Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế biện pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện phụ sản hải phòng

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế phân tích biện pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, đóng góp hiệu quả cho quản lý y tế.

• Tác giả: Lưu Vũ Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Văn Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Biện Pháp Hoàn Thiện Cơ Chế Tự Chủ Tài Chính Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế
• 1.2. Vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế
• 1.3. Cơ chế tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế
• 1.3.1. Quản lý tài chính bệnh viện
• 1.3.2. Cơ chế tự chủ tài chính đối với bệnh viện công
• 1.4. Sự cần thiết hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại các bệnh viện công lập
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về đặc điểm hoạt động tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy
• 2.4. Về kết quả thực hiện chỉ tiêu, kế hoạch và nhiệm vụ được giao
• 2.5. Quy chế chi tiêu nội bộ của Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 2.6. Chế độ chính sách của Nhà nước liên quan đến cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 2.7. Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 2.7.1. Cơ chế quản lý nguồn thu
• 2.7.2. Cơ chế quản lý nguồn chi
• 2.7.3. Đánh giá kết quả tự chủ tài chính của bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN HẢI PHÒNG
• 3.1. Mục tiêu, định hướng phát triển của Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 3.2. Các nhiệm vụ trọng tâm
• 3.3. Các quan điểm, định hướng về tự chủ tài chính của Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng
• 3.4. Một số biện pháp nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng trong thời gian tới
• 3.4.1. Nâng cao nhận thức, năng lực về tự chủ tài chính cho đội ngũ quản lý về tự chủ tài chính trong bệnh viện
• 3.4.2. Đa dạng hóa nguồn thu cho bệnh viện
• 3.4.3. Hoàn thiện cơ chế trả lương và phân phối thu nhập
• 3.4.4. Biện pháp về công tác kiểm tra, giám sát tài chính
• 3.4.5. Tăng cường công tác quản lý tài sản công
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ chế tự chủ tài chính đối với các bệnh viện công lập

Chương này tập trung vào việc phân tích cơ chế tự chủ tài chính trong các bệnh viện công lập, đặc biệt là Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Các khái niệm, đặc điểm, và phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế được trình bày chi tiết. Quản lý tài chính bệnh viện được xem là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động và công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Các chính sách như Nghị định 16/2015/NĐ-CP đã tạo điều kiện cho các bệnh viện tự chủ về tài chính, giúp họ chủ động trong việc sử dụng nguồn ngân sách và các nguồn thu khác. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập

Đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) thuộc lĩnh vực y tế là các đơn vị do Nhà nước thành lập, hoạt động với mục tiêu cung cấp dịch vụ y tế công. Các đơn vị này có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, nhưng vẫn phải tuân thủ các quy định của Nhà nước. Đặc điểm nổi bật của các ĐVSNCL y tế là không vì mục tiêu lợi nhuận mà hướng đến lợi ích cộng đồng. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe cộng đồng và giảm thiểu gánh nặng bệnh tật.

1.2 Vai trò của cơ chế tự chủ tài chính

Cơ chế tự chủ tài chính giúp các bệnh viện công lập chủ động hơn trong việc quản lý nguồn thu và chi tiêu. Điều này không chỉ giúp tăng hiệu quả hoạt động mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong việc sử dụng các nguồn lực. Các bệnh viện có thể đa dạng hóa nguồn thu thông qua các dịch vụ y tế chất lượng cao, từ đó nâng cao thu nhập cho cán bộ và cải thiện chất lượng dịch vụ.

II. Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng

Chương này phân tích thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Bệnh viện đã có những bước tiến đáng kể trong việc huy động nguồn thu và quản lý chi tiêu. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là trong việc quản lý nguồn chi và đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Các số liệu thống kê cho thấy sự tăng trưởng về nguồn thu, nhưng cũng chỉ ra những thách thức trong việc duy trì cân đối thu chi.

2.1 Khái quát về hoạt động của Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng

Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng là một đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế. Bệnh viện đã chủ động trong việc huy động các nguồn thu hợp pháp để đầu tư, nâng cấp trang thiết bị, và cải thiện chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, việc quản lý nguồn chi vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe.

2.2 Đánh giá kết quả tự chủ tài chính

Kết quả tự chủ tài chính của Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng cho thấy sự tăng trưởng về nguồn thu, đặc biệt là từ các dịch vụ y tế chất lượng cao. Tuy nhiên, việc quản lý nguồn chi vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đảm bảo cân đối thu chi và công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Cần có những biện pháp cụ thể để hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện.

