chuẩn hóa:

1. Thu hái quả: Thu hái từ cây mẹ từ 10 năm tuổi trở lên, thân thẳng đứng, chiều cao dưới cành từ 6m trở lên, tán cân đối, không sâu bệnh hay cụt ngọn. Chỉ thu hái quả đã chín vàng, vỏ mềm, nhân màu trắng.
2. Chế biến và bảo quản: Ủ quả 2–3 ngày trong đống cao không quá 50 cm có thông gió, đảo mỗi ngày 1 lần. Chà sạch thịt quả trong nước lã, đãi lấy hạt sạch, phơi nắng ráo trên bạt, cót, nong nia (tránh phơi trực tiếp trên sân xi măng). Chỉ tiêu hạt: 1 kg quả cho khoảng 2.200 hạt; 1.000 hạt nặng khoảng 450 gram; độ thuần hạt $>95%$, tỷ lệ nảy mầm $>80%$.
3. Xử lý nảy mầm: Khử trùng bằng KMnO4 0,5% (5g/lít) trong 20–30 phút, rửa sạch. Ngâm hạt vào nước nóng 40°C (2 sôi 3 lạnh) để nguội dần trong 10 giờ. Đặt hạt xuống hố ủ, phủ đất dày 10 cm, rải lá cỏ khô đốt hun nhiệt rồi tưới ẩm thường xuyên. Hạt bắt đầu nảy mầm sau 10 ngày và kết thúc nảy mầm sau 20 ngày.
4. Làm đất và đóng bầu: Chọn đất tầng mặt 0–30 cm thành phần cát pha thịt nhẹ, sàng qua lưới lỗ 0,8–1 cm. Sử dụng vỏ bầu polyetylen kích thước $8 \times 12$ cm đục lỗ thoát nước. Trộn đều 97% đất với 3% phân vi sinh hữu cơ hoai mục (hoặc 95% đất + 5% phân). Độ xốp ruột bầu duy trì 60–70%. Đóng bầu trước khi cấy 2–3 tuần.
5. Cấy cây và chăm sóc: Thời vụ gieo cấy thích hợp vào tháng 2–3. Cấy cây mầm khi đạt 1–2 cặp lá vào ngày râm mát hoặc mưa nhỏ. Cắm que tạo lỗ sâu hơn rễ 0,5–1 cm, đặt cổ rễ ngang mặt bầu, tưới đẫm 4–5 lít/m². Làm giàn che bóng 80–90% trong giai đoạn đầu rồi dỡ dần. Tưới nước 1 lần/ngày trong 3 tháng đầu, sau đó 2–3 ngày/lần tùy ẩm độ đất. Nhổ cỏ phá váng định kỳ 10–15 ngày/lần. Phòng trừ nấm thối cổ rễ bằng thuốc chuyên dụng và bắt sâu xanh, bọ xít hại ngọn non bằng biện pháp thủ công.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được hoàn thành trong khuôn khổ thời gian thực tập tốt nghiệp giới hạn (khoảng 5 tháng), do đó tác giả đã tự nhận định một số tồn tại thực tế:

• Đề tài chỉ mới dừng lại ở việc thử nghiệm 1 chế độ nhiệt độ nước xử lý (40°C) và 1 công thức ủ nhiệt đốt mặt; chưa tiến hành khảo nghiệm so sánh đa dạng các mức nhiệt độ ngâm hạt khác nhau.
• Chưa xác định được độ ẩm tiêu chuẩn của hạt Xoan ta khi đưa vào cất trữ cũng như phương pháp bảo quản hạt giống dài hạn.
• Thí nghiệm ruột bầu mới chỉ kiểm tra phân vi sinh hữu cơ hoai mục ở 3 tỷ lệ (3%, 5%, 7%) trên nền đất Feralit tầng B; chưa khảo nghiệm so sánh với các loại phân khoáng vô cơ (NPK, supe lân) hay các giá thể phụ gia khác (tro trấu, xơ dừa).
• Chưa có thí nghiệm chuyên sâu về ảnh hưởng của các mức độ che bóng khác nhau tác động đến khả năng sinh trưởng mô lá.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiếp tục theo dõi sinh trưởng của cây con ngoài hiện trường rừng trồng sau giai đoạn xuất vườn để đánh giá chất lượng cây theo chu kỳ dài hơn.
• Nghiên cứu xác lập hàm lượng nước tiêu chuẩn của hạt giống và công nghệ bảo quản hạt Xoan ta qua các năm.
• Khảo nghiệm bổ sung các loại phân bón và tỷ lệ che sáng tối ưu phục vụ sản xuất quy mô công nghiệp tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận cung cấp các tư liệu thực nghiệm có giá trị thực tiễn đối với:

• Sinh viên và học viên ngành Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng, Nông học: Tài liệu là một mô hình chuẩn mực về quy trình bố trí thí nghiệm lâm sinh theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD), ứng dụng toán thống kê sinh học xử lý phương sai ANOVA một nhân tố và phân tích sai dị LSD trên phần mềm bảng tính.
• Cán bộ kỹ thuật và người dân quản lý vườn ươm giống lâm nghiệp: Nắm bắt được các thông số kỹ thuật cụ thể (tỷ lệ pha nước 2 sôi 3 lạnh đạt 40°C, kỹ thuật đốt hun nhiệt tầng mặt, tỷ lệ ruột bầu 3% phân vi sinh hữu cơ hoai mục kết hợp vỏ bầu $8 \times 12$ cm) để ứng dụng trực tiếp, giúp tiết kiệm chi phí phân bón mà vẫn nâng cao tỷ lệ cây con loại tốt đạt trên 75%.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp kích thích hạt Xoan ta nảy mầm trong khóa luận được tiến hành qua những bước kỹ thuật cụ thể nào? Hạt sạch được khử trùng trong dung dịch thuốc tím KMnO4 0,1% (15 phút), sau đó ngâm vào nước ấm 40°C (tỷ lệ 2 phần nước sôi pha 3 phần nước lạnh) và để nguội dần trong 10 giờ. Tiếp đó, vớt hạt rải đều xuống hố gieo, phủ một lớp đất dày 10 cm lên trên, rải cỏ/lá khô lên mặt đất rồi đốt lấy nhiệt, cuối cùng tưới nước giữ ẩm định kỳ. Hạt bắt đầu nảy mầm sau 10 ngày và kết thúc nảy mầm sau 20 ngày.

2. Công thức phối trộn ruột bầu nào đem lại hiệu quả sinh trưởng chiều cao ($H_{vn}$) lớn nhất? Công thức 3 (95% đất tầng B + 5% phân vi sinh hữu cơ hoai mục) đem lại chiều cao bình quân lớn nhất đạt 11,20 cm (chiều cao đo đợt cuối đạt 18,06 cm). Tuy nhiên, công thức 2 (97% đất + 3% phân) cũng cho chiều cao bình quân đạt 11,08 cm (đo đợt cuối đạt 17,76 cm), sai khác giữa CT2 và CT3 không vượt quá ngưỡng sai dị bảo đảm LSD (0,59 cm).

3. Tại sao tác giả lại đề xuất công thức 2 (3% phân vi sinh) là công thức hợp lý nhất cho sản xuất thực tiễn? Mặc dù CT3 cho chiều cao nhỉnh hơn không đáng kể (11,20 cm so với 11,08 cm), nhưng CT2 vượt trội rõ rệt về động thái ra lá (trung bình 6 lá/cây so với 4,33 lá của CT3; sai dị 1,67 > LSD = 0,54) và cho tỷ lệ cây đạt chất lượng loại Tốt cao nhất (75,56% so với 65,56% của CT3). Hơn nữa, việc sử dụng 3% phân vi sinh giúp tiết kiệm chi phí vật tư phân bón hơn so với mức 5% hoặc 7%.

