Nghiên cứu về bệnh sinh sản thường gặp và tác động của chúng đến khả năng sinh sản của lợn nái ngoại

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích các bệnh sinh sản thường gặp và tác động đến khả năng sinh sản của lợn nái ngoại tại đồng bằng sông Hồng.

• Tác giả: Đỗ Trọng Nghĩa
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Văn Thanh
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Một Số Bệnh Sinh Sản Thường Gặp Và Ảnh Hưởng Của Chúng Đến Khả Năng Sinh Sản Của Đàn Lợn Nái Ngoại Nuôi Tại Một Số Địa Phương Thuộc Các Tỉnh Khu Vực Đồng Bằng Sông Hồng
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
• 5.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 6. CÁC CHỈ TIÊU SINH SẢN CỦA LỢN NÁI

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại và khả năng sinh sản

Bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay. Những bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn tác động trực tiếp đến khả năng sinh sản của chúng. Việc hiểu rõ về các bệnh này và cách chúng ảnh hưởng đến lợn nái ngoại là rất cần thiết để nâng cao năng suất sinh sản.

1.1. Các loại bệnh sinh sản thường gặp ở lợn nái ngoại

Một số bệnh sinh sản phổ biến ở lợn nái ngoại bao gồm viêm tử cung, viêm vú, và hội chứng M. Những bệnh này có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng, từ giảm khả năng sinh sản đến tăng tỷ lệ tử vong ở lợn con.

1.2. Nguyên nhân gây bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại

Nguyên nhân gây bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại có thể bao gồm điều kiện vệ sinh kém, kỹ thuật phối giống không đúng, và sự lây lan của vi khuẩn từ lợn khác. Việc nhận diện đúng nguyên nhân là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều trị bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại

Việc điều trị bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại gặp nhiều thách thức. Các bệnh này thường khó phát hiện sớm và có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Hơn nữa, việc điều trị không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn.

2.1. Những khó khăn trong việc chẩn đoán bệnh sinh sản

Chẩn đoán bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại thường gặp khó khăn do triệu chứng không rõ ràng. Nhiều khi, bệnh chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn nặng, gây khó khăn trong việc điều trị.

2.2. Tác động của bệnh đến khả năng sinh sản

Bệnh sinh sản có thể làm giảm tỷ lệ thụ thai, số con đẻ ra, và tăng tỷ lệ tử vong ở lợn con. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

III. Phương pháp điều trị bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại hiệu quả

Để điều trị bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại, cần áp dụng các phương pháp khoa học và hiệu quả. Việc sử dụng thuốc kháng sinh, hormone và các biện pháp can thiệp y tế là rất quan trọng.

3.1. Sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị

Thuốc kháng sinh có thể giúp điều trị các bệnh viêm nhiễm ở lợn nái ngoại. Tuy nhiên, cần phải lựa chọn loại thuốc phù hợp và sử dụng đúng liều lượng để đạt hiệu quả cao nhất.

3.2. Các biện pháp can thiệp y tế khác

Ngoài thuốc kháng sinh, các biện pháp như tiêm hormone, thụt rửa tử cung cũng rất quan trọng trong việc điều trị bệnh sinh sản. Những biện pháp này giúp phục hồi nhanh chóng sức khỏe của lợn nái.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại

Nghiên cứu về bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại đã mang lại nhiều kết quả quan trọng. Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về bệnh mà còn cung cấp cơ sở cho việc phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ mắc bệnh

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại là khá cao, đặc biệt trong các trang trại có điều kiện vệ sinh kém. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện điều kiện chăn nuôi.

4.2. Ứng dụng các biện pháp điều trị hiệu quả

Các biện pháp điều trị đã được áp dụng thành công trong nhiều trang trại, giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và nâng cao khả năng sinh sản của lợn nái ngoại.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại

Nghiên cứu về bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại là rất cần thiết để nâng cao năng suất chăn nuôi. Việc phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả sẽ giúp cải thiện sức khỏe của lợn và tăng hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

5.1. Tương lai của nghiên cứu bệnh sinh sản

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại để tìm ra các biện pháp điều trị hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ mới trong chăn nuôi cũng sẽ góp phần nâng cao năng suất.

