Luận Văn Thạc Sĩ: Biến Đổi Các Đặc Điểm Quản Lý Dưới Tác Động Của Chính Sách Khoa Học và Công Nghệ

Nghiên cứu sự biến đổi đặc điểm quản lý dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho các nhà quản lý.

• Tác giả: Phan Phạm Thạch Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Cao Đàm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Sự Biến Đổi Các Đặc Điểm Quản Lý Dưới Tác Động Của Các Chính Sách Khoa Học Và Công Nghệ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do nghiên cứu
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Mốc thời gian nghiên cứu
• 0.6. Mẫu khảo sát
• 0.7. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.9. Phương pháp chứng minh giả thuyết
• 0.10. Các luận cứ
• 0.10.1. Luận cứ lý thuyết
• 0.10.2. Luận cứ thực tế
• 0.11. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Khái niệm và các đặc trưng của quản lý
• 1.1.1. Khái niệm quản lý
• 1.1.2. Các đặc trưng cơ bản của quản lý
• 2. CHƯƠNG 2: NHẬN DIỆN HỆ THỐNG QUẢN LÝ NHÂN SỰ TRUYỀN THỐNG VÀ QUẢN LÝ NHÂN SỰ HIỆN ĐẠI
• 3. CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG QUẢN LÝ NHÂN SỰ DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CHÍNH SÁCH KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG LĨNH VỰC DỊCH VỤ CÔNG ÍCH
• 3.1. Trong lĩnh vực dịch vụ công ích của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dịch vụ công ích quận 2
• 3.1.1. Sơ lược về Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dịch vụ công ích quận 2
• 3.1.2. Sơ lược về lĩnh vực dịch vụ công ích
• 3.2. Yếu tố khoa học và công nghệ ảnh hưởng và tác động đến hoạt động quản trị nhân sự của doanh nghiệp
• 3.3. Dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ, đối tượng quản lý (người lao động) thay đổi
• 3.4. Dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ, cách thức quản lý, người quản lý thay đổi
• 3.4.1. Cách thức quản lý
• 3.4.2. Người quản lý
• 3.4.3. Sự thay đổi cách thức quản lý của người quản lý dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ tại Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dịch vụ công ích quận 2
• 3.5. Dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ, công cụ quản lý thay đổi
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Biến Đổi Quản Lý Dưới Tác Động Chính Sách Khoa Học và Công Nghệ

Biến đổi quản lý dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện đại. Các chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến cách thức quản lý mà còn định hình lại các đặc điểm của quản lý trong các tổ chức. Sự thay đổi này diễn ra trong nhiều lĩnh vực, từ quản lý nhân sự đến quản lý dự án công nghệ. Việc hiểu rõ về những biến đổi này giúp các nhà quản lý có thể điều chỉnh phương pháp quản lý của mình cho phù hợp với xu hướng mới.

1.1. Khái niệm Biến Đổi Quản Lý và Chính Sách Khoa Học

Biến đổi quản lý là quá trình thay đổi các phương thức, công cụ và cách thức quản lý trong tổ chức. Chính sách khoa học và công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các biến đổi này, từ việc áp dụng công nghệ mới đến cải tiến quy trình làm việc.

1.2. Tác Động Của Chính Sách Khoa Học Đến Quản Lý

Chính sách khoa học và công nghệ có tác động sâu sắc đến quản lý, từ việc thay đổi cách thức làm việc đến việc nâng cao hiệu quả công việc. Các tổ chức cần nắm bắt và áp dụng các chính sách này để tối ưu hóa quy trình quản lý.

II. Những Thách Thức Trong Biến Đổi Quản Lý Dưới Tác Động Chính Sách

Biến đổi quản lý không phải là một quá trình dễ dàng. Các thách thức như sự kháng cự từ nhân viên, thiếu hụt nguồn lực và sự không đồng nhất trong việc áp dụng công nghệ mới là những vấn đề phổ biến. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để đảm bảo sự thành công của quá trình biến đổi.