4. Khối lượng và số lượng hạt giống Xoan ta được ghi nhận trong nghiên cứu là bao nhiêu? Theo số liệu điều tra mẫu của tác giả, 1 kg quả Xoan ta chứa trung bình khoảng 2.200 hạt, và khối lượng của 1.000 hạt Xoan ta đạt khoảng 450 gram. Tỷ lệ nảy mầm của lô hạt sau xử lý đạt trên 80% với độ thuần trên 95%.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lường Văn Thương đã giải quyết thành công các vấn đề kỹ thuật cơ bản trong nhân giống cây Xoan ta (Melia azedarach Linn.) tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm khẳng định việc xử lý hạt bằng nước ấm 40°C kết hợp ủ nhiệt và sử dụng công thức ruột bầu 97% đất tầng B phối trộn 3% phân vi sinh hữu cơ hoai mục giúp cây con đạt tốc độ sinh trưởng cao, bộ lá phát triển mạnh và tỷ lệ xuất vườn loại tốt đạt tới 75,56%. Đây là tài liệu thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu tin cậy cho công tác sản xuất cây giống lâm nghiệp phục vụ trồng rừng kinh tế tại khu vực miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Rừng là tài nguyên vô cùng quý giá của con người, nếu chúng ta biết khai thác và sử dụng, bảo vệ một cách hợp lý. Rừng không chỉ cung cấp những vật dụng thực phẩm lâm đặc sản như: thuốc men, gỗ củi, tre, nứa…mà rừng còn là lá phổi xanh của nhân loại, điều hòa khí quyển, hấp thu chất độc hại như: CO2, SO2 và làm cân bằng môi trường sinh thái đem lại cuộc sống trong lành cho con người và mọi sinh vật. Ngày nay Đảng và Nhà nước đã tạo mọi điều kiện để thu hút người dân sống trong và gần rừng tham gia bảo vệ rừng trồng, để bảo vệ nguồn gen cũng như làm cho rừng giàu thêm và phục hồi lại nhằm phủ xanh đồi núi trọc. Xoan ta hay Sầu đâu có tên khoa học là Melia azedarach Linn.

Là một loại thực vật thuộc họ Xoan ( Meliacea) nó phân bố chủ yếu ở Việt Nam, Lào, Camphuchia. Riêng ở Việt Nam dọc theo từ Bắc vào Nam hầu như tỉnh nào cũng có sự phân bố của cây Xoan ta, chúng mọc tự nhiên hoặc được trồng. Đây là loài cây thân gỗ có kích thước lớn có thể cao đến 30m đường kính gần 100cm. Gỗ Xoan thuộc gỗ nhóm V, gỗ Xoan có lõi màu hồng hay nâu nhạt, dác xám trắng; gỗ nhẹ mềm tỷ trọng 0.565; lực kéo ngang thớ 22kg/cm2, nén dọc thớ 339kg/cm2.

Gỗ Xoan sau khi ngâm khá bền khó bị mối mọt, cho nên gỗ Xoan thường được dùng trong xây dựng, trang trí nội thất và điêu khắc.Than và củi Xoan ta cung cấp một lượng nhiệt lớn. Ngoài ra lá, rễ Xoan còn đung làm phân xanh, thuốc sát trùng, hạt có thể ép dầu và chữa một số bệnh, ta có thể trồng Xoan để che bóng và phòng hộ. Đặc điểm sinh học: Xoan ta là loài cây ưa sáng, ưa khí hậu nóng ẩm, sinh trưởng và phát triển mạnh trên nhiều vùng đất khác nhau từ đất chua đến đất kiền hoặc hơi mặn, trồng sau khoảng 5-6 năm là có thể thu hoạch và nếu trồng lấy gỗ lớn thì kéo dài từ 8-10 năm. Đặc biệt cây Xoan ta có khả năng tái sinh (mọc lại từ gốc cũ đã thu hoạch cây) từ 3-4 lần.

2 Với đặc điểm sinh học như trên cũng như giá trị sử dụng về nhiều mặt nên Xoan là cây trồng lâm nghiệp có khả năng phát triển rộng rãi. Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi đã thực hiện đề tài: “Một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây Xoan ta (Melia azedarach) tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Mục đích của đề tài Nghiên cứu tìm ra phương pháp gieo ươm cây Xoan ta trong giai đoạn vườn ươm phục vụ nhu cầu trồng rừng, góp phần tăng hiệu quả kinh tế và cải thiện môi trường sống. Mục tiêu nghiên cứu Có được hướng dẫn một số kỹ thuật chủ yếu trong gieo ươm loài cây Xoan ta.