5.2. Đề xuất các biện pháp phòng ngừa

Cần có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả như cải thiện vệ sinh chuồng trại, áp dụng kỹ thuật phối giống đúng cách và theo dõi sức khỏe định kỳ cho lợn nái ngoại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình công nghiệp hóa nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa và tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế, đàn lợn nái ngoại giữ vai trò hạt nhân quyết định hiệu quả kinh tế của toàn chuỗi sản xuất. Tuy nhiên, sự gia tăng quy mô đàn nái thâm canh cũng kéo theo áp lực dịch bệnh sản khoa phức tạp, đặc biệt là các hội chứng viêm nhiễm đường sinh dục làm suy giảm nghiêm trọng năng suất sinh sản. Luận văn thạc sĩ thú y của tác giả Đỗ Trọng Nghĩa, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Văn Thanh tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tập trung giải quyết vấn đề cấp thiết về thực trạng bệnh sản khoa và tác động tiêu cực của chúng đến khả năng sinh sản của đàn lợn nái ngoại giống Landrace.

Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: xác định cơ cấu và tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản phổ biến (viêm tử cung, viêm vú, mất sữa, đẻ khó); đánh giá mức độ suy giảm các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật sinh sản cũng như tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ; đồng thời xây dựng, thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung đạt hiệu quả cao nhất. Nghiên cứu được triển khai thực địa từ tháng 11 năm 2017 đến tháng 08 năm 2018 tại 15 trang trại chăn nuôi tập trung có quy mô từ 200 đến 2000 nái thuộc 05 tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng: Hà Nội, Ninh Bình, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp bộ dữ liệu dịch tễ học thực địa trên 934 cá thể lợn nái ngoại, giúp các cơ sở chăn nuôi định lượng chính xác mức độ thiệt hại kinh tế từ tỷ lệ mắc bệnh 29,23%, từ đó áp dụng phác đồ điều trị tối ưu giúp gia tăng số lợn con cai sữa thêm 2,23 con/ổ và giảm thiểu chi phí thuốc thú y.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết sinh lý học sinh sản gia súc chuyên sâu và bệnh lý học thú y ngoại sản. Trục nội tiết hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng giữ vai trò điều hòa chu kỳ động dục, quá trình rụng trứng và phản xạ co bóp tử cung thông qua các hormone chính như GnRH, FSH, LH, Estrogen, Progesterone và Prostaglandin F2α (PGF2α). Khi cơ thể lợn nái bị rối loạn nội tiết hoặc tổn thương thực thể sau khi sinh, sự tồn lưu thể vàng và suy giảm co bóp cơ trơn tử cung sẽ tạo điều kiện cho các bệnh lý sản khoa phát triển.

Khung lý thuyết bệnh học sản khoa tập trung vào hội chứng MMA (Mastitis - Metritis - Agalactia: Viêm vú - Viêm tử cung - Mất sữa), một phức hợp bệnh lý phổ biến trong chăn nuôi lợn công nghiệp. Cơ chế bệnh sinh bắt nguồn từ sự xâm nhập của các vi khuẩn cơ hội qua đường sinh dục mở trong quá trình đẻ hoặc can thiệp trợ sản sai kỹ thuật. Ba khái niệm cốt lõi được lượng hóa xuyên suốt đề tài bao gồm: tỷ lệ thụ thai chu kỳ đầu (phản ánh khả năng hồi phục nội mạc tử cung), thời gian động dục lại sau cai sữa (thể hiện tính liên tục của chu kỳ sản xuất), và tỷ lệ tiêu chảy ở đàn con theo mẹ (chỉ thị gián tiếp cho chất lượng nguồn sữa mẹ và mức độ nhiễm khuẩn chu sinh).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ cuộc khảo sát dịch tễ trên tổng đàn 934 lợn nái giống Landrace đã đẻ từ lứa 1 đến lứa 4 tại 15 trang trại chăn nuôi công nghiệp. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các tiểu vùng sinh thái tại 05 tỉnh trọng điểm: Hà Nội (193 nái), Ninh Bình (181 nái), Bắc Ninh (195 nái), Hưng Yên (176 nái) và Hải Dương (189 nái). Để đánh giá ảnh hưởng sâu của bệnh lý đến các chỉ tiêu kỹ thuật, nghiên cứu tiến hành theo dõi chuyên sâu trên 120 nái (gồm 60 nái mắc bệnh đã điều trị khỏi và 60 nái khỏe mạnh đối chứng), đồng thời theo dõi bệnh tiêu chảy trên 672 lợn con theo mẹ.

Phương pháp xét nghiệm vi sinh được thực hiện nghiêm ngặt tại phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế ISO 17025. Mẫu dịch tử cung được thu thập bằng mỏ vịt và ống thông vô trùng sau đẻ 12 đến 24 giờ, bảo quản lạnh ở 4 độ C. Đếm tổng số vi khuẩn hiếu khí được thực hiện ở độ pha loãng 10^-4 đối với nái bình thường và 10^-7 đối với nái bệnh. Các môi trường chọn lọc như Sapman, Edwards, Brilliant Green Agar và Cetrimide được sử dụng để phân lập định danh các chủng vi khuẩn Staphylococcus spp., Streptococcus spp., E. coli, Salmonella spp. và Pseudomonas spp. Tính mẫn cảm kháng sinh được xác định bằng phương pháp khoanh giấy khuếch tán tiêu chuẩn của hãng Oxoid (Anh). Toàn bộ số liệu được phân tích bằng phần mềm Excel và SPSS phiên bản 22.0; áp dụng kiểm định Chi-square cho các biến tỷ lệ, Student's t-test cho các biến liên tục và One-way ANOVA để so sánh hiệu quả giữa 3 phác đồ điều trị thực nghiệm trên 90 nái bệnh với mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát dịch tễ trên 934 lợn nái Landrace cho thấy tỷ lệ mắc bệnh sinh sản trung bình ở mức 29,23% (273 cá thể mắc bệnh). Tỷ lệ nhiễm bệnh có sự phân bố khác biệt rõ rệt giữa các địa phương: tỉnh Bắc Ninh ghi nhận tỷ lệ cao nhất với 34,35% (67/195 con), tiếp theo là Hải Dương đạt 33,33% (63/189 con), Hà Nội đạt 31,10% (60/193 con), trong khi Hưng Yên đạt 23,29% (41/176 con) và Ninh Bình thấp nhất với 23,21% (42/181 con). Sự sai khác giữa nhóm các tỉnh Bắc Ninh, Hải Dương, Hà Nội so với Hưng Yên, Ninh Bình có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.

Trong cơ cấu 273 ca mắc bệnh sản khoa, viêm tử cung là bệnh phổ biến nhất, chiếm 59,71% tổng số ca mắc (163 con, tương đương 17,45% tổng đàn khảo sát). Hội chứng đẻ khó đứng thứ hai với 16,48% (45 con, chiếm 4,80% tổng đàn), viêm vú chiếm 13,55% (37 con, chiếm 4,00% tổng đàn) và hội chứng mất sữa chiếm 10,26% (28 con, chiếm 3,00% tổng đàn).

Bệnh sinh sản gây suy giảm nghiêm trọng các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của lợn nái. So với nhóm nái khỏe mạnh, nhóm nái từng mắc bệnh có thời gian động dục lại sau cai sữa kéo dài hơn rõ rệt (6,87 ± 1,46 ngày so với 5,12 ± 1,12 ngày), tỷ lệ động dục lại trong vòng 7 ngày giảm 18,33% (đạt 78,33% so với 96,66%), và tỷ lệ phối giống đậu thai chu kỳ đầu giảm 8,89% (đạt 89,39% so với 98,28%). Năng suất đàn con cũng bị suy giảm mạnh: số con cai sữa/ổ ở nái bệnh chỉ đạt 9,65 con so với 11,88 con ở nái khỏe (giảm 2,23 con/ổ); khối lượng cai sữa lúc 21 ngày tuổi đạt 5,48 ± 0,24 kg/con (thấp hơn 1,08 kg/con so với mức 6,56 ± 0,18 kg/con ở nái khỏe). Đặc biệt, tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con sinh ra từ nái bệnh lên tới 42,43% (112/264 con), cao gấp 3,6 lần so với đàn con của nái khỏe mạnh (11,76%, 48/408 con).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến bệnh viêm tử cung chiếm tỷ lệ vượt trội (59,71%) xuất phát từ các tổn thương cơ học tại đường sinh dục trong quá trình sinh nở, kết hợp với các thao tác can thiệp trợ sản bằng tay chưa đảm bảo điều kiện vô trùng. Khi cổ tử cung mở rộng, các vi khuẩn cơ hội thường trú trong môi trường chuồng trại như E. coli, Staphylococcus spp. và Streptococcus spp. dễ dàng xâm nhập vào buồng tử cung. Tình trạng sót nhau không được xử lý triệt để sẽ hoại tử, biến thành môi trường dinh dưỡng lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, gây viêm cata mủ hoặc viêm màng giả hoại tử.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan chặt chẽ giữa các chỉ số dịch tễ và hiệu quả kinh tế, hoàn toàn có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột đa nhóm thể hiện tỷ lệ mắc bệnh theo địa bàn và biểu đồ hình quạt phân bố cơ cấu bệnh lý sản khoa. Bảng đối chiếu các chỉ tiêu sinh sản giữa hai nhóm nái khẳng định rằng tổn thương viêm nhiễm không chỉ làm suy giảm chức năng buồng trứng mà còn làm biến đổi thành phần sữa mẹ, truyền độc tố vi khuẩn sang đàn con qua đường bú sữa.

Khi đối chiếu với các công bố khoa học trước đây, tỷ lệ viêm tử cung 17,45% trên tổng đàn trong nghiên cứu này thấp hơn đáng kể so với mức 39,54% của Trịnh Đình Thâu và Nguyễn Văn Thanh (2010), cũng như mức 23,65% của Nguyễn Văn Thanh (2003). Điều này chứng minh rằng việc áp dụng công nghệ chuồng kín, hệ thống làm mát tiểu khí hậu và quy trình kiểm soát an toàn sinh học trong thập kỷ qua đã phát huy tác dụng tích cực. Mặc dù vậy, tỷ lệ mắc bệnh 29,23% nói chung vẫn là con số đáng báo động, đòi hỏi các trang trại phải thay đổi phương thức quản lý sản khoa và kỹ thuật điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giảm thiểu tác hại của bệnh sinh sản và tối ưu hóa năng suất đàn lợn nái ngoại, các giải pháp hành động cụ thể được đề xuất như sau:

• Tiêu chuẩn hóa quy trình vệ sinh sát trùng chuồng đẻ và kỹ thuật đỡ đẻ vô trùng: Toàn bộ ô chuồng đẻ phải được quét dọn, rửa sạch và phun sát trùng bằng dung dịch chuyên dụng trước khi chuyển nái vào 7 ngày. Nhân viên kỹ thuật phải vệ sinh sạch sẽ vùng âm hộ, tầng sinh môn và bầu vú nái bằng dung dịch sát trùng an toàn trước khi sinh; hạn chế tối đa việc can thiệp móc thai bằng tay, chỉ can thiệp khi thực sự cần thiết với găng tay vô trùng và gel bôi trơn y tế. Mục tiêu đạt được là giảm tỷ lệ viêm tử cung xuống dưới 10% trong vòng 6 tháng. Giải pháp do đội ngũ bác sĩ thú y và công nhân chuồng đẻ trực tiếp thực hiện.
• Ứng dụng phác đồ điều trị kết hợp Lutalyze, Lugol và kháng sinh mẫn cảm: Đối với lợn nái bị viêm tử cung, tiến hành tiêm bắp Lutalyze (dẫn xuất của PGF2α) liều duy nhất 2ml (chứa 25mg Dinoprost) để kích thích tống đẩy hoàn toàn dịch viêm và phá hủy thể vàng tồn lưu; kết hợp thụt rửa buồng tử cung bằng 500ml dung dịch Lugol 0,1% và bơm Norfloxacin liều 5mg/kg thể trọng pha trong 100ml nước sinh lý, duy trì liệu trình 3 đến 5 ngày kết hợp bổ sung vitamin ADE và B-complex. Mục tiêu nâng tỷ lệ khỏi bệnh lên trên 95% và rút ngắn thời gian điều trị xuống dưới 4 ngày. Giải pháp do bác sĩ thú y trang trại chủ trì thực hiện.
• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và chăm sóc nái giai đoạn chuyển tiếp: Giảm bớt lượng thức ăn tinh và hàm lượng đạm trong khẩu phần ăn của nái trước khi đẻ 1 đến 2 ngày và sau đẻ 2 đến 3 ngày nhằm chống căng tức tuyến sữa cục bộ; tiến hành bấm nanh lợn con ngay sau sinh và cố định đầu vú trong vòng 2 giờ đầu để đàn con nhận đủ kháng thể từ sữa đầu. Mục tiêu hạ tỷ lệ tiêu chảy ở lợn con theo mẹ xuống dưới 15% trong vòng 3 tháng. Giải pháp do bộ phận dinh dưỡng và chăm sóc vật nuôi đảm nhiệm.
• Thực hiện nghiêm ngặt lịch tiêm phòng vắc xin và kiểm soát vi sinh định kỳ: Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm gây sảy thai và rối loạn sinh sản như PRRS (Tai xanh), Parvovirus, Leptospirosis và Dịch tả lợn cổ điển theo đúng lịch trình của cơ quan thú y; định kỳ lấy mẫu dịch tử cung kiểm tra kháng sinh đồ hàng quý để cập nhật phác đồ kháng sinh mẫn cảm. Mục tiêu duy trì tỷ lệ đậu thai chu kỳ đầu đạt trên 95% trong 12 tháng liên tục. Giải pháp do giám đốc kỹ thuật trang trại phối hợp với chi cục thú y địa phương giám sát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong ngành chăn nuôi và thú y:

• Chủ trang trại và nhà quản lý doanh nghiệp chăn nuôi lợn giống quy mô công nghiệp: Nghiên cứu cung cấp số liệu thực tế về các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật bị hao hụt (giảm 2,23 con cai sữa/ổ, mất 1,08 kg khối lượng/con), giúp các nhà quản lý đánh giá chính xác thiệt hại tài chính do bệnh sản khoa gây ra, từ đó xây dựng kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng chuồng đẻ và dự toán ngân sách phòng ngừa dịch bệnh hiệu quả.
• Bác sĩ thú y, kỹ sư chăn nuôi và kỹ thuật viên thực địa: Đề tài cung cấp hướng dẫn lâm sàng chi tiết để chẩn đoán phân biệt 3 thể viêm tử cung (viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc) cùng phác đồ điều trị thử nghiệm chuẩn hóa dựa trên bằng chứng vi sinh học và kháng sinh đồ, giúp cán bộ kỹ thuật xử lý nhanh chóng các ca đẻ khó, viêm tử cung và hội chứng mất sữa tại trại.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Thú y - Chăn nuôi: Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu sản khoa thú y, quy trình lấy mẫu dịch tử cung vô trùng, kỹ thuật định danh vi khuẩn hiếu khí trên môi trường chọn lọc và ứng dụng hormone sinh sản trong can thiệp lâm sàng.
• Cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý dịch tễ thú y địa phương: Cung cấp bức tranh tổng thể về hiện trạng dịch bệnh sản khoa tại 5 tỉnh Đồng bằng sông Hồng, làm cơ sở xây dựng tài liệu tập huấn kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học và ban hành các hướng dẫn quản lý dịch bệnh cho người chăn nuôi tại các địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh sinh sản nào phổ biến nhất trên đàn lợn nái Landrace tại vùng Đồng bằng sông Hồng? Viêm tử cung là bệnh lý phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ 59,71% trong tổng số các ca mắc bệnh sinh sản và chiếm 17,45% trên tổng đàn 934 nái khảo sát. Bệnh chủ yếu bộc phát do vi khuẩn cơ hội xâm nhập trong quá trình đẻ hoặc do kỹ thuật can thiệp trợ sản, thụ tinh nhân tạo chưa đảm bảo điều kiện vô trùng.

Bệnh sản khoa ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến khả năng sinh sản của đàn nái? Nái mắc bệnh sinh sản có thời gian động dục lại sau cai sữa kéo dài trung bình 6,87 ngày (so với 5,12 ngày ở nái khỏe), tỷ lệ động dục lại trong 7 ngày chỉ đạt 78,33% (thấp hơn 18,33%) và tỷ lệ đậu thai chu kỳ đầu giảm còn 89,39%. Điều này làm giảm số lứa đẻ/nái/năm và gia tăng chi phí thức ăn cho nái chờ phối.

Tại sao lợn con theo mẹ của đàn nái mắc bệnh lại có tỷ lệ tiêu chảy lên tới 42,43%? Khi nái mẹ bị viêm tử cung hoặc viêm vú, độc tố vi khuẩn và các chất trung gian gây viêm xâm nhập vào tuần hoàn máu làm biến đổi chất lượng sữa mẹ, khiến sữa bị nhiễm khuẩn hoặc mất kháng thể. Lợn con bú phải sữa biến chất dễ bị rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng, dẫn đến tỷ lệ tiêu chảy cao gấp 3,6 lần so với đàn con từ mẹ khỏe mạnh.

Phác đồ điều trị viêm tử cung nào được chứng minh có hiệu quả vượt trội trong nghiên cứu? Phác đồ sử dụng hormone Lutalyze (tiêm bắp 2ml chứa 25mg PGF2α) kết hợp thụt rửa tử cung bằng 500ml dung dịch Lugol 0,1% và bơm kháng sinh Norfloxacin liều 5mg/kg thể trọng mang lại hiệu quả cao nhất. Phác đồ này giúp tử cung co bóp tống sạch dịch viêm, tiêu biến thể vàng tồn lưu và phục hồi niêm mạc nhanh chóng trong vòng 3 đến 5 ngày.

Làm thế nào để phân biệt lâm sàng giữa các thể viêm tử cung ở lợn nái? Người chăn nuôi căn cứ vào mức độ sốt và đặc điểm dịch viêm thải ra. Viêm nội mạc chỉ gây sốt nhẹ, dịch màu trắng xám hoặc trắng sữa, mùi tanh; viêm cơ tử cung gây sốt cao, dịch màu hồng nâu đỏ lẫn mủ tanh thối; trong khi viêm tương mạc tử cung làm nái sốt rất cao, bỏ ăn hoàn toàn, dịch viêm màu nâu rỉ sắt thối khắm và kèm phản ứng đau dữ dội.

Kết luận

• Tỷ lệ mắc bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại Landrace tại 5 tỉnh Đồng bằng sông Hồng trung bình là 29,23%, trong đó bệnh viêm tử cung chiếm tỷ trọng cao nhất đạt 59,71% tổng số ca bệnh.
• Bệnh sinh sản làm giảm mạnh năng suất đàn nái: kéo dài thời gian động dục lại thêm 1,75 ngày, làm giảm tỷ lệ đậu thai chu kỳ đầu xuống 89,39% và làm hao hụt 2,23 con cai sữa trên mỗi ổ đẻ.
• Nghiên cứu xác lập rõ mối liên hệ giữa bệnh lý nái mẹ và sức khỏe đàn con, khiến tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy tăng cao lên 42,43% và khối lượng cai sữa lúc 21 ngày tuổi giảm 1,08 kg/con.
• Đã phân lập thành công các chủng vi khuẩn hiếu khí gây bệnh chủ yếu trong dịch tử cung và xác định được tính mẫn cảm kháng sinh đặc hiệu phục vụ công tác điều trị trúng đích.
• Phác đồ điều trị kết hợp Lutalyze (PGF2α), thụt rửa dung dịch Lugol 0,1% và bơm kháng sinh Norfloxacin được khẳng định là giải pháp tối ưu giúp nâng cao tỷ lệ khỏi bệnh và phục hồi sức sinh sản cho nái ngoại.

Trong lộ trình 6 đến 12 tháng tới, các đơn vị chăn nuôi cần nhanh chóng chuẩn hóa quy trình vô trùng chuồng đẻ và đưa phác đồ điều trị phối hợp hormone PGF2α vào quy trình thú y chuẩn tại trại. Hãy chủ động rà soát quy trình an toàn sinh học và liên hệ các chuyên gia thú y để chuyển giao phác đồ điều trị tiến bộ, bảo vệ toàn diện năng suất đàn nái và nâng cao hiệu quả kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ TRỌNG NGHĨA MỘT SỐ BỆNH SINH SẢN THƯỜNG GẶP VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CHÚNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH SẢN CỦA ĐÀN LỢN NÁI NGOẠI NUÔI TẠI MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG THUỘC CÁC TỈNH KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Ngành: Thú y Mã số : 8640101 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Thanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 26 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Đỗ Trọng Nghĩa i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. TS Nguyễn Văn Thanh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Ngoại sản Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn các nhà quản lý cùng tập thể nhân viên của các trang trại, những người đã giúp đỡ tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình hoàn thành công trình nghiên cứu.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 26 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Đỗ Trọng Nghĩa ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Các chỉ tiêu sinh sản của lợn nái. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của lợn nái.

Các yếu tố thuộc về ngoại cảnh. Một số bệnh sinh sản thường gặp ở lợn nái sinh sản. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp điều tra, phỏng vấn trực tiếp người chăn nuôi kết hợp với việc quan sát, theo dõi, thăm khám trực tiếp nhằm xác định lợn nái ngoại giống landrace bị bệnh sinh sản. Phương pháp theo dõi lợn nái động dục sau cai sữa bằng cách trao đổi với người chăn nuôi, đồng thời trực tiếp thử nghiệm sự lên giống của lợn iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nái sau cai sữa. Phương pháp theo dõi trực tiếp kết hợp trao đổi với người chăn nuôi các chỉ tiêu sinh sản của lợn nái nhằm xác định ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến một số chỉ tiêu sinh sản của lợn nái giống Landrace. Phương pháp theo dõi ảnh hưởng của lợn nái mắc bệnh sinh sản đến hội chứng tiêu chảy ở lợn con.

Phương pháp lấy mẫu, xử lí mẫu dịch tử cung lợn nái. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Kết quả theo dõi một số bệnh sinh sản thường gặp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng.

Kết quả theo dõi ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến một số chỉ tiêu sinh sản của đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng. Ảnh hưởng của lợn mẹ mắc bệnh sinh sản đến tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Kết quả nghiên cứu sự biến đổi về thành phần và số lượng vi khuẩn hiếu khí trong dịch tử cung của lợn nái. Kết quả xác định sự biến đổi tổng số vi khuẩn hiếu khí có trong dịch tử cung của lợn nái.

Kết quả xác định thành phần vi khuẩn có trong dịch tử cung lợn nái bình thường và lợn nái mắc bệnh sinh sản. Kết quả xác định tính mẫn cảm của các vi khuẩn phân lập được từ dịch viêm đường sinh dục lợn nái với một số thuốc kháng sinh. Kết quả xác định tính mẫn cảm của tập đoàn vi khuẩn có trong dịch tử cung của lợn nái với một số thuốc kháng sinh thông dụng. Thử nghiệm điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn nái mắc bệnh sinh sản.

Kết luận và kiến nghị. 55 Tài liệu tham khảo. 57 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CFU Colony Forming Unit Cs Cộng sự Ctv Cộng tác viên Et al Et alii Iso Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế MMA Hội chứng Viêm vú, viêm tử cung, mất sữa PGF2α Prostaglandin F2α v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Chẩn đoán phân biệt các thể viêm tử cung.

Tỷ lệ mắc bệnh sinh sản ở đàn lợn nái ngoại tại một số trang trại thuộc các tỉnh khu vực đồng bằng Sông Hồng. Kết quả phân loại tỷ lệ bệnh sinh sản thường gặp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc khu vực đồng bằng Sông Hồng (n=273). Ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến một số chỉ tiêu sinh sản của lợn nái. Mối quan hệ giữa lợn nái ngoại mắc bệnh sinh sản và hội chứng tiêu chảy của lợn con.

Tổng số vi khuẩn hiếu khí có trong dịch tử cung của lợn nái. Kết quả xác định thành phần vi khuẩn có trong dịch tử cung lợn nái bình thường và lợn nái mắc bệnh sinh sản. Kết quả xác định tính mẫn cảm của các vi khuẩn phân lập được từ dịch tử cung lợn nái mắc bệnh sinh sản với một số thuốc kháng sinh. Kết quả xác định tính mẫn cảm của tập đoàn vi khuẩn có trong dịch tử cung của lợn nái với một số thuốc kháng sinh thông dụng .9 Kết quả điều trị viêm tử cung ở lợn nái mắc bệnh sinh sản và khả năng sinh sản của lợn nái sau khi khỏi bệnh.

51 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Tỷ lệ mắc bệnh sinh sản ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc khu vực đồng bằng Sông Hồng. Tỉ lệ bệnh sinh sản thường gặp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc khu vực đồng bằng Sông Hồng (n=273). Ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến một số chỉ tiêu sinh sản của lợn nái.

Mối quan hệ giữa lợn nái mắc bệnh sinh sản và hội chứng tiêu chảy của lợn con. Tỷ lệ thành phần vi khuẩn có trong dịch tử cung lợn nái bình thường và lợn nái mắc bệnh sinh sản. Hiệu quả các phác đồ điều trị. Thuốc Lutalyze dùng trong điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn nái.

54 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đỗ Trọng Nghĩa Tên luận văn: “Một số bệnh sinh sản thường gặp và ảnh hưởng của chúng đến khả năng sinh sản của đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số địa phương thuộc các tỉnh khu vực đồng bằng sông Hồng”. Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Xác định một số bệnh sinh sản thường gặp trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc các tỉnh khu vực đồng bằng sông Hồng. - Xác định ảnh hưởng của bệnh sinh sản đến khả năng sinh sản của đàn lợn nái ngoại nuôi tại một số trang trại thuộc các tỉnh khu vực đồng bằng sông Hồng. - Đưa ra được phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trong nhóm bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại.

Phương pháp nghiên cứu - Xác định tỷ lệ lợn nái mắc bệnh sinh sản bằng phương pháp điều tra, phỏng vấn trực tiếp người chăn nuôi kết hợp với việc theo dõi, thăm khám trực tiếp. - Xác định mối quan hệ giữa bệnh sinh sản đến khả năng sinh sản của lợn nái ngoại bằng phương pháp theo dõi một số chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh sản. - Xác định ảnh hưởng của lợn mẹ bị bệnh sinh sản đến tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con - Xác định sự biến đổi của một số vi khuẩn hiếu khí thường gặp trong dịch tử cung của lợn nái mắc bệnh sinh sản. - Phương pháp thử kháng sinh đồ.

- Thử nghiệm biện pháp điều trị. Kết quả chính và kết luận - Xác định tỉ lệ mắc các bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi. - Xác định thành phần vi sinh vật trong dịch tử cung của đàn lợn nái ngoại mắc bệnh sinh sản. - Xác định độ mẫn cảm của thành phần vi sinh vật gây bệnh trong dịch tử cung của lợn nái ngoại mắc bệnh sinh sản với một số loại thuốc kháng sinh.

- Đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái ngoại. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Do Trong Nghia Thesis title: “Some common reproductive diseases and their effects on the reproductive performance of exotic sows in some provinces in the Red River Delta” Major: Veterinary Medicine Code: 8640101 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives - Identify some common reproductive diseases in pig exotic sows in some farms in the Red River Delta. - Determine the effect of reproductive disease on the reproductive performance of foreign sow herds at some farms in the Red River Delta provinces. - Introduce the treatment regimen of uterine inflammation in the group of reproductive diseases in foreign sow herd.

Materials and Methods - Determine the percentage of sow reproduced by survey method, direct interview with farmer in combination with monitoring, direct examination.