CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 1.1 Tổng quan về chất lượng công trình xây dựng 1.1 Khái niệm về chất lượng công trình xây dựng Chất lượng công trình xây dựng là một phạm trù rất rộng và vô cùng phức tạp, nó phản ảnh các nội dung khác nhau liên quan đến các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật và xã hội. Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về chất lượng công trình xây dựng, mỗi quan điểm đều có những cơ sở khoa học và lý luận khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra trong thực tế. Chất lượng CTXD có thể hiểu là những yêu cầu về an toàn, bền vững, kỹ thuật và mỹ thuật, hiệu quả và thời gian thực hiện của công trình nhưng phải phù hợp với quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và Hợp đồng kinh tế.1: Các yếu tố cấu thành chất lượng công trình xây dựng Chất lượng công trình xây dựng không chỉ đảm bảo sự an toàn về mặt kỹ thuật mà còn phải đảm bảo các yêu cầu về an toàn trong quá trình sử dụng cho nên nhiều yếu tố về mặt xã hội, kinh tế - kỹ thuật ảnh hưởng đến chất lượng công trình xây dựng. Trong đó 4 yếu tố cơ bản nhất là năng lực quản lý của chính quyền, của chủ đầu tư, của các đơn vị nhà thầu tư vấn và thi công trong quá trình xây dựng.
Ngoài ra, một số vấn đề cơ bản trong đó là: Chất lượng công trình xây dựng cần được quan tâm từ khi hình thành ý tưởng , từ khâu chuẩn bị dự án, thực hiện dự án, đến kết thúc dự án, đưa công trình vào khai thác sử dụng và bảo trì công trình. Chất lượng công trình phải được hình thành từ chất lượng của nguyên vật liệu, máy móc, kết cấu tham gia vào quá trình xây dưng và chất lượng của các công việc, các bộ phận, hạng mục công trình. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật không chỉ thể hiện ở các kết quả thí nghiệm, kiểm định nguyên vật liệu, cấu kiện, máy móc thiết bị mà còn ở quá trình thực hiện các bước thi công, chất lượng các công việc của đội ngũ công nhân, kỹ sư lao động trong quá trình xây dựng. An toàn lao động: thể hiện tính an toàn, không để xảy ra tai nạn lao động trong suốt quá trình thi công xây dựng cũng như quá trình khai thác sử dụng đối với công nhân, kỹ sư xây dựng và mọi cá nhân sử dụng công trình.
Vấn đề vệ sinh môi trường: Cần chú ý mọi sự tác động của quá trình xây dựng đối với môi trường xung quanh và ngược lại sự tác động của yếu tố môi trường đến quá trình xây dựng dự án.2 Các thuộc tính chất lượng công trình xây dựng Chất lượng công trình xây dựng được cấu thành bởi 9 thuộc tính nhằm đáp ứng nhu cầu của con người. Các thuộc tính này phản ánh mức độ chất lượng đạt được của công trình đó. Đối với những nhóm công trình khác nhau, những yêu cầu về các thuộc tính chất lượng cũng khác nhau. Tuy nhiên, những thuộc tính chung nhất phản ánh CLXD gồm: - Các thuộc tính kỹ thuật: Nhóm thuộc tính này phản ánh công dụng, tính năng của CLXD, được quy định bởi các chỉ tiêu kết cấu, thành phần cấu tạo và đặc tính về cơ, 5 lý, hóa của vật liệu xử dụng.
Các yếu tố này được thiết kế theo những tổ hợp khác nhau đảm bảo độ bền lâu và hiệu quả sử dụng sản phẩm xây dựng. - Các yếu tố thẩm mỹ: Nhóm thuộc tính này phản ánh đặc trưng về sự truyền cảm, sự hợp lý về hình thức, dáng vẻ, kết cấu, kích thước, sự hoàn thiện, tính cân đối, màu sắc, trang trí, tính hiện đại. - Tuổi thọ công trình: Đây là yếu tố đặc trưng cho CLXD giữ được khả năng làm việc bình thường theo đúng tiêu chuẩn thiết kế trong một thời gian nhất định trên cơ sở bảo đảm đúng các yêu cầu về mục đích, điều kiện sử dụng và chế độ bảo dưỡng qui định. Tuổi thọ là một yếu tố quan trọng trong quyết định lựa chọn của người tiêu dùng.
- Độ tin cậy : Đây là yếu tố đặc trưng cho thuộc tính sản phẩm liên tục duy trì được khả năng làm việc không bị hỏng hóc, trục trặc trong một khoảng thời gian nào đó. - Độ an toàn : Những chỉ tiêu an toàn trong sử dụng, vận hành , an toàn đối với sức khoẻ người tiêu dùng và môi trường là yếu tố tất yếu, bắt buộc phải có đối với CLXD. - Mức độ gây ô nhiễm : Cũng giống như độ an toàn, mức độ gây ô nhiễm được coi là một yêu cầu bắt buộc phải tuân thủ đối với CLXD. - Tính tiện dụng : Phản ánh những đòi hỏi về tính sẵn có, tính dễ vận chuyển, bảo quản, dễ sử dụng và khả năng thay thế khi có những bộ phận bị hỏng.