III. Biện pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng

Chương này đề xuất các biện pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Các biện pháp bao gồm nâng cao nhận thức và năng lực quản lý tài chính, đa dạng hóa nguồn thu, hoàn thiện cơ chế trả lương, và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tài chính. Những biện pháp này không chỉ giúp bệnh viện nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe.

3.1 Nâng cao nhận thức và năng lực quản lý tài chính

Việc nâng cao nhận thức và năng lực quản lý tài chính cho đội ngũ quản lý là yếu tố then chốt trong việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính. Cần có các chương trình đào tạo và tập huấn để nâng cao kỹ năng quản lý tài chính cho cán bộ quản lý tại bệnh viện.

3.2 Đa dạng hóa nguồn thu

Đa dạng hóa nguồn thu là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Bệnh viện có thể mở rộng các dịch vụ y tế chất lượng cao, tăng cường hợp tác với các tổ chức tư nhân, và khai thác các nguồn thu từ các dự án đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cải cách hành chính công và phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, việc trao quyền tự chủ tài chính cho các bệnh viện công lập trở thành một chính sách quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm gánh nặng ngân sách nhà nước. Tại Việt Nam, từ năm 2002 đến nay, các nghị định như 10/2002/NĐ-CP, 43/2006/NĐ-CP và 16/2015/NĐ-CP đã lần lượt được ban hành để thúc đẩy cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là bệnh viện công. Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, với quy mô 450 giường bệnh kế hoạch và thực kê lên đến 569 giường, là bệnh viện chuyên khoa tuyến thành phố duy nhất phục vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh tại Hải Phòng và vùng Duyên hải Bắc Bộ. Năm 2017, bệnh viện thực hiện hơn 200.000 lượt khám bệnh, trong đó có 471 ca thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), thể hiện sự phát triển kỹ thuật chuyên sâu.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, từ đó đề xuất các biện pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, tăng nguồn thu và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động tài chính, quản lý nguồn thu, chi, tài sản và kiểm soát tài chính của bệnh viện trong giai đoạn 2015-2017. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách tự chủ tài chính, góp phần nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ y tế chất lượng cao, đồng thời đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý tài chính công và mô hình cơ chế tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

1. Lý thuyết quản lý tài chính bệnh viện công: Nhấn mạnh việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra và quyết toán tài chính nhằm đảm bảo cân đối thu chi, huy động nguồn thu hợp pháp, đầu tư phát triển cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Nguyên tắc quản lý tài chính bao gồm tuân thủ pháp luật, tăng nguồn thu hợp pháp, đảm bảo công bằng y tế và minh bạch tài chính.

2. Mô hình cơ chế tự chủ tài chính: Theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP, bệnh viện công được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, tổ chức bộ máy và biên chế. Mô hình này cho phép bệnh viện chủ động sử dụng nguồn ngân sách, nguồn thu sự nghiệp, huy động vốn xã hội hóa, liên doanh liên kết để nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ, đồng thời xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ phù hợp.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: đơn vị sự nghiệp công lập có thu, tự chủ tài chính, quản lý nguồn thu, quản lý nguồn chi, kiểm soát tài chính, và xã hội hóa nguồn vốn trong bệnh viện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và hệ thống hóa lý luận quản lý tài chính công, kết hợp phân tích thực trạng tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng dựa trên số liệu thống kê tài chính, báo cáo hoạt động chuyên môn và các văn bản pháp luật liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ dữ liệu tài chính và hoạt động của bệnh viện trong giai đoạn 2015-2017.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp khảo sát toàn diện, thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, dự toán thu chi, quy chế chi tiêu nội bộ và các báo cáo chuyên môn của bệnh viện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, phân tích xu hướng và đánh giá hiệu quả tài chính.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến 2017, tập trung vào đánh giá thực trạng, phân tích các chỉ tiêu tài chính và chuyên môn, đồng thời khảo sát các chính sách và quy chế hiện hành của bệnh viện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn thu và đa dạng hóa dịch vụ: Tổng nguồn thu của Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng tăng từ khoảng 137,5 tỷ đồng năm 2015 lên 162 tỷ đồng năm 2017, trong đó nguồn thu sự nghiệp chiếm tỷ trọng trên 80%. Nguồn thu từ viện phí và bảo hiểm y tế chiếm hơn 83% tổng thu năm 2017. Bệnh viện đã phát triển các dịch vụ kỹ thuật cao như thụ tinh trong ống nghiệm với 471 ca thực hiện năm 2017, góp phần tăng nguồn thu và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2. Hiệu quả quản lý chi phí và tiết kiệm chi phí: Tỷ lệ chi phí nghiệp vụ chuyên môn trên tổng chi thường xuyên giảm từ 42,9% năm 2015 xuống còn 39,4% năm 2017, cho thấy bệnh viện đã sử dụng thuốc, vật tư y tế và hóa chất hiệu quả hơn. Chi phí cho con người chiếm khoảng 50% tổng chi, đảm bảo thu nhập cho cán bộ y tế với hệ số thu nhập tăng thêm tăng từ 2,04 lần năm 2015 lên 2,44 lần năm 2017.