Trong học tập và nghiên cứu khoa học - Gắn kết giữa lý thuyết và thực hành - Giúp sinh viên nắm vững hơn về những kiến thức đã được học nhất là về sản xuất cây con. - Học được cách sắp xếp bố trí công việc trong học tập nghiên cứu một cách khoa học. - Học được cách sản xuất cây giống phục vụ cho công tác trồng rừng. - Bước đầu tiếp cận và áp dụng khoa học tiến bộ vào thực tế sản xuất.

- Giúp ta làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và tạo tác phong làm việc độc lập khi ra thực tế 1. Trong thực tiễn sản xuất Kết quả đề tài là cơ sở để xuất một số kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây Xoan ta trong giai đoạn vườn ươm. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu Nhân giống bằng hạt là phương pháp nhân giống đem lại hiệu quả cao và áp dụng phổ biến trong suốt thời gian qua.

Trong gieo ươm, việc xử lý hạt giống là một khâu quan trọng, tùy vào đặc điểm sinh lý, cấu tạo vỏ hạt của hạt giống khác nhau thì việc xử lý hạt cũng khác nhau. Xử lý khích thích hạt giống là tác động đồng loạt lên lượng hạt giống cần gieo nhằm diệt nấm mầm mống bệnh hại, đồng thời kích thích hạt nẩm mầm nhanh và đều, có nhiều phương pháp xử lý kích thích hạt giống khác nhau như: Phương pháp vật lý, hóa học, cơ giới,…Nhưng hiện nay phương pháp vật lý (dùng nước có nhiệt độ để kích thích hạt nảy mầm) thường được dùng nhiều hơn. Phương pháp này đơn giản dễ làm mà lại còn an toàn, áp dụng cho nhiều loại hạt. Qua trình nảy mầm của hạt chia làm 3 giai đoạn gối nhau: + Giai đoạn vật lý: Hạt hút nước và trương lên làm cho vỏ hạt nứt ra, dấu hiệu đầu tiên của nảy mầm.

+ Giai đoạn sinh hóa: Dưới tác động của nhiệt độ ẩm hạt tính men, hô hấp và đồng hóa tăng lên, các chất dự trữ được sử dụng và chuyển đến vùng sinh trưởng. + Giai đoạn sinh lý: Sự phân chia và lớn lên của các tế bào làm cho rễ mầm và chồi mầm đâm ra ngoài ra ngoài hạt thành cây mầm. (Lương Thị Anh- Mai Quang Trường, 2007) [1] Loại hạt khác nhau thì phương pháp xử lý kích thích khác nhau căn cứ vào độ dày của vỏ hạt, tim dầu trong hạt để lựa chọn phương pháp xử lý. 4 Kích thích được hạt nảy mầm tốt không có nghĩa đã được cây con tốt, mà cần nuôi dưỡng cây trong môi trường tốt.

Với cây con nuôi trong bầu, hỗn hợp ruột bầu phù hợp cây mới sinh trưởng tốt, đảm bảo được về mặt số lượng, chất lượng đáp ứng cho trồng rừng. Theo Nguyễn Văn Sở (2004) [2], thành phần ruột bầu là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng cây con trong vườn ươm. Hỗn hợp ruột bầu tốt phải đảm bảo nhưng điều kiện lý tính và hóa tính giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh. Một hỗn hợp ruột bầu nhẹ, thoáng khí, khả năng giữu nước cao nhưng nghèo chất khoáng cũng không giúp cây phát triển tốt.

Ngược lại hỗn hợp chứa nhiều chất khoáng, nhưng cấu trúc đất nặng, khó thấm nước và thoát nước cũng ảnh hưởng xấu đến cây con. Thành phần hỗ hợp ruột bầu bao gồm đất, phân bón (hữu cơ, vô cơ) và chất phụ gia để đảm bảo điều kiện lý hóa của ruột bầu. Đất được chọn làm ruột bầu là đất tốt, có khả năng giữ ẩm và thoát nước tốt, thành phần cơ giới từ cát pha thịt nhẹ, pH trung tính, không mang mầm mống sâu bệnh. Theo Nguyễn Xuân Quát (1985) [4] để giúp cây con sinh trưởng và phát triển tốt, vấn đề bổ sung thêm chất khoáng và cải thiện tính chất của ruột bầu bằng cách bón phân là cách cần thiết.