2.1. Kháng Cự Từ Nhân Viên

Sự kháng cự từ nhân viên là một trong những thách thức lớn nhất trong quá trình biến đổi quản lý. Nhân viên có thể lo ngại về việc mất việc làm hoặc không quen với công nghệ mới, dẫn đến sự chậm trễ trong việc áp dụng.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Lực

Thiếu hụt nguồn lực, bao gồm tài chính và nhân lực, có thể cản trở quá trình biến đổi. Các tổ chức cần có kế hoạch rõ ràng để đảm bảo đủ nguồn lực cho việc thực hiện các chính sách khoa học và công nghệ.

III. Phương Pháp Giải Quyết Thách Thức Trong Biến Đổi Quản Lý

Để vượt qua các thách thức trong biến đổi quản lý, các tổ chức cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc đào tạo nhân viên, cải tiến quy trình làm việc và áp dụng công nghệ mới là những giải pháp quan trọng giúp tổ chức thích ứng với sự thay đổi.

3.1. Đào Tạo Nhân Viên

Đào tạo nhân viên là một phương pháp quan trọng để giảm thiểu sự kháng cự. Các chương trình đào tạo giúp nhân viên làm quen với công nghệ mới và nâng cao kỹ năng cần thiết cho công việc.

3.2. Cải Tiến Quy Trình Làm Việc

Cải tiến quy trình làm việc giúp tối ưu hóa hiệu quả công việc. Việc áp dụng các công nghệ mới vào quy trình làm việc có thể giúp giảm thiểu thời gian và chi phí.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Biến Đổi Quản Lý Trong Doanh Nghiệp

Việc áp dụng các chính sách khoa học và công nghệ vào quản lý đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các doanh nghiệp. Các tổ chức đã cải thiện hiệu quả công việc, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Cải Thiện Hiệu Quả Công Việc

Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong hiệu quả công việc sau khi áp dụng các chính sách khoa học và công nghệ. Điều này giúp họ tiết kiệm thời gian và chi phí.

4.2. Tăng Cường Khả Năng Cạnh Tranh

Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp cải thiện quy trình làm việc mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

V. Kết Luận Về Biến Đổi Quản Lý Dưới Tác Động Chính Sách Khoa Học và Công Nghệ

Biến đổi quản lý dưới tác động của chính sách khoa học và công nghệ là một quá trình cần thiết và không thể tránh khỏi trong bối cảnh hiện đại. Các tổ chức cần chủ động nắm bắt và áp dụng các chính sách này để tối ưu hóa quy trình quản lý và nâng cao hiệu quả công việc.

5.1. Tương Lai Của Biến Đổi Quản Lý

Tương lai của biến đổi quản lý sẽ tiếp tục gắn liền với sự phát triển của khoa học và công nghệ. Các tổ chức cần chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với những thay đổi này.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Đề xuất các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức liên quan là cần thiết để thúc đẩy quá trình biến đổi quản lý, giúp các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc áp dụng công nghệ mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) đã trở thành yếu tố then chốt thúc đẩy sự đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý trong các tổ chức, doanh nghiệp. Tại Việt Nam, từ năm 1998 đến nay, các chính sách KH&CN đã tác động sâu sắc đến các đặc điểm quản lý, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý nhân sự. Công ty TNHH một thành viên Dịch vụ công ích quận 2, với các hoạt động công ích như thu gom rác, chăm sóc cây xanh, quản lý quỹ nhà đất, đã áp dụng các thành tựu KH&CN nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, sự biến đổi các đặc điểm quản lý dưới tác động của các chính sách này vẫn chưa được nghiên cứu sâu sắc trong bối cảnh quản lý nhân sự tại doanh nghiệp này.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích sự biến đổi các đặc điểm quản lý nhân sự dưới tác động của các chính sách KH&CN, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Công ty TNHH một thành viên Dịch vụ công ích quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh, trong giai đoạn từ năm 1998 đến nay. Nghiên cứu sử dụng mẫu khảo sát người lao động trực tiếp và gián tiếp tại các bộ phận của công ty. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh phương pháp quản lý nhân sự, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp trong bối cảnh đổi mới công nghệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản lý kinh điển và hiện đại, bao gồm:

• Lý thuyết quản lý theo khoa học của W. Taylor, nhấn mạnh việc hoàn thành công việc hiệu quả thông qua người khác với chi phí thấp nhất.
• Lý thuyết quản lý hành chính của Fayol, tập trung vào các chức năng quản lý như lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp và kiểm tra.
• Lý thuyết quản lý theo hệ thống của Barnard, xem quản lý là công việc duy trì và phát triển tổ chức thông qua sự hợp tác và thông tin.
• Lý thuyết ra quyết định của Simon, coi ra quyết định là chức năng cốt lõi của quản lý.
• Lý thuyết quản trị nhân sự hiện đại, nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực như tài sản quý giá nhất, với các chức năng quản lý đa dạng như tuyển chọn, đào tạo, đánh giá và đãi ngộ.

Các khái niệm chính bao gồm: quản lý nhân sự truyền thống và hiện đại, chính sách khoa học và công nghệ, công cụ quản lý tự động hóa, và sự thay đổi trong phương pháp quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính là khảo sát trực tiếp người lao động tại Công ty TNHH một thành viên Dịch vụ công ích quận 2, với cỡ mẫu khoảng 150 người lao động thuộc các bộ phận lao động trực tiếp và gián tiếp. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm lao động khác nhau.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh trước và sau khi áp dụng các chính sách KH&CN, cùng với phân tích nội dung từ các cuộc phỏng vấn sâu với nhà quản lý. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2015, bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích, cũng như tổng hợp kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự thay đổi đối tượng quản lý nhân sự: Trước khi áp dụng các chính sách KH&CN, khoảng 70% người lao động là lao động phổ thông, không có chuyên môn cao. Sau khi áp dụng, tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn và kỹ năng kỹ thuật tăng lên khoảng 65%, thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt từ lao động giản đơn sang lao động có chuyên môn.

2. Thay đổi phương pháp quản lý: Trước đây, 80% phương pháp quản lý dựa trên cảm tính và quan hệ cá nhân. Sau khi áp dụng các chính sách KH&CN, 75% nhà quản lý đã chuyển sang sử dụng các quy trình quản lý khoa học, dựa trên dữ liệu và công cụ quản lý hiện đại như phần mềm quản lý nhân sự.

3. Công cụ quản lý được cải tiến: Trước khi ứng dụng KH&CN, công cụ quản lý chủ yếu là thủ công, giấy tờ chiếm 90%. Sau khi áp dụng, tỷ lệ sử dụng công cụ tự động hóa và phần mềm quản lý tăng lên 85%, giúp giảm thời gian xử lý công việc và nâng cao độ chính xác.

4. Đánh giá kết quả công việc: Trước đây, 65% đánh giá dựa trên cảm tính và mối quan hệ, không có tiêu chuẩn rõ ràng. Sau khi áp dụng chính sách KH&CN, 70% đánh giá dựa trên tiêu chuẩn khách quan, kết quả công việc và hiệu suất thực tế.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển đổi đối tượng quản lý nhân sự phản ánh xu hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phù hợp với yêu cầu phát triển công nghệ hiện đại. Việc thay đổi phương pháp quản lý từ cảm tính sang khoa học giúp tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý, đồng thời giảm thiểu các mâu thuẫn trong tổ chức. Công cụ quản lý tự động hóa không chỉ giảm thiểu sai sót mà còn tăng tốc độ xử lý công việc, phù hợp với yêu cầu quản lý trong môi trường biến đổi nhanh.

So sánh với các nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục và y tế, kết quả tương đồng về việc nâng cao hiệu quả quản lý nhờ ứng dụng KH&CN. Việc đánh giá kết quả công việc dựa trên tiêu chuẩn khách quan giúp tăng động lực làm việc và cải thiện chất lượng lao động. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ lao động có chuyên môn trước và sau khi áp dụng chính sách, biểu đồ sử dụng công cụ quản lý và bảng phân tích phương pháp quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo kỹ năng chuyên môn và công nghệ cho người lao động nhằm nâng cao tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn lên ít nhất 80% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là phòng nhân sự phối hợp với các trung tâm đào tạo.

2. Ứng dụng công nghệ quản lý hiện đại: Triển khai rộng rãi phần mềm quản lý nhân sự tích hợp các chức năng chấm công, đánh giá và trả lương tự động nhằm giảm thời gian xử lý công việc xuống dưới 50% so với hiện tại trong 2 năm. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo công ty và phòng công nghệ thông tin.

3. Xây dựng hệ thống đánh giá kết quả công việc khách quan: Thiết lập bộ tiêu chuẩn đánh giá công việc rõ ràng, minh bạch, áp dụng cho toàn bộ nhân viên nhằm nâng cao sự công bằng và động lực làm việc. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do phòng nhân sự chủ trì.

4. Cải tiến chính sách đãi ngộ và khuyến khích: Xây dựng chính sách lương thưởng gắn liền với hiệu quả công việc và năng lực chuyên môn, tăng tỷ lệ thưởng cho nhân viên đạt thành tích xuất sắc lên 20% trong năm đầu tiên. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo và phòng tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Có thể áp dụng các giải pháp quản lý nhân sự hiện đại, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh đổi mới công nghệ.

2. Chuyên gia và nhà nghiên cứu quản lý khoa học và công nghệ: Tham khảo các phân tích về tác động của chính sách KH&CN đến quản lý nhân sự, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Cán bộ phòng nhân sự các doanh nghiệp dịch vụ công ích: Áp dụng các phương pháp và công cụ quản lý nhân sự hiện đại để nâng cao hiệu quả công tác nhân sự.

4. Nhà hoạch định chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh và hoàn thiện các chính sách KH&CN nhằm thúc đẩy sự phát triển nguồn nhân lực và quản lý hiệu quả trong các doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách khoa học và công nghệ ảnh hưởng thế nào đến quản lý nhân sự?
   Chính sách KH&CN thúc đẩy chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản lý hiện đại, nâng cao trình độ chuyên môn của người lao động và áp dụng công cụ quản lý tự động hóa, giúp tăng hiệu quả và minh bạch trong quản lý.

2. Làm thế nào để đánh giá kết quả công việc khách quan hơn?
   Xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá dựa trên kết quả thực tế, kỹ năng và năng suất lao động, sử dụng phần mềm quản lý để theo dõi và phản hồi kịp thời, tránh đánh giá cảm tính.

3. Tại sao cần áp dụng công nghệ trong quản lý nhân sự?
   Công nghệ giúp tự động hóa các quy trình quản lý, giảm sai sót, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời cung cấp dữ liệu chính xác để ra quyết định hiệu quả hơn.

4. Những khó khăn khi chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang hiện đại là gì?
   Bao gồm sự kháng cự thay đổi từ người lao động và quản lý, thiếu kỹ năng công nghệ, chi phí đầu tư ban đầu và cần thời gian để thích nghi với phương pháp mới.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ áp dụng hiệu quả các chính sách KH&CN?
   Doanh nghiệp cần tập trung đào tạo nhân lực, lựa chọn công nghệ phù hợp với quy mô, xây dựng kế hoạch quản lý nhân sự rõ ràng và tận dụng các chính sách ưu đãi của nhà nước để hỗ trợ đầu tư.

Kết luận

• Các chính sách khoa học và công nghệ đã làm biến đổi rõ rệt các đặc điểm quản lý nhân sự tại Công ty TNHH một thành viên Dịch vụ công ích quận 2, chuyển từ quản lý truyền thống sang quản lý hiện đại.
• Tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn tăng lên khoảng 65%, công cụ quản lý tự động hóa được áp dụng rộng rãi với tỷ lệ 85%.
• Phương pháp quản lý và đánh giá kết quả công việc chuyển đổi theo hướng khoa học, minh bạch và khách quan hơn.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống đánh giá và cải tiến chính sách đãi ngộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhân sự.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các doanh nghiệp dịch vụ công ích và các tổ chức khác trong việc ứng dụng chính sách KH&CN để phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các nhà quản lý và phòng nhân sự nên triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp. Để biết thêm chi tiết và hỗ trợ triển khai, liên hệ chuyên gia quản lý khoa học và công nghệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận Chương 2: Nhận diện hệ thống quản lý nhân sự truyền thống và quản lý nhân sự hiện đại Chương 3: Hệ thống quản lý nhân sự dưới tác động của các chính sách khoa học và công nghệ trong lĩnh vực 10 CHƢƠNG 1.1 Khái niệm và các đặc trưng của quản lý 1.1 Khái niệm quản lý Quản lý là một dạng hoạt động đặc biệt quan trọng của con ngƣời. Quản lý chứa đựng nội dung rộng lớn, đa dạng phức tạp và luôn vận động, biến đổi, phát triển. Vì vậy, khi nhận thức về quản lý, có nhiều cách tiếp cận và quan niệm khác nhau.W Taylor (1856-1915): là một trong những ngƣời đầu tiên khai sinh ra khoa học quản lý và là “ông tổ” của trƣờng phái “quản lý theo khoa học”, tiếp cận quản lý dƣới góc độ kinh tế - kỹ thuật đã cho rằng: Quản lý là hoàn thành công việc của mình thông qua ngƣời khác và biết đƣợc một cách chính xác họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất. Fayol (1886-1925): là ngƣời đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình và là ngƣời có tầm ảnh hƣởng to lớn trong lịch sử tƣ tƣởng quản lý từ thời kỳ cận - hiện đại tới nay, quan niệm rằng: Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp và kiểm tra.P Follet (1868-1933): tiếp cận quản lý dƣới góc độ quan hệ con ngƣời, khi nhấn mạnh tới nhân tố nghệ thuật trong quản lý đã cho rằng: Quản lý là một nghệ thuật khiến cho công việc của bạn đƣợc hoàn thành thông qua ngƣời khác.

Barnarrd (1866-1961): tiếp cận quản lý từ góc độ của lý thuyết hệ thống, là đại biểu xuất sắc của lý thuyết quản lý tổ chức cho rằng: Quản lý không phải là công việc của tổ chức mà là công việc chuyên môn để duy trì và phát triển tổ chức. Điều quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của một tổ chức đó là sự sẵn sàng hợp tác, sự thừa nhận mục tiêu chung và khả năng thông tin. Simon (1916): cho rằng ra quyết định là cốt lõi của quản lý. Mọi công việc của tổ chức chỉ diễn ra sau khi có quyết định của chủ thể quản lý.

Ra quyết định quản lý là chức năng cơ bản của mọi cấp trong tổ chức. Paul Hersey và Ken Blanc Harh: tiếp cận quản lý theo tình huống quan niệm rằng không có một phƣơng thức quản lý và lãnh đạo tốt nhất cho mọi tình huống khác nhau. Ngƣời quản lý sẽ lựa chọn phƣơng pháp quản lý căn cứ vào tình huống cụ thể.H Donnelly, James Gibson và J.M Ivancevich: trong khi nhấn mạnh tới hiệu quả sự phối hợp hoạt động của nhiều ngƣời đã cho rằng: Quản lý là một quá trình do một ngƣời hay nhiều ngƣời thực hiện nhằm phối hợp các hoạt động của những ngƣời khác để đạt đƣợc kết quả mà một ngƣời hành động riêng rẽ không thể nào đạt đƣợc. Stephan Robbins: quan niệm: Quản lý là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát những hành động của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác của tổ chức nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đặt ra.

Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weichrich: đã nhóm gộp các tiếp cận về quản lý thành các loại: - Tiếp cận theo kinh nghiệm hoặc theo trƣờng hợp. - Tiếp cận theo hành vi quan hệ cá nhân. - Tiếp cận theo hành vi nhóm. - Tiếp cận theo hệ thống hợp tác xã hội.

- Tiếp cận theo hệ thống kỹ thuật - xã hội. - Tiếp cận theo lý thuyết quyết định. - Tiếp cận hệ thống. - Tiếp cận toán học hoặc “ khoa học quản lý”.

12 - Tiếp cận theo điều kiện hoặc theo tình huống. - Tiếp cận theo các vai trò quản lý. - Tiếp cận tác nghiệp. Trong số các tiếp cận trên, Harold Koontz và các đồng sự đặc biệt lƣu ý và đồng quan điểm với tiếp cận tác nghiệp (tiếp cận này còn đƣợc gọi là trƣờng phái quy trình quản lý).

Tiếp cận này đƣợc đề cao bởi vì Trƣờng phái tác nghiệp thừa nhận sự tồn tại một hạt nhân trung tâm của khoa học quản lý và lý thuyết đặc dụng cho quản lý và cũng rút tỉa những đóng góp quan trọng từ các trƣờng phái và các cách tiếp cận khác”. Chính vì vậy, Harold Koontz và các đồng nghiệp cho rằng: Bản chất quản lý là phối hợp các nỗ lực của con ngƣời thông qua các chức năng lập kế hoạch, xây dựng tổ chức, xác định biên chế, lãnh đạo và kiểm tra. Điều đáng lƣu ý là các tác giả của “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” cho rằng: “khu rừng lý thuyết quản lý không chỉ tiếp tục nở hoa mà còn rậm rạp hơn gần gấp đôi con số các trƣờng phái hoặc cách tiếp cận đã đƣợc tìm ra trong hơn hai mƣơi năm trƣớc”. Những tiếp cận và quan niệm khác nhau đã tạo ra bức tranh đa dạng và phong phú về quản lý, góp phần cho việc nhận thức ngày càng đầy đủ và đúng đắn hơn về quản lý.

Tuy nhiên, các tiếp cận và quan niệm trên chỉ mới xem xét quản lý ở những góc độ và khía cạnh nhất định mà chƣa nhìn nhận nó nhƣ một chỉnh thể với những quan hệ cơ bản, vì vậy, chƣa vạch ra đƣợc bản chất của quản lý. Sở dĩ có những sự khác nhau trong tiếp cận và quan niệm nhƣ vậy là do các nguyên nhân sau: - Quản lý là lĩnh vực chứa đựng nội dung rộng lớn, đa dạng, phức tạp và luôn biến đổi cùng với sự thay đổi của những điều kiện kinh tế - xã hội ở những giai đoạn nhất định. 13 - Nhu cầu mà thực tiễn quản lý đặt ra ở các giai đoạn lịch sử là không giống nhau, vì vậy, đòi hỏi phải có những quan niệm, lý thuyết về quản lý làm cơ sở lý luận cho việc giải quyết những vấn đề thực tiễn cũng khác nhau. - Trình độ phát triển ngày càng cao của các khoa học và khả năng ứng dụng những thành tựu của chúng vào lĩnh vực quản lý làm xuất hiện những trƣờng phái mới với những lý thuyết mới trong quản lý.

- Vị thế, chỗ đứng, lập trƣờng giai cấp của các nhà tƣ tƣởng quản lý là không giống nhau. Vậy bản chất của quản lý là gì? Để làm rõ bản chất của quản lý, trƣớc hết cần phải xác định điểm xuất phát khi nghiên cứu về quản lý. Quản lý là một trong vô lƣợng các hoạt động của con ngƣời, nhƣng đó là một loại hình hoạt động đặc biệt là lao động siêu lao động, lao động về lao động, nghĩa là nó lấy các loại hình lao động cụ thể làm đối tƣợng để tác động tới nhằm phối hợp, kết hợp chúng lại thành một hợp lực từ đó tạo nên sức mạnh chung của một tổ chức. Vì vậy, quản lý vừa có những đặc điểm chung, có quan hệ hữu cơ với các hoạt động cụ thể khác, vừa có tính độc lập tƣơng đối và mang những đặc trƣng riêng của nó.

Chúng ta biết rằng, con ngƣời chỉ có thể tồn tại và phát triển thông qua hoạt động để thỏa mãn những nhu cầu nhất định. Bất kỳ hoạt động nào cũng đƣợc tiến hành theo quy trình: Chủ thể (con ngƣời có ý thức) sử dụng những công cụ, phƣơng tiện và các cách thức nhất định để tác động vào đối tƣợng (tự nhiên, xã hội, tƣ duy) nhằm đạt tới mục tiêu xác định. Hoạt động sản xuất vật chất là loại hình hoạt động cơ bản nhất trong tất cả các hoạt động của con ngƣời và đóng vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của con ngƣời của xã hội. Hoạt động sản xuất vật chất đƣợc thực hiện theo quy trình: Chủ thể sản xuất (con ngƣời với kinh nghiệm, kỹ năng và tri thức lao động của họ) sử dụng những công cụ, phƣơng tiện và các cách thức sản xuất để tác động vào đối tƣợng sản xuất nhằm tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu của con 14 ngƣời.

Ngoài việc tuân theo quy trình của hoạt động nói chung và hoạt động sản xuất nói riêng, hoạt động quản lý còn có những đặc trƣng riêng của nó. Tính đặc thù của hoạt động quản lý so với hoạt động sản xuất vật chất biểu hiện trên tất cả các phƣơng diện: Chủ thể; Đối tƣợng; Công cụ, phƣơng tiện; Cách thức tác động và mục tiêu. Từ xuất phát điểm nhƣ đã trình bày ở trên, kế thừa những nhân tố hợp lý của các tiếp cận và quan niệm về quản lý trong lịch sử tƣ tƣởng quản lý, có thể tổng hợp và rút ra định nghĩa về quản lý nhƣ sau: Quản lý là tác động có ý thức, bằng quyền lực, theo quy trình của chủ thể quản lý tới đối tƣợng quản lý để phối hợp các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức trong điều kiện môi trƣờng biến đổi. Từ định nghĩa này, có thể thấy rằng: - Quản lý là biểu hiện mối quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời, đó là quan hệ giữa chủ thể quản lý với đối tƣợng quản lý.

- Quản lý là tác động có ý thức. - Quản lý là tác động bằng quyền lực. - Quản lý là tác động theo quy trình. - Quản lý là phối hợp các nguồn lực.

- Quản lý nhằm thực hiện mục tiêu chung. - Quản lý tồn tại trong một môi trƣờng luôn biến đổi. Nhƣ vậy, quản lý là một hệ thống bao gồm những nhân tố cơ bản: chủ thể quản lý, đối tƣợng quản lý, mục tiêu quản lý, công cụ, phƣơng tiện quản lý, cách thức quản lý (có ý thức, bằng quyền lực, theo quy trình) và môi trƣờng quản lý. Những nhân tố đó có quan hệ và tác động lẫn nhau để hình thành nên quy luật và tính quy luật quản lý.

15 Có thể nói rằng, quản lý không đơn giản chỉ là khái niệm, nó là sự kết hợp của 3 phƣơng diện: - Thứ nhất, thông qua tập thể để thúc đẩy tính tích cực của cá nhân. - Thứ hai, điều hoà quan hệ giữa ngƣời với ngƣời, giảm mâu thuẫn giữa hai bên. - Thứ ba, tăng cƣờng hợp tác hỗ trợ lẫn nhau, thông qua hỗ trợ để làm đƣợc những việc mà một cá nhân không thể làm đƣợc, thông qua hợp tác tạo ra giá trị lớn hơn giá trị cá nhân - giá trị tập thể.2 Các đặc trưng cơ bản của quản lý Quản lý có các đặc trƣng cơ bản nhƣ sau: Một là: Quản lý là hoạt động mang tính tất yếu và phổ biến. Điều đó có nghĩa là con ngƣời không thể tồn tại và phát triển nếu không có quan hệ và hoạt động với ngƣời khác.