3. Công suất sử dụng giường bệnh vượt kế hoạch: Công suất sử dụng giường bệnh trung bình giai đoạn 2015-2017 đạt 112,35%, với số giường thực kê lên đến 569 giường so với kế hoạch 450 giường. Tổng số lượt khám bệnh năm 2017 đạt hơn 200.000 lượt, tăng đáng kể so với các năm trước.

4. Hạn chế về nguồn vốn và cơ sở vật chất: Ngân sách nhà nước cấp chỉ đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu chi thường xuyên, chủ yếu chi cho lương và phụ cấp. Trang thiết bị y tế và cơ sở vật chất còn hạn chế, nhiều công trình xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Giá viện phí chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế, gây khó khăn trong việc tái đầu tư và nâng cao chất lượng.

Thảo luận kết quả

Việc tăng trưởng nguồn thu và đa dạng hóa dịch vụ tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng phù hợp với xu hướng tự chủ tài chính trong các bệnh viện công lập trên thế giới và Việt Nam, giúp giảm áp lực ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Công suất sử dụng giường bệnh vượt kế hoạch phản ánh nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng, đồng thời cho thấy hiệu quả sử dụng nguồn lực của bệnh viện.

Tuy nhiên, hạn chế về nguồn vốn ngân sách và cơ sở vật chất là thách thức lớn, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc giá viện phí chưa tính đủ các yếu tố chi phí trực tiếp và khấu hao tài sản cố định làm giảm nguồn lực tài chính bền vững cho bệnh viện. So với các nghiên cứu trong nước, tình trạng này phổ biến ở nhiều bệnh viện công, đặc biệt là tuyến tỉnh và huyện.

Bệnh viện đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm chi phí và quản lý tài chính hiệu quả, thể hiện qua tỷ lệ chi phí nghiệp vụ chuyên môn giảm dần và tăng thu nhập cho cán bộ y tế. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính cũng góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu, biểu đồ tỷ lệ chi phí nghiệp vụ chuyên môn trên tổng chi, bảng so sánh các chỉ tiêu chuyên môn qua các năm và biểu đồ công suất sử dụng giường bệnh để minh họa rõ nét các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn vốn đầu tư và nâng cấp cơ sở vật chất
   Chủ động huy động vốn xã hội hóa, liên doanh liên kết với các tổ chức, doanh nghiệp để đầu tư trang thiết bị hiện đại và nâng cấp cơ sở hạ tầng. Mục tiêu nâng công suất giường bệnh lên 700-900 giường trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc bệnh viện phối hợp với Sở Y tế và UBND thành phố.

2. Hoàn thiện cơ chế giá viện phí và chính sách thu phí
   Rà soát, điều chỉnh biểu giá dịch vụ y tế theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí trực tiếp và khấu hao tài sản cố định, đảm bảo bù đắp chi phí và tạo nguồn tái đầu tư. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, phối hợp với Sở Tài chính và Sở Y tế.

3. Nâng cao năng lực quản lý tài chính và đào tạo nhân sự
   Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý tài chính, kế toán và kiểm soát nội bộ cho đội ngũ lãnh đạo và cán bộ tài chính bệnh viện. Mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch tài chính trong 2 năm tới. Chủ thể: Ban Giám đốc bệnh viện và các cơ sở đào tạo chuyên ngành.

4. Hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và chính sách trả lương
   Xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ chi tiết, phù hợp với đặc thù từng khoa phòng, tăng cường cơ chế thưởng phạt dựa trên hiệu quả công việc để khuyến khích sáng tạo và nâng cao năng suất lao động. Thời gian áp dụng trong 1 năm. Chủ thể: Ban Giám đốc bệnh viện và Công đoàn cơ sở.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tài chính
   Thành lập bộ phận kiểm soát nội bộ chuyên trách để thực hiện kiểm tra, giám sát các hoạt động thu chi, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và quy chế bệnh viện. Mục tiêu nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực trong 1-2 năm. Chủ thể: Ban Giám đốc bệnh viện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý bệnh viện công lập
   Giúp hiểu rõ cơ chế tự chủ tài chính, từ đó áp dụng các biện pháp quản lý tài chính hiệu quả, nâng cao năng lực vận hành và phát triển bệnh viện.

2. Cán bộ quản lý tài chính và kế toán trong lĩnh vực y tế
   Cung cấp kiến thức về quản lý nguồn thu, chi, lập dự toán và kiểm soát tài chính trong bệnh viện công, hỗ trợ công tác kế toán và báo cáo tài chính chính xác.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế và tài chính công
   Là tài liệu tham khảo để xây dựng, điều chỉnh chính sách tự chủ tài chính, giá dịch vụ y tế và các quy định liên quan nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý kinh tế y tế
   Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế tự chủ tài chính trong bệnh viện công, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu và giảng dạy về quản lý tài chính y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế tự chủ tài chính trong bệnh viện công là gì?
   Đây là chính sách cho phép bệnh viện công lập tự chủ về tài chính, tự chịu trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn ngân sách, nguồn thu sự nghiệp và huy động vốn xã hội hóa để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng đã đạt được những kết quả gì khi thực hiện cơ chế tự chủ?
   Bệnh viện đã tăng tổng nguồn thu lên khoảng 18% từ năm 2015 đến 2017, nâng cao thu nhập cho cán bộ y tế với hệ số thu nhập tăng thêm tăng từ 2,04 lên 2,44 lần, đồng thời mở rộng các dịch vụ kỹ thuật cao như thụ tinh trong ống nghiệm.

3. Những khó khăn chính trong quản lý tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng là gì?
   Bao gồm nguồn ngân sách nhà nước cấp thấp chỉ đáp ứng 25-30% nhu cầu, cơ sở vật chất xuống cấp, giá viện phí chưa phản ánh đủ chi phí thực tế, và quy chế chi tiêu nội bộ còn chung chung, chưa khuyến khích hiệu quả công việc.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại bệnh viện công?
   Cần hoàn thiện cơ chế giá viện phí, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao năng lực quản lý tài chính qua đào tạo, xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ chi tiết và tăng cường kiểm tra, giám sát tài chính nội bộ.

5. Vai trò của xã hội hóa nguồn vốn trong cơ chế tự chủ tài chính là gì?
   Xã hội hóa giúp bệnh viện huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân ngoài ngân sách nhà nước để đầu tư trang thiết bị, mở rộng dịch vụ, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và giảm áp lực tài chính cho ngân sách nhà nước.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lý luận và phân tích thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng trong giai đoạn 2015-2017, làm rõ những thành tựu và hạn chế trong quản lý tài chính bệnh viện công.
• Nguồn thu sự nghiệp chiếm trên 80% tổng nguồn thu, với sự tăng trưởng ổn định và đa dạng hóa dịch vụ kỹ thuật cao, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.
• Hạn chế về nguồn vốn ngân sách, cơ sở vật chất xuống cấp và quy chế chi tiêu nội bộ chưa phù hợp là những thách thức cần giải quyết để phát triển bền vững.
• Đề xuất các biện pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính bao gồm tăng cường đầu tư, hoàn thiện chính sách giá viện phí, nâng cao năng lực quản lý, xây dựng quy chế chi tiêu chi tiết và tăng cường kiểm soát tài chính.
• Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-5 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu đánh giá hiệu quả thực hiện để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các cơ quan quản lý y tế, lãnh đạo bệnh viện và nhà nghiên cứu quản lý kinh tế y tế nên phối hợp triển khai các giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ y tế tại các bệnh viện công lập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1.Khái niệm, đặc điểm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế [18] 1. Định nghĩa Đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) thuộc lĩnh vực y tế hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp y tế do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập, thực hiện cung cấp các dịch vụ y tế và đóng góp một phần quan trọng trong duy trì hoạt động của nền kinh tế quốc dân. ĐVSNCL thuộc lĩnh vực y tế thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm phải là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật Kế toán, hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp y tế, đảm bảo an sinh xã hội và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước. Tuy nhiên, hoạt động sự nghiệp (HĐSN) công lập thuộc lĩnh vực y tế lại có những nét riêng biệt so với các hoạt động kinh tế khác trong nền kinh tế.

Đặc điểm - Là đơn vị sự nghiệp có thu của Nhà nước nên chịu sự chỉ đạo của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. - Thực hiện công bằng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Nhà nước đảm bảo mọi người đều được chăm sóc sức khỏe cơ bản có chất lượng phù hợp với khả năng kinh tế xã hội của đất nước. Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp y tế không vì mục tiêu lợi nhuận mà vì lợi ích cộng đồng.

- Là bộ mặt của ngành y tế, kỹ thuật của bệnh viện phản ánh sự phát triển y học của một quốc gia. - Bệnh viện là trung tâm chẩn đoán và điều trị với kỹ thuật cao, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống y tế quốc gia về lĩnh vực khám, chữa bệnh (KCB), làm giảm đi sự thiếu hụt lao động vì ốm đau, giúp phục hồi sức khỏe và chữa bệnh cho mọi người. Phân loại Theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp được phân loại để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính như sau: + Đơn vị sự nghiệp có thu tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động cho hoạt động thường xuyên: là các đơn vị có nguồn thu sự nghiệp đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, NSNN không phải cấp kinh phí hoạt động cho đơn vị, mức tự đảm bảo chi phí hoạt động bằng hoặc lớn hơn 100%. + ĐVSN có thu tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động thường xuyên: là đơn vị có nguồn thu sự nghiệp chưa tự trang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị, mức kinh phí tự đảm bảo chi phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị từ 10% đến dưới 100%.

+ ĐVSN có thu thấp: là đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động nếu mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên từ 10% trở xuống. Vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế [19] Các lĩnh vực giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, khoa học công nghệ nhằm cung cấp sản phẩm, dịch vụ công cho xã hội không nhằm mục đích sinh lời. Sản phẩm, dịch vụ công được cung ứng nhằm đáp ứng lợi ích chung và lâu dài cho cộng đồng, xã hội bởi việc sử dụng nó mang lại lợi ích cho nhiều người, nhiều đối tượng. Đó là những sản phẩm, dịch vụ đặc biệt như đạo đức, sức khỏe, trình độ văn hóa, kiến thức khoa học là những sản phẩm có giá trị vô hạn.

Mặt khác, trong quá trình hoạt động được nhà nước cho phép thu các loại phí như học phí, viện phí. để bù đắp một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị, nhằm tăng 6 thu nhập cho người lao động trong đơn vị đồng thời giảm bớt gánh nặng cho nhà nước. Đó chính là sự tồn tại tất yếu của các đơn vị sự nghiệp có thu như các đơn vị: trường học, bệnh viện, trung tâm thể dục thể thao, viện nghiên cứu khoa học. Cơ chế tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế 1.

Quản lý tài chính bệnh viện [8] Chính phủ Việt Nam đã trao quyền tự chủ cho các bệnh viện công như một phần trong quá trình mở rộng cải cách hành chính công với mục đích cải thiện kết quả hoạt động của các bệnh viện này cũng như giảm bớt gánh nặng đối với ngân sách nhà nước. Nghị định 10/2002/CP-NĐ năm 2002 đã cho phép các bệnh viện và đơn vị có thu thuộc các lĩnh vực khác nhau có quyền tự chủ trong sử dụng nguồn thu ngoài ngân sách với điều kiện phải tuân theo một số quy định. Năm 2006, Chính phủ đã ban hành Nghị định 43/2006/NĐ- CP thay thế Nghị định 10. Nghị định 43 được áp dụng cho tất cả các bệnh viện công.

Cùng lúc, Chính phủ đã khuyến khích các bệnh viện thực hiện “xã hội hóa nguồn vốn” nhằm huy động nguồn đầu tư ngoài ngân sách từ các tổ chức tư nhân và các cá nhân, bao gồm cả cán bộ bệnh viện để triển khai các hoạt động dịch vụ đáp ứng nhu cầu đa dạng của các tầng lớp nhân dân, trong đó có hình thức liên doanh, liên kết đầu tư trang thiết bị. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 69/2008/NĐ-CP về chính sách khuyến khích xã hội hóa, trong đó đã cho phép các bệnh viện công huy động vốn, góp vốn để thành lập đơn vị hạch toán độc lập thuộc bệnh viện công. Các đơn vị này có thể tự đặt ra mức phí cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh có chất lượng cao hơn. Tự chủ tài chính bệnh viện và liên doanh liên kết xã hội hóa đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong công tác tài chính nói riêng và quản lý bệnh viện nói chung.

Tuy nhiên, giống như hầu hết các nước thực hiện cải cách theo hình thức này, cũng có một số vấn đề liên quan đến tác động không mong muốn trong lĩnh vực tự chủ bệnh viện ví dụ như lạm dụng dịch vụ, tăng phí dịch vụ và tăng gánh nặng chi phí chăm sóc sức khỏe đối với người dân 7 và bảo hiểm xã hội. Trong những năm gần đây ở nước ta, cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước đối với các đơn vị sự nghiệp công có nhiều đổi mới và do đó quản lý tài chính tại các đơn vị này cũng phải thích ứng và thay đổi mạnh mẽ. Quản lý tài chính bệnh viện công 1.1 Khái niệm quản lý tài chính bệnh viện công Quản lý tài chính bệnh viện công là sự tác động lên các đối tượng và hoạt động tài chính thông qua quá trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện các kế hoạch tài chính, quyết toán và kiểm tra tài chính tại bệnh viện nhằm xác định các nguồn thu và các khoản chi để phục vụ nhiệm vụ khám, chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu khoa học, đảm bảo đủ kinh phí và sử dụng kinh phí một cách hiệu quả và công bằng, góp phần thực hiện mục tiêu chung của bệnh viện công.2 Mục tiêu của quản lý tài chính bệnh viện công Để thực hiện mục tiêu của quản lý tài chính bệnh viện công là sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả và công bằng, quản lý tài chính bệnh viện công phải thực hiện được các mục tiêu cụ thể sau đây: - Duy trì cân đối thu chi: Đây là điều kiện bắt buộc và cần thiết nhất của quản lý tài chính bệnh viện công và cũng là tiêu chuẩn cho sự thành công trong cơ chế quản lý tài chính mới, tiến tới hạch toán chi phí. - Huy động và tạo các nguồn thu một cách hợp pháp.

- Đầu tư phát triển cơ sở vật chất, phát triển các chuyên khoa chuyên sâu của bệnh viện. - Cải thiện chất lượng các hoạt động thông qua một số chỉ tiêu chuyên môn như: tỉ lệ tử vong, số lượng khám chữa bệnh thành công. - Công bằng y tế cho các đối tượng phục vụ. - Nâng cao đời sống cán bộ công nhân viên, cải thiện điều kiện và phương tiện làm việc của bệnh viện.

- Sử dụng các nguồn tài chính một cách có hiệu quả, đem lại giá trị gia tăng cho bệnh viện. Nguyên tắc quản lý tài chính bệnh viện công - Tiến hành thu-chi theo đúng pháp luật, đúng nguyên tắc của Nhà nước và các quy định của bệnh viện về quản lý tài chính. - Tăng nguồn thu hợp pháp, quản lý các nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp và các nguồn khác như viện phí, bảo hiểm y tế, viện trợ, đóng góp của nhân viên theo đúng quy định của Nhà nước. - Thực hiện chính sách ưu đãi và cải thiện tính công bằng trong khám, chữa bệnh cho các đối tượng ưu đãi và người nghèo.

- Bảo đảm hài hoà lợi ích của Nhà nước, bệnh viện và bệnh nhân, cụ thể là lợi ích của các nhóm đối tượng: Nhà nước, bệnh nhân, ban lãnh đạo và nhân viên của bệnh viện. - Công khai chi phí phải trả cho các loại dich vụ khám chữa bệnh. Từng bước hạch toán chi phí và giá thành khám chữa bệnh. Cơ chế tự chủ tài chính đối với bệnh viện công [10] Sau khi đánh giá 10 năm thực hiện nghị định 43, chính phủ ra nghị định 16/2015/NĐ-CP về việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập để thay thế cho nghị định cũ.

Nghị định 16/2015/NĐ-CP là một yếu tố quan trọng trong cải cách hành chính của Việt Nam, giúp cho các cơ sở dịch vụ công có thể tồn tại và phát triển trong cơ chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Chính sách này tạo điều kiện để các bệnh viện chủ động hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ chuyên môn thông qua việc tái cơ cấu về tổ chức và nhân sự. Chính phủ cũng đã cho phép các đơn vị sự nghiệp công được huy động vốn, liên doanh liên kết để tổ chức hoạt động dịch vụ nhằm tăng cường năng lực cung ứng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân. Các bệnh viện được trao quyền tự chủ về tài chính, được chủ động sử dụng nguồn ngân sách chi thường xuyên và các nguồn thu để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.