Trong giai đoạn vườn ươm, những yếu tố đặc biệt quan tâm là đạm, lân, kali và các chất phụ gia. Đạm (N) là chất dinh dưỡng cần cho sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Mặc dù hàm lượng trong cây không cao, nhưng nitơ lại có vai trò quan trọng bậc nhất. Thiếu Nitơ cây không thể tồn tại.

Nitơ là thành phần quan trọng cấu tạo nên tất cả các axit amin và từ các axit amin tổng hợp nên tất cả các loại protein trong cơ thể thực vật. Vai trò của protein đối với sự sống của cơ thể thực vật là không thế thay thế được. Nitơ có mặt trong axit nucleic, tham gia vào cấu trúc của vòng porphyril, là những chất đóng vai trò quan trọng trong quang hợp và hô hấp của thực vật. 5 Nói chung, nitơ là dưỡng chất cơ bản nhất tham gia vào thành phần chính của protein, vào quá trình hình thành các chất quan trọng như amino axit, men, nhiều loại vitamin trong cây như B1 B2 B6.Nitơ thúc đẩy cây tăng trưởng, đâm nhiều chồi, lá to và xanh, quang hợp mạnh.

Nếu thiếu đạm, cây sinh trưởng chậm, còi cọc, lá ít và có kích thước nhỏ và hơi vàng. Nhưng nếu bón thừa đạm cũng gây tác hại cho cây. Biểu hiện của triệu chứng thừa đạm là cây sinh trưởng quá mức, cây dễ đổ ngã, nhiều sâu bệnh, lá có màu xanh đậm vì diệp lục được tổng hợp nhiều Trịnh Xuân Vũ, 1975[9]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[10]; Ekta Khurana and J. Lân (P) là yếu tố quan trọng trong quá trình trao đổi năng lượng.

Lân có tác dụng làm tăng tính chịu lạnh cho cây trồng, thúc đẩy sự phát triển của hệ rễ. Lân cần thiết cho sự phân chia tế bào, mô phân sinh, kích thích sự phát triển của rễ, ra hoa, sự phát triển của hạt và quả. Cây được cung cấp đầy đủ lân sẽ tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi như lạnh, nóng, đất chua và kiềm. Nếu thiếu lân, kích thước cây nhỏ hơn bình thường, lá cây phồng cứng, lá màu xanh đậm, sau khi chuyển dần sang vàng; thân cây mềm, thấp; năng suất chất khô giảm.

Ngoài ra, thiếu lân sẽ hạn chế hiệu quả sử dụng đạm. Một vài loài lá kim khi thiếu lân lá sẽ đổi màu xanh thẫm, tím, tím nâu hay đỏ. Ở những loài cây lá rộng, thiếu lân sẽ dẫn đến lá có màu xanh đậm, xen kẽ với với các vết nâu, cây tăng trưởng chậm. Khi thừa lân không thấy tác hại nghiệm trọng như thừa nitơ (Trịnh Xuân Vũ, 1975[9]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[10]; Ekta Khurana and J.

Kali (K) đóng vai trò chủ yếu trong việc chuyển hóa năng lượng, quá trình đồng hóa của cây, điều khiển quá trình sử dụng nước, thúc đẩy quá trinhg sử dụng đạm ở dạng NH+4 , giúp cây tăng sức đề kháng, cứng chắc, ít đổ ngã, chống sâu bệnh, chịu hạn và rét. Do vậy, nếu thiếu kali, thì cây có biểu hiện về hình 6 thái rất rõ như lá hơi ngắn, phiến lá hẹp và nhiều màu lục tối, sau chuyển sang vàng xuất hiện những chấm đỏ, lá bị khô (cháy) rồi rủ xuống (Trịnh Xuân Vũ, 1975[9]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[10]. Các chất phụ gia thường được sử dụng là xơ dừa, tro trấu.chúng có tác dụng làm xốp đất giữ ẩm, thoáng khí. Những nghiên cứu trên thế giới Theo Thormas (1985)[14], chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng.

Nitơ và photpho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con. Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc lá. Phân tích thành phần hóa học của mô là cách duy nhất để đo lượng mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con. Gallardo và đồng nghiệp đã bắt đầu một phân tích proteomic của quá trình nảy mầm của hạt giống cây Aribidopsis bằng cách sử dụng ecotype Landsberg erecta.