- Tính kinh tế : Đây là yếu tố rất quan trọng đối với những sản phẩm khi vận hành cần sử dụng tiêu hao nguyên liệu, năng lượng. Tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng trong xây dựng và sử dụng trở thành một trong những yếu tố quan trọng làm tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.2 Tổng quan về quản lý chất lượng công trình xây dựng 1.1 Khái niệm về quản lý chất lượng công trình xây dựng Quản lý chất lượng công trình xây dựng được định nghĩa tại khoản 1, Điều 3 Nghị định 46/2015/NĐ-CP [1] về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng như sau: 6 Quản lý chất lượng công trình xây dựng là hoạt động quản lý của các chủ thể tham gia các hoạt động xây dựng theo quy định của Nghị định này và pháp luật khác có liên quan trong quá trình chuẩn bị, thực hiện đầu tư xây dựng công trình và khai thác, sử dụng công trình nhằm đảm bảo các yêu cầu về chất lượng và an toàn của công trình. Quản lý CLXD công trình là nhiệm vụ của tất cả các chủ thể tham gia vào hoạt động xây dựng, bao gồm: Chủ đầu tư, các đơn vị nhà thầu, các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân liên quan trong công tác lập quy hoạch, khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng, nghiệm thu và bảo trì công trình. Chất lượng công trình xây dựng được thay đổi theo từng chủ thể tham gia các hoạt động xây dựng.
Do vậy, mục tiêu, nội dung về lập kế hoạch, giám sát, kiểm soát sẽ khác nhau. Như vậy, xét ở góc độ chủ đầu tư - một chủ thể tham gia hoạt động xây dựng, khái niệm về quản lý chất lượng xây dựng có thể hiểu là hoạt động giám sát của chủ đầu tư với các chủ thể khác trong toàn bộ quá trình xây dựng dự án từ bước chuẩn bị cho đến vận hành khai thác sử dụng nhằm đảm bảo an toàn của công trình và khai thác có hiệu quả.2: Sơ đồ quản lý chất lượng công trình xây dựng 7 1.2 Các chức năng của quản lý chất lượng xây dựng QLCLXD có một số chức năng cơ bản như: Hoạch định, tổ chức, kiểm tra, kích thích, điều hòa phối hợp.1 Chức năng hoạch định chất lượng Hoạch địch là chức năng quan trọng nhất quản lý chất lượng xây dựng. Hoạch định chất lượng là hoạt động xác định mục tiêu và các phương tiện, nguồn lực và biện pháp nhằm thực hiện mục tiêu CLXD. Nhiệm vụ của hoạch định chất lượng là: - Nghiên cứu thị trường để xác định yêu cầu của khách hàng về sản phẩm hàng hoá dịch vụ, từ đó xác định yêu cầu về chất lượng, các thông số kỹ thuật cơ bản.
- Xác định mục tiêu chất lượng cần đạt được và chính sách chất lượng. - Chuyển giao kết quả hoạch định cho các bộ phận tác nghiệp.2 Chức năng tổ chức Sau khi đã có các kế hoạch, mục tiêu rõ ràng cần tổ chức thực hiện. Hoạt động thực hiện bao gồm những biện pháp kinh tế, kỹ thuật, hành chính nhằm thực hiện kế hoạch đã đề ra. Trong quá trình tổ chức thực hiện, trên cơ sở kế hoạch đã đề ra, donah nghiệp phải đảm bảo sao cho giữa các khách hàng khác nhau đều có 1 chu trình, quá trình tổ chức thực hiện khác nhau.3 Chức năng kiểm tra, kiểm soát Kiểm tra, kiểm soát chất lượng là quá đánh dấu các hoạt động tác nghiệp thông qua phương tiện, phương pháp và các hoạt động kinh tê nhằm đảm bảo hoạt động chất lượng sản phẩm theo đúng yêu cầu đã đặt ra.
Kiểm tra kiểm soát chất lượng có thể hiểu là sự so sánh chất lượng thực tế với chất lượng kế hoạch. Từ đó, phát hiện ra các sai phạm và tiến hành khắc phục.4 Chức năng kích thích Kích thích việc đảm bảo và nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua các chính sách 8 thưởng phạt về chất lượng đối với người lao động và áp dụng giải thưởng quốc gia về đảm bảo và nâng cao CLXD.5 Chức năng điều chỉnh, điều hòa, phối hợp Đó là toàn bộ những hoạt động nhằm tạo ra sự phối hợp đồng bộ, phát hiện những tồn tại trong kế hoạch và tổ chức thực hiện. Khi tiến hành các hoạt động điều chỉnh cần phải phân biệt rõ ràng giữa việc loại trừ hậu quả và loại trừ nguyên nhân của hậu quả, đồng thời phải phối hợp tốt các nguồn lực bên trong và bên ngoài của doanh nghiệp. Nếu không đạt mục tiêu chất lượng do kế hoạch QLCL đề ra, cần khắc phục, hoàn thiện ngay vì đây là yếu tố cơ bản bảo đảm chất lượng công trình.3 Vai trò và ý nghĩa của quản lý chất lượng công trình xây dựng 1.1 Vai trò của quản lý chất lượng công trình xây dựng Công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng có vai trò to lớn đối với nhà nước, Chủ đầu tư và các đơn vị nhà thầu, cụ thể như: - Đối với Nhà nước: Thực hiện tốt công tác QLCL tại các công trình xây dựng sẽ tạo được sự ổn định, hạn chế những rủi ro, thiệt hại cho người sử dụng công trình và xã hội.
ngăn ngừa thất thoát vốn, lãng phí nguồn ngân sách của nhà nước, tạo dựng được niềm tin đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nướctham gia vào lĩnh vực xây dựng. - Đối với chủ đầu tư: Thực hiện tốt công tác QLCL công trình đảm bảo và nâng cao về chất lượng, khối lượng, tiến độ, tiết kiệm được vốn, ngân sách của nhà nước hoặc của chủ đầu tư. Ngoài ra, còn tạo lòng tin, sự ủng hộ, nâng cao uy tín của chủ đầu tư, góp phần phát triển mối quan hệ hợp tác lâu